MỤC LỤC
A.ĐẶT VẤN ĐỀ……..……………………………………………………………3
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI…………………………………………………………3
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU……………………….………………………...4
III. MỤC ĐÍCH, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………………………….4
1. Mục đích nghiên cứu.........................................................................................4
2. Phương pháp nghiên cứu...................................................................................5
IV. PHẠM VI VÀ KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU………………………………..5
1. Thời gian nghiên cứu…………………………………………………………..5
2. Xây dựng kế hoạch…………………………………………………………….5
B. NỘI DUNG……………………………………………………………………..5
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN……………………………………………………………....5
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN………………...………………………………………...6
1. Đặc điểm của trường……………………………………………………..…….6
2. Đặc điểm của lớp…………………………………………………………….…7
2. Đối với giáo viên………………………………………………………………..7
4.3. Đối với phụ huynh………………………………………………………........8
III THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ……………………………………………….8
1. Phạm vi thực hiện đề tài………………………………………………………..8
1.1. Thuận lợi…………………………………………………………..………....8
1.2. Khó khăn……………………………………………………………..…..…..8
2. Kết quả khảo sát đầu năm……………………………………………..............9
IV. BIỆN PHÁP VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……………………………….....10
1. Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ………………………………….……10
2. Một số biện pháp giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học thông qua lĩnh vực
phát triển ngôn ngữ………………….…………………………………………..10
2.1. Nghiên cứu kỹ tác phẩm……………………………………….……………10
2.2. Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ…………………………….......11
1



của trẻ, đó chính là giúp các em cảm thụ các tác phẩm văn học.
Cảm thụ các tác phẩm văn học để trẻ được hòa mình vào bài thơ, hóa thân vào
các nhân vật trong truyện để nhận thức cái đúng, cái sai một cách đúng đắn, ngôn
ngữ của trẻ cũng được hình thành và phát triển từ đây. Các tác phẩm văn học là
món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ, nhất là lứa tuổi mầm non. Đặc biệt
là thông qua bộ môn làm quen văn : đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch tạo cho trẻ được
hoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát triển tư duy và trí nhớ, trẻ có khả năng cảm
thụ nhận ra được cái hay, cái đẹp, cái tốt cái xấu trong tác phẩm cũng như trong
cuộc sống cũng như cái tốt cái xấu của mọi vật xung quanh trẻ. Bởi vì ở lứa tuổi trẻ
được ví như tờ giấy trắng, nếu người lớn khéo dạy thì sẽ vẽ nên những bức tranh
đẹp, tươi sáng. Qua các tác phẩm văn học, qua những tình huống hấp dẫn trong câu
truyện ,những nhân vật có những tính cách, cử chỉ khác nhau sẽ giúp trẻ mở mang
kiến thức về xã hội nhiều hơn.
Thông qua các tác phẩm văn học, trẻ phát triển ngôn ngữ nhiều hơn. Đó cũng
là một nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giáo dục toàn diện trẻ. Đối với trẻ
mẫu giáo, quá trình tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ dễ đến khó, từ đơn giản
đến phức tạp, từ đó để trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình. Tuy nhiên,
3


để trẻ cảm thụ được các tác phẩm văn học không phải là công việc dễ dàng, đòi hỏi
giáo viên phải nghiên cứu các phương pháp, biện pháp, chọn những tác phẩm hay
và phù hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt nhất khả năng cảm thụ các tác phẩm văn
học..
Qua 7 năm công tác, trong quá trình giảng dạy, tôi thấy các cháu đã được làm
quen các tác phẩm văn học từ mẫu giáo bé và nhỡ chuyển lên. Tuy nhiên, đa số các
cháu chưa thể cảm thụ được cái hay cái đẹp trong mỗi tác phẩm văn học. Do
đó,trong quá trình giảng dạy lớp mẫu giáo lớn dạy trẻ làm quen với các tác phẩm
văn học tôi thấy: Khả năng cảm thụ văn học của trường tôi nói chung và khối lá nói
riêng,vẫn còn nhiều hạn chế, kết quả trên tiết học chưa cao chỉ đạt khoảng 5060%.Với kết quả trên, bản thân tôi thấy mình cần có những biện pháp cụ thể và phù

Tháng 11/ 2015 - 4/ 2016 : Viết đề cương và áp dụng sáng kiến
Tháng 5 / 2016 : Viết sáng kiến.
2. Xây dựng kế hoạch :
Tôi xây dựng kế hoạch một số biện pháp giúp trẻ 5- 6 tuổi cảm thụ văn học
trong một năm như sau :
- Tháng 10 + 11 : bài tập luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác âm vị
( Cho trẻ nghe những câu chuyện,ca dao, đồng dao) tôi tạo điều kiện cho trẻ tập
trung chú ý luyện khả năng thính giác để trẻ cảm nhận được nhịp điệu bài thơ, câu
truyện.
- Tháng 12 +1 + 2 : tôi xây dựng trò chơi, đóng kịch, sử dụng nghệ thuật múa rối
vào hoạt động học để giúp trẻ phát triển trí nhớ, khắc sâu hơn nội dung của bài học
thông qua những lời thoại, trò chơi mà trẻ nhớ được nội dung câu truyện, bài thơ.
- Tháng 3+4 : tôi xây dựng tải nhiều đoạn phim có nội dung của bài thơ, câu
truyện để thu hút trẻ học hứng thú hơn.
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Từ khi các em sinh ra, đã được nghe những câu truyện cổ tích.Truyện cổ tích
gắn liền với cái đẹp của cuộc sống. Nó góp phần phát triển cảm xúc thẩm mĩ mà
5


thiếu chúng không thể có tâm hồn cao thượng, lòng mẫn cảm chân thành trước nỗi
bất hạnh, đau đớn khổ ải của con người. Nhưng, để cảm nhận được, nhận thức
được cái đúng, cái sai, cái hay cái đẹp của cuộc sống trẻ phải hiểu được, cảm thụ
được nội dung sâu sắc của câu truyện, bài thơ đó.Từ đó nhận thức được thế giới
xung quanh bằng cả một cả một trí tuệ và một trái tim, tỏ thái độ của mình với cái
thiện cái ác của cuộc sống.
Nếu như không có văn học, nhân cách của trẻ sẽ ra sao? Trẻ khó có thể nhận
ra đâu là chính nghĩa, đâu là phi nghĩa.Mà việc hình thành và phát triền nhân cách
cho trẻ chính là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của nghành giáo dục mầm

với độ tuổi đồng đều, đa số các trẻ ngoan ngoãn, có sức khỏe tốt, hồn nhiên, tự tin
khi giao tiếp, đạt yêu cầu về đầy đủ 5 mặt phát triển gồm: phát triển ngôn ngữ,
phát triển nhận thức, phát triển thể chất, và tình cảm xã hội. Đồng thời trẻ cảm thụ
được cái đúng cái sai, cái hay cái đẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ . Đó là một
thuận lợi lớn giúp trẻ cảm thụ tác phẩm văn học một cách tốt hơn thông qua lĩnh
vực phát triển ngôn ngữ.
3. Đối với giáo viên :
Là một giáo viên mầm non, trực tiếp truyền thụ kiến thức cho trẻ và có tinh thần
trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc, yêu nghề mến trẻ bản thân tôi xác định
7


được mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giúp trẻ cảm thụ các tác phẩm văn
học thông qua lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ làm quen với môn văn học qua
thể loại thơ, kể truyện và tìm ra các giải pháp hữu ích nhất để trẻ cảm thụ các tác
phẩm văn học một cách tốt nhất.
4. Đối phụ huynh : Sự quan tâm của phụ huynh dành cho các cháu là không
đồng đều, hầu hết phụ huynh là nông thôn. Qua thực tế cho thấy một số phụ huynh
còn ít đọc thơ, kể truyện cho trẻ, một số phụ huynh còn đọc nhanh, chưa đúng lời,
trẻ chưa thể cảm nhận hết nội dung bài thơ, câu truyện.Và ít khi phụ huynh giảng
nội dung để trẻ hiểu rõ được nội dung, cái hay, cái đẹp của bài thơ. Và một số ít
phụ huynh không biết chữ nên việc đọc thơ, kể truyện cho trẻ cũng là vấn đề khó
khăn.
Chính vì vậy, việc trong trường mầm non tôi muốn đề cập tới việc giúp trẻ cảm
thụ các tác phẩm văn học thực hiện hai nhiệm vụ là hiểu được nội dung và cảm thụ
được tác phẩm văn học thông qua các tiết kể chuyện,đọc thơ,đóng kịch.. dạy trẻ kể
lại các tác phẩm văn học có cảm xúc của người kể,nhận thức được cái đúng cái sai,
cái tốt cái xấu,cái đẹp trong tác phẩm.
III. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1. Phạm vi thực hiện đề tài.

Khảo sát khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ.
Qua quá trình tôi giảng dạy và khảo sát đầu năm. Tôi và giáo viên cùng lớp đã chú
ý quan tâm đến khả năng chú ý và tiếp thu của trẻ. Kết quả đạt như sau:
Môn
Thơ

Khảo sát đầu năm
Hứng thú: 70%
Hiểu nội dung: 65%
Thuộc tác phẩm: 70%

Truyện

Đọc diễn cảm: 60%
Hứng thú: 70%
Hiểu nội dung: 55%
Kể diễn cảm 30%
9


Qua đó, tôi đặc biệt chú ý hơn những trẻ có khả năng cảm thụ văn học chậm như:
Bảo, Xuân Sang, Đoan Khoa, Thùy Trân, Hải Đăng...và thường xuyên kể truyện,
đọc thơ cho trẻ nghe mọi lúc mọi nơi. Điều đó cũng giúp trẻ cảm thụ văn học tốt
hơn.
IV. BIỆN PHÁP VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của trẻ:
- Đối với trẻ em mầm non, đây là thời kì phát triển và hoàn thiện về tất cả mọi
mặt giúp trẻ linh hoạt hơn, thích tham gia các hoạt động nhiều hơn, đặc biệt là trẻ
thích nghe kể truyện và đọc thơ.
- Trong quá trình này, các cơ quan thính giác của trẻ cũng được củng cố và

phù hợp. Cô phải soạn bài trước khi lên lớp, đặt ra những mục đích yêu cầu để dạy
trẻ phù hợp với khả năng nhận thức của lớp mình.
Khi vào bài cô cần tạo tình huống sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ bằng
cách sử dụng các phương pháp như đặt câu đố, cho trẻ quan sát mô hình, những
hình ảnh sinh động trên màn hình chiếu….Tùy theo tiết dạy mà cô chuẩn bị đồ
dùng sao cho phù hợp.
2.2.Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ
- Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, sắp xếp gọn gàng đồ dùng đồ chơi để tạo
môi trường thông thoáng và thoải mái cho trẻ .
Ví dụ : Khi dạy trẻ kể truyện sáng tạo, tôi tận dụng không gian lớp học để trưng
bày khung sân khấu,trang trí cảnh vật xung quanh sân khấu sinh động, kích thích
trẻ hoạt động tích cực hơn.
- Khi lên lớp dạy, tôi luôn tạo một một không khí dễ chịu để trẻ được thoải mái,
không bị áp lực mà phấn khởi trong giờ học.
- Trước khi tổ chức hoạt động tôi tìm nghe các câu truyện, bài thơ cần dạy để
biết rõ hơn về giọng điệu của các nhân vật trong tác phẩm. Sau đó, tự luyện giọng
sao cho phù hợp, ghi âm và nghe lại, chỉnh sửa lại giọng đọc sao cho diễn cảm.
Đồng thời khi kể kết hợp kể với tranh, mô hình,vi deo, rối... chuẩn bị trang phục

11


phù hợp với nộng dung câu truyện để giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học một
cách tốt nhất.

Góc văn học
2.3. Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt:
Tôi vào bài một cách sinh động để gây sự chú ý của trẻ. Ví dụ : truyện “ Bác Gấu
đen và hai chú thỏ” với chủ đề động vật, tôi sử dụng mô hình để gây hứng thú cho
trẻ. Đồng thời, giúp hình thành và phát triển óc tưởng tượng của trẻ, cụ thể và ấn

- Giáo viên làm bản tin , treo kế hoạch tuần, một số bài thơ, câu truyện để phụ
huynh biết và phối kết hợp với giáo viên để dạy trẻ tốt hơn.
- Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu , nguyên liệu như : giấy, sách, những lọ
nhựa, quần áo cũ, vải vụn ...
- Tôi luôn trao đổi và vận động phụ huynh cố gắng dành thời gian để kể chuyện,
đọc thơ cho trẻ, tâm sự với trẻ và lắng nghe trẻ nói, khi kể chuyện hay đọc thơ cho
trẻ phải giảng nội dung bài thơ, câu chuyện cho trẻ nghe để trẻ hiểu và cảm thụ
được nội dung của tác phẩm văn học.
2.6. Làm đồ dùng đồ chơi:
- Tôi tận dụng thời gian rảnh rối để gom các nguyên liệu vật liệu có sẵn như sách
báo, lịch cũ, vải vụn, cành cây khô, ni lông, ống lon, chai nhựa, xốp để làm đồ
dùng dạy học cho trẻ.
- Trong hoạt góc để cô gợi ý trẻ tạo ra những đồ chơi làm bằng lá cây, giấy vụn ,
hột hạt vẽ và tô màu những bức tranh, những hình ảnh trẻ sưu tầm gợi mở cho trẻ
tưởng tượng kể chuyện .
- Từ những quần áo, vải vụn, ống giấy,tôi hướng dẫn trẻ làm ra những con rối
thật xinh xắn từ câu truyện cổ tích trẻ học được, sáng tạo ra những nhân vật trẻ
thích.

14


3. Các hình thức cho trẻ cảm thụ tác phẩm văn học.
3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học:
- Trong thời đại công nghệ thông tin đang phát triển, việc áp dụng các bài giảng
điện tử vào quá trình dạy học luôn được tôi ưu tiên hàng đầu. Tôi sử dụng những
hình ảnh động, những vi deo vào dạy học khiến trẻ hứng thú hơn, cảm thụ văn học
tốt hơn.
Ví dụ: Câu truyện “ Sự tích hoa hồng”, tôi sử dụng hình ảnh động và vi deo để
kể cho trẻ. Hình ảnh hoa hồng sống động có bướm bay xung quanh, sau đó nàng

triển tư duy, cảm thụ văn học một cách sâu sắc thì kịch là một hoạt động rất có kết
quả với trẻ. Vì trẻ được thực hành, hóa vai vào các nhân vật, nói được lời thoại,
giọng điệu, khắc họa tính cách và hành động của các nhân vật trong truyện.
Ví dụ: truyện “Hai chú gấu tham ăn”
Để trẻ nhớ được ngôn ngữ lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì
trước hết cho trẻ nhắc lại lời thoại của các nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai Gấu
anh, Gấu em, Cáo, Mẹ.. Cô giáo là người dẫn truyện, trẻ tự diễn theo nội dung câu
truyện khi trẻ diễn xong nên cho trẻ tự nhận xét về vai diễn của mình, của bạn. Từ
đó trẻ xác định được thái độ đối của trẻ với nhân vật trong truyện và rút ra được bài
học là anh em trong nhà phải yêu thương, nhường nhịn nhau.
- Việc hóa trang và bố trí sân khấu phù hợp trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin, thích
thú hơn khi trẻ nhập vai vào trong tác phẩm.
Qua một năm nghiên cứu áp dụng những kinh nghiệm, một số biện pháp trong và
ngoài giờ học ở lớp tôi thấy chất lượng về việc trẻ cảm thụ các tác phẩm văn học
nâng lên rõ rệt , trẻ rất hứng thú khi học môm học này và mạnh dạn tham gia các
hoạt động . Đồng thời đã đạt được một số kết quả nhất định.
IV. KẾT QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Chất lượng khảo sát trẻ.
Môn
Thơ

Truyện

Khảo sát đầu năm
Hứng thú: 70%

Khảo sát cuối năm
Hứng thú: 85 %

So sánh


Tăng 15%

2. Đánh giá kết quả:
17


Sau khi áp dụng một số biện pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
trong năm học đã cho thấy:
+ Trẻ hứng thú hơn khi học tiết văn học
+ Trẻ trả lời được các câu hỏi của cô
+ Trẻ nhớ được nội dung câu truyện sâu sắc hơn.
+ Trẻ có sự sáng tạo hơn trong giờ đóng kịch
+ Trẻ thích được biểu diễn đóng kịch trên sân khấu
+ Trẻ thích được đọc thơ, kể truyện.
+ Trẻ ghi nhớ, thuộc thơ, truyện lâu hơn
+ Biết kể truyện sáng tạo, kể theo trí tưởng tượng một cách phong phú, đa
dạng.
- 98 % Phụ huynh ủng hộ cho trẻ tham gia làm đồ dùng đồ chơi cho các cháu như
: tranh ảnh , sách báo, truyện theo chủ đề, truyện sáng tạo , khâu rối tay giống vải
,góp phần phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, trẻ hứng thú khi học môn văn học
thể loại tryuện kể .
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Qua quá trình nghiên cứu, áp dụng với những biện pháp tôi tự rút ra bài học cho
bản thân như sau:
- Trước hết giáo viên phải nghiên cứu kỹ tác phẩm , phải đọc đúng, đọc chính
xác, diễn cảm thể hiện sắc thái tình cảm của tác phẩm kết hợp với điệu bộ minh họa
cho tác phẩm.
- Luyện tập giọng đọc, giọng kể sao cho diễn cảm, thể hiện được cử chỉ điệu bộ
của nhân vật trong tác phẩm.

quanh, về cách ứng xử, bài học cho bản thân trẻ hằng ngày.
Ngoài ra, việc cho trẻ cảm thụ tác văn học còn giúp trẻ có trí tượng hơn, có sự sáng
tạo hơn trong nghệ thuật và mạnh dạn hơn trong các hoạt động.
Ý kiến đề xuất: Để tạo điều kiện dạy học cho giáo viên do điều kiện trường còn
thiếu thốn cơ sở vật chất, đặc biệt là máy chiếu, cả trường chỉ có một máy nên việc
áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học vẫn còn gặp đôi chút khó khăn, kính
19


mong cấp trên tạo điều kiện giúp đỡ để giáo viên chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ
tốt hơn.

Người viết:

Hứa Thị Diễu

20


D.TÀI LIỆU KHAM KHẢO
1.Hà Minh Đức (chủ biên ), (1998) Lý luận văn học, NXB Giáo dục
2. Phương Lựu ( chủ biên), (2004), Lý luận văn học NXB Giáo dục
3. Hà Nguyễn Kim Giang( chủ biên),(2007), Phương pháp dạy đọc diễn cảm,
NXB ĐH Sư phạm Hà Nội.
4.Vũ Nho (chủ biên),(1999), Nghệ thuật đọc diễn cảm, NXB Thanh niên, Hà
Nội.
5. Đinh Hồng Thái - Trần Thị Mai, (Chủ biên),(2009)Giáo trình phương pháp
phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, NXB Giáo dục.
6. Chương trình giáo dục mầm non, Vụ giáo dục mầm non – Bộ giáo dục và
đào tạo, NXB giáo dục, 2009.