1


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
-----------------------

SƠ YẾU LÝ LỊCH

Họ và tên

: Nguyễn Thị Loan

Ngày tháng năm sinh : 14-07-1986
Đơn vị công tác

: Trường THCS Đông Tảo- Khoái Châu.

Chức vụ

: Giáo viên- Chủ tịch Công đoàn

Trình độ chuyên môn : Đại học Sư phạm II
Bộ môn giảng dạy

: Địa lý

Năm vào ngành

: 2010


ĐỀ
.........................................................................................................
5
I.1.
Thực
trạng
của
vấn
đề
.........................................................................................................
5
I.2.
Ý
nghĩa
của
sáng
kiến
.........................................................................................................
6
I.3.
Phạm
vi
nghiên
cứu
.........................................................................................................
7
II.
PHƯƠNG
PHÁP
TIẾN

10
II.2.2. Tình hình thực tế của việc đưa Tích hợp liên môn và Giáo
dục bảo bệ môi trường trong hệ thống giáo dục quốc dân.
.........................................................................................................
11
II.2.3. Thực trạng dạy học tích hợp liên môn và thực trạng môi
trường
ở
địa
phương
.........................................................................................................
13
II.3
Các
biện
pháp
tiến
hành
.........................................................................................................
14
II.3.1.

Biện

pháp

chung

14
II.3.2.

I.

MỤC

TIÊU

4


.........................................................................................................
15
II. MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐƯA TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY MÔN
ĐỊA
LÝ
CẤP
THCS
.........................................................................................................
16
II.1. CHƯƠNG I: MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐƯA TÍCH HỢP
LIÊN MÔN VÀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀO
GIẢNG
DẠY
MÔN
ĐỊA
LÝ
CẤP
THCS
.........................................................................................................
16


.........................................................................................................
17
II.1.1.4. Các vấn đề về môi trường và nội dung kiến thức các
môn có liên quan cần được chia nhỏ trong từng bài học, trong
từng
nội
dung
của
bài.
.........................................................................................................
17
II.1.1.5. Chỉ tích hợp các mức độ phù hợp (có thể là tích hợp
toàn phần, bộ phận hay chỉ ở mức độ liên hệ).
.........................................................................................................
17
II.1.1.6. Giáo viên cần tạo được sự hấp dẫn, lôi cuốn khi đưa
Tích hợp liên môn và tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào
giảng
dạy.
.........................................................................................................
17
II.1.2. Giáo viên cần có kiến thức cơ bản về các môn học có liên
quan và kiến thức về môi trường (ở địa phương, trong nước, trên
thế giới), các biện pháp bảo vệ môi trường.
.........................................................................................................
17
II.1.3. Giáo viên cần chủ động đưa nội dung Tích hợp Liên môn
và Giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy với những bài liên
quan. Nhưng cần có sự chọn lọc phù hợp.

ngoại
khóa.
.........................................................................................................
22
II.1.5. Phương pháp đưa Tích hợp liên môn và Giáo dục bảo vệ môi
trường
vào
môn
Địa
lý.
.........................................................................................................
22
II.1.5.1.
Nhóm
phương
pháp
dùng
lời.
.........................................................................................................
22
II.1.5.2. Phương pháp dạy học đặt vấn đề và giải quyết vấn đề
.........................................................................................................
24
II.1.5.3. Sử dụng phương pháp quan sát trực quan
.........................................................................................................
25
II.1.5.4.
Phương
pháp
liên

sàng
lọc.
.........................................................................................................
30

7


II.1.5.8. Phương pháp hoạt động nhóm………………………………….…
31
II. 1.5.9. Sử dụng trò chơi tạo hứng thú cho học sinh dễ tiếp cận với nội dung
kiến thức các môn học khác và những vấn đề về môi trường.
.........................................................................................................
31
II.1.5.10.
Sử dụng phương pháp nêu gương.
.........................................................................................................
33
I.1.5.11. Phương pháp động viên khích lệ hành động
.........................................................................................................
35
I.1.5.12.
Phương
pháp
kiểm
tra,
đánh
giá
.........................................................................................................
35

37

8


II.1.6.3.
Sử
dụng
kĩ
thuật
khăn
phủ
bàn.
.........................................................................................................
39
II.1.6.4. Sử dụng kĩ thuật tạo sơ đồ tư duy
.........................................................................................................
41
II.1.6.4. Sử dụng kĩ thuật giao nhiệm vụ, đặt câu hỏi
.........................................................................................................
42
II.2. CHƯƠNG II: THIẾT KẾ MỘT SỐ BÀI GIẢNG CÓ SỬ
DỤNG TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG
.........................................................................................................
42
II.2.1
GIỚI
THIỆU
CHUNG


.........................................................................................................
96
IV.1. Sự chuyển biến trong tư tưởng, nhận thức của giáo viên
và
học
sinh
.........................................................................................................
97
IV.2. Sự chuyển biến trong hành động, việc làm cụ thể của giáo
viên
và
học
sinh
.........................................................................................................
97
IV.3. Tác động đến các tổ chức, cơ quan đoàn thể, đến người dân
sinh
sống
xung
quanh.
.........................................................................................................
98
V.
KẾT
QUẢ
THỰC
HIỆN
.........................................................................................................
99

117

10


2.
Điều
kiện
áp
dụng
.........................................................................................................
118
3.
Hướng
tiếp
tục
nghiên
cứu
.........................................................................................................
119
4.
Những
đề
xuất,
kiến
nghị
.........................................................................................................
120
TÀI
LIỆU

xã hội ) có hiệu quả đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức liên quan
đến nhiều môn học). Vì vậy dạy học phải tích hợp liên môn vào trong
việc giảng dạy môn Địa lý nói riêng, trong hệ thống giáo dục nói chung.
Tại sao phải đưa nội dung tích hợp Giáo dục bảo vệ môi trường vào
giảng dạy môn Địa lý. Chúng ta biết, môi trường là nơi con người tồn tại,
sinh trưởng và phát triển. Thế nhưng, môi trường sống của con người trên
Trái đất đang bị xuống cấp nghiêm trọng (cả về môi trường tự nhiên như: ô
nhiễm môi trường, sự xuống cấp của các thành phần tự nhiên) và môi
trường xã hội (với sự xuống cấp, suy đồi trong đạo đức, lối sống…). Và Việt
Nam - một quốc gia đang trên đà phát triển, hội nhập thì vấn đề môi trường
cũng đang trở thành một vấn đề nóng bỏng – khi nước ta trở thành một trong 5
quốc gia chịu sự tác động, ảnh hưởng của biển đổi khí hậu mạnh mẽ nhất thế
giới và hàng loạt các vấn đề tồn tại trong môi trường xã hội.
Vấn đề Tích hợp liên môn và Giáo dục bảo vệ môi trường không
phải là vấn đề mới mẻ, nhưng cũng không phải là một vấn đề cũ. Nó luôn
là vấn đề nóng và thực sự cần thiết trong mọi thời đại. Thế nên việc đưa
giáo dục bảo vệ môi trường và tích hợp liên môn vào trong giảng dạy là
một định hướng đúng đắn - đặc biệt là với môn Địa lý : môn học cung cấp
cho con người vốn hiểu biết về cuộc sống của chính họ và thế giới xung
quanh họ. Đó chính là nền tảng để xây dựng cuộc sống và xây dựng các
môn học khác trong hệ thống giáo dục.
Nhận thức được tầm quan trọng đó của đề tài, là một giáo viên môn Địa
lý, tôi luôn trăn trở về điều này . Vì thế, trong Sáng kiến kinh nghiệm lần này
tôi mạnh dạn bày tỏ một số quan điểm, suy nghĩ của mình trong việc đưa Giáo
dục bảo vệ môi trường và Tích hợp liên môn vào trong giảng dạy Địa lý với

12


sáng kiến: “Một số kinh nghiệm đưa Tích hợp liên môn và Giáo dục bảo vệ

tác động đến nhận thức của người dân địa phương về vấn đề môi trường và
một số kiến thức, vấn đề khác trong cuộc sống.
II. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

II.1. Cơ sở lý luận
Tích hợp trong Tiếng Anh có nghĩa là Integration- có nguồn gốc từ
tiếng La Tinh với nghĩa là xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất
trên cơ sở những bộ phận riêng lẻ.
Dạy học tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng, là một
quan niệm dạy học hiện đại nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng
thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường. Bởi, chúng ta biết:
Các sự vật, hiện tượng tạo thành thế giới luôn có mối quan hệ gắn bó với
nhau, tồn tại trong sự tác động, chuyển hóa qua lại với nhau. Sự thay đổi của
sự vật hiện tượng này có thể bắt nguồn từ sự vật, hiện tượng khác. Vì vậy, khi
nhận thức về một vấn đề chúng ta cần phải đặt chúng trong mối liên hệ với
các vấn đề, hiện tượng khác ( cả trực tiếp và gián tiếp) để nhận thức đúng đắn
và đầy đủ hơn về vấn đề cần giải quyết.
Con người chúng ta là tổng hòa các mối quan hệ tự nhiên và xã hội. Để
tồn tại trong xã hội đòi hỏi con người cần phải có tri thức (cả về Tự nhiên và
Xã hội). Có như vậy con người mới có thể phát triển toàn diện. Để có được hệ
thống tri thức ấy, một môn học không thể làm được mà đòi hỏi sự tổng hợp
kiến thức của nhiều môn học. Vậy đưa kiến thức liên môn vào một môn học
sẽ giúp cho học sinh- những con người mới của thời đại nói chung có được
sự hiểu biết phong phú hơn và góp phần làm cho môn học hấp dẫn hơn.
Hơn thế, hiện nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật,
con người đã tạo ra sự biến đổi to lớn của giới tự nhiên và xã hội góp phần
phục vụ, nâng cao chất lượng cuộc sống. Nhưng con người lại phải đối diện
với các vấn đề về môi trường như ô nhiễm, biến đổi khí hậu, sự biến đổi trong

14



Ở Việt Nam hiện nay quan điểm dạy học tích hợp (Tích hợp liên
môn và Giáo dục bảo vệ môi trường) đã và đang được áp dụng ở tất cả các
nhà trường trong cả nước.
Giáo dục tích hợp trong từng môn học cũng có sự khác biệt. Với
môn Địa lý có rất nhiều quan điểm khác nhau về việc đưa Tích hợp liên
môn và Giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy. Có người cho rằng:
mỗi một môn học có một đặc thù riêng, một hệ thống kiến thức riêng. Làm
sao lồng ghép nội dung kiến thức của môn học này với nội dung kiến thức
của môn học khác. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng: Người giáo viên
cần phải có sự lồng ghép hài hòa, khéo léo để khi học môn Địa lý học sinh
không chỉ có hiểu biết về các môn học khác, hiểu biết về môi trường sống
của loài người để tăng cường hiểu biết cũng như sự hấp dẫn của môn học.
Từ những quan điểm đó tôi đã mạnh dạn tích hợp thường xuyên tích
hợp liên môn cũng như Giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy môn
Địa lý theo đúng quan điểm chỉ đạo của Bộ giáo dục và Đào tạo. Trong quá
trình thực hiện tôi đúc rút được một số kinh nghiệm có thể chưa thực sự
đầy đủ, hoàn thiện nhưng phần nào đóng góp được cho các đồng nghiệp,
học sinh có được những phương pháp giảng dạy và học tập tốt, hiệu quả về
việc tích hợp hai nội dung này vào việc giảng dạy.
II.2. Cơ sở thực tiễn
II.2.1. Sự cần thiết phải đưa tích hợp Liên môn và Giáo dục bảo
vệ môi trường trong trường học nói chung trong môn Địa lý nói riêng
Hiện nay, hiện tượng học lệch, sự phát triển thiếu toàn diện trong
nhận thức, quan điểm, hành động đang là vấn đề bức thiết trong các nhà
trường nói riêng, trong xã hội nói chung. Ta dễ dàng bắt gặp một nhà khoa
học, một tiến sỹ có rất nhiều thành tựu trong nghiên cứu Khoa học nhưng
lại là những con người của sách vở, thiếu kiến thức, kỹ năng trong cuộc
sống. Vì sao lại có những con người như vậy? - Đó chính là kết quả của

cấp I. Đến năm 2012 thì quan điểm dạy học tích hợp (Liên môn và tích
hợp Giáo dục Bảo vệ môi trường) được đồng loạt triển khai, mở rộng trên
tất cả các trường học trong hệ thống giáo dục quốc dân và được coi là một
trong những nội dung bắt buộc thực hiện trong quá trình dạy và học của

17


giáo viên và học sinh. Thậm chí nhiều tỉnh thành, trong đó có Hưng Yên đã
đưa nội dung ấy vào trong Phân phối chương trình lưu hành nội bộ toàn
tỉnh. Tới năm 2015 chương trình Sách giáo khoa dạy học theo hướng tích
hợp nhằm phát triển năng lực của học sinh đã được thí điểm dạy ở gần một
nửa số trường trong toàn tỉnh với khối 6 cấp THCS.
Nhưng việc đưa nội dung dạy học tích hợp (Tích hợp liên môn và
Giáo dục bảo vệ môi trường) mặc dù đã được tập huấn ở tất cả các cấp
trong hệ thống giáo dục. Trên thực tế việc đưa nội dung dạy học tích (Tích
hợp liên môn và Giáo dục bảo vệ môi trường) chưa thực sự sát sao và
chưa đem lại hiệu quả cao bởi:
+ Về phía giáo viên: đội ngũ giáo viên phần lớn được đào tạo theo
chương trình sư phạm đơn môn, chưa trang bị cơ sở lý luận dạy học liên
môn một cách chính thống nên khi giảng dạy giáo viên còn lúng túng trong
việc xác định mục tiêu giáo dục tích hợp (Tích hợp liên môn và Giáo dục
bảo vệ môi trường) và còn chưa coi trọng việc dạy học theo hướng tích hợp
với đối tượng học sinh và với điều kiện thực tiễn của địa phương. Có
những giáo viên còn chưa trang bị nhiều hiểu biết về môi trường, về các
môn học khác và cũng chưa thực sự có ý thức đưa Tích hợp liên môn và
Giáo dục môi trường vào trong công tác giảng dạy. Đại đa phần giáo viên
chỉ tập chung vào việc cung cấp kiến thức cơ bản của bài học, ít chú trọng
mở rộng, đặc biệt là lồng ghép tích hợp liên môn và tích hợp giáo dục bảo
vệ môi trường và bài dạy của mình.

Trường THCS Đông Tảo, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên là
một trong những trường ít ỏi còn lại của huyện Khoái Châu còn học 2 ca
với hệ thống cơ sở vật chất còn gặp nhiều khó khăn. Vì thế hoạt động dạy
học tích hợp chủ yếu dựa vào sự nỗ lực của các giáo viên trong quá trình
giảng dạy. Học sinh trong trường thì thiếu sự đồng đều trong nhận thức nên
việc đưa nội dung tích hợp vào giảng dạy còn phụ thuộc nhiều vào đối tượng
học sinh (Vì một số học sinh, mục tiêu đưa nội dung kiến thức cơ bản còn
gặp khó khăn huống chi là thời gian để mở rộng ra những kiến thức có liên

19


quan của môn học khác). Mặt khác, với vấn đề về môi trường. Mặc dù, xã
khá phát triển về kinh tế nhưng đi đôi với sự phát triển là vấn đề môi trường
như: ô nhiễm môi trường nước do hoạt động chăn nuôi lợn, gà và hoạt động
trồng trọt (phun thuốc trừ sâu, phân bón…). Đặc biệt là vấn đề rác thải sinh
hoạt của các hộ dân, rác thải của khu chợ đầu mối, ô nhiễm môi trường
không khí với khói bụi, tiếng ồn, ô nhiễm môi trường đất…
Một số hình ảnh về vấn đề ô nhiễm môi trường của địa phương

Ô nhiễm: nguồn nước ( Nguồn nước chính được sử dụng cho sản
xuất nông nghiệp), rác thải, không khí, tiếng ồn, và những ảnh
hưởng của cơ chế thị trường do hoạt động họp chợ suốt ngày đêm.
Hơn thế, xã Đông Tảo một phần lớn người dân sống bằng nghề
buôn bán nên môi trường bị ảnh hưởng nhiều của mặt trái cơ chế thị
trường với mãnh lực đồng tiền, với lối sống thực dụng, với những tai tệ
nạn của xã hội.

20



môi trường) trong khi giảng dạy môn Địa lý, đồng thời nhằm tăng thêm
tính hấp hẫn cho môn học này. Từ đó góp phần thực hiện đúng mục tiêu
đưa Tích hợp Liên môn và tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ
thống giáo dục quốc dân của Bộ giáo dục và đào tạo.
Đặc biệt, đối tượng mà sáng kiến hướng tới không chỉ là những đồng
nghiệp tham gia giảng dạy môn Địa lý và các môn học mà còn là các em
học sinh với mục đích góp phần để học sinh nhận thức được vai trò của các
môn học trong quá trình hoàn thiện nhân cách, lối sống của một con người
hoàn thiện và hiểu hơn bản chất của vấn đề môi trường như: tính phức tạp,
mối quan hệ của môi trường với sự phát triển, với vùng, quốc gia, toàn cầu.
Từ đó giúp các em có được kiến thức về môi trường nói riêng, kiến thức kỹ
năng trong cuộc sống nói chung. Từ đó các em có thái độ, cách ứng xử
đúng đắn, biết lựa chọn phong cách sống thích hợp và hiệu quả trước các
vấn đề trong cuộc sống
Là tiếng nói với các tổ chức, đoàn thể, chính quyền địa phương trong
xã về vấn đề bảo vệ môi trường, vấn đề xử lý các tình huống thực tiễn của
địa phương xã nhà nói riêng, của cộng đồng nói chung. Một đối tượng khác
chính là người dân địa phương. Việc đưa giáo dục tích hợp (Tích hợp liên
môn và Giáo dục bảo vệ môi trường) vào trong môn Địa lý sẽ tác động đến
các đối tượng học sinh. Từ đó tác động đến những người sống xung quanh
các em để tất cả cùng có những kiến thức, kỹ năng sống hoàn thiện hơn và
góp phần hoàn thiện nhân cách cho các em, giúp các em có bản lĩnh, suy
nghĩ ứng xử, lối sống lành mạnh.
II. MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐƯA TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ GIÁO
DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÝ CẤP THCS
II.1. CHƯƠNG I: MỘT SỐ KINH NGHIỆM ĐƯA TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÝ CẤP THCS

22


23


dung các môn học cũng như nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào bài
dạy (nếu có). Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải kiến thức tổng hợp, có sự
phân chia thời gian hợp lý, hài hòa và dẫn dắt một cách hấp dẫn vấn đề về
môi trường và nội dung kiến thức của các môn học có liên quan để kích
thích sự hăng say của học sinh mà bài dạy vẫn đạt hiệu quả cao nhất
II.1.1.4. Các vấn đề về môi trường và nội dung kiến thức các môn
có liên quan cần được chia nhỏ trong từng bài học, trong từng nội dung
của bài.
II.1.1.5. Chỉ tích hợp các mức độ phù hợp (có thể là tích hợp toàn
phần, bộ phận hay chỉ ở mức độ liên hệ).
II.1.1.6. Giáo viên cần tạo được sự hấp dẫn, lôi cuốn khi đưa Tích
hợp liên môn và tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào giảng dạy.

Không phải người giáo viên nào cũng có tài thu hút người đối
diện – các em học sinh. Để tạo được sự hấp dẫn ấy, đòi hỏi người giáo
viên phải biết tự rèn luyện - từ giọng điệu, hành động hay nhờ những
tác động tích cực của các đối tượng khác như: tranh ảnh, video, sự
khích lệ…
II.1.2. Giáo viên cần có kiến thức cơ bản về các môn học có liên
quan và kiến thức về môi trường (ở địa phương, trong nước, trên thế
giới), các biện pháp bảo vệ môi trường.
- Để có được kiến thức về các môn học khác và kiến thức về môi
trường giáo viên cần:
+ Chủ động thu thập thông tin từ tạp chí, Internet, thời sự, từ thực tiễn đời sống
+ Nghiên cứu các tài liệu liên quan đặc biệt là vận dụng các kiến
thức đã được học trong các nhà trường từ Tiểu học cho tới các trường

sự biến đổi khí hậu tác động.

25