I.PHẦN: MỞ ĐẦU
Dân tộc Việt Nam ta có một nền văn hóa, một bề dày lịch sử lâu đời .Đó
là những ngày đầu của vua Hùng dựng nước cho đến những năm tháng đấu tranh
giữ nước và xây dựng Tổ quốc. Từng chặng đường, từng giai đoạn đã ghi lại
những mốc son chói lọi, là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam. Ai đã đi qua
những chặng đường ấy luôn cảm thấy yêu quê hương và con người Việt Nam
biết chừng nào. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ viết tiếp những trang sử vàng cho dân
tộc bằng tài năng, trí tuệ và nhiệt huyết của mình. Để làm được điều đó, trước
hết các em phải yêu thích lịch sử quê hương, bởi vì “ Yêu Sử chính là làm cho
tâm hồn ta luôn hướng về đất nước”.
Ngay từ bậc tiểu học, ở lớp 4, lớp 5, các em đã được học lịch sử qua một
phân môn rõ rệt mà không lồng ghép chung với bất cứ phân môn nào. Có
chăng , đó là sự bổ sung thêm kiến thức Sử cho các em từ các phân môn khác
( ví dụ: phân môn kể chuyện, đạo đức, tập làm văn, tập đọc….). Điều này càng
cho chúng ta thấy, việc dạy Sử trong nhà trường là điều cần thiết và quan trọng
không thể lơ là. Vậy làm thế nào để các em yêu thích môn lịch sử, các em tự tìm
đến với lịch sử của dân tộc. Và đây cũng chính là niềm trăn trở của tất cả chúng
ta, những người làm công tác “ trồng người”.
Môn lịch sử có vai trò rất quan trọng và có ý nghĩa lớn lao trong giáo dục
học
sinh tình yêu quê hương đất đặc biệt là lịch sử nước nhà.
Mỗi học sinh,sinh viên cần tinh thông sử học,quán triệt những bài học
xương máu lịch sử,thấm nhuần những tinh hoa lịch sử hào hùng của dân tộc vì
có liên quan chặt chẽ đến vận mệnh của đất nước.
Do vậy ,kiến thức lịch sử phải là một phần hồn cơ bản của dân tộc chứa
đựng trong tâm thức của mỗi con người.Vì thế hệ thanh niên học sinh hiện
nay,sau này sẽ là lực lượng nòng cốt xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bởi vậy,mỗi
thầy cô cần dạy như thế nào để giúp các em biết rõ về lịch sử nước nhà,yêu quê
hương đất nước.
Riêng tôi 25 năm đứng trên bục giảng, bản thân không ngừng phấn đấu
học hỏi:

nhiệm nặng nề, vẻ vang này là của mỗi giáo viên. Người giáo viên là người lãnh
sứ mệnh cao cả đó . Là cầu nối để đưa các em đến gần hơn với những trang lịch
sử hào hùng của ông cha ta . Nhưng làm được điều đó trước hết người giáo viên
phải có kiến thức , am hiểu về lịch sử dân tộc và bản thân người giáo viên đã
yêu mến -tự hào . Thì mới thực sự làm tròn trách nhiệm vẻ vang đó.
2. Mục đích nghiên cứu đề tài.
Góp phần nâng cao chất lượng dạy và học đối vơi vấn đề bồi dưỡng
phần môn lịchk sử lớp 5 trong trường tiểu học.
Hướng dẫn dạy và rèn kỹ năng nói đúng, nói hay, Tất cả phải làm sao cho
các em biết - hiểu – yêu mến -tự hào về lịch sử dân tộc Việt Nam.
3/ Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu.
Học sinh khối lớp 5 trường tiểu học
3.2:Đối tượng nghiên cứu:

2/32


Một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy bồi dưỡng môn lịch sử cho
học sinh khối lớp 5 trong trường tiểu học.
4. Nhiệmvụ nghiên cứu:
. Mục tiêu của môn lịch sử lớp 5 : :
Học xong lịch sử lớp 5 học sinh có một số kiến thức cơ bản về:
Các sự kiện,nhân vật lịch sử tiêu biểu,tương đối có hệ thống theo dòng thời
gian lịch sử Việt Nam nửa thế kỉ XIX đến nay.
- Đặc điểm môn lịch sử lớp 5 là cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản
thiết thực về các sự kiện , nhân vật lịch sử tiêu biểu,sắp xếp theo thứ tự thời
gian, đại diện cho các thời kỳ lịch sử , không chứa đựng huyền thoại , truyền
thuyết hay phóng tác , hư cấu lịch sử. Về mức độ chỉ giới hạn ở mức biết lịch
sử , còn yêu cầu về hiểu lịch sử chỉ ở mức rất sơ đẳng , chủ yếu xem xét ý nghĩa

ánh những dấu ấn về sự phát triển của các giai đoạn lịch sử,những thành tựu
trong sự nghiệp dụng nước(kinh tế,chính trị,văn hóa,…) và giữ nước(chống
ngoại xâm) của dân tộc ta từ nửa sau thế kỉ XIX đến nay.
* Nội dung chương trình lịch sử lớp 5 :
Phân môn lịch sử ở lớp 5 cũng được không nằm ngoài cơ sở trên gồm
29 bài SKG ,2 tiết lịch sử địa phương) ;2 tiết ôn tập và 2 tiết kiểm tra Học kì I và
cuối năm. Được dạy học trong 35 tuần.
Gồm có 4 giai đoạn lịch sử :
- Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ
(1858-1945)
- Bảo vệ chính quyền non trẻ,trường kì kháng chiến chống thực dân
Pháp (1945-1954)
- Xây dụng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất
nước (1954-1975)
- Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước (từ 1975 đến nay)
* Với các nhân vật lịch sử và sự kiện chính sau:
- Nhân vật lịch sử:Trương Định, Nguyễn Trường Tộ,Tôn Thất Thuyết;
Phan Bội Châu , Nguyễn Tất Thành …
- Sự kiện lịch sử: Hơn 80 năm chống thực dân Pháp (1858 - 1945), Xô
Viết Nghệ Tĩnh, các cuộc khởi nghĩa và hoạt động yêu nước chống thực dân
Pháp đầu thế kỉ 20, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Cách mạng tháng Tám
năm 1945 và tuyên ngôn Độc lập (2/9/1954); Chín năm kháng chiến chống Pháp
(1945 - 1954): các chiến dịch quân sự lớn ( Tình hình nước ta sau cách mạng
tháng Tám có những thuận lợi song khó khăn chồng chất đó là giặc đói, giặc
dốt, ngoại xâm và nội phản, đẩy nước Việt Nam dân chủ cộng hoà rơi vào tình
thế “ ngàn cân treo sợi tóc”. Dưới sự lãnh đạo của Đảng đứng đầu là chủ tịch Hồ
Chí Minh đã có những biện pháp diệt giặc đói bằng biện pháp cấp bách là lá
lành đùm lá rách, hủ gạo tiết kiệm ngày đồng tâm. Biện pháp lâu dài là tăng gia
sản xuất).
Chiến thắng Điện Biên Phủ. Hiệp định Giơ- ne-vơ chấm dứt chiến tranh

hơn ngàn lần những gì học sinh tiếp nhận một cách thụ động từ giáo viên .
- Một số phương pháp và hình thức tổ chức :
Phương pháp
* Nêu và giải quyết vấn đề
* Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
* Khai thác kiến thức từ kênh hình
* Hình thành khái niệm và biểu tượng lịch sử.
* Kể chuyện lịch sử.
* Phương pháp vấn đáp.
- Vận dụng và kết hợp các phương pháp trên nguyên tắc : học sinh được
tự hoạt động để phát hiện , nhận thức kiến thức.
Hình thức tổ chức:
- Tổ chức học sinh thu nhập, tìm kiếm và chọn lựa các thông tin về lịch sử
. Trên cơ sở các nguồn tri thức (Sách giáo khoa, tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ ,
5/32


phương tiện nghe nhìn, …)Và vốn hiểu biết của học sinh, giáo viên hướng dẫn
học sinh quan sát, phân tích, so sánh, hệ thống hoá kiến thức bước đầu khái quát
hoá , tìm ra mối liên hệ giữa các sự vật , hiện tượng.
- Lịch sử là việc đã xảy ra, có thật và tồn tại khách quan . Nhận thức lịch
sử phải thông qua các “dấu vết” của quá khứ, nhũng chứng cứ về sự tồn tại của
các sự kiện, hiện tượng, nhân vật đã diễn ra, do đó việc đầu tiên thiết yếu không
thể bỏ qua là cho học sinh tiếp nhận thông tin từ sử liệu (Hiện vật , tranh ảnh,
bản đồ …)thông qua đó học sinh tái hiện được sự việc đã diễn ra.
- Có thể tổ chức cho học tập cả lớp , theo nhóm hoặc cá nhân với mục
đích tăng cường khả năng độc lập suy nghĩ , sáng tạo của học sinh, đồng thời
phát triển mối giao lưu , tương tác giữa thầy và trò, giữa trò và trò .
- Cần vận dụng tối đa các điều kiện , phương tiện ở địa phương để tổ chức
cho học sinh học ngoài lớp, cho học sinh tham quan các di tích lịch sử,văn hoá,

Kiến thức lịch sử ở tiểu học không được trình bày theo một hệ thống chặt
chẽ mà chỉ chọn ra những sự kiện, hiện tượng nhân vật lịch sử tiêu biểu cho một
giai đoạn lịch sử nhất định đưa vào chương trình phân môn lịch sử
Tuy vậy, những kiến thức trong phân môn lịch sử vẫn đảm bảo tính hệ
thống và tính logic của lịch sử ở mức độ thích nhất định.
Ở nước ta nói chung việc dạy, học môn lịch sử chưa đạt hiệu quả cao.Cụ
thể kết quả thi tuyển vào đại học,cao đẳng năm 2011 thống kê cho biết có đến
hơn 98 % thí sinh bị điểm liệt dưới trung bình,trong đó có hàng nghìn điểm 0
môn lịch sử.Những ai quan tâm đến giáo dục đều cảm thấy trăn trở về vấn đề
này.Vì sao như vậy?
Có nhiều nguyên nhân: Do giáo viên dạy,do học sinh học,do Chương
trình lịch sử mỗi tuần chỉ dạy có một tiết,bài thì dài,chủ yếu là nghe,ghi chép
,đọc sách giáo khoa nên học sinh học mà không nhớ nổi bài hoặc nhớ một cách
không đầy đủ chính xác về các nhân vật,sự kiện lịch sử dẫn đến trả bài các em
không thuộc, thi thì không nhớ nên làm không được bài.Có khi không nắm được
câu hỏi muốn hỏi gì.Ví dụ câu hỏi :
- Em hãy nêu ý nghĩa Chiến dịch Việt Bắc Thu- đông 1947.(Lớp 5)
Thay vì các em nêu đúng như thầy cô đã dạy:
Ý nghĩa : Ta đánh bại cuộc tấn công quy mô của địch lên Việt Bắc ,phá
tan âm mưu tiêu diệt cơ quan đầu não chủ lực của ta,bảo vệ được căn cứ địa
kháng chiến.
Các em nêu luôn cả diễn biến của trận đánh
- Đối với các câu hỏi khác nhiều em nhớ không đúng sự kiện ,nhân vật.
- Một số học sinh học vẹt nên thi không nắm được yêu cầu của câu hỏi
viết lan man những gì mình thuộc dẫn đến kết quả không cao.
Ở Trường Tiểu học Ngan Dừa cũng rất nhiều học sinh điểm thi lịch sử thấp
hơn các phân môn , môn học khác.
Riêng lớp 5A (năm học 2014-2015) do tôi dạy , khi tôi mới nhận các em
.qua trao đổi và thông qua 1 số tiết dạy lịch sử đầu năm, tôi nhận thấy thực
trạng

- Trang thiết bị phục vụ cho môn học còn ít , giáo viên chưa đi sâu
nghiên cứu tài liệu giảng dạy . Các hình thức dạy học còn đơn điệu, khô cứng .
Bản thân giáo viên có phần xem nhẹ phân môn này so với Toán và Tiếng Việt.
- Do giáo viên chỉ dùng một phương pháp đã cũ là thuyết trình cốt sao cho
học sinh chỉ cần nhớ tên nhân vật và sự kiện lịch sử là đủ. Chính vì vậy học sinh
không hứng thú trong các giờ lịch sử và đặc biệt không hình dung được sinh
động về các sự kiện lịch sử đã diễn ra cách các em rất xa. Từ đó dễ tạo cho các
em có thói quen ỷ lại, thụ động, dễ quên và trì trệ trong tư duy.
- Riêng tôi có giọng kể,thuật chưa được hay lắm.
- Do quan niệm sai lệch về vị trí, chức năng của môn lịch sử trong đời
sống xã hội. Một số học sinh có thái độ xem thường bộ môn lịch sử, coi đó là
môn học phụ. Dẫn đến hậu quả học sinh không nắm đựơc những sự kiện lịch sử

8/32


cơ bản, nhớ sai, nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng khá phổ biến trong
thực tế ở lớp,ở trường.
- Gia đình các em học sinh lo cho kinh tế gia đình nên chưa có sự quan
tâm nhiều đến việc học của học sinh lúc ở nhà như đọc bài,học bài.
- Do ảnh hưởng của thời kì hội nhập, của phim truyện nước ngoài, của
mạng Internet, của các trò chời điện tử… Đã ảnh hưởng không nhỏ đến những
học sinh thiếu động cơ thái độ học tập, sao nhãng việc học hành ít đọc sách, ít
học bài, nhất là bộ môn lịch sử.
Trên đây là một số tình hình thực tế dạy học môn lịch sử lớp 5 mà tôi đã
gặp phải. Tất nhiên còn nhiều tồn tại ở giáo viên và học sinh. Vậy khi hướng
dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức môn lịch sử như thế nào để phát huy được tính
tích cực của học

9/32

sự kiện lịch sử liên quan đến nội dung bài dạy.
Về phía học sinh :
Chuẩn bị bài ở nhà như : Xem kỹ nội dung bài học, chú ý trước những câu
hỏi trong SGK.
Tìm hiểu sưu tầm thêm những tư lệu có liên quan đến bài học qua người
thân qua sách báo,…
Để phát huy tính tích cực của học sinh trong phân môn lịch sử lớp 5 thì
việc lựa chọn phương pháp dạy học và hướng dẫn học sinh cách học là rất quan
trọng. Giáo viên phải lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp với từng bài, với
10/32


từng đối tượng học sinh sao cho học sinh phải tự khám phá ra kiến thức (dưới
sự hướng dẫn của giáo viên) vì hoạt động của trò là quá trình tự giác, tích cực,
tự vận động, nhận thức và phát triển nhưng phải được điều khiển.
Tôi đã thực hiện các biện pháp đổi mới như sau:
 Trong giờ sử giáo viên cho HS đóng vai diễn tả lại lời nói của các nhân
vật lịch sử .
 Cho HS xem đoạn phim tài liệu,phim tư liệu,phim lịch sử.
 Tổ chức cho HS tham quan di tích lịch sử,bảo tàng,thực địa –nơi diễn ra
trận đánh.
 Mời nhân chứng lịch sử kể chuyện cho các em nghe.
 GV dặn HS các ngày lễ lớn cần đón xem trên ti vi vì thường chiếu lại các
đoạn phim tư liêu,tài liệu…
 Học sinh có thói quen ít chịu học bài nên tôi thường dạy nói nhiều lần nội
dung cần nhớ để giúp các em nhớ trọng tâm của bài tại lớp rồi dặn các em
về nhà học bài.
 Học sinh thường hay quên nên trước khi kiểm tra học kì tôi thường cho
HS ôn rất kĩ.
 Khuyến khích HS đón xem phim lịch sử trong nước và địa phương

Học sinh tự trình bày cơ sở hiểu biết đã có của mình về nhân vật lịch sử
đó.
Những bài học lịch sử trong đó các nhân vật có những lời đối thoại đắt giá
thể hiện phẩm chất cao quí của nhân vật, học sinh có thể tự đóng vai để diễn lại.
Với loại bài dạy về sự kiện lịch sử: Việc sưu tầm tranh ảnh tư liệu là rất
quan trọng để các em dễ hình dung, dễ nhớ, nhớ lâu các sự kiện đó. Chính vì
vậy học sinh phải sưu tầm tranh ảnh từ ở nhà, đọc trước sách giáo khoa kết hợp
với những tư liệu sưu tầm được hoặc do giáo viên cung cấp để nắm vững được
nội dung bài.
Học sinh được trình bày cơ sở hiểu biết đã có của mình.
Cô và trò chuẩn bị sưu tầm tư liệu, tranh ảnh, bản đồ, tài liệu lịch sử:
Như trên đã trình bày, một trong những phương pháp dạy học không thể
thiếu được khi dạy phân môn lịch sử là phương pháp trực quan. Những phương
tiện trực quan được sử dụng nhiều để dạy môn lịch sử là:
Tranh ảnh.
Bản đồ lịch sử.
Các phương tiện nghe nhìn
Di tích lịch sử.
Nhà bảo tàng lịch sử và một số nhà bảo tàng khác.
Giáo viên cần đối chiếu với những phương tiện mà nhà trường đã trang
bị để giáo viên bà học sinh chủ động trong bài dạy, cùng phối kết hợp với phụ
huynh học sinh trong việc sưu tầm, đóng góp cho nhà trường. Chủ động đề nghị
với Ban giám hiệu cho học sinh khối lớp 5 được đi tham quan di tích lịch sử
hoặc bảo tàng lịch sử ở địa phương ,gần địa phương ,ở nơi khác hoặc yêu cầu
phụ huynh học sinh tạo điều kiện tự đưa con em mình đi tham quan những nơi
đó.
- Cho HS đi thực địa.
- Mời nhân chứng sống kể chuyện cho HS nghe về trận đánh.

12/32

đúng đắn về môn lịch sử. Muốn làm đuợc điều đó khi dạy học trên lớp, giáo
viên cần phải tiến hành qua các bước sau:
• Tôn trọng tính chân thật của lịch sử
• Không kể chuyện quá dài, lấn át cả thời gian học sinh tiếp xúc
với cứ liệu lịch sử.
Khi giới thiệu về bối cảnh lịch sử tôi thường kể cho học sinh nghe một câu
chuyện mà phần kết thúc là nội dung chính các em sẽ phải tìm hiểu ở trong bài
học nên thời gian kể chuyện chỉ gần 5 phút .Câu chuyện tôi kể không đòi hỏi các

13/32


em phải nhớ toàn bộ nội dung, song yêu cầu các em nắm được những tình tiết
chính và đó là cơ sở để tiến hành những hoạt động kế tiếp.
Học sinh làm việc với SGK (đọc thầm) để có những hình ảnh cụ thể về sự
kiện, hiện tượng lịch sử.
Tổ chức đàm thoại để tìm hiểu mục đích hay nguyên nhân diễn ra sự kiện …
Dẫn dắt học sinh đi dần tới nội dung chính của bài.Thường là những câu hỏi liên
quan tới phần mà mà các em vừa đọc thầm ,những câu hỏi tương đối dễ . Vì vậy
giáo viên nên ưu tiên cho những học sinh nhút nhát , học sinh yếu giúp các em
mạnh dạn trong giờ học.
Ví dụ: Bài “Thu- Đông 1947, Việt Bắc “ Mồ chôn giặc Pháp ”
- Để giảng nguyên nhân xuất hiện chiến dịch, tôi treo bản đồ hành chính Việt
Nam, để học sinh chỉ được 6 tỉnh thuộc căn cứ địa Việt Bắc từ đó nắm vững
được vị trí của căn cứ địa Việt Bắc trên bản đồ Việt Nam.
- Học sinh đọc sách giáo khoa,tìm hiểu nguyên nhân, mục đích của chiến
dịch.Học sinh trả lời cá nhân.
- Giáo viên chốt và dẫn dắt học sinh tìm hiểu về diễn biến và ý nghĩa lịch sử của
chiến dịch.
*) Tổ chức cho học sinh làm việc ( Tự giải quyết các nhiệm vụ học tập

15/32


Có thể cho các học sinh thi đua với nhau bằng cách trực tiếp lên chỉ lược
đồ để nói lại diễn biến của chiến dịch theo lời văn của mình
Giáo viên làm trọng tài đánh giá hướng dẫn các em tới nhận định đúngvà
chốt lại vấn đề cần nắm chắc.Giáo viên cần có tranh ảnh tư liệu sưu tầm được để
làm bằng chứng cho những báo cáo của học sinh, điều này làm các em sẽ vô
cùng thích thú, sự khen ngợi của giáo viên cũng tạo hưng phấn giúp học sinh
học tốt hơn.
Bước thứ nhất: Giáo viên cần phải định hướng được mục đích, nêu nhiệm vụ
nhận thức của tiết học.
Ví dụ: Bài “Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947” phần giới thiệu bài
giáo viên nói: Sau tiếng súng mở đầu ở Hà Nội ngày 19-12-1946 quân dân ta đã
phá tan kế hoạch tấn công Việt Bắc của địch trong chiến dịch thu-đông 1947. Vì
sao lại xuất hiện chiến dịch này? Diễn biến của chiến dịch ra sao? Ý nghĩa của
chiến dịch là gì? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu qua bài hôm nay “Chiến dịch
Việt Bắc thu – đông năm 1947”.
Bước thứ hai: Học sinh đọc tài liệu sách giáo khoa, xem tranh ảnh. nghiên cứu
đọc thêm tư liệu, trao đổi thảo luận nhóm, cá nhân. Học sinh làm phiếu học tập đại diện nhóm trình bày, các bạn trong lớp nghe và góp ý kiến.
Cuối tiết học ,giáo viên có thể đặt những câu hỏi về nguyên nhân thất bại
hay thành công của chiến dịch. Từ bài học, giáo dục học sinh những suy nghĩ và
tình cảm đúng đắn, khơi gợi trong các em lòng tự hào dân tộc và xây dựng cho
các em ý thức học tập để sau này lớn lên em sẽ làm gì để xứng đáng với những
gì mà cha ông đã để lại cho các em.
*’Định hướng mục tiêu bài dạy, xác định nhiệm vụ học tập với học sinh
Bằng cách dẫn chuyện , giáo viên trước khi nhắc đến nhân vật lịch sử nào
đó, cần cung cấp để học sinh biết được những nét sơ lược về bối cảnh lịch sử
(không gian, thời gian) mà nhân vật hoạt động. Thường là kết mở rộng bằng một
số câu hỏi gợi sự hứng thú , trí tò mò ở học sinh : Nhân vật đó là ai ? Đã có cống

Nguyễn Tất Thành dự định đi đâu?
Người sang đó để làm gì?
Người ra đi gặp hoàn cảnh như thế nào?
Thông qua hai bưc ảnh “Bến nhà Rồng” và “Tàu La – tu – sơ Tờ - rê- vin”

Bến cảng Nhà Rồng

17/32


Học sinh dễ dàng hình dung được sự kiện lịch sử quan trọng này. Từ đó
các em sẽ thảo luận rồi cử đại diện nhóm lên trình bày để rút ra bài học.
Đối với bài này ,tôi có dùng phương pháp đóng vai.
Tôi cho các nhóm tự thể hiện khả năng của mình như :
Nhóm 1: Sắm vai lại cuộc đối thoại giữa Bác và anh Lê.
Nhóm 2: Trưng bày và thuyết minh những tranh ảnh về Bác.
Nhóm 3: Trò chơi phóng viên hỏi –đáp những hiểu biết về Bác:Những địa
danh nào mang tên Bác? Những tổ chức hay giải thưởng nào được vinh dự mang
tên Bác,hoặc nói về Bác...
Nhóm 4: Thi hát, đọc thơ những bài có nội dung về Bác
Qua những tình huống đó, giáo dục lòng biết ơn và tự hào về những anh
hùng dân tộc .Học sinh có thái độ trân trọng, bảo vệ những di tích lịch sử .Một
khi tự mình khám phá các em sẽ hiểu-yêu mến hơn.
- Ở phần củng cố:
Tôi yêu cầu các em lên thuyết minh về những bức tranh hay những bài thơ
các em đã sưu tầm được theo nhóm có liên quan đến chiến khu Việt Bắc để các
18/32


em có thể hình dung được căn cứ địa kháng chiến nơi Bác Hồ- Đảng- Chính phủ

Giáo viên sẽ chốt lại và mở rộng:
Sáng sớm ngày 16-9-1950, quân ta nổ súng đánh chiếm cứ điểm Đông
Khê, mở màn cho chiến dịch. Đông Khê là cụm cứ điểm quan trọng nằm trên
đường số 4 ở giữa Cao Bằng và Thất Khê và cũng là một mắt xích nối hai khu
vực này. Đánh Đông Khê trước tiên mà không đánh vào các nơi khác là chủ
trương sáng suốt, tài tình của ta vì: Trên phòng tuyến này Cao Bằng, Thất Khê
19/32


lực lượng của địch rất mạnh, nếu đánh vào đây quân ta sẽ bị tổn thất nhiều. Do
đó ta đánh vào Đông Khê là một mắt xích yếu của địch thì Cao Bằng sẽ bị cô
lập, Thất Khê sẽ bị uy hiếp từ đó để tiêu hao nhiều sinh lực địch. Chính vì vậy, ở
Đông Khê địch không giám phản kích chỉ cố thủ, máy bay địch yểm trợ bắn phá
suốt ngày đêm. Quân ta chiến đấu dũng cảm, cuộc chiến đấu diễn ra gay go
trong từng lô cốt của địch. Chính vì Đông Khê quan trọng như vậy nên Bác Hồ
đã ra chỉ đạo trực tiếp trận đánh ở đài quan sát trên đồi cao. Nhiều tấm gương
chiến đấu dũng cảm của quân ta và dân ta đã xuất hiện. Trong đó nổi bật là tấm
gương của chiến sĩ bộc phá La Văn Cầu đã nhờ đồng đội chặt đứt cánh tay bị
thương rồi tiếp tục xông lên phá lô cốt địch, nêu cao lá cờ đầu trong phong trào
thi đua “giết giặc, lập công”. Sau 54 giờ chiến đấu, ngày 18-9-1950, bộ đội ta đã
tiêu diệt hoàn toàn cụm cứ điểm Đông Khê. Sau khi mất Đông Khê, quân Pháp
được lệnh rút khỏi Cao Bằng theo đường số 4 để phối hợp với cánh quân khác từ
Thất Khê lên hòng chiếm lại Đông Khê. Đoán được ý định đó của giặc, quân ta
mai phục trên đường số 4 khiến hai cánh quân từ Cao Bằng về và từ Thất Khê
lên không liên lạc được với nhau, địch bị tiêu diệt ở nhiều nơi, bị bao vây chặt
không còn con đường thoát chúng ra hàng lũ lượt. Một lần nữa ta lại thấy sự chỉ
đạo tài tình của Đảng và Bác Hồ: Chỉ cần đánh một điểm yếu mà hai điểm khác
phải dấn thân vào chỗ chết. Chiến dịch Biên giới thắng lợi rực rỡ, ta giải phóng
được một giải biên giới Việt – Trung dài 750 km từ Cao Bằng đến tận Đình Lập,
đường số 4 sạch bóng quân thù. Và như vậy chúng ta đã đạt được 3 mục tiêu đề

-Nêu ý nghĩa của chiến thắng Việt Bắc
thu- đông 1947 ?
Cả lớp làm bài tập vào bảng con
+Thực dân Pháp tấn công lên Việt Bắc
với âm mưu :
a.Tiêu diệt cơ quan đầu não kháng
chiến.
b.Tiêu diệt bộ đội chủ lực của tađể kết
thúc chiến tranh
c.Ý a, b đúng
d. Ý a, b sai
II.Bài mới
1.Hoạt động 1:
-Giới thiệu bài :
Với thắng lợi của chiến dịch
Việt Bắc thu đông năm 1947, ta đã
đánh bại hoàn toàn chiến lược “đánh
nhanh, thắng nhanh”của thực dân Pháp.
21/32

HOẠT ĐỘNG CỦA
HOC SINH
Học sinh lên trả lời

Học sinh làm bảng con
Chọn ý c

Học sinh mở sách giáo
khoa trang 32


trước âm mưu thâm độc của kẻ địch,
Bác Hồ đã họp với Đảng - Chính phủ
và Bộ tư lệnh quyết định mở chiến dịch
Biên giới nhằm 3 mục đích: Tiêu diệt
một bộ phận quan trọng sinh lực địch;
khai thông biên giới Việt Trung để mở
22/32

Đọc thầm đoạn chữ
nhỏ trong sách trang
32

Học sinh trả lời cá
nhân
Cho học sinh nhận xét
lẫn nhau


rộng quan hệ với các nước anh em;
củng cố và mở rộng căn cứ địa Việt Bắc
nơi đây Bác Hồ - Đảng – Chính phủ
hoạt động chỉ huy cuộc kháng chiến
chống Pháp.
Vậy diễn biến của chiến dịch
Biên giới như thế nào? Ta có đạt được
mục đích đề ra hay không ta sẽ tìm hiểu
phần thứ hai của bài.
3.Hoạt động 3 :
+Mục đích; Học sinh nêu được diễn
biến chiến dịch Biên Giới thu- đông .

Đông Khê trên lược
đồ.

Các nhóm thảo luận
Đại diện báo cáo kết
hợp chỉ lược đồ
Học sinh làm bài tập
vào bảng
Một học sinh lên điều
khiển, đồng ý giơ thẻ
đỏ, không đồng ý giơ
thẻ xanh


Trong chiến dịch này những hình ảnh
nào gây cho em xúc động nhất và tấm
gương sáng nào nổi bật nhất các em
cùng thảo luận nhóm đôi và ghi ý kiến
ra giấy . Sau đó đại diện nhóm lên
thuyết trình
4.Hoạt động 4 :
+Nêu cảm tưởng của em khi quan sát
hình Bác trên mặt trận Biên giới ?
+ Hành động của anh La Văn Cầu thể
hiện điều gì ?
+ Quan sát hình ảnh tù binh Pháp bị bắt
trong chiến dịch Biên giới gợi cho em
có suy nghĩ gì?
+ Học sinh nêu được ý nghĩa của chiến
dịch Biên giới

Lớp nhận xét- Tuyên
dương những nhóm có
tranh ảnh nhiều , bài
thuyết trình hay .

Học sinh làm bài tập
bảng con
Nhận xét
Chọn ý d
Học sinh lên thuyết
minh
Tuyên dương những
em có nhiều bài thơ,
tranh ảnh đẹp về Việt
Bắc


Chuẩn bị bài sau: Hậu phương
những năm sau chiến dịch Biên giới
Nhận xét giờ học.
GV sử dụng tranh giới thiệu hình ảnh Bác Hồ trong chiến dịch.

Bác Hồ trong chiến dịch Thu đông 1950
Theo tôi dạy học sử cần kết hợp giáo dục HS về tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh .Những bài học nói về Bác Hồ giáo viên kết hợp giảng dạy và giáo
dục về tình yêu nước ,thương dân,lối sống giản dị của Bác Hồ.

25/32