TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU SỐ

SỜ CÓ SUY

TÌNH TRẠNG HÔN NHÂN QUA BIÊN GIỚI
CỦA NGƯỜI HÀ NHÌ Ở XÃ Y TÝ,
HUYỆN BÁT XÁT, TỈNH LÀO CAI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH: QUảN LÝ NHÀ NƯớC Về VĂN HÓA DÂN TộC THIểU Số
MÃ SỐ : 52220110

Giảng viên hướng dẫn

: ThS. Vũ Thị Uyên

Sinh viên thực hiện

: Sờ Có Suy

Lớp

: VHDT 18A

Hà Nội : 2016


LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới các thầy giáo, cô giáo khoa
Văn hóa Dân tộc thiểu số Trường Đại học văn hóa Hà Nội đã tạo điều kiện

2.1. Thực trạng hôn nhân qua biên giới ở xã Y TýError! Bookmark not defined.
2.1.1. Đặc điểm hôn nhân qua biên giới của người Hà Nhì ở xã Y TýError! Bookmark
2.1.2. Mục đích và cách thức kết hôn ....... Error! Bookmark not defined.

2.1.3. Điều kiện sinh sống của người kết hôn trái phép qua biên giớiError! Bookmark n
2.2. Những tác động tiêu cực của hôn nhân qua Biên giới tới đời sống
kinh tế, văn hóa xã hội ................................ Error! Bookmark not defined.

2.2.1. Tác động đến đời sống kinh tế........ Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Tác động tới đời sống văn hóa ....... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Tác động tới đời sống xã hội .......... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2 ....................................... Error! Bookmark not defined.
Chương 3: NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI TÌNH TRẠNG
HÔN NHÂN QUA BIÊN GIỚI CỦA NGƯỜI HÀ NHÌ Ở XÃ Y TÝError! Bookmark not
3.1. Nguyên nhân kết hôn qua biên giới của người Hà NhìError! Bookmark not defined.
3.1.1. Nguyên nhân khách quan ............... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Nguyên nhân chủ quan ................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Một số khuyến nghị và giải pháp nhằm hạn chế tình trạng kết hôn
trái phép qua biên giới của người Hà Nhì ở Y TýError! Bookmark not defined.


3.2.1. Khuyến nghị................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Giải pháp........................................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 3 ....................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................13
PHỤ LỤC ...................................................... Error! Bookmark not defined.


MỞ ĐẦU

khắc phục hạn chế là một việc làm cần thiết.
Xuất phát từ những lý do trên tôi quyết định chọn đề tài “Tình
trạng hôn nhân qua biên giới của người Hà Nhì ở xã Y Tý, huyện Bát
Xát, tỉnh Lào Cai” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Người Hà Nhì là tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng- Miến, có
số lượng không nhiều với dân số khoảng 21.725 người , sinh sống chủ
yếu ở vùng sâu, vùng biên giới, đi lại khó khăn… cụ thể là ở Lai Châu,
Lào Cai và Điện Biên [25, tr.28]. Vì vậy, Người Hà Nhì là một trong 54
dân tộc ở Việt Nam đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà
khoa học trong và ngoài nước. Tiêu biểu có một số công trình của các tác
giả như sau:
Trước tiên, nghiên cứu về người Hà Nhì có các công trình tiêu biểu
như: Tác giả Trần Bình với cuốn Văn hóa các dân tộc thiểu số vùng Tây
Bắc, trường Đại học văn hóa Hà Nội, 2007. Nội dung chủ yếu giới thiệu
khái quát về tên gọi, dân số,văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần các dân
tộc thiểu số cư trú ở phía Tây Bắc. Trong đó có khái quát về hóa của
người Hà Nhì ở hai tỉnh Lai Châu và Lào Cai.
Tác giả Chu Thùy Liên với cuốn Tìm hiểu văn hóa dân tộc Hà Nhì
ở Việt Nam, NXB Văn hóa Dân tộc, 2004. Nội dung đã khái quát về
nguồn gốc của người Hà Nhì ở Việt Nam cũng như văn hóa vật chất và
văn hóa tinh thần của họ. Tác giả Nguyễn Văn Huy với cuốn Văn hóa và
nếp sống Hà Nhì- Lô Lô, NXB Văn hóa Hà Nội, 1985. Với nội dung chủ


yếu giới thiệu về tập quán canh tác, cũng như những sinh hoạt văn hóa
của hai dân tộc Hà Nhì và Lô Lô.
Tác giả Mai Thanh Sơn có bài nghiên cứu về Nhà cửa của người
Hà Nhì ở huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai, đăng trên Tạp chí Dân tộc học, số
4 – 2001 (Tr. 37 - 43); Kinh nghiệm sử dụng đất trồng của người Hà Nhì

xin trong truyền thống của dân tộc Hà Nhì ở Lai Châu. Cũng như sự biến
đổi trong tập quán cưới xin của người Hà Nhì trong bối cảnh hiện nay.
Nghiên cứu về hôn nhân qua biên giới về đồng bào dân tộc thiểu số
ở vùng biên giới nước ta có các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:
Tác giả Lê Thị Hường (2014), có bài nghiên cứu “Thực trạng hôn
nhân xuyên biên giới của các tộc người Nùng, Thái và H’mông ở hai tỉnh
Cao Bằng và Điện Biên”, Tạp chí Dân tộc học (4), tr.38- 45. Nội dung
khái quát tình hình hôn nhân xuyên biên giới ở nước ta trong những năm
gần đây, tìm hiểu và nghiên cứu sâu về thực trạng hôn nhân xuyên biên
giới của các dân tộc Nùng Thái và H’mông ở hai tỉnh Cao Bằng và Điện
Biên. Tác giả đã đưa ra và lý giải nguyên nhân đó, chủ yếu dẫn đến thực
trạng đó là do mục đích kinh tế, quan hệ thân tộc và kết nghĩa, tệ nạn xã
hội. Thực trạng này chủ yếu diễn ra giữa những dân tộc thiểu số ở vùng
biên Việt Nam tiếp giáp với Tây Nam Trung Quốc và Bắc Lào, các dân
tộc Nùng, Thái, H’mông là những dân tộc di cư sang Việt Nam rồi sinh
sống lâu dài thành công dân Việt Nam chứ không phải là dân tộc bản địa
nên họ vẫn còn quan hệ thân tộc khá rõ ràng. Vì vậy, dẫn đến tình trạng
hôn nhân xuyên biên giới ở những dân tộc thiểu số vùng biên giới là hiện
tượng tất yếu khó có thể tránh được trong xu thế hội nhập hiện nay.
Đặc biệt là khóa luận tốt nghiệp của tác giả Giàng A Tủa với đề tài
(Quan hệ hôn nhân của người H’mông ở Mường Lạn (Sốp Cộp, Sơn La)


với người H’mông ở Mường Xừm Mường Ét, CHDCND Lào), Đại học
Văn hóa Hà Nội. Nội dung Công trình nghiên cứu của Giàng A Tủa đã đề
cấp đến vấn đề hôn nhân qua biên giới giữa người H’mông ở Sốp Cộp,
Sơn La với người H’mông ở Mường Xừm Mường Ét, CHDCND Lào.
Tác giả đã phân tích ảnh hưởng của thực trạng kết hôn qua biên giới tới
kinh tế, văn hóa- xã hội, an ninh biên giới quốc gia giữa hai nước. Đồng
thời, tác giả cũng phân tích lý giải những nguyên nhân dẫn đến hiện

của dân tộc Hà Nhì
Tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng kết hôn qua biên giới
Đánh giá những tác động của hôn nhân qua biên giới đến đời sống
của người Hà Nhì ở Y Tý
Bước đầu đưa ra một số khuyến nghị và giải pháp nhằm hạn chế
những tác động tiêu cực trong việc kết hôn qua biên giới của người Hà
Nhì ở Bát Xát
5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài khóa luận là hôn nhân qua
biên giới người Hà Nhì ở Xã Y Tý, huyện Bát Xát, Tỉnh Lào Cai. Ngoài ra,
để bổ sung, làm rõ cho đối tượng nghiên cứu chính thì văn hóa của tộc
người Hà Nhì đặc biệt là hôn nhân truyền thống cũng là đối tượng không
thể thiếu trong quá trình nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi thời gian: từ năm 2005 đến nay do thời gian này tình trạng
kết hôn qua biên giới của người Hà Nhì ở Bát Xát phát triển mạnh mẽ.
Phạm vi không gian: Xã Y Tý, Huyện Bát Xát, Tỉnh Lào Cai.


Khóa luận tập trung nghiên cứu ở những thôn Lao Chải 1, Lao
Chải 2, Lao chải 3, Choản Thèn, Sín Chải, Tà Dì Thàng, Mò Phú Chải.
Đây là địa bàn tập trung phần lớn người Hà Nhì sinh sống và cũng là
những thôn chiếm tỉ lệ cao phụ nữ kết hôn trái phép qua biên giới.
6. Phương pháp nghiên cứu
Để nhìn nhận đánh giá một cách xác thực về vấn đề hôn nhân qua
biên giới của dân tộc Hà Nhì ở xã Y Tý, Huyện Bát Xát, Tỉnh Lào Cai,
chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp điền dã dân tộc học là pháp phương chủ đạo với các
kỹ thuật quan sát tham dự, thu thập tài liệu tại địa phương bao gồm: Ghi
chép, chụp ảnh, ghi âm, kết hợp phỏng vấn và phỏng vấn sâu người dân ở

Hà Nhì ở xã Y Tý
Chương 2: Thực trạng hôn nhân qua biên giới của người Hà Nhì ở
Y Tý và những tác động của nó
Chương 3: Nguyên nhân, giải pháp đối với tình trạng hôn nhân
qua biêngiới của người Hà Nhì ở Y Tý


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đỗ Thúy Bình (1991), “Thực trạng hôn nhân ở các dân tộc miền
núi phía Bắc”, Tạp chí Dân tộc học, số 02/1991.
2. Trần Bình (2005), “Một số vấn đề về thủ công gia đình của
người Hà Nhì”, Tạp chí Dân tộc học (4), tr.14 - 17.
3. Trần Bình (2007), Văn hóa các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc,
trường Đại học văn hóa Hà Nội.
4. Trần Bình (2014), Các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, Nxb Lao
Động Hà Nội.
5. Nguyễn Hồng Hải (2002), Một vài ý kiến về khái niệm và bản
chất pháp lý của hôn nhân, Tạp chí Dân tộc học số 3/2002- Đại học Luật
Hà Nội
6. Lê Như Hoa ( 1996), Hôn lễ xưa và nay ở Việt Nam, Nxb Văn hóa
dân tộc, Hà Nội.
7. Nguyễn Văn Huy (1979),“ Bước đầu tìm hiểu về hệ thống thân
tộc các dân tộc nhóm ngôn ngữ Hà Nhì – Lô Lô”, Tạp chí Dân tộc học,
số 4/1979.
8. Nguyễn Văn Huy ( 1985), Văn hóa và nếp sống Hà Nhì- Lô Lô,
Nxb Văn hóa, Hà Nội.
9. Nguyễn Văn Huy (1999), Các dân tộc nhóm ngôn ngữ Hà Nhì,
Lô Lô, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
10. Lê Thị Hường (2014), “Thực trạng hôn nhân xuyên biên giới
của các tộc người Nùng, Thái và H’Mông ở hai tỉnh Cao Bằng và Điện

Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà Nội.


23. Trần Hữu Sơn (2013), “ Nghiên cứu vấn đề tộc người ở Lào
Cai ”, Tạp chí Dân tộc học, số 1& 2 -2013 (Tr 41- 48).
24. Mai Thanh Sơn (2011), Nhà cửa của người Hà Nhì đen ở huyện
Bát Xát, Tạp chí dân tộc học số 4-2001( Tr 37-43)
25. Mai Thanh Sơn (2002), Kinh nghiệm sử dụng đất trồng của
người Hà Nhì đen ( Khảo sát tại thôn Lao Chải 1, Xã Y Tý , huyện Bát
Xát, tỉnh Lào Cai), Tạp chí Dân tộc học số 3- 2002 ( Tr 3- 12)
26. Lý Hành Sơn ( 2015), Nghiên cứu về tộc người ở Việt Nam từ
1980 đến nay: các tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ H’mông- Dao và HánTạng, Tạp chí Dân tộc học, số 1&2- 2015 (Tr 28- 40)
27. Đỗ Ngọc Tấn, Đặng Thị Hoa, Nguyễn Thi Thanh (2004), Hôn
nhân và gia đình của các dân tộc H’mông, Dao ở hai tỉnh Lai Châu, Cao
Bằng, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
28. Nguyễn Thị Minh Tú (2006), “Lễ cấm bản của người Hà Nhì
đen ở Lào Cai”, Tạp chí Dân tộc và thời đại (93), tr.4-5.
29. Nguyễn Ngọc Thanh (2007), “Một số đặc điểm về thiết chế làng
bản của người Hà Nhì ở miền núi phía Bắc”, Tạp chí Dân tộc học (5), tr.
15 – 26.
30. Lê Ngọc Thắng, Lâm Bá Nam (1990), Bản sắc văn hóa các dân
tộc Việt Nam, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
31. Tạ Văn Thông (2001), Tiếng Hà Nhì, Nxb Văn hóa Dân tộc, Hà
Nội.
32. Lục Bình Thủy “ Mấy ghi chép về U Ní ở Lào Cai ”, Tập san
dân tộc số 45.
33. Lục Bình Thủy (1964), Vài nét về người Hà Nhì ở Lào Cai,
Viện Dân tộc học, thông báo dân tộc học số 4