ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN PHƢƠNG LINH

HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CÁC NGÂN
HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU THƢƠNG
VỤ NGÂN HÀNG TMCP PHƢƠNG NAM VÀ NGÂN HÀNG
TMCP SÀI GÒN THƢƠNG TÍN

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

--------------------NGUYỄN PHƢƠNG LINH

HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CÁC NGÂN
HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU THƢƠNG
VỤ NGÂN HÀNG TMCP PHƢƠNG NAM VÀ NGÂN HÀNG
TMCP SÀI GÒN THƢƠNG TÍN

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG


PGS.TS. Nguyễn Việt Khôi,

người đã trực tiế p hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suố t quá trin
̀ h ho ̣c tâ ̣p , thực hiê ̣n
nghiên cứu đề tài và hoàn thành luâ ̣n văn này .
Tôi xin trân tro ̣ng gửi lời cảm ơn đế n các thầ y cô giáo khoa Sau đa ̣i ho ̣c

–

trường Đa ̣i ho ̣c Kinh tế – Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i đã giúp đỡ tôi hoàn thành quá
trình học tập và thực hiện luâ ̣n văn của mình.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Lañ h đa ̣o , các cán bộ đang công tác tại Ngân
hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín đã giúp đỡ , tạo điều kiện thuận lợi và cung cấp
thông tin cầ n thiế t cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiê ̣n luâ ̣n văn.
Tôi xin cảm ơn gia điǹ h , bạn bè , đồ ng nghiê ̣p đã đô ̣ng viên và giúp đỡ tôi
hoàn thành chương trình học tập và thực hiện luâ ̣n văn này.
Tác giả luận văn

Nguyễn Phƣơng Linh


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT...........................................Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC BẢNG .....................................................................Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC HÌNH ......................................................................Error! Bookmark not defined.
PHẦN MỞ ĐẦU.............................................................................................................................1
CHƢƠNG 1 .....................................................................................................................................5
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI5


3.1.1. Tổng quan hoạt động M&A ngân hàng giai đoạn trước 2011Error! Bookmark not de

3.1.2. Tổng quan hoạt động M&A ngân hàng giai đoạn từ 2011 đến 2015Error! Bookmark

3.1.3. Thực trạng hoạt động M&A ngân hàng thương mại Việt NamError! Bookmark not d
3.2. Trƣờng hợp sáp nhập NHTMCP Phƣơng Nam và NHTMCP Sài Gòn Thƣơng
Tín .....................................................................................................Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Giới thiệu chung về ngân hàng TMCP Phương Nam và ngân hàng
TMCP Sài Gòn Thương Tín. ................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Tình hình hoạt động của ngân hàng TMCP Phương Nam và ngân hàng
TMCP Sài Gòn Thương Tín trước khi sáp nhập ... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Lí do sáp nhập ................................................ Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Lộ trình, diễn biến trong khi thực hiện sáp nhậpError! Bookmark not defined.
3.2.5. Những kết quả đạt được sau khi sáp nhập ... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 4 ....................................................................................Error! Bookmark not defined.
BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ ĐỀ XUẤT CHO HOẠT ĐỘNG MUA BÁN VÀ SÁP
NHẬP CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .Error! Bookmark not defined.
4.1. Bài học rút ra từ trƣờng hợp sáp nhập của NHTMCP Phƣơng Nam và NHTMCP
Sài Gòn Thƣơng Tín .....................................................................Error! Bookmark not defined.

4.1.1. Thời gian chuẩn bị sáp nhập kĩ lưỡng, lộ trình công khaiError! Bookmark not define
4.1.2. Tổ chức chương trình đào tạo “Hợp nhất để phát triển” trước và sau khi
sáp nhập cho quản lý và nhân viên ......................... Error! Bookmark not defined.
4.2. Định hƣớng cho hoạt động mua bán và sáp nhập các ngân hàng thƣơng mại Việt
Nam giai đoạn 2017 – 2020. .........................................................Error! Bookmark not defined.
4.3. Một số đề xuất cho hoạt động mua bán và sáp nhập các ngân hàng thƣơng mại
Việt Nam giai đoạn 2017 - 2020 ..................................................Error! Bookmark not defined.



quá trình thực hiện, động lực thúc đẩy và nguyên nhân các ngân hàng tham gia vào
sáp nhập chỉ được đề cập rời rạc. Bên cạnh đó là do mới sáp nhập nên vẫn còn
nhiều hạn chế tồn tại ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng TMCP Sài Gòn
Thương Tín hậu sáp nhập, sau sáp nhập quy mô ngân hàng được mở rộng nhưng
hiệu quả kinh doanh bị thách thức lớn, đặc biệt là những khoản nợ xấu của ngân
hàng sau sáp nhập, áp lực sụt giảm lợi nhuận. Do đó, nghiên cứu sẽ làm rõ các lí do,

1


động lực của hoạt động sáp nhập giữa hai ngân hàng, tìm ra những lợi ích, hạn chế,
phân tích các nhân tố gây ảnh hưởng đến hoạt động sáp nhập này rồi từ đó rút ra bài
học qua thương vụ sáp nhập của 2 ngân hàng và đưa ra những đề xuất cho hoạt
động mua bán sáp nhập các ngân hàng thương mại Việt Nam.
Xuất phát từ lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu là: “Hoạt động
mua bán và sáp nhập các ngân hàng thương mại Việt Nam: Nghiên cứu thương
vụ ngân hàng TMCP Phương Nam và ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín”
2. Câu hỏi nghiên cứu
Để thực hiện đề tài nghiên cứu trên, luận văn trả lời các câu hỏi nghiên cứu:

- Tại sao cần phải thực hiện mua bán và sáp nhập (M&A) các ngân hàng thương
mại?

- Thực trạng hoạt động M&A trong ngành ngân hàng Việt Nam đã diễn ra như thế
nào?

- Hoạt động sáp nhập ngân hàng TMCP Phương Nam vào ngân hàng TMCP Sài
Gòn Thương Tín diễn ra như thế nào (trước và sau khi sáp nhập)?

- Kết quả đạt được của ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín sau khi sáp nhập là

4.1. Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động mua bán và sáp nhập các ngân hàng thương
mại Việt Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Không gian: Thương vụ M&A ngân hàng Việt Nam, đặc biệt phân tích thương vụ
M&A của ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín và ngân hàng TMCP Phương
Nam.
- Thời gian nghiên cứu:
Đối với số liệu thứ cấp: Từ 2011 – 30/09/2016
Đối với số liệu sơ cấp: Điều tra qua phiếu khảo sát từ 01/10/2016 – 30/10/2016
5. Cấu trúc luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận, các bảng biểu, phụ lục, mục lục, danh mục
các tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về
hoạt động mua bán và sáp nhập các ngân hàng thương mại
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn

3


Chương 3: Phân tích hoạt động mua bán và sáp nhập các NHTM Việt Nam –
Thương vụ điển hình ngân hàng TMCP Phương Nam và ngân hàng TMCP Sài Gòn
Thương Tín
Chương 4: Bài học kinh nghiệm và đề xuất cho hoạt động mua bán và sáp
nhập các ngân hàng thương mại Việt Nam.

4


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC

phương pháp,…để M&A ở Việt Nam phát triển theo chiều hướng ngày càng tốt
hơn.
Các nghiên cứu về M&A doanh nghiệp
Nghiên cứu của Trịnh Thị Phan Lan và Nguyễn Thùy Linh (2010) đã chỉ ra
rằng yếu tố văn hóa là một yếu tố quan trọng trong việc quyết định thành bại của
một thương vụ M&A và dung hòa văn hóa các tổ chức sau M&A. Đây là nhân tố
quyết định sự tồn tại, phát triển của tổ chức đó, việc dung hòa văn hóa sẽ góp phần
tới 36% sự thành công của một thương vụ M&A. Do hạn chế của một bài báo nên
họ mới chỉ dừng ở việc nghiên cứu yếu tố văn hóa mà không tổng quan hết được
các yếu tố ảnh hưởng đến thành công hay thất bại của một thương vụ M&A.
Nghiên cứu của Vũ Anh Dũng và các cộng sự (2012) đã nêu lên bức tranh
toàn cảnh về hoạt động mua bán và sáp nhập tại Việt Nam, họ phân tích, dự báo xu
hướng M&A, chỉ ra việc tránh bẫy cộng hưởng mà các thương vụ M&A đem lại.
Cộng hưởng trong lĩnh vực M&A được hiểu là “sự tăng lên khả năng cạnh tranh và
dẫn đến dòng tiền vượt quá những gì hai doanh nghiệp tạo ra một cách độc lập”
theo Vũ Anh Dũng và các cộng sự (2012). Các doanh nghiệp thực hiện M&A mới
chỉ dưới góc độ tài chính, lợi ích dự kiến mà nó đem lại vì thế cần phải có một chiến
lược M&A cụ thể và đặc biệt là kế hoạch cho việc hợp nhất hậu M&A.
Các nghiên cứu về M&A ngân hàng
Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hải Yến (2012) về cơ sở lý luận đã làm rõ được
bản chất của M&A, tổng quan được hoạt động M&A ngân hàng Việt Nam từ năm
2000 đến năm 2012, bên cạnh đó nghiên cứu đã phân tích trường hợp cụ thể về
thương vụ hợp nhất giữa 3 ngân hàng Sài Gòn – Đệ Nhất – Tín Nghĩa. Nghiên cứu
đã sử dụng phân tích SWOT 3 ngân hàng khi tiến hành hoạt động M&A để từ đó đề
xuất ra kiến nghị và giải pháp nhằm phát triển hoạt động M&A tại ngân hàng Việt
Nam, chính vì vậy mà giải pháp sẽ không được mang tính toàn diện.
Nghiên cứu của Phan Diên Vỹ (2013) đã khái quát được cơ sở lý luận, làm rõ
bản chất về mua bán và sáp nhập các NHTM làm cơ sở cho việc nghiên cứu.
Nghiên cứu đã phân tích đánh giá thực trạng mua bán sáp nhập của các ngân hàng


trang thiết bị, thúc đẩy các ngân hàng tìm kiếm đối tác phù hợp để tham gia vào các
hoạt động mua bán và sáp nhập. Đồng thời Trần Thị Thu Hường và Nguyễn Bích

7


Ngọc (2014) cũng nêu ra các thách thức M&A ngân hàng phải đối mặt là các cổ
đông ngân hàng nhỏ sáp nhập với ngân hàng lớn sẽ chịu nhiều thiệt thòi, hậu M&A
làm cho một lượng nhân viên bị sa thải do áp lực từ việc cắt giảm nhân viên, tâm lý
khách hàng không ổn định vì sự thay đổi về lãi suất tiền gửi và các chi phí phát sinh
khác, quản trị rủi ro hậu sáp nhập đặc biệt là rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.
Mới đây nhất có nghiên cứu của Nguyễn Xuân Thành (2016), đã nêu lên
những thay đổi về luật, chính sách và diễn biến kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong
giai đoạn 2006 – 2010 dẫn tới tình hình tài chính khó khăn của các NHTM vào cuối
năm 2011, và tổng hợp các sự kiện tái cơ cấu, mua bán và sáp nhập ngân hàng giai
đoạn 2011 – 2015. Tuy nhiên nghiên cứu mới chỉ tổng quan các thương vụ sáp nhập
ngân hàng mà chưa phân tích sâu cụ thể thương vụ nào.
Khoảng trống nghiên cứu: Vấn đề tái cấu trúc ngân hàng, hoạt động trước
và sau mua bán sáp nhập ngân hàng thương mại đang được khá nhiều người quan
tâm và nghiên cứu. Qua tìm hiểu của tác giả thấy rất ít nghiên cứu phân tích sâu cụ
thể từng thương vụ M&A và đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào về hoạt
động sáp nhập của NHTMCP Phương Nam vào NHTMCP Sài Gòn Thương Tín.
Bài nghiên cứu này sẽ tổng quan các thương vụ M&A ngân hàng thương mại Việt
Nam trong giai đoạn trước 2011 và giai đoạn tái cấu trúc từ năm 2011 đến năm
2015, đi sâu vào phân tích thương vụ ngân hàng TMCP Phương Nam sáp nhập vào
ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín, đây là một thương vụ lớn có ý nghĩa đặc
trưng trong số thương vụ M&A giữa ngân hàng lớn và ngân hàng yếu kém. Kết quả
nghiên cứu này nhằm phân tích đánh giá thực trạng hoạt động sáp nhập của 2 ngân
hàng, lợi ích kết quả đạt được và hạn chế tồn tại của ngân hàng Sài Gòn Thương
Tín sau sáp nhập. Bên cạnh đó tác giả tiến hành khảo sát để đánh giá nhân tố ảnh

nhất), đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất” (Điều 194).
Trong điều 17 Luật cạnh tranh: “Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh
nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát,
chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại”.
Theo Vũ Anh Dũng và cộng sự (2011) về bản chất M&A thì việc phân biệt
giữa khái niệm sáp nhập và thâu tóm hay mua lại khá hẹp, đặc biệt khi các thuật
ngữ này được sử dụng một cách đồng nghĩa hay có cùng ý nghĩa. Trên thực tế, sáp

9


TÀI LIỆU THAM KHẢO
A. Tiếng Việt
1. Nguyễn Thị Diệu Chi, 2014. Phát triển hoạt động mua bán và sáp nhập trong
lĩnh vực tài chính ngân hàng Việt Nam. Luận án tiến sỹ. Trường đại học Kinh tế
Quốc dân.
2. Chính phủ, 2012. Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011 – 2015
ban hành kèm theo QĐ số 254/QĐ – TT ngày 01/03/2012. Hà Nội, tháng 3 năm
2012.
3. Vũ Anh Dũng và cộng sự, 2011. Một số vấn đề về lý luận và thực tiễn về sáp
nhập và mua lại (M&A). Tạp chí Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới, số
10, trang 15 - 26.
4. Vũ Anh Dũng và cộng sự, 2012. Vietnam M&A Review 2011 - 2012. Hà Nội:
Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
5. Trần Thị Thu Hường và Nguyễn Bích Ngọc, 2014. M&A ngân hàng tại Việt
Nam: Thực trạng, động cơ và thách thức trong thời gian tới. Tạp chí Thị trường
- Tài chính - Tiền tệ, số 9, trang 18.
6. Nguyễn Minh Kiều, 2010. Tài chính doanh nghiệp căn bản. Hồ Chí Minh: Nhà
xuất bản Thống kê.
7. Trịnh Thị Phan Lan và Nguyễn Thùy Linh, 2010. M&A và tác động của yếu tố

18. Enrique R. Arzac, 2004. Valuation for merges, buyouts and restructuring.
NewYork: John Wiley & Sons.
19. Donald M. Depamphilis, 2012. Mergers, Acquistions, and other Restructuring
Activities. Amsterdam: Academic.
C. Trang thông tin điện tử
20. Hồng Phong, 2011. Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trên thế giới – Một số hướng
đi chính. < [Ngày truy cập:
15/03/2016]


21. Nguyên Tâm, 2013. Những đại gia ngã ngựa vì khủng hoảng kinh tế 2008.
< [Ngày truy cập: 15/03/2016]
22. Nguyễn Xuân Thành, 2016. Ngân hàng thương mại Việt Nam: Từ những thay
đổi về luật và chính sách giai đoạn 2006 - 2010 đến các sự kiện tái cơ cấu giai
đoạn.< />644.pdf>. [Ngày truy cập: 18/06/2016]
23. Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, 2014. Tái cấu trúc hệ thống ngân
hàng. < [Ngày
truy cập: 15/03/2016]
24. />25. www.sacombank.com.vn/
26. www.sbv.gov.vn/
27. http:// cafef.vn/
/>