A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài
Bác Hồ vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta đã dạy:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Đảng và nhân dân ta luôn quan tâm việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em:
coi đây là sự nghiệp cao quý, là trách nhiệm to lớn đối với thế hệ tương lai,
đối với tiền đề của dân tộc và của đất nước.
Là người giáo viên, hơn ai hết chúng ta phải thấy được trọng trách của
mình trong sự nghiệp trồng người. Muốn các em trở thành những con ngoan,
trò giỏi thì người giáo viên phải làm tốt công tác chủ nhiệm lớp. Công tác chủ
nhiệm lớp là công tác rất quan trọng trong nhà trường. Vấn đề này từ trước
đến nay đã được rất nhiều giáo viên quan tâm bởi nó góp phần tích cực trong
việc nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh. Đặc biệt đối với
bậc Tiểu học thì công tác chủ nhiệm lớp càng quan trọng hơn bao giờ hết bởi
người giáo viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn phải quan tâm
đến sự phát triển của các em về mọi mặt. Vậy làm thế nào để đạt hiệu quả cao
trong công tác chủ nhiệm. Đó là vấn đề không đơn giản.
Đặc biệt đối với học sinh lớp 1, các em chuyển từ hoạt động vui chơi
sang hoạt động học tập nên còn nhiều bỡ ngỡ vì thế đa số giáo viên đều rất
ngại khi phải nhận chủ nhiệm lớp 1. Thế nhưng với tôi thì khác, tôi lại rất
thích làm công tác chủ nhiệm ở lớp 1, được nhìn thấy sự hồn nhiên của các em
tôi tự thấy mình luôn tươi trẻ, và nhất là tôi luôn thấy hạnh phúc khi có thể
hướng dẫn, giáo dục các em từ học sinh chưa ngoan trở nên ngoan hơn, từ

1


những bé chỉ biết quấn quýt bên mẹ trong những ngày đầu đến lớp thế mà sau
khi kết thúc niên học các em lại quyến luyến không muốn xa tôi, người giáo
viên đã chủ nhiệm các em trong suốt năm học lớp 1. Chính những điều đó đã

đầu các em còn đi học trễ, khi đến lớp thì không vào mà đứng bên ngoài.
- Do đặc điểm tâm sinh lí của trẻ từ lứa tuổi đầu đời nên có một số em
còn nói ngọng, nói đớt, phát âm chưa rõ…
- Học sinh vào lớp khóc, không chịu học, phải có người lớn theo giữ
trên lớp.
- Bên cạnh đó còn có một số em chưa thuộc hết bảng chữ cái tiếng
Việt vì các em còn nhỏ, mải chơi, nhiều em rất hiếu động chưa ý thức được
việc học tập của mình.
- Vẫn còn nhiều học sinh chưa quen với môi trường học tập mới, chưa
quen với ngồi học, viết bài và nhất là nghe giảng bài…
- Ngoài ra, một số em đi học mà quên mang sách vở hoặc không có
đầy đủ sách vở…
- Nhìn chung, lớp học chưa có nề nếp, chưa có ý thức tự quản. Các em
chưa nhận thức được việc bảo vệ môi trường nên còn xả rác, vứt rác bừa bãi.

3


II. Biện pháp thực hiện
Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít
kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở
tiểu học là rất khó khăn. Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì
phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi
để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt
hiệu quả giáo dục cao. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh
thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của
học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống…của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì
hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy
tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò,
nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp. Và tôi đã có những biện pháp sau:

lời nói nhẹ nhàng và khen ngợi khi các em có sự tiến bộ trong học tập.
Ví dụ: Khi mới bắt đầu trẻ chỉ biết chữ a, b nhưng sau thời gian cố
gắng trẻ đã biết thêm chữ c, d… Khi trẻ có sự tiến bộ dù rất nhỏ, tôi vẫn khen
ngợi các em để các em phấn đấu học ngày càng tiến bộ hơn hay là cả lớp vỗ
tay khen bạn vì bạn đã có sự cố gắng.
- Đa số các em học sinh nói chung và học sinh lớp 1 đều thích chơi
hơn thích học, do đó tôi thường lồng ghép các kiến thức cần thiết để các em có
thể thông qua các hoạt động trò chơi như đố vui, vui để học, thử tài trí nhớ …
mà ghi nhớ được những kiến thức, như thế vừa tạo không khí vui tươi mà các
em lại dễ nhớ nhất là những kiến thức căn bản khó nhớ.
Ví dụ: Đối với môn Tiếng Việt, để các em dễ nhớ các chữ cái tôi cho
các em chơi trò đố vui, hay giải các câu đố chẳng hạn như:
Nét tròn em đọc chữ “O”
Khuyết đi một nửa sẽ cho chữ gì? (chữ C)

5


Hoặc: Tôi với chữ O
Giống nhau như đúc
Bỗng đâu bút mực
Vẽ một móc câu
Lên đầu tôi đấy
Bây giờ bạn thấy
Tôi là chữ chi? (chữ Ơ)
- Ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng lớp thành một tập thể tự quản
thật tốt. Ngoài ra, tôi còn lập kế hoạch bồi dưỡng về ý thức đạo đức, về cách
thức quản lí lớp cho ban cán sự nhằm mục đích làm gương cho các em khác
học tập theo để lớp học ngày càng tiến bộ hơn.
Ví dụ: Vào lớp các em không được nói chuyện riêng khi thầy, cô đang

thiếu hoặc quên sách vở và đồ dùng học tập. Vì vậy trong giờ học các em
không tham gia hoạt động học tập được và làm ảnh hưởng đến các bạn khác.
Do đó tôi đã thường xuyên nhờ phụ huynh kiểm tra đồ dùng học tập của các
em trước khi đến lớp, để vào lớp các em học tốt hơn.
- Trong mỗi giờ học cần đảm bảo không khí “học mà vui, vui mà học”,
vì thế giáo viên cần tạo cho học sinh thói quen giơ tay phát biểu ý kiến, chăm
chú nghe giảng bài, có ý thức tham gia học tập thật tốt.
Ví dụ: Lớp 1 các em học hai buổi, vào giờ học buổi chiều có một số
em ngủ gật trong lớp. Vì thế, tôi đã giúp các em rửa mặt, kể những câu chuyện
vui cho các em nghe, tổ chức một số trò chơi vận động để các em thư giản và
có tinh thần thoải mái nhờ đó các em sẽ học tập tốt hơn.

7


- Việc giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập cũng ảnh hưởng đến chất
lượng học tập của các em, giáo viên cần hướng dẫn các em cách để sách vở,
đồ dùng học tập thật khoa học, cách đặt tay khi viết, cách cầm bút…
Ví dụ: Tôi luôn hướng dẫn các em cách cầm bút đúng: cầm bút bằng
ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) với độ chắc vừa phải. Khi viết
dùng ba ngón tay di chuyển bút nhẹ nhàng từ trái sang phải. Nếu có em cầm
bút chưa đúng, tôi sẽ hướng dẫn lại hoặc cầm tay các em tập cho các em thói
quen để viết chữ đúng và đẹp.
3. Công tác chủ nhiệm lớp đòi hỏi người giáo viên phải thật tỉ mỉ
- Hằng ngày đến lớp tôi thường xuyên gần gũi, chuyện trò ân cần với
các em. Tôi hướng dẫn các em biết ăn ở sạch sẽ, biết đoàn kết giúp đỡ bạn bè,
biết sống trung thực, thật thà. Tôi hình thành những đôi bạn cùng tiến, xếp
những em hiếu động ngồi cạnh những em ngoan để các em noi gương và học
tập bạn mình. Đối với những em học chưa tốt tôi tranh thủ thời gian để hướng
dẫn, giảng giải cho các em hiểu thêm, nắm được kiến thức cơ bản nhất. Đối

lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của
một người thầy đối với học trò. Theo qui luật phản hồi của tâm lí, tình cảm
của thầy trước sau cũng sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò. Lòng nhân
ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục
và cảm hóa học sinh. “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm
lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình. Có một
người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và ham
học, thích đi học.
- Song song với các hoạt động học tập, tôi còn tổ chức cho các em vui
chơi, giải trí, rèn luyện sức khỏe qua các tiết sinh hoạt tập thể, cũng như trong
các bài học trên lớp. Hoạt động này giúp các em thoải mái tinh thần, mở mang

9


trí tuệ, tăng cường sức khỏe, làm cho các em thêm yêu trường, yêu lớp, quý
mến bạn bè, kính trọng thầy cô và mọi người xung quanh.
4. Tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các nề nếp.
- Thời gian đầu, tôi kiểm tra đồ dùng học tập từng em hàng ngày, khi
đã thành nếp, tôi giao việc kiểm tra lại cho ban cán sự lớp.
- Giờ truy bài, tổ trưởng kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của bạn: soạn
sách vở, đồ dùng học tập đầy đủ theo đúng thời khóa biểu, ý thức xem trước
bài mới sau đó tổ trưởng báo cáo lại cho tôi.
- Cuối tuần, vào giờ sinh hoạt chủ nhiệm tôi nhận xét cụ thể. Tổ nào,
cá nhân nào tốt sẽ được khen thưởng, biểu dương và có phần thưởng động
viên các em. Còn em nào chưa hoàn thành nhiệm vụ tốt thì tôi sẽ nhắc nhở, rút
kinh nghiệm cho các em.
5. Kết hợp với giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh:
* Kết hợp với giáo viên bộ môn:
- Ngay từ khi bước vào lớp 1, ngoài giáo viên chủ nhiệm lớp các em

- “Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân
thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến
trường là một niềm vui”. Xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có “học
sinh tích cực”. Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn
chế được tỉ lệ học sinh lưu ban, bỏ học, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục
toàn diện cho học sinh. Dựa vào đó tôi đã đề ra 10 yêu cầu cơ bản đối với học
sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực:
1. Không có học sinh chán học, bỏ học và nghỉ học không có lí do.
Ví dụ: Trong giờ học, tôi tổ chức trò chơi cho các em, kể chuyện vui,
khuyên các em phải đi học đều giúp các em học tốt hơn và khám phá những

11


điều mới lạ, tổ chức cho các em tham gia trò chơi: ai nhanh hơn, nhìn nhanh
đáp đúng…
2. Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính
giáo dục cao.
Ví dụ: Trong lớp được trồng nhiều cây xanh, trang trí các hình ảnh
theo chủ điểm của tháng. Chủ điểm tháng 11: “ Tôn sư trọng đạo”.
3. Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy
học; sử dụng tiết kiệm điện, nước.
Ví dụ: Các đồ dùng học tập phải sử dụng cẩn thận, sắp xếp gọn gàng.
Biết tắt đèn, quạt khi không có trong phòng học; rửa tay xong phải khóa vòi
nước lại.
4. Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, không có học sinh xả rác
bừa bãi.
Ví dụ: Khi ăn quà bánh phải bỏ rác vào sọt rác, tôi khuyến khích các
em mang theo bình nước uống (nước đun sôi để nguội), tránh đem những ly
nước rồi để trên bàn, hộc bàn hoặc treo trên cửa sổ khi vô ý các em sẽ làm đổ

- Hằng ngày, tôi nhắc nhỡ các em thực hiện theo năm nhiệm vụ của
người học sinh và mười yêu cầu của “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”.
Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện và không có học sinh nào vi phạm nội
qui của nhà trường.

13


III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Sau các năm học, nhờ việc áp dụng các biện pháp tôi thấy lớp tôi
đã chuyển biến rõ rệt về nề nếp cũng như chất lượng học tập.
Năm học Số lượng Số lượng
học sinh

Kết quả đạt được

học sinh
HK
Đ

Lên lớp

HL
Giỏi

thẳng

Khá
T


30/15
31/15

29/13
30/15
31/15

100
100
100

16/7
18/9
19/10

55,2
60
61,3

9/5
10/6
10/4

31,0
33,3
32,3

29/13
30/15
31/15

Để trở thành giáo viên giỏi về chuyên môn, hiểu được tâm lí các em
thì tôi phải ứng xử các tình huống sư phạm thật khéo, tế nhị để các em học tập
theo vì giáo viên là hình mẫu mà học sinh hướng đến.
Là một nhà sư phạm thì mỗi giáo viên cần có tâm huyết với nghề, tinh
thần trách nhiệm cao với công việc và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao để
hiệu quả giáo dục được nâng lên.

V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM

15


Theo tôi, muốn trở thành một nhà sư phạm, một giáo viên chủ nhiệm
lớp giỏi, khéo léo, tinh tế trong ứng xử và thành công trong việc giáo dục học
sinh thì mỗi người giáo viên chủ nhiệm cần phải:
1. Tìm hiểu để biết được một cách toàn diện, sâu sắc về từng học
sinh. Hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm lí, tính cách, sở thích, thói
quen,...của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.
2. Chú trọng xây dựng và bồi dưỡng Ban Cán sự lớp, huấn luyện để
các em trở thành những “người lãnh đạo nhỏ” tài ba.
3. Luôn giữ được sự bình tĩnh trước lỗi lầm của học sinh, tìm hiểu cặn
kẽ thấu đáo nguyên nhân của mỗi tình huống xảy ra để có cách xử lí đúng đắn,
hợp tình, hợp lí; tránh trách nhầm, trách oan học sinh làm các em hoang mang,
thiếu niềm tin vào người thầy.
4. Luôn biết khích lệ biểu dương các em kịp thời. Hãy khen ngợi
những ưu điểm để các em hứng thú học tập hơn.
5. Luôn thể hiện cho học sinh thấy tình cảm yêu thương của một người
thầy đối với học sinh. Hãy nhớ rằng lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của
người thầy luôn có một sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh.
6. Duy trì và sáng tạo trong công tác xây dựng “lớp học thân thiện học