VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

DƯƠNG THỊ THU TRANG

ĐỊNH HƯỚNG GIÁ TRỊ NGHỀ DẠY HỌC CỦA
SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

Chuyên ngành : Tâm lý học
Mã số

: 60 31 04 01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

HÀ NỘI - 2017


Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội.

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Hữu Toàn

Phản biện 1: PGS.TS. Nguyễn Thị Hoa
Phản biện 2: PGS.TS. Nguyễn Thị Huệ

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ
họp tại: Học viện Khoa học Xã hội vào lúc:
15 giờ 30, ngày 24 tháng 4 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại:


1


- Hướng nghiên cứu thứ hai: Nghiên cứu mối quan hệ qua lại
giữa các định hướng giá trị với sự hình thành đặc điểm tâm lý cá
nhân, hình thành định hướng giá trị nghề nghiệp
2.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước về định hướng giá trị và
định hướng giá trị nghề nghiệp
- Hướng nghiên cứu thứ nhất: Nghiên cứu định hướng giá trị nhân
cách của sinh viên, thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường.
- Hướng nghiên cứu thứ hai: Nghiên cứu về định hướng giá tri
nghề nghiệp và định hướng giá trị nghề dạy học.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng định
hướng giá trị nghề dạy học của sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà
Nội và một số yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng này nhằm đề xuất
một số kiến nghị nhằm giúp sinh viên có định hướng đúng đắn.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xây dựng khung lý thuyết nghiên cứu định hướng giá trị nghề
dạy học của sinh viên.
- Khái quát những vấn đề lý luận về: Giá trị, định hướng giá trị
nghề dạy học, định hướng trị nghề dạy học của sinh viên.
- Khảo sát thực trạng định hướng giá trị nghề dạy học của sinh
viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.
- Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng định hướng
giá trị nghề dạy học của sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.
- Đề xuất một số kiến nghị về định hướng giá trị nghề dạy học
cho sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội .

- Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu.
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi;
- Phương pháp phỏng vấn sâu;
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;
- Phương pháp xử lý thông tin bằng thống kê toán học.
3


6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Luận văn đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận có liên quan đến
nội dung nghiên cứu: giá trị, định hướng giá trị, định hướng giá tri
nghề dạy học của sinh viên. Định hướng giá trị nghề dạy học của sinh
viên được biểu hiện qua 3 mặt: nhận thức, thái độ và hành động.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
Kết quả nghiên cứu thực tiễn làm sáng rõ về định hướng giá trị
nghề dạy học của sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội biểu hiện
qua các mặt nhận thức, thái độ, hành động của sinh viên. Kết quả
nghiên cứu của đề tài có thể là tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý giáo
dục, để từ đó đưa ra các biện pháp giáo dục trong công tác định hướng giá
trị nghề dạy học của sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo,
phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về định hướng giá trị nghề dạy học của
sinh viên.
Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng định hướng giá trị nghề dạy học của sinh
viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội.


1.2.1.1. Nhận thức của sinh viên về vai trò, tầm quan trọng của nghề
dạy học.
5


1.2.1.2. Nhận thức về các giá trị của nghề
a. Giá trị về mặt kinh tế của nghề dạy học.
b. Giá trị về mặt thăng tiến của nghề dạy học.
c. Giá trị về mặt đạo đức của nghề dạy học.
1.2.2. Định hướng giá trị nghề dạy học của sinh viên biểu hiện qua
thái độ đối với nghề dạy học
1.2.2.1. Lòng yêu nghề và hứng thú với nghề.
1.2.2.2. Sự tin tưởng và yên tâm với nghề.
1.2.2.3. Động cơ chọn nghề.
1.2.3. Định hướng giá trị nghề dạy học của sinh viên biểu hiện qua
hành động tự tu dưỡng, học tập, rèn luyện
1.2.3.1.Hành động tu dưỡng, rèn luyện về phẩm chất đạo đức nghề
dạy học.
1.2.3.2. Hành động tu dưỡng, rèn luyện về mặt năng lực chuyên môn
nghề dạy học.
1.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề dạy
học của sinh viên
1.3.1.Yếu tố chủ quan
1.3.1.1. Ảnh hưởng từ vốn tri thức, hiểu biết về nghề dạy học.
1.3.1.2. Ảnh hưởng bởi khuynh hướng, lý tưởng và niềm tin nghề dạy học.
1.3.1.3. Ảnh hưởng bởi thái độ yêu nghề, gắn bó với nghề.
1.3.2. Yếu tố khách quan
1.3.2.1. Ảnh hưởng từ gia đình.
1.3.2.2. Ảnh hưởng từ giáo dục của Nhà trường.
1.3.2.3. Ảnh hưởng từ bạn bè, cộng đồng xã hội.

2.1.2. Giai đoạn điều tra thử
2.1.3. Giai đoạn điều tra chính thức
2.1.4. Xử lý số liệu
2.1.5. Hoàn thành luận văn
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết;
2.2.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
2.2.2.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
a. Mục đích: Tìm hiểu thực trạng định hướng giá trị nghề dạy học,
một số yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề của sinh viên.
b. Cách thực hiện: Sử dụng bảng câu hỏi “ PHIẾU ĐIỀU TRA” và
phát cho 600 sinh viên của 3 khóa (2014-2017; 2015-2018; 20162019) đang theo học hệ Cao đẳng chính quy, trường Đại học Thủ đô
Hà Nội.
c. Nội dung
- Phiếu trưng cầu ý kiến dành cho sinh viên bao gồm 12 câu hỏi.
- Quy đổi điểm như sau:
+ Với bảng có 3 khoảng, chúng tôi quy ước tính điểm theo 3 mức:
Không quan trọng, không ảnh hưởng: 1 điểm
Ít quan trọng, Ít ảnh hưởng: 2 điểm
Rất quan trọng, Ảnh hưởng nhiều: 3 điểm
Như vậy với bảng có 3 khoảng khi áp dụng công thức:
Giá trị khoảng cách = (Maximum - Minimum)/n = (3 - 1)/3 = 0,67
chúng ta thu được kết quả như sau:
Mức độ thấp: 1 ≤ ĐTB < 1,67;
8


Mức độ trung bình: 1,67 ≤ ĐTB < 2,34;
Mức độ cao: 2,34 ≤ ĐTB ≤ 3.
+ Với bảng có 5 khoảng, chúng tôi gộp thành 3 khoảng như sau

3.1.1. Định hướng giá trị nghề dạy học của sinh viên trường Đại học
Thủ đô Hà Nội biểu hiện qua nhận thức đối với nghề dạy học
3.1.1.1. Nhận thức của sinh viên về vai trò chung của nghề dạy học
Kết quả cho thấy, đa số sinh viên đã có nhận thức cao về vai trò của
nghề dạy học đối với sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Cụ thể
có 88,4% sinh viên được hỏi đã khẳng định nghề dạy học có vai trò rất
quan trọng, trực tiếp giáo dục, đào tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước.
Bên cạnh đó vẫn còn một số sinh viên (3,3%) cho rằng nghề dạy học
không quan trọng. Nguyên nhân của việc sinh viên không đánh giá
cao vai trò của nghề dạy học là do bị ảnh hưởng, tác động bởi một số
yếu tố khách quan và chủ quan.
Như vậy qua số liệu khảo sát chúng tôi thấy phần lớn sinh viên
nhận thức được nghề dạy học có vai trò quan trọng, tuy nhiên vẫn
còn có những sinh viên do một số yếu tố khách quan tác động, chi
phối nên chưa nhận thức được điều này.
3.1.1.2. Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của những giá trị
nghề dạy học
Số liệu khảo sát cho thấy sinh viên nhận thức về tầm quan trọng của
các giá trị nghề dạy học ở mức trung bình (điểm trung bình chung là
2,32). Trong số 9 giá trị của nghề dạy học đưa ra, có 4 giá trị được sinh
viên nhận thức là rất quan trọng với số điểm trung bình ở mức từ 2,5 đến
2,6 điểm, đó là các giá trị “Nghề có ý nghĩa chính trị, xã hội to lớn”; “
Nghề có ý nghĩa tư tưởng văn hóa”; “ Nghề cao quý được xã hội kính
trọng”; “ Nghề ổn định có điều kiện chăm sóc con cái”. Sở dĩ 4 giá trị
10


này được sinh viên đánh giá cao nhất, vì đây là những giá trị cốt lõi, bản
chất nhất của nghề dạy học. Đây là dấu hiệu tích cực, là điều kiện thuận
lợi trong công tác giáo dục, định hướng giá trị nghề nghiệp ở Nhà trường.

Bên cạnh đó có một số giá trị sinh viên còn đánh giá tiêu cực, chưa
khách quan, như giá trị “Nghề có xu hướng thương mai hóa” với
45% sinh viên chọn đúng, 35% sinh viên tỏ ra phân vân.
c. Nhận thức của sinh viên về giá trị đạo đức của nghề dạy học
Nhìn vào bảng số liệu cho thấy, đa số sinh viên nhận thức ở mức
cao về giá trị đạo đức của nghề dạy học (với điểm trung bình chung
là 2,47). Nghề dạy học là nghề có yêu cầu rất cao về mặt đạo đức bởi
người thầy giáo luôn là tấm gương để học sinh noi theo. Do đó khi
đã chọn nghề dạy học thì người học phải luôn luôn rèn luyện các
phẩm chất nhân cách, hướng bản thân mình tới những giá trị cao đẹp
hơn. Điều này được thể hiện trong nhận thức của sinh viên khi chúng
tôi đưa ra ý kiến “ Nghề giúp tự hoàn thiện bản thân” thì có 77%
sinh viên cho rằng đúng, 19,7% tỏ ra phân vân và chỉ có 2,3% cho
rằng không đúng. Việc nhận thức cao về giá trị đạo đức đối với nghề
dạy học sẽ giúp bản thân sinh viên chủ động, tích cực trong việc tự
trau dồi vốn tri thức, rèn luyện các phẩm chất đạo đức để đáp ứng
các yêu cầu của nghề. Bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận không nhỏ
sinh viên chưa có nhận thức cao về giá trị đạo đức của nghề. Điều
này được thể hiện qua ý kiến “Nghề dạy học không liên quan đến
đạo đức” thì có 38,7% sinh viên trả lời là đúng, hoặc 35% sinh viên
cho là đúng với ý kiến “ Nghề này làm việc độc lập, không cần hợp
tác, chia sẻ”.
- So sánh nhận thức của sinh viên về các giá trị nghề dạy học
Từ điểm trung bình chung về nhận thức của sinh viên các khóa
học cho chúng ta thấy nhận thức của sinh viên tỷ lệ thuận với thời
gian đào tạo, nghĩa là sinh viên có thời gian đào tạo càng lâu thì nhận
thức càng tốt. Có được kết quả đó là do sự trưởng thành về mặt nhận
12





năm 3, điều này chứng tỏ người có thời gian học tập càng nhiều thì
càng hứng thú với với nghề mình đã chọn. Trong 6 yếu tố khảo sát
mà chúng tôi nêu ra, nhìn chung sinh viên phản ánh tương đối thống
nhất giữa các năm, điều này chứng tỏ sự hứng thú, niềm tin của
người học ở nghề nghiệp luôn luôn ổn định, đây là thuận lợi lớn trong
định hướng giá trị nghề cho sinh viên ở Nhà trường.
3.1.2.2. Sự tin tưởng và yên tâm với nghề
Kết quả cho thấy, đa số sinh viên trường Đại học Thủ đô Hà Nội
yên tâm, tin tưởng khi lựa chọn nghề dạy học (điểm trung bình chung
2,65 - ở mức độ cao). Đây là thành quả của quá trình học tập, rèn luyện,
sự nhận thức đúng đắn, tích cực của người học đối với nghề nghiệp, là kết
quả của công tác giáo dục, hình thành định hướng giá trị nghề nghiệp cho
sinh viên.
Tuy nhiên, ở mỗi giá trị, chúng tôi nhận được sự phản ánh không hoàn
toàn giống nhau, trong đó với ý hỏi “Sự hài lòng về nghề mình đã chọn”
mặc dù có 63,7% sinh viên cho rằng hài lòng, rất hài lòng, thì vẫn còn
23,7% sinh viên tỏ ra lưỡng lự, phân vân, cá biệt có 12% không hài lòng.
Tương tự, vẫn còn 15% số sinh viên phủ định “Nghề dạy học sẽ giúp
bản thân hoàn thiện nhân cách, đạo đức”. Như vậy có một bộ phận
sinh viên vẫn chưa có niềm tin vào nghề mình đã chọn. Điều này có thể
ảnh hưởng đến hành vi học tập, rèn luyện của sinh viên khi còn ngồi
trên ghế nhà trường.
- So sánh niềm tin của sinh viên qua các năm học tập
Qua điều tra cho thấy, niềm tin vào nghề dạy học của người học
biến động theo thời gian học tập, theo đó, niềm tin về nghề dạy học có
xu hướng giảm dần qua các năm (điểm trung bình chung: năm 1 là
2,46, năm 2 là 2,53, năm 3 là 2,39). Qua điều tra nghiên cứu kết hợp
phỏng vấn sâu, chúng tôi thấy nguyên nhân xuất phát từ những tác động

trên lớp” hoặc 64% sinh viên thường xuyên “Tập trung nghe giảng”.
Bên cạnh đó có 2 hành động sinh viên chưa tích cực thực hiện đó là
hành động “Tham gia các hoạt động dạy thêm tại nhà, dạy thêm tình
15


nguyện” và “Tham gia các hoạt động hoc tập, VN-TT, các câu lạc
bộ.. do lớp, khoa, nhà trường tổ chức”. Điều này phản ánh sinh viên
nhà trường vẫn còn rụt rè, thiếu tự tin, chưa tích cực tham gia các
hoạt động tập thể.
Hành động “ Đọc thêm tài liệu, sách báo, internet phục vụ học
tập” được sinh viên thực hiện ở mức độ đôi khi (với điểm trung bình
là 2,25). Như vậy hàng ngày số lượng sinh viên lên tham khảo, đọc
sách, báo, tài liệu trên thư viện còn rất hạn chế.
Đặc biệt qua khảo sát chúng tôi thấy có 13,3% sinh viên thực
hiện hoạt động “Ngoài bạn bè, tự học hỏi thêm ở các thầy cô” không
thường xuyên. Các em còn rụt rè, e ngại khi phải tiếp xúc với giáo
viên. Đây là điều mà giáo viên cần lưu ý để tạo ra sự gần gũi, thân
thiện, cởi mở trong quan hệ với sinh viên, giúp sinh viên mạnh dạn,
tin tưởng bày tỏ thắc mắc, tâm tư của họ trong quá trình học tập.
3.2. Thực trạng một số yếu tố tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị
nghề dạy học của sinh viên
3.2.1. Một số yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề
dạy học của sinh viên
Với điểm trung bình chung là 2,40 chúng tôi thấy yếu tố chủ
quan ảnh hưởng rất mạnh đến định hướng giá trị nghề của sinh viên.
Trong đó ảnh hưởng cao nhất là yếu tố “Thái độ yêu nghề và gắn bó
với nghề” với điểm trung bình là 2,46. Như vậy chứng tỏ định hướng
giá trị nghề phụ thuộc rất lớn vào chính thái độ của người học đối với
nghề. Sinh viên lựa chọn nghề dạy học khi bản thân mình thực sự yêu

viên” có ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề của sinh viên..
Định hướng giá trị nghề dạy học chịu sự ảnh hưởng bởi cả yếu tố
khách quan và chủ quan. Trong đó, yếu tố chủ quan giữ vai trò quyết
định. Vì vây, trong quá trình định hướng giá trị nghề dạy học cho sinh
viên thì nhà trường cần quan tâm đồng bộ đến cả hai phương diện khách
quan và chủ quan, trên cơ sở đó tìm ra biện pháp thích hợp với từng đối

17


tượng nhằm làm tốt công tác định hướng giá trị nghề nghiệp cho sinh
viên, góp phần nâng cao chất lượng đạo tạo của Nhà trường.
Tiểu kết chương 3
Kết quả nghiên cứu thực trạng định hướng giá trị nghề dạy học
của sinh viên cho thấy: Đa số sinh viên đã có nhận thức cao về các giá trị
của nghề dạy học, theo đó sinh viên nhận thức tốt và hướng tới giá trị
đạo đức - giá trị cốt lõi của nghề dạy học hơn giá trị kinh tế và giá trị
thăng tiến. Từ đó xây dựng động cơ trong sáng, quyết tâm cao và thái
độ, hành vi tích cực trong học tập và rèn luyện tại trường. Tuy nhiên,
vẫn còn một bộ phận sinh viên chưa quán triệt tốt mục tiêu, yêu cầu đào
tạo; chưa có sự nhận thức đầy đủ và đúng đắn về nghề nghiệp và các giá
trị nghề nghiệp; chưa có động cơ đúng đắn trong học tập, rèn luyện. Vì
vậy, chưa thực sự chủ động, tích cực trong lập kế hoạch và thực hiện kế
hoạch học tập, rèn luyện nghề nghiệp, cá biệt có những sinh viên chỉ
thực hiện để đối phó với yêu cầu nhiệm vụ.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị nghề dạy học
của sinh viên, bao gồm những yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan.
Trong đó yếu tố chủ quan đóng vai trò quyết định đến định hướng giá trị
nghề dạy học của sinh viên.


ngược nhau, sinh viên càng nhiều thời gian học tập thì niềm tin, động
19


cơ, tính tích cực hành động càng giảm và ngược lại.
Sinh viên Nhà trường tìm đến với nghề dạy học bởi ảnh hưởng
từ yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan, trong đó yếu tố chủ quan
giữ vai trò chi phối và quyết định.
2. KIẾN NGHỊ
2.1. Đối với Ban Giám hiệu Nhà trường
Cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học,
thay những thiết bị đã cũ bằng những trang thiết bị phù hợp với sự
phát triển kỹ thuật hiện nay. Tăng cường đầu tư sách, báo, tài liệu
tham khảo...trên Thư viện để đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu
của sinh viên.
Tạo điều kiện cho sinh viên học hỏi và tìm hiểu về định hướng
nghề nghiệp. Tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm với các chuyên gia
đầu ngành, qua đó giúp sinh viên có hứng thú, niềm tin đối với nghề
dạy học.
Tổ chức và thực hiện tốt hoạt động kiến tập, thực tập sư phạm
để sinh viên được tăng cường vốn tri thức, rèn luyện về phẩm chất đạo
đức, sự trải nghiệm và bản lĩnh người giáo viên.
Nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc
định hướng nghề nghiệp cho sinh viên.
2.2. Các Phòng, Ban chức năng
Phối hợp chặt chẽ trong công tác, chú trọng định hướng giá
trị nghề nghiệp cho người học. Thường xuyên tổ chức các hoạt động
ngoại khóa nhằm định hướng giá trị nghề nghệp, giáo dục, nâng cao
nhận thức, xây dựng động cơ, mục đích học tập đúng đắn; hình thành
lý tưởng, niềm tin và phát huy tính tích cực của sinh viên trong học

Nâng cao ý thức trong định hướng nghề nghiệp. Xác định
mục tiêu, động cơ trong định hướng nghề nghiệp một cách cụ thể, từ
đó có thái độ tích cực, chủ động trong học tập và rèn luyện để đạt
được mục tiêu đã đề ra.
21


Tích cực học tập, rèn luyện nâng cao vốn tri thức hiều biết,
kinh nghiệm, kỹ năng về chuyên nghành đào tạo. Thường xuyên bồi
dưỡng phẩm chất đạo đức, hướng tới nhân cách người giáo viên tương
lai.
Tích cực tham gia các hoạt động xã hội, rèn luyện bản lĩnh,
phương pháp, tác phong và tinh thần cộng đồng trong hoạt động tập thể.
Chủ động chia sẻ, trao đổi ý kiến với thầy cô và bạn bè để bổ
sung thêm kiến thức về định hướng giá trị nghề dạy học cũng như giải
quyết các khó khăn trong cuộc sống.

22


23