TRƯỜNG THCS PHÚ THANH
TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

Chuyên đề:

GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
TRONG MÔN NGỮ VĂN
THCS
GV thực hiện: Hoàng Đình Bảo Thạnh


PHẦN MỘT:
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MÔI TRƯỜNG
1. Môi trường là gì?
“ Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất
nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống,
sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”
(Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005)

Môi trường sống của con người được phân thành:
+ Môi trường tự nhiên.
+ Môi trường xã hội.


2. Chức năng cơ bản của môi trường:
Môi trường có 4 chức năng cơ bản:
a. Môi trường là không gian sinh sống cho con người
và thế giới sinh vật.
b. Môi trường là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên
cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người.
c. Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải của

- Độ che phủ rừng của Việt Nam trong thời gian dài
có xu hướng giảm.


3. Môi trường nước.
-Việt Nam có lượng mưa lớn, hệ thống sông hồ dày đặc nên
tài nguyên nước khá phong phú. Tổng lượng nước TB hàng
năm là 880 tỉ m3.
-Trong thời gian gần đây, ở Việt Nam xảy ra tình trạng khan
hiếm nước.
-Nguyên nhân chính dẫn tới ô nhiễm môi trường nước là do
nước thải CN, nước thải sinh hoạt chưa xử lí đã xả trực tiếp
vào nguồn nước.
4. Môi trường không khí.
- Hầu hết các đô thị Việt Nam đều bị ô nhiễm bụi. Nhiều đô
thị bị ô nhiễm bụi trầm trọng tới mức báo động, vượt chỉ số tiêu
chuẩn cho phép từ 1,5 đến 3 lần.


5. Suy giảm đa dạng sinh học.
- Việt Nam được coi là một trong 15 trung tâm đa dạng
sinh vật học trên thế giới.
- Tuy nhiên trong những năm gần đây, đa dạng sinh học
đã bị suy giảm nhiều: số lượng cá thể giảm, nhiều loài bị
diệt chủng ...
6. Ô nhiễm môi trường do việc xử lí chất thải chưa
đảm bảo.
- Lượng chất thải rắn ở Việt Nam lên đến hơn 15 triệu tấn
mỗi năm, tăng TB hàng năm là 15%.
- Hiệu quả thu gom chất thải thấp, ở các thành phố thu

sống của loài người. Chính vì vậy BVMT là vấn đề sống còn của nhân
loại và của mỗi quốc gia.
- Giáo dục BVMT là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh
tế nhất và có tính bền vững.
- Nước ta có khoảng 23 triệu HS, SV các cấp và gần 1 triệu GV, cán
bộ quản lí và cán bộ giảng dạy.
- Các thầy, cô giáo cần nhận thức được tầm quan trọng của công tác
giáo dục BVMT cho HS, có trách nhiệm triển khai công tác giáo dục
bảo vệ môi trường phù hợp với điều kiện của nhà trường và địa
phương.


b. Chủ trương của Đảng và Nhà nước, của ngành Giáo
dục và Đào tạo về công tác giáo dục bảo vệ môi trường.
Luật BVMT năm 2005 quy định:
+ Công dân Việt Nam được giáo dục toàn diện về môi
trường nhằm nâng cao hiểu biết về ý thức BVMT.
+ Giáo dục môi trường là một nội dung của chương
trình chính khóa của các cấp học phổ thông.


2. Mục tiêu giáo dục BVMT trong các trường THCS.
a. Kiến thức:
- Khái niệm môi trường, hệ sinh thái; các thành phần
môi trường, quan hệ giữa chúng.
- Nguồn tài nguyên, khai thác, sử dụng, tái tạo tài
nguyên và phát triển bền vững.
- Dân số - môi trường.
- Sự ô nhiễm và suy thoái môi trường.
- Các biện pháp BVMT.

BVMT phải phù hợp với mục tiêu đào tạo của cấp
học, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo của cấp học.
- Hệ thống kiến thức và kĩ năng được triển khai theo
hướng tích hợp nội dung qua các môn học, thông qua
chương trình chính khóa và các hoạt động ngoại khóa,
đặc biệt chú trọng vào chương trình Hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp.


a.Nguyên tắc:
- Nội dung giáo dục BVMT phải chú ý khai thác
tình hình thực tế môi trường của từng địa phương.
- Phương pháp giáo dục BVMT nhằm tạo cho
người học chủ động tham gia và quá trình học tập,
HS phát hiện các vấn đề môi trường và tìm hướng
giải quyết vấn đề dưới sự tổ chức và hướng dẫn của
GV.
- Tận dụng các cơ hội để giáo dục BVMT nhưng
phải đảm bảo kiến thức cơ bản của môn học.


b. Phương thức:
- Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ: mức độ toàn phần,
mức độ bộ phận và mức độ liên hệ.
- Các hoạt động giáo dục BVMT ngoài lớp học như:
+ Câu lạc bộ môi trường.
+ Hoạt động tham quan theo chủ đề.
+ Điều tra khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường
địa phương, thảo luận phương án xử lí.
+ Hoạt động trồng cây xanh.


Tên bài

6

Giáo tiếp, văn
bản và phương
thức biểu đạt

6

Ếch ngồi đáy
giếng

6

Luyện tập kể
chuyện tưởng
tượng

VĂN

TV

TLV

Mức độ

*


6

Tìm hiểu chung
về văn miêu tả

VĂN

TV

TLV

Mức độ

- Liên hệ về ảnh hưởng
của môi trường đối với
giáo dục.

*

- Cho viết bài chính tả
về môi trường.

*

*

- Liên hệ. Ra đề miêu
tả liên quan đến môi
trường.


Mức độ

- Liên hệ. Môi trường
tự nhiên, hoang dã.

*

- Liên hệ. Ra đề tả
cảnh quan môi trường.

*

- Liên hệ. Khuyến
khích làm thơ về đề tài
môi trường.


Lớp

Tên bài

6

Hoạt động Ngữ
Văn: Thi làm thơ
năm chữ

VĂN

TV



Lớp

Tên bài

VĂN

TV

TLV

Mức độ

6

Đông Phong Nha

*

- Liên hệ môi trường
và du lịch

6

Chương trình địa
phương (Phần
Văn và Tập làm
văn)


Mức độ

*

- Liên hệ. Môi trường
gia đình và sự ảnh
hưởng đến trẻ em.

*

- Liên hệ. Cho các em
sưu tầm ca dao về môi
trường.
*

- Liên hệ. Tìm các từ
Hán Việt liên quan đến
môi trường


Lớp

Tên bài

7

Bài ca Côn Sơn
(Côn Sơn ca –
Trích)


khích làm thơ về đề tài
môi trường.