ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

VƯƠNG THÚY HẰNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

VƯƠNG THÚY HẰNG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số:60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐỖ THÙY NINH

THÁI NGUYÊN - 2017

Luận văn.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2017
Tác giả
Vương Thúy Hằng


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................. viii
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................ ix
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 3
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn ..................................................................... 3
5. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 4
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC
QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP ........5
1.1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý tài chính tại các trường Đại học
công lập ............................................................................................................. 5
1.1.1. Khái quát về trường Đại học công lập Việt Nam ................................... 5
1.1.2. Quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập.................................. 9
1.1.3. Nội dung quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập ................ 16
1.1.4. Các công cụ quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập............ 25
1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính tại các trường Đại
học công lập .................................................................................................... 27

3.1.2. Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của Trường ĐH Kinh tế
và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên. .................................... 48
3.2. Thực trạng công tác quản lý tài chính và sử dụng các công cụ quản
lý tài chính tại Trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại
học Thái Nguyên (2014- 2016) ....................................................................... 51
3.2.1. Tổ chức bộ máy quản lý tài chính ......................................................... 51
3.2.3. Quản lý sử dụng nguồn lực tài chính .................................................... 68


v
3.2.4. Quản lý tài sản, cơ sở vật chất .............................................................. 84
3.2.5. Thực trạng sử dụng các công cụ tài chính tại trường ĐH Kinh tế và
Quản trị Kinh doanh ........................................................................................ 88
3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính tại Trường
ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên.................. 92
3.3.1. Các nhân tố khách quan ........................................................................ 92
3.3.2. Các nhân tố chủ quan ............................................................................ 93
3.4. Đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại Trường ĐH Kinh
tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên ................................. 95
3.4.1. Những kết quả đạt được ........................................................................ 95
3.4.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý
tài chính ........................................................................................................... 98
Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC
QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐH KINH TẾ VÀ QUẢN
TRỊ KINH DOANH THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN .................... 104
4.1. Định hướng phát triển của các trường đại học công lập ........................ 104
4.1.1. Định hướng phát triển chung của ngành giáo dục, ĐHTN ................. 104
4.1.2. Định hướng phát triển của Trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh
doanh thuộc Đại học Thái Nguyên ............................................................... 109
4.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Trường ĐH Kinh


CBGV

Cán bộ, giảng viên

CNTT& TT

Công nghệ thông tin và truyền thông

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐBCLGD

Đảm bảo chất lượng giáo dục

ĐH

Đại học

ĐHCL

Đại học công lập

KH- TC

Kế hoạch- Tài chính

KHCN& HTQT


TT

Trung tâm

TT HTQT về ĐT& DH

Trung tâm Hợp tác quốc tế về Đào tạo và Du học

UBND

Ủy ban nhân dân


viii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Quy mô nhân sự của Nhà trường giai đoạn 2014 - 2016 ............... 49
Bảng 3.2: Quy mô đào tạo của trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
Giai đoạn 2014 - 2016..................................................................... 50
Bảng 3.3: Tổng hợp ý kiến phản hồi về Phòng Kế hoạch- Tài chính năm
học 2015 - 2016 .............................................................................. 50
Bảng 3.4. Mức thu học phí từ năm học 2013 - 2014 đến năm học 2015 2016 ................................................................................................. 57
Bảng 3.5: Tổng hợp các nguồn thu giai đoạn 2014 - 2016 ............................. 58
Bảng 3.6: Kinh phí NSNN cấp giai đoạn 2014 - 2016 ................................... 60
Bảng 3.7: Nguồn thu sự nghiệp giai đoạn 2014 - 2016 .................................. 63
Bảng 3.8: Dự toán thu năm 2016 của Trường ĐH Kinh tế và QTKD ............ 65
Bảng 3.9: Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu sự nghiệp tại trường ĐH Kinh tế
& Quản trị Kinh doanh ................................................................... 67
Bảng 3.10: Tình hình sử dụng kinh phí giai đoạn 2014 - 2016 ...................... 68
Bảng 3.11: Cơ cấu chi thường xuyên tại trường ĐH Kinh tế và Quản trị

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong nhiều thập kỷ qua, lĩnh vực giáo dục, đào tạo luôn đóng vai trò
đặc biệt quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế của mỗi quốc gia. Ở
nước ta, sự nghiệp giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân.
Đảng và Nhà nước ta luôn coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu.
Giáo dục học thế giới đang có những chuyển biến mạnh mẽ đặc biệt là giáo
dục đại học, Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật đó. Giáo dục học đại
học là một khâu trọng yếu, đảm nhận sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực có
trình độ cao, là động lực cho tăng trưởng và phát triển kinh tế của đất nước,
nhất là trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Giáo dục đại học còn là
một chiến lược cụ thể để nâng cao tính cạnh tranh chất lượng lao động có
trình độ của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.
Việt Nam với mục tiêu đến năm 2020 cơ bản sẽ trở thành một nước
công nghiệp, động lực chính sẽ là nguồn nhân lực có chất lượng cao, là đội
ngũ trí thức cho sự phát triển kinh tế- xã hội bền vững. Phát triển giáo dục và
đào tạo phải đi trước một bước so với phát triển kinh tế. Đầu tư cho giáo dục
là đầu tư quan trọng có hiệu quả và tác động nhiều mặt và dài hạn. Để nâng
cao chất lượng giáo dục và đào tạo nói chung và đào tạo đại học nói riêng,
bên cạnh sự đổi mới về các mặt tổ chức, cán bộ, phương pháp đào tạo, việc
bảo đảm nguồn lực tài chính và xác lập cơ chế quản lý tài chính cho các
trường đại học có vai trò cực kỳ quan trọng. Tài chính là mạch máu thúc đẩy,
mở đường cho sự phát triển và bền vững của ngành giáo dục đào tạo nói
chung và các trường đại học nói riêng. Phát triển tài chính Đại học là một
trong những vấn đề chủ yếu của bất kỳ hệ thống giáo dục Đại học nào trên thế
giới. Trong các cuộc thảo luận về giáo dục Đại học, những vấn đề về tài chính
thường nổi bật do những quan điểm khác nhau của nhiều bên liên quan. Các
nhà hoạch định chính sách đang đặt ra câu hỏi liệu ngân quỹ Nhà nước có thể




3
thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Trường Đại học Kinh tế và
Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên, góp phần nâng cao uy tín,
chất lượng đào tạo và thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ của Nhà trường.
2.2. Mục tiêu cụ thể
Luận văn hướng đến những mục đích cụ thể sau:
+ Góp phầ n hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý
tài chính tại các trường đại học công lập;
+ Phân tích và đánh giá thực trạng của công tác quản lý tài chính tại
Trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên
nhằm xác định những kết quả đạt được và những điểm còn hạn chế;
+ Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính
tại Trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Các vấn đề trong công tác quản lý tài chính tại Trường ĐH Kinh tế và
Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên.
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi Trường
ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Thái Nguyên.
- Về thời gian nghiên cứu: Các tài liệu, số liệu phục vụ cho nghiên cứu
đề tài được thu thập trong 3 năm từ năm 2014 đến năm 2016, các giải pháp đề
ra cho giai đoạn 2017 - 2020.
- Nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác
quản lý tài chính tại Trường ĐH Kinh tế và Quản trị Kinh doanh thuộc Đại
học Thái Nguyên để đề ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản
lý tài chính tại trường.
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn
- Hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận cơ bản về công tác

công lập
1.1.1. Khái quát về trường Đại học công lập Việt Nam
1.1.1.1 Khái niệm và phân loại trường Đại học Việt Nam
* Khái niệm trường Đại học:
Đại học là một bậc học cơ bản cao nhất trong hệ thống giáo dục, có thể
hiểu đại học theo nhiều cách khác nhau, tuy nhiên tác giả xin tiếp cận theo
cách hiểu sau:
Trường đại học (tiếng Anh: University) là một cơ sở giáo dục bậc cao
tiếp theo bậc trung học dành cho những học sinh có khả năng và nguyện vọng
học tập tiếp lên trên. Trường đại học cung cấp cho sinh viên học vấn cao và
cấp các bằng cấp khoa học trong nhiều các lĩnh vực ngành nghề. Các trường
đại học có thể cung cấp các chương trình bậc đại học và sau đại học.
* Phân loại trường Đại học:
 Căn cứ vào tính chất sở hữu: Các trường Đại học phân loại thành:
Đại học công lập, đại học dân lập, đại học bán công, đại học tư thục, phân
hiệu đại học quốc tế hay hỗn hợp.
 Căn cứ theo loại hình đào tạo, các trường đại học được phân loại
thành: Đại học truyền thống và Đại học mở.
 Căn cứ vào vùng, lãnh thổ, các trường Đại học được phân loại
thành: Viện đại học, Đại học Quốc gia, Đại học khu vực, Đại học công cộng
và Đại học Bộ ngành.
 Căn cứ vào lĩnh vực đào tạo, các trường Đại học được phân loại
thành: Đại học đa ngành và Đại học đơn ngành.


6
1.1.1.2. Khái niệm, đặc điểm, cơ chế hoạt động và vai trò của các trường Đại
học công lập trong hệ thống giáo dục Đại học
* Khái niệm trường Đại học công lập:
Khái niệm, mô hình và địa vị pháp lý của trường đại học công có sự

Đại học công lập là các đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần kinh phí
hoạt động thường xuyên.
 Hoạt động của các trường Đại học công lập nhằm đào tạo con người
Đặc điểm hoạt động của các trường đại học công lập không nhằm vào
lợi nhuận mà hướng về phục vụ lợi ích cộng đồng và xã hội. Hoạt động giáo
dục- đào tạo nhằm mục đích đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,
có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý
tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân
cách, phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhà trường của các cơ quan hành chính Nhà nước, của tổ chức chính
trị, tổ chức chính trị- xã hội có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức cho đất nước. Nhà trường của lực lượng vũ trang nhân dân có nhiệm vụ
đào tạo, bồi dưỡng sĩ quan, hạ sĩ quan, quân dân chuyên nghiệp và công nhân
quốc phòng; bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý Nhà nước về nhiệm
vụ và kiến thức quốc phòng, an ninh.
 Giáo dục- đào tạo theo nguyên tắc lý luận gắn với thực tiễn
Hoạt động giáo dục- đào tạo được thực hiện theo nguyên tắc học đi đôi
với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực
tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.
* Cơ chế hoạt động của các trường Đại học công lập
Các trường Đại học công lập trong hệ thống giáo dục quốc dân được
thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp
giáo dục. Chịu sự quản lý nhà nước của cơ quan quản lý giáo dục theo sự
phân công, phân cấp của Chính phủ. Nhà nước tạo điều kiện để trường công
lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc dân.


8
Các trường Đại học công lập do Nhà nước thành lập, bổ nhiệm cán bộ
quản lý và giao chỉ tiêu biên chế; Nhà nước quản lý, đầu tư về cơ sở vật chất,

theo quy định của Chính phủ.
* Vai trò của trường Đại học công lập trong hệ thống giáo dục Đại học
Các trường Đại học công đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh
tế, văn hóa, dân cư của vùng và nhiều trường, nhiều quốc gia.
Hệ thống các trường Đại học công lập được thành lập từ nguồn NSNN,
vì mục tiêu tạo ra cơ cấu nguồn nhân lực có trình độ cao phục vụ cho sự
nghiệp phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.
Hệ thống các trường Đại học công lập đóng vai trò quan trọng, đem lại
những lợi ích nằm ngoài phạm trù kinh tế (theo nghĩa là có thể định lượng
bằng các thước đo chi phí- lợi ích thuần túy).
Hệ thống các trường Đại học và Cao đẳng công lập được thành lập ở
các tỉnh thành đảm bảo quyền được tham gia học tập và nâng cao trình độ với
nguồn NSNN tài trợ. Đồng thời, thông qua hệ thống giáo dục đào tạo công
lập, Nhà nước sẽ giám sát được chất lượng đào tạo, điều chỉnh cơ cấu ngành
nghề phù hợp với định hướng phát triển của nền kinh tế quốc dân.
1.1.2. Quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập
1.1.2.1. Khái niệm và đặc điểm quản lý tài chính tại các trường Đại học
công lập
* Khái niệm về tài chính
Tài chính thể hiện ra là sự vận động của vốn tiền tệ, diễn ra ở mọi chủ
thể trong xã hội. Nó phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế nảy sinh
trong phân phối các nguồn tài chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các
quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong xã hội
(Sử Đình Thành, 2009).
Tài chính trong các trường Đại học phản ánh các khoản thu, chi bằng
tiền của các quỹ tiền tệ trong các trường Đại học. Xét về hình thức nó phản
ánh sự vận động và chuyển hóa các nguồn lực tài chính trong quá trình sử


10

11
trị- xã hội của đất nước. Việc quản lý hiệu quả các hoạt động của các trường,
đặc biệt về mặt tài chính là hết sức quan trọng và cần thiết để sự nghiệp giáo
dục đào tạo của Nhà trường được tiến hành thường xuyên và hiệu quả, đi
đúng định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo của đất nước.
* Khái niệm quản lý tài chính
Quản lý tài chính là hoạt động của chủ thể quản lý trong lĩnh vực tài chính
nhằm sử dụng nguồn tài sản dưới hình thái tiền, giấy tờ có giá của một đơn vị, tổ
chức vừa đảm bảo cho đơn vị, tổ chức hoạt động, vừa đảm bảo cho nguồn tài
chính sử dụng tiết kiệm và sinh lời nhiều nhất (Sử Đình Thành, 2009).
Quản lý tài chính là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm
phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị, thông qua đó lập kế
hoạch quản lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động của đơn vị.
Quản lý tài chính trong các trường đại học hướng vào quản lý thu, chi
các quỹ tài chính trong đơn vị, quản lý thu chi của các chương trình, dự án
đào tạo, NCKH, quản lý thực hiện dự toán ngân sách của trường.
Quản lý tài chính đòi hòi các chủ thể quản lý phải lựa chọn, đưa ra các
quyết định tài chính và tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được
mục tiêu hoạt động quản lý tài chính của đơn vị. Mục tiêu tài chính có thể
thay đổi theo từng thời kỳ và chính sách chiến lược của từng đơn vị. Tuy
nhiên, khác với quản lý doanh nghiệp chủ yếu nhằm mục tiêu tối ưu hóa lợi
nhuận, mục tiêu của quản lý tài chính trong các trường ĐHCL không vì mục
đích lợi nhuận, phục vụ cộng đồng và xã hội là chính yếu cho nên quản lý tài
chính tại các trường ĐHCL là quản lý sử dụng có hiệu quả, đúng định hướng
phần kinh phí NSNN cấp và các nguồn thu khác theo quy định của Pháp luật.
* Đặc điểm quản lý tài chính tại trường Đại học công lập
Quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập có nhiều điểm khác biệt
với các doanh nghiệp về mục đích, cơ cấu tổ chức, cũng như nguồn tài trợ.




13
- Sự phân cấp trong quản lý tài chính của các trường Đại học công lập
Do đặc điểm hoạt động đào tạo đòi hỏi chuyên môn rất cao nên sự phân
quyền trong các trường đại học thường lớn hơn nhiều so với doanh nghiệp và
trong nhiều trường hợp, sự chồng chéo về quyền lực và ảnh hưởng đó làm cho
cơ cấu tổ chức trong trường không hình thành những tuyến rõ ràng. Cơ cấu tổ
chức của các trường đại học không có dạng hình chóp thông thường. Trái lại,
đó là một sự đan xen phức tạp của trách nhiệm và một sự phát triển không
ngừng những trung tâm ra quyết định.
1.1.2.2. Vai trò và sự cần thiết quản lý tài chính tại các trường Đại học
công lập
- Quản lý tài chính hiệu quả làm giảm bớt gánh nặng ngân sách Nhà
nước, giúp quản lý tốt các nguồn thu bù đắp một phần hay toàn bộ các khoản
chi phí hoạt động của đơn vị. Việc cân đối nguồn thu thông qua các khoản phí,
lệ phí và các khoản chi trong các trường là một vấn đề cần phải được xem xét
hàng đầu nhằm thỏa mãn lợi ích của đơn vị cũng như lợi ích của toàn xã hội.
- Quản lý tài chính giúp các trường Đại học công lập thực hiện việc tự
chủ, tự chịu trách nhiệm trong quản lý tài chính. Giúp các trường tự chủ trong
các nguồn thu, nhằm giảm bớt gánh nặng cho NSNN. Đồng thời, tự chủ động
sắp xếp tổ chức bộ máy, lao động theo yêu cầu của công việc, xây dựng quy
chế chi tiêu nội bộ, phân bổ nguồn tài chính của đơn vị, thực hiện kiểm soát,
đánh giá hiệu quả và tuân thủ theo quy định của Nhà nước, giảm bớt sự can
thiệp trực tiếp của cơ quan chủ quản và cơ quan tài chính.
- Hoàn thiện công tác quản lý tài chính khuyến khích các trường Đại
học công lập tạo nguồn thu, tăng thu nhập cho cán bộ viên chức theo năng lực
và hiệu quả công việc, giúp nâng cao chất lượng đào tạo.
1.1.2.3. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý tài chính tại các trường Đại học
công lập

phân cấp trong quản lý tài chính tại các trường Đại học công lập đảm bảo cho
các nguồn lực tài chính được quản lý tập trung trên cơ sở phát huy sáng kiến
của các bộ phận.
- Nguyên tắc công khai, minh bạch: Các trường Đại học công lập là tổ
chức công nên việc quản lý tài chính các đơn vị này phải đáp ứng yêu cầu