HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

ĐÀO DUY TÙNG

NÂNG CAO HIỆU LỰC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ Ở HUYỆN ĐÔNG ANH,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Mã số:

60.34.04.10

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Hữu Ngoan

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng toàn bộ số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là
trung thực và chưa hề được bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm
ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày

tháng

Tác giả luận văn

Đào Duy Tùng

ii

năm 2016


MỤC LỤC

Lời cam đoan .................................................................................................................i
Lời cảm ơn ................................................................................................................... ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục bảng ............................................................................................................ vi
Danh mục hộp ............................................................................................................viii
Trích yếu luận văn ....................................................................................................... ix
Thesis abstract ............................................................................................................. xi
Phần 1. Mở đầu ........................................................................................................... 1
1.1.

Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1

1.2.

Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 3

1.3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................... 3

2.1.6.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền
cấp xã ............................................................................................................ 17

2.1.7.

Các tiêu chí đánh giá hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã .............. 26

2.2.

Cơ sở thực tiễn nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã......... 27

2.2.1.

Quản lý nhà nước của chính quyền cơ sở ở một số nước trên thế giới ............ 27

2.2.2.

Quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã ở Việt Nam................................... 28

2.2.3.

Bài học kinh nghiệm ...................................................................................... 29

2.2.4.

Những nghiên cứu liên quan đến đề tài .......................................................... 30

Phần 3. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 31


3.2.3.

Phương pháp thu thập số liệu ......................................................................... 41

3.2.4.

Phương pháp phân tích .................................................................................. 43

3.2.5.

Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu ................................................................... 43

Phần 4. Kết quả và thảo luận .................................................................................... 46
4.1.

Thực trạng hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã trên các
lĩnh vực ở huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.............................................. 46

4.1.1.

Thực trạng hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã, thị trấn
huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong lĩnh vực quản lý kinh tế................ 46

4.1.2.

Thực trạng hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã, thị trấn
huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong lĩnh vực quản lý đất đai ................ 52

4.1.3.


4.2.2.

Năng lực của bộ máy tổ chức chính quyền cấp xã .......................................... 72

4.2.3.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ........................................................... 86

4.2.4.

Sự tham gia của các hệ thống chính trị ........................................................... 87

4.2.5.

Vai trò của nhân dân trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước .............. 89

iv


4.3.

Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính
quyền cấp xã .................................................................................................. 90

4.3.1.

Định hướng nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã ............. 90

4.3.2.

Tình hình cơ sở hạ tầng huyện Đông Anh năm 2015 ...............................38

Bảng 3.4.

Kết quả sản xuất - kinh doanh của huyện Đông Anh giai đoạn
2013 – 2015 ...........................................................................................39

Bảng 4.1.

Kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế của chính quyền các
xã, thị trấn giai đoạn 2013 - 2015 ............................................................47

Bảng 4.2.

Kết quả thu ngân sách cấp xã giai đoạn 2013 - 2015 ...............................49

Bảng 4.3.

Kết quả chi ngân sách cấp xã giai đoạn 2013 - 2015 ................................51

Bảng 4.4.

Tình hình vi phạm đất đai trên địa bàn một số xã, thị trấn trên địa
bàn huyện Đông Anh giai đoạn 2013 - 2015............................................52

Bảng 4.5.

Tình hình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của một số xã, thị
trấn trên địa bàn huyện Đông Anh ...........................................................54


vi


Bảng 4.14. Độ tuổi cán bộ, công chức chính quyền một số thị trấn và xã trên địa
bàn huyện Đông Anh ..............................................................................65
Bảng 4.15. Trình độ học vấn của cán bộ, công chức chính quyền một số thị trấn,
xã trên địa bàn huyện Đông Anh .............................................................67
Bảng 4.16. Trình độ quản lý nhà nước và lý luận chính trị của cán bộ, công chức
chính quyền cấp xã năm 2015 .................................................................70
Bảng 4.17. Mức độ hài lòng của quần chúng nhân dân đối với hoạt động quản
lý nhà nước của chính quyền cấp xã, thị trấn huyện Đông Anh,
thành phố Hà Nội ....................................................................................73
Bảng 4.18. Đánh giá của quần chúng nhân dân về những hạn chế trong hoạt
động quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã, thị trấn huyện Đông
Anh, thành phố Hà Nội ...........................................................................74
Bảng 4.19.

Đánh giá của người dân về nguyên nhân của những hạn chế trong
hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã, thị trấn huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội ..................................................................75

Bảng 4.20. Đánh giá của nhân dân về những nhiệm vụ quan trọng của chính
quyền cấp xã, thị trấn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội .....................77
Bảng 4.21. Ý kiến của nhân dân về những điều kiện cần thiết đối với người cán
bộ, công chức cấp xã, thị trấn trên địa bàn ...............................................78
Bảng 4.22. Đánh giá của quần chúng nhân dân về hoạt động của đội ngũ cán
bộ, công chức cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Đông Anh, thành
phố Hà Nội .............................................................................................80
Bảng 4.23. Đánh giá của người dân về những biện pháp nâng cao chất lượng của
đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Đông



TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
Quản lý hành chính nhà nước là một lĩnh vực công tác hết sức quan trọng và có
tác động rất lớn đối với sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế xã hội của một quốc
gia. Cuộc sống và xã hội rất phong phú và không ngừng phát triển, do đó công tác quản
lý hành chính nhà nước cũng phải được thường xuyên cải tiến, nâng cao và hoàn thiện
để đáp ứng những yêu cầu của từng thời kì phát triển đất nước. Cùng với sự thay đổi ấy,
hoạt động của hệ thống chính trị nói chung và công tác quản lý hành chính nhà nước
của các cấp chính quyền nói riêng đã có nhiều biến chuyển tích cực, chức năng và hoạt
động của các cơ quan trong hệ thống hành chính từ Chính phủ, các Bộ, Ngành Trung
ương đến uỷ ban nhân dân các cấp đã có nhiều thay đổi tiến bộ, tập trung nhiều hơn vào
quản lý nhà nước, đã từng bước đổi mới, thực hiện có hiệu quả các chương trình phát
triển kinh tế - xã hội quốc gia, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội, cải thiện và nâng
cao đời sống của mọi tầng lớp nhân dân. Trong quản lý hành chính nhà nước, quản lý
hành chính cấp xã luôn đóng một vai trò quan trọng bởi chính quyền cấp xã là cấp chính
quyền cơ sở thuộc cấp huyện là cấp chính quyền "gần dân" nhất, những công vụ được
thực hiện hàng ngày mang tính sự vụ tức thời và yêu cầu phải giải quyết ngay. Vì vậy,
đây là cấp chính quyền được nhà nước quan tâm kiện toàn, đổi mới, nâng cao năng lực
để ngày một năng động, hoạt động với hiệu lực cao hơn.
Đông Anh là một trong 5 huyện ngoại thành cũ của Hà Nội nằm ở phía Đông Bắc thủ đô Hà Nội, được chuyển về thuộc Thành phố Hà Nội ngày 31 tháng 5 năm
1961 theo quyết định của Hội đồng Chính phủ. Đông Anh có 01 thị trấn và 23 xã,
huyện lỵ Đông Anh đặt tại thị trấn Đông Anh, cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 22 km
theo quốc lộ 3. Hệ thống sông Hồng và sông Đuống là ranh giới hành chính của huyện
với nội thành, diện tích đất tự nhiên là 18.230 ha. Đông Anh là huyện có diện tích lớn
thứ hai của Hà Nội sau Sóc Sơn và có số dân đông nhất so với các huyện của Hà Nội
(trên 35 vạn người).
Trong những năm gần đây, công tác quản lý hành chính cấp xã trên địa bàn
huyện Đông Anh đã đạt được những kết quả khả quan. Về lĩnh vực quản lý sản xuất
nông nghiệp, thủy sản, chính quyền xã đã tập trung chỉ đạo quy hoạch các vùng sản xuất

còn hiện tượng xây dựng nhà trái phép diễn ra. Công tác duyệt hồ sơ cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất được quan tâm chỉ đạo và thực hiện đồng bộ, các đơn vị điều
tra đều đạt trên 90% chỉ tiêu đề ra, trong đó xã Mai Lâm đạt 108,33% chỉ tiêu kế hoạch
đề ra. Tình hình khiếu nại, tố cáo, tranh chấp và các loại tội phạm, tệ nạn xã hội ngày
càng gia tăng (2013: xảy ra 47 vụ, 86 đối tượng; 2014: xảy ra 75 vụ, 126 đối tượng;
2015: xảy ra 80 vụ, 138 đối tượng). Công tác giải quyết khiếu nại tố cáo đã được chính
quyền cấp xã quan tâm đúng mức, hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy lên cấp trên, tỷ
lệ giải quyết đạt dưới trên 90% các vụ việc thuộc thẩm quyền.
Từ những thực tiễn trên, luận văn đã đề xuất 6 nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng
cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã ở huyện Đông Anh, thành phố
Hà Nội đến năm 2020, cụ thể: Đổi mới công tác tuyển chọn, bồi dưỡng, nâng cao chất
lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã; Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính
quyền cấp xã trên các lĩnh vực; Thực hiện cải cách tổ chức bộ máy của UBND cấp xã;
Hiện đại hoá nền hành chính nhà nước ở cấp xã; Hoàn thiện các quy định chi tiết, cụ thể
của pháp luật đối với UBND cấp xã.
Từ khóa: Quản lý nhà nước; Quản lý nhà nước cấp xã; Quản lý hành chính xã;
Huyện Đông Anh.

x


THESIS ABSTRACT

State administrative management is a field of work is very important and has a
huge impact on the political stability and economic and social development of a
country. And social life is very rich and constantly evolving, so the work of the state
administration should be regularly improved, enhanced and perfected to meet the
requirements of each époque land country. Along with the changes taking place, the
operation of the political system in general and the management of the state
administration authorities in particular have made many positive changes, functions and


life, launched the competition "cultural village green - clean - beautiful" in the area of
the village, focusing on improving the quality of villages and population groups culture,
family culture so annual results, the rate of family culture rather high.
However, besides these results, the management of communal administrative
Dong Anh district in recent years have several problems and limitations to overcome.
Some of the content on the management of the government's social activities, but has
been institutionalized and implemented in practice, but because the perception is not
uniform, the specific design of the model commune authorities incomplete and
synchronization, so after institutionalization did not operate. In the management of local
government in general, the authorities in particular, have not clarified the relationship
between the leadership / guidance of Party organizations with management practices of
the administration and supervision, Reviewers of the people's councils and social
organizations in the commune; unresolved relationship between the rights, benefits and
obligations of the holders of economic development - the subject of social and
economic development management - the society in the commune; especially between
the government's social management to ensure the autonomy of the traditional village.
These factors have led to a number of weaknesses in the management of communal
administrative Dong Anh district. The management of communal land administration
exists some limitations, still the phenomenon of illegal building took place. Business
profile approval certificates of land use rights are concerned and directed and performed
synchronously, the units surveyed over 90% of the set target, which reached 108.33%
Mai Lam commune only planned targets. The situation of complaints and
denunciations, disputes and other types of crime, social evils is increasing (2013: 47
cases occurred, 86 subjects; 2014: 75 cases occurred, the object 126; 2015: There out of
80 cases, 138 subjects). The settlement of complaints and denunciations were commune
government adequate attention, avoiding limiting condition, push to higher levels, the
rate of settlement was less than 90% of cases under their jurisdiction.
From the practice, the thesis has proposed six specific solutions to improve the
effectiveness of state management of the commune authorities in Dong Anh district,

VI (1986) nước ta đã có bước chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang
nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Bằng những cải cách mạnh mẽ về kinh tế, chúng ta đã vượt qua khủng hoảng, ổn
định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, đưa đất nước vững bước đi lên chủ nghĩa
xã hội và hội nhập vào sự phát triển của khu vực và quốc tế. Cùng với sự thay đổi
ấy, hoạt động của hệ thống chính trị nói chung và công tác quản lý hành chính nhà
nước của các cấp chính quyền nói riêng đã có nhiều biến chuyển tích cực, chức năng
và hoạt động của các cơ quan trong hệ thống hành chính từ Chính phủ, các Bộ,
Ngành Trung ương đến uỷ ban nhân dân các cấp đã có nhiều thay đổi tiến bộ, tập
trung nhiều hơn vào quản lý nhà nước, đã từng bước đổi mới, thực hiện có hiệu quả
các chương trình phát triển kinh tế - xã hội quốc gia, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn
xã hội, cải thiện và nâng cao đời sống của mọi tầng lớp nhân dân.

1


Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, hệ thống chính trị
và hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền các xã còn tồn tại nhiều bất cập.
Cho đến nay, nhiều vấn đề quan trọng đang đặt ra trong phương thức quản lý của
chính quyền xã, như: thể chế quản lý một cách dân chủ và hiệu lực, hiệu quả phù
hợp với đặc điểm vùng miền, tộc người và phát huy đúng mức được truyền thống
tự quản của thôn/làng; nội dung, cấu trúc, chức năng quản lý của chính quyền xã
đối với phát triển xã hội; năng lực, kỹ năng thực hành, các phương thức, điều
kiện, thủ tục, quy trình quản lý một cách dân chủ và hiệu quả; mối quan hệ giữa
cơ chế quản lý với ý thức dân chủ, văn hóa pháp luật, tính minh bạch và trách
nhiệm giải trình,... của chính quyền xã.
Một số nội dung về công tác quản lý trong hoạt động của chính quyền xã,
tuy đã được thể chế hóa và thực hiện trên thực tế, nhưng do việc nhận thức chưa
thống nhất, các thiết kế cụ thể của mô hình chính quyền xã chưa hoàn chỉnh và
đồng bộ, nên sau khi thể chế hóa đã không vận hành được. Trong công tác quản

cấp xã ở huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong thời giai qua, đề xuất giải
pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã ở ở huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội từ nay đến năm 2020.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước và
hiệu lực quản lý nhà nước.
Đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà
nước của chính quyền cấp xã ở huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính
quyền cấp xã ở huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội đến năm 2020.
1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là lý luận và thực tiễn về nâng cao hiệu
lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã của địa phương
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng
hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã thuộc huyện Đông Anh,
thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 - 2015; để từ đó đề xuất các giải pháp chủ
yếu để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã trong giai
đoạn 2015 – 2020.
- Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu được tiến hành tại 01 thị trấn
Đông Anh và 03 xã gồm Cổ Loa, Mai Lâm và Xuân Canh.

3


- Phạm vi về thời gian: Các dữ liệu, thông tin thứ cập được thu thập trong
giai đoạn 2013 – 2015; những số liệu sơ cấp được điều tra trong năm 2015, giải
pháp cho giai đoạn 2015 – 2020.
1.4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

hợp người, công cụ, phương tiện, tài chính… trên cơ sở kết hợp các yếu tố đó với
nhau nhằm đạt được mục tiêu định trước.
Dưới góc độ xã hội học, quản lý là một khái niệm chỉ chức năng của các hệ
thống có tính tổ chức, chức năng này có trong giới sinh học, trong đời sống xã hội và
trong quản lý kĩ thuật. Quản lý nói chung là chức năng nhằm bảo vệ và duy trì các cơ
cấu xác định của một tổ chức, đồng thời duy trì chế độ hoạt động thực hiện một
chương trình và một mục đích của hoạt động đã được ý thức hoá của một tập đoàn
người, của một tổ chức xã hội hoặc của một cá nhân nào đó với tư cách là một chủ thể
của hoạt động quản lý (Quốc hội, 2008).
2.1.1.2. Khái niệm quản lý nhà nước
Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước,
sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hoạt động của
con người. Quản lý nhà nước khác với dạng quản lý của các chủ thể khác ở chỗ các
chủ thể này không dùng quyền lực pháp luật của nhà nước để điều chỉnh các quan

5


hệ quản lý mà chỉ dùng phương thức giáo dục, vận động quần chúng. Quản lý nhà
nước cũng có nội dung như quản lý hành chính nhà nước vì hành chính nhà nước là
một dạng hoạt động tổ chức và điều hành để thực hiện quyền lực nhà nước.
Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động hành chính của các cơ quan
thực thi quyền lực nhà nước (quyền hành pháp) để quản lý, điều hành các lĩnh
vực của đời sống xã hội theo pháp luật. Đó là Chính phủ và các cơ quan chính
quyền địa phương các cấp, không kể các tổ chức thuộc nhà nước nhưng không
nằm trong cơ cấu quyền lực như các doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp.
Quyền hành pháp có hai nội dung: một là lập quy, được thực hiện bằng việc ra
văn bản pháp quy, quy phạm pháp luật để chấp hành luật, hai là quản lý hành
chính tức là tổ chức, điều hành, phối hợp các hoạt động kinh tế xã hội để đưa luật
pháp vào đời sống (Trường Đại học Luật Hà Nội, 2008).

Căn cứ để đánh giá hiệu lực quản lý nhà nước là:
- Căn cứ thứ nhất: Kết quả việc thực hiện các mục tiêu, chương trình và
nhiệm vụ của quản lý nhà nước thông qua các kế hoạch của nhà nước trong từng
thời kì nhất định có tính đến việc chi phí để thực hiện kế hoạch đó.
- Căn cứ thứ hai: Đánh giá việc tổ chức và hoạt động cụ thể của một cơ
quan quản lý nhà nước thông qua các yếu tố sau:
+ Cơ cấu tổ chức bộ máy của cơ quan
+ Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền
+ Năng lực, uy tín và phong cách của cán bộ, nhất là người lãnh đạo
+ Thời gian đầu tư để giải quyết các tình huống quản lý
+ Tính pháp chế, kỉ luật, kỉ cương nhà nước và trách nhiệm
+ Tính dân chủ, công bằng, đoàn kết nội bộ
+ Uy tín chính trị của cơ quan đối với xã hội thông qua việc sử dụng
quyền lực nhà nước tác động lên các quá trình xã hội (Võ Công Khôi, 2013).
Trong khuôn khổ của đề tài, khái niệm hiệu lực quản lý nhà nước được
hiểu là thành quả hoạt động của chính quyền các cấp (cụ thể là cấp xã) trong mọi
lĩnh vực đời sống xã hội và được đánh giá qua các căn cứ:
- Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức.
- Những số liệu cụ thể về tình hình công tác quản lý kinh tế, văn hóa - xã
hội, an ninh trật tự trên địa bàn.
- Đánh giá của quần chúng nhân dân.

7


2.1.3. Khái niệm cấp xã và chính quyền cấp xã
2.1.3.1. Khái niệm cấp xã
Khái niệm “Xã” là tổ chức của một cộng đồng người được giới hạn bởi
những công việc nhất định, cùng sinh sống và và tồn tại trong địa giới tự nhiên
hoặc do nhà nước quy định, ở đó có những quy ước, quy định và thiết chế riêng

của HĐND mà cả những nghị quyết, quyết định của cơ quan chính quyền cấp trên,
thi hành pháp luật thống nhất của nhà nước. UBND là cơ quan trong hệ thống thực
hiện quyền hành pháp, hệ thống hành chính nhà nước thống nhất, là cơ quan hoạt

8


động thường xuyên, thực hiện quản lý nhà nước, chỉ đạo, điều hành công việc
hàng ngày của nhà nước ở địa phương.
Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp xã đã chỉ rõ: "Xã
là đơn vị hành chính cơ sở ở huyện; là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương,
chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, thực hiện quyền và nghĩa vụ
công dân. Chính quyền cấp xã có chức năng chủ yếu là quản lý hành chính nhà
nước, quản lý xã hội và chăm lo phục vụ đời sống dân cư” (Quốc hội, 2013).
2.1.4. Khái niệm cán bộ, công chức
Điều 4, Chương 1 Luật cán bộ, công chức năm 2008 có hiệu lực từ
01/01/2010 quy định:
- Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ
chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam,
Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc
trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố
thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ
ngân sách nhà nước.
- Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào
ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà
nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan,
đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên
nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân
mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo,
quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước,

Uỷ ban nhân dân xã tổ chức quản lý thống nhất ngân sách xã và các hoạt
động tài chính khác ở xã. Quản lý ngân sách xã và các hoạt động tài chính khác ở xã
phải được thực hiện theo nguyên tắc tiết kiệm, dân chủ, công khai.
Ngân sách xã là một bộ phận của ngân sách nhà nước do Uỷ ban nhân dân
xã xây dựng, quản lý; Hội đồng nhân dân xã quyết định, giám sát.
Thu ngân sách xã bao gồm các khoản thu của ngân sách Nhà nước phân
cấp cho xã sử dụng và các khoản huy động đóng góp của nhân dân trên nguyên
tắc tự nguyện phù hợp với quy định của pháp luật để xây dựng cơ sở hạ tầng do
Hội đồng nhân dân xã quyết định đưa vào ngân sách xã để quản lý. Thu ngân
sách xã phân làm 3 loại: các khoản thu 100%, các khoản thu phân chia với ngân
sách cấp trên và các khoản thu bổ sung từ ngân sách cấp trên.
Chi ngân sách xã bao gồm các khoản chi duy trì hoạt động của các cơ
quan Nhà nước, Đảng, đoàn thể cấp xã và các khoản chi về quản lý và phát triển
kinh tế xã hộ ithuộc chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã. Dự toán chi

10


ngân sách xã được bố trí khoản dự phòng bằng 3 5% tổng số chi để đáp ứng các
nhu cầu chi phát sinh đột xuất trong năm.
Cân đối ngân sách xã phải bảo đảm nguyên tắc chi không vượt quá nguồn
thu quy định. Nghiêm cấm việc vay hoặc chiếm dụng vốn dưới mọi hình thức để cân
đối ngân sách xã, trừ trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.
Hoạt động tài chính khác ở xã không đưa vào ngân sách xã bao gồm: các quỹ
công chuyên dùng của xã; tài chính các hoạt động sự nghiệp của xã; tài chính thôn
bản (chủ yếu thu, chi từ các khoản đóng góp của dân trên nguyên tắc tự nguyện do
thôn bản tự huy động) và một số hoạt động tài chính khác.
Mọi khoản thu, chi ngân sách xã được thực hiện qua kho bạc nhà nước và
được quản lý theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Xã được mở tài khoản
tiền gửi tại Kho bạc nhà nước để gửi các khoản tiền không thuộc ngân sách xã,

hoạch và phải được sử dụng có hiệu quả, có thể nói chính quyền cấp xã là nơi
gần gũi và nắm bắt rõ nhất những biến động về đất đai tại địa phương.
Những vấn đề về quản lý đất đai đang là một trong những điểm nóng của
công tác quản lý kinh tế xã hội ở nước ta hiện nay. Do tốc độ đô thị hoá của tỉnh
nhanh, những dự án mở rộng đường giao thông, xây dựng các công trình phúc lợi
công cộng, phát triển các khu, cụm công nghiệp.... được triển khai đồng loạt ở
nhiều nơi; trong khi đó, chế độ chính sách lại luôn thay đổi, nhiều điều lệ quy
định trong các văn bản luật và dưới luật chưa đồng bộ nên công tác quản lý đất
đai của các cấp chính quyền nói chung và cấp xã nói riêng đang là một lĩnh vực
trọng tâm và bức xúc.
Luật đất đai năm 2003 đã quy định nội dung quản lý nhà nước của chính
quyền cấp xã gồm những nội dung sau:
Quản lý mốc địa giới hành chính trên thực địa tại địa phương.
Công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết của địa
phương sau khi được UBND cấp có thẩm quyền quyết định hoặc xét duyệt.
Tổ chức chỉ đạo, thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa
phương, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi sử dụng đất trái với quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Cho thuê đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích
của xã, phường, thị trấn.
Xác nhận hồ sơ để người đang sử dụng đất làm thủ tục xin cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất.

12