BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ VIỆT HÀ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN
THỨC TRONG
DẠY HỌC CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU”
VẬT LÍ 12 THEO B - LEARNING

Chun ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ mơn Vật lí
Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học
PGS. TS. TRẦN HUY HỒNG

i


Huế, Năm 2015

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng
tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là
trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa
từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.
Tác giả luận văn

PHỤ BÌA...................................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................ii
LỜI CẢM ƠN.........................................................................................................iii
MỤC LỤC................................................................................................................
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT......................................................................
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ....................................................................
DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ..........................................................................
PHẦN MỞ ĐẦU......................................................................................................
CHƯƠNG 1............................................................................................................
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
NHẬN THỨC TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ THEO B-LEARNING.................
CHƯƠNG 2............................................................................................................
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG
“DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÍ 12.........................................................
THEO B-LEARNING...........................................................................................
CHƯƠNG 3............................................................................................................
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM................................................................................
KẾT LUẬN............................................................................................................
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................
PHỤ LỤC.................................................................................................................
MỤC LỤC................................................................................................................
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT......................................................................
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ....................................................................
DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ..........................................................................
PHẦN MỞ ĐẦU......................................................................................................
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu...............................................................................
3. Mục tiêu nghiên cứu........................................................................................

1


1.4. Thực trạng dạy học vật lí theo BL................................................................
1.4.1. Điều tra thực trạng dạy học vật lí và tình hình sử dụng CNTT trong DH vật lí ở
trường THPT................................................................................................................46
1.4.2. Kết quả điều tra..................................................................................................47
1.4.3. Đánh giá.............................................................................................................50

1.5. Kết luận chương 1........................................................................................

2


CHƯƠNG 2............................................................................................................
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG
“DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÍ 12.........................................................
THEO B-LEARNING...........................................................................................
2.1. Đặc điểm và cấu trúc chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lý 12................
2.1.1. Đặc điểm của chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lý 12.................................51
2.1.2. Cấu trúc nội dung chương “Dòng điện xoay chiều”..........................................52
2.1.3. Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần đạt được sau khi học xong chương “Dòng điện
xoay chiều”...................................................................................................................53
2.1.3.1. Kiến thức.....................................................................................................53
2.1.3.2. Kĩ năng........................................................................................................53

2.2. Giới thiệu hệ thống e-Learning trong DH theo BL.......................................
2.3. Xây dựng mô hình b-Learning để tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy
học chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lý 12...................................................
2.3.1. Hình thức 1: DH truyền thống ở lớp, EL chỉ là tài liệu tham khảo....................59
2.3.2. Hình thức 2: GV thiết kế, đóng gói và truyền tải nội dung học tập, tạo diễn đàn,
hướng dẫn HS tự học trên trên hệ thống e-Learning song song với việc DH trên lớp

3.4.2.1. Các bảng phân phối.....................................................................................89
3.4.2.2. Các tham số sử dụng thống kê.....................................................................92
3.4.3. Đánh giá kết quả TN sư phạm............................................................................93
3.4.4. Kiểm định giả thuyết thống kê...........................................................................93

3.5. Kết luận chương 3........................................................................................
KẾT LUẬN............................................................................................................
TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................................
PHỤ LỤC.................................................................................................................

4


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt
BL
CNTT
CNTT&TT
DH
ĐC
ĐCKĐB
EL
GV
HS
HTTCDH
HTEL
MBA
MPĐXC
PPDH
PTDH

5


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng
Bảng 1.1. Kết quả điều tra khả năng ứng dụng CNTT của GV.........................
Bảng 1.2. Kết quả điều tra mức độ sử dụng internet và khả năng CNTT
của HS.....................................................................................................................
Bảng 3.1. Bảng thống kê điểm số bài kiểm tra....................................................
Bảng 3.2. Bảng phân phối tần suất.......................................................................
Bảng 3.3. Bảng phân phối tần số lũy tích.............................................................
Bảng 3.4. Bảng phân loại trình độ qua các lần kiểm tra.....................................
Bảng 3.5. Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng.................................................
Biểu đồ
Biểu đồ 3.1. Biểu đồ phân phối tần suất của hai nhóm.......................................
Biểu đồ 3.2. Biểu đồ phân phối tần số lũy tích của hai nhóm.............................
Biểu đồ 3.3. Biểu đồ phân loại học lực của hai nhóm..........................................

6


DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình
Hình 1. 1. Năm thành phần của b-Learning [39]................................................
Hình 1.2. Mô hình b-Learning..............................................................................
Hình 1.3. Vị trí tương đối của Blended Online Learning [35]............................
Hình 2.1. Cấu trúc chương “Dòng điện xoay chiều” trên HTEL.......................
Hình 2.2. Cấu trúc của module “Chuẩn bị” trên HTEL....................................
Hình 2.3. Câu hỏi tương tác trong bài học...........................................................
Hình 2.4. Bài tập củng cố bài “ Máy biến áp” trên HTEL.................................

thay đổi quan điểm của con người về giáo dục và các phương pháp giáo dục.
Trong bối cảnh quốc tế đó, để đáp ứng nhu cầu của sự phát triển đất nước, nền
giáo dục Việt Nam phải thực hiện một sự đổi mới sâu sắc và toàn diện về nội dung
lẫn PPDH như tinh thần của nghị quyết TW2 - khóa VIII của Đảng Cộng Sản Việt
Nam đã nêu: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối
truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từng
bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào QTDH, đảm
bảo điều kiện thời gian tự học, tự nghiên cứu cho HS, nhất là SV ĐH”. Bộ trưởng
Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cũng đã từng khẳng định: “Đổi mới căn bản nền giáo
dục trước hết phải tích cực đổi mới PPDH, xây dựng nền giáo dục mở, thực học,
thực nghiệm, dạy tốt, học tốt, khơi dậy tiềm năng, trí sáng tạo của HS, tránh chạy
theo bệnh thành tích…”
Nói về vấn đề đổi mới PPDH của nước ta hiện nay, đó là quá trình thay thế
PPDH truyền thống mà trong đó chủ yếu là sự tác động từ bên ngoài- người dạy đến
người học, sao cho trong một thời gian ngắn nhất truyền thụ được một khối lượng
thông tin đầy đủ, chính xác nhất, sang việc kết hợp PPDH truyền thống với các
phương pháp hiện đại nhằm kích thích từ bên trong về nhu cầu, khát vọng tri thức
của người học, từ đó, chẳng những người học ghi nhớ được tri thức chắc chắn hơn
mà còn là quá trình tự rèn luyện kĩ năng và tư duy sáng tạo của mình. Hay nói cách
khác, đó chính là quá trình chuyển từ phương pháp “Dạy học lấy người dạy làm
trung tâm” sang phương pháp “Dạy học lấy người học làm trung tâm”.

8


Trên thế giới nói chung và ở Việt Nam hiện nay nói riêng, công nghệ thông tin
và truyền thông (CNTT&TT) đã và đang mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới
các phương pháp và đa dạng các hình thức dạy học. Với sự xuất hiện của internet và
World Wide Web vào năm 1990, công nghệ trực tuyến đã bắt đầu thâm nhập vào mô
hình giáo dục truyền thống. Hình thức giáo dục điện tử (e-Education) và đào tạo từ

Vật lí học là một môn khoa học thực nghiệm, vì vậy việc dạy học vật lí đòi hỏi
phải gắn liền với thực tiễn và phải bồi dưỡng cho HS năng lực thực hành. Đặc biệt
với chương “Dòng điện xoay chiều” là chương mang rất nhiều kiến thức quan trọng
và nhiều ứng dụng thiết thực trong đời sống và kĩ thuật, thì việc dạy học theo mô
hình b-Learning là hoàn toàn phù hợp và khả thi. Thế nhưng cho đến nay việc tổ
chức hoạt động nhận thức trong dạy học sử dụng mô hình b-Learning đối với
chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 chưa được tác giả nào nghiên cứu và thực
hiện. Với những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy học chương “Dòng điện xoay
chiều” Vật lí 12 theo b-Learning”
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Từ những năm 2000, nhiều nước trên thế giới như ở Bắc Mỹ, Tây Âu, Châu Á
và Châu Đại Dương ( Úc và New Zealand) đã xuất hiện mô hình dạy học kết hợp bLearning. Cho đến nay, b-Learning đang chứng tỏ được sự ưu việt của mình so với
các hình thức học khác. Điều này được thể hiện trong các nghiên cứu đã được công
bố. Nghiên cứu của Osguthope & Graham (2003) đã chỉ ra sáu lí do để chọn thiết
kế hoặc sử dụng một hệ thống học kết hợp là: (1) tính phong phú của sư phạm (2)
tiếp cận với sự hiểu biết (3) sự tương tác xã hội (4) hướng tới cá nhân (5) chi phí
hiệu quả (6) dễ dàng sửa đổi. Kết quả nghiên cứu của Graham, Allen & Ure (2003)
cũng cho thấy, đa số người dân chọn b-Learning vì ba lí do chính (1) hoàn thiện tính
sư phạm (2) tăng tính truy cập và sự linh hoạt (3) tăng hiệu quả chi phí [30]. Tác giả
Victoria L. Tinio nhận định rằng "Không phải tất cả các chương trình học đều có thể
được thực hiện tốt nhất trong môi trường trang thiết bị điện tử...; căn cứ để lựa chọn
hình thức đào tạo là đặc điểm của môn học, mục tiêu và kết quả học tập, tính cách
của học viên và bối cảnh học tập để lựa chọn hình thức, phương pháp và phương
tiện giảng dạy thích hợp nhất". Như vậy, trong học kết hợp vai trò của CNTT & TT
là tất yếu. Song, đó không phải là hình thức tích hợp CNTT & TT đơn thuần vào
quá trình dạy và học mà quan trọng là cách sử dụng như thế nào để đạt hiệu quả cao
nhất và đem lại sự tiện lợi nhất cho cả người dạy và người học[27]. Các nghiên cứu
được công bố của The Office for Domestic Preparedness, ODP Approach for
Blended Learning (Mỹ, 2003) [35]; Các tác giả Hisham Dzakiria, Che Su Mustafa &

các sản phẩm này chưa phải là sản phẩm lớn, được đóng gói hoàn chỉnh nhưng đã
bước đầu góp phần thúc đẩy sự phát triển E-learning ở Việt Nam. Cũng có một số
trang web đã triển khai các lớp học trực tuyến môn vật lý như:
www.lophoc.thuvienvatly.com,

www.ephysicsvn.com;

www.hocmai.vn;

www.truongtructuyen.vn.. Nhưng các trang này chủ yếu thiên về việc cung cấp các
tài liệu điện tử, các lớp học trực tuyến cho HS lớp 12 để luyện thi đại học, còn lớp
học trực tuyến cho HS lớp 10, 11 chưa được xây dựng hoàn chỉnh.

11


Cho đến nay, E-Learning đã được nghiên cứu bởi khá nhiều tác giả trong
nước. Trong lĩnh vực dạy học Vật lí ở trường THPT có thể kể đến các nghiên cứu
sau đây:
Tác giả Đỗ Thị Hương Giang, Tổ chức dạy học chương từ trường Vật lý 11
nâng cao THPT với sự hỗ trợ của e-Learning, luận văn thạc sĩ, ĐHSP Huế (2008)
[6]; Lê Thành Huy, Vận dụng e-Learning trong dạy học phần Nhiệt học Vật lý 10
Nâng cao THPT, luận văn thạc sĩ, ĐHSP Huế (2009) [12]. Các tác giả đã nghiên
cứu e-Learning và những vấn đề liên quan. Trong quá trình nghiên cứu các tác giả
đã đi sâu khai thác soạn BGĐT bằng phần mềm eXe với sự hỗ trợ của Moodle với
sự khai thác tối đa các tính năng khác trong các mô đun (module) của Moodle là
một mã nguồn mở như thư viện điện tử, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm học tập,
quản lý người học, quản lý các khoá học... Tuy nhiên, các tác giả cũng chưa đưa ra
được một mô hình học tập cụ thể nào.
B-Learning còn là một khái niệm mới ở Việt Nam, chưa được nghiên cứu

khẳng định được hiệu quả của mô hình b-Learning đối với dạy học ở trường THPT
hiện nay.
Như vậy, cho đến nay việc tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy học chương
“Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 theo mô hình b-Learning phù hợp với nội dung
chương trình SGK mới hỗ trợ cho quá trình học tập của HS và hoạt động dạy học
của GV ở trường THPT chưa được tác giả nào nghiên cứu và thực hiện.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Xây dựng được tiến trình tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy học chương
“Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 theo mô hình b-Learning.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được tiến trình tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy học
chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 theo mô hình b -Learning hợp lí và vận
dụng đúng tiến trình đó thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học Vật lí nói
chung và chất lượng dạy học chương “Dòng điện xoay chiều” nói riêng ở trường
phổ thông.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến đề tài: Hoạt động nhận thức, tổ chức
hoạt động nhận thức của HS trong dạy học vật lí, hình thức tổ chức dạy học
(HTTCDH) và mô hình b-Learning.
- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng khai thác, vận dụng internet vào hoạt động
dạy và học trong trường phổ thông hiện nay.

13


- Nghiên cứu, ứng dụng phần mềm Moodle vào xây dựng mô hình b-Learning
để dạy học vật lý THPT.
- Nghiên cứu đặc điểm, cấu trúc nội dung và xây dựng mô hình b-Learning để
dạy học chương “Dòng điện xoay chiều” Vật lý 12.
- Thực nghiệm sư phạm (TNSP) nhằm kiểm chứng tính hiệu quả của QTDH

Tìm hiểu thực trạng sử dụng và khai thác mạng internet vào hoạt động dạy và
học cũng như thái độ của GV và HS đối với việc dạy và học qua mạng internet.
7.3. Thực nghiệm sư phạm
- Sử dụng các nguyên tắc và tiêu chí xây dựng mô hình b-Learning để thiết kế
một số bài học cụ thể.
- Tiến hành hướng dẫn HS cách học tập, ôn tập, củng cố kiến thức chương
“Dòng điện xoay chiều” Vật lí 12 ở trường THPT theo b-Learning.
- Chọn mẫu và TNSP ở trường phổ thông: Tiến hành ra đề và kiểm tra các bài
15 phút, 1 tiết ở các lớp thông qua website và lấy kết quả.
7.4. Phương pháp thống kê
- Dựa vào số liệu thu thập được, sử dụng phương pháp thống kê thông dụng để
phân tích, xử lý kết quả TNSP.
- Đánh giá hiệu quả QTDH như giả thuyết khoa học đã đề ra.
8. Cấu trúc của luận văn
Đề tài gồm 3 phần chính: mở đầu, nội dung và kết luận.
Phần 1. Phần mở đầu
Phần 2. Phần nội dung
Phần này gồm có 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động nhận thức
trong dạy học vật lí theo b-Learning
Chương 2. Tổ chức hoạt động nhận thức trong dạy học chương "Dòng
điện xoay chiều" Vật lý 12 THPT theo b-Learning
Chương 3. Thực nghiệm sư phạm
Phần 3. Kết luận
Tài liệu tham khảo
Phụ lục

15




16


Hoạt động nhận thức thức vật lí là khá phức tạp. Tuy nhiên có thể kể đến các
hành động chính của hoạt động nhận thức vật lý sau [24]:
- Quan sát hiện tượng tự nhiên, nhận biết đặc tính bên ngoài của sự vật, hiện
tượng.
- Tác động vào tự nhiên, làm bộc lộ những mối quan hệ, những thuộc tính của
sự vật, hiện tượng. Xác định mối quan hệ nhân quả giữa các hiện tượng.
- Xác định mối quan hệ hàm số giữa các đại lượng.
- Xây dựng những giả thuyết hay mô hình để lý giải nguyên nhân của hiện
tượng quan sát được. Từ giả thuyết, mô hình suy ra những hệ quả.
- Xây dựng các phương án thí nghiệm để kiểm tra các hệ quả.
- Đánh giá kết quả thu được từ thí nghiệm.
- Khái quát hóa kết quả, rút ra tính chất, quy luật hình thành các khái niệm,
định luật và thuyết vật lí.
- Vận dụng kiến thức khái quát vào thực tiễn.
1.1.3. Cơ sở khoa học của việc tổ chức hoạt động nhận thức của HS
Chu trình sáng tạo khoa học
Cơ sở lí thuyết của việc phát triển khả năng sáng tạo của HS trong quá trình
dạy học là sự hiểu biết những quy luật của sự sáng tạo khoa học tự nhiên. Chúng ta
đã biết rằng nhiều nhà khoa học như A. Einstein, M. Planck, M. Born, V.G.
Razumôpxki... đều có những lời phát biểu giống nhau về quá trình sáng tạo khoa
học. Trên cơ sở những lời phát biểu đó, có thể trình bày quá trình sáng tạo khoa học
dưới dạng chu trình gồm bốn giai đoạn chính:

Sơ đồ 1. 1. Chu trình sáng tạo khoa học
17


xem xét sự phù hợp của lí thuyết và thực nghiệm. Xem xét sự cách biệt giữa kết
luận có được nhờ suy luận lí thuyết với kết luận có được từ các dữ liệu thực nghiệm

18


để quy nạp chấp nhận kết quả tìm được khi có sự phù hợp giữa lí thuyết và thực
nghiệm, hoặc để xét lại, bổ sung, sửa đổi đối với thực nghiệm hoặc đối với sự xây
dựng và vận hành mô hình xuất phát khi chưa có sự phù hợp giữa lí thuyết và thực
nghiệm, nhằm tiếp tục tìm tòi xây dựng cái cần tìm [36].
Sơ đồ tiến trình hoạt động giải quyết vấn đề
Theo tác giả Phạm Hữu Tòng, có thể khái quát tiến trình khoa học giải quyết
vấn đề khi xây dựng, kiểm nghiệm hoặc ứng dụng thực tiễn một kiến thức cụ thể
bởi sơ đồ 1.2.
Vấn đề
(Đòi hỏi xây dựng tìm kiếm kiến thức)
Điều kiện cần sử dụng để đi tìm câu trả lời cho
vấn đề đặt ra
BÀI TOÁN
Giải quyết bài toán

KẾT LUẬN/ NHẬN ĐỊNH

Vấn đề
(đòi hỏi kiểm nghiệm, ứng dụng thực tiễn
kiến thức)
Điều kiện cần sử dụng để đi tìm câu trả lời cho
vấn đề đặt ra, một mặt nhờ suy luận, một mặt
nhờ thí nghiệm và quan sát
BÀI TOÁN

Tình huống có tiềm ẩn vấn đề

Phát biểu vấn đề - bài toán

Giải quyết vấn đề:
suy đoán, thực hiện giải pháp
Kiểm tra, xác nhận kết quả: xem xét sự
phù hợp giữa lí thuyết và thực nghiệm
Trình bày, thông báo, bảo vệ kết quả
Vận dụng tri thức mới để giải quyết
nhiệm vụ đặt ra tiếp theo
Sơ đồ 1.3. Sơ đồ tiến trình xây dựng, bảo vệ tri thức mới
trong nghiên cứu khoa học
Sự khác biệt giữa nghiên cứu khoa học và dạy học
Trong quá trình dạy học, muốn thành công trong việc tổ chức hoạt động nhận
thức của HS phỏng theo hoạt động của các nhà khoa học, chúng ta cần phải xem xét
kỹ sự khác biệt giữa quá trình hoạt động của HS trong học tập và quá trình sáng tạo
20


của các nhà khoa học. Đó là sự khác biệt rất lớn giữa HS và các nhà khoa học về
đặc điểm tâm sinh lí cũng như điều kiện làm việc.
Về nội dung kiến thức: Nhà khoa học phải tìm ra cái mới, giải pháp mới mà
trước đó loài người chưa hề biết đến, còn HS thì tìm lại cho bản thân kiến thức đã
biết của nhân loại. Trong học tập, HS tự "khám phá lại" các kiến thức để tập làm cái
công việc khám phá đó trong hoạt động thực tiễn sau này.
Về thời gian: Nhà khoa học có thời gian dài để khám phá một kiến thức, còn
HS thì chỉ có thời gian rất ngắn trên lớp.
Về phương tiện: Nhà khoa học có các thiết bị thí nghiệm, máy móc hiện đại,
còn HS, trong điều kiện của trường phổ thông chỉ có những thiết bị đơn giản.

so sánh các sự vật, hiện tượng để nhận thức vấn đề, biết đặt giả thuyết, khái quát
vấn đề và vận dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn một cách tuần tự, có mục tiêu
rõ ràng. Qua đó, HS có thể tự trang bị kiến thức cho mình đồng thời tập luyện cho
họ các hoạt động sáng tạo trong nghiên cứu khoa học và rèn luyện năng lực giải
quyết vấn đề.
Việc tổ chức hoạt động nhận thức vật lí được thực hiện trong quá trình dạy học
vật lí nhằm hướng HS tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề trong khoa học vật lí phỏng
theo con đường nghiên cứu của các nhà khoa học. Từ đây HS không những được
trang bị kiến thức, kĩ năng mà còn phát triển hơn nữa khả năng tư duy, cách nhìn
nhận, suy xét vấn đề để có thể đưa ra những hoạt động học tập hợp lí.
Như vậy, hoạt động dạy học của GV sẽ bao gồm việc tổ chức hoạt động nhận
thức cho HS kết hợp với tác động của GV là đưa ra kế hoạch, phương pháp, hình
thức dạy học cho phù hợp với từng đối tượng HS nhằm đạt được mục tiêu về kiến
thức, kĩ năng và tình cảm thái độ đã đề ra. Để tổ chức tốt hoạt động nhận thức vật lí
cho HS, người GV cần phải nắm qui luật chung của quá trình nhận thức khoa học,
logic hình thành kiến thức vật lí, những phương pháp nhận thức vật lí phổ biến để
hoạch định những hành động, thao tác cần thiết của HS trong quá trình chiếm lĩnh
một kiến thức hay kĩ năng xác định.
1.1.4.2. Quy trình tổ chức hoạt động nhận thức của HS trong dạy học vật lí
Dựa vào tiến trình hoạt động nhận thức khoa học vật lí, logic hình thành kiến
thức vật lí kết hợp với sự khác biệt giữa quá trình nghiên cứu khoa học và dạy học,
chúng tôi đưa ra quy trình tổ chức hoạt động nhận thức của HS trong dạy học vật lí
bao gồm các bước như sau:
Bước 1: Đề xuất vấn đề (hay còn gọi là bước chuyển giao nhiệm vụ, bất ổn
hóa tri thức, phát biểu vấn đề).
Mục đích của bước này là làm xuất hiện mâu thuẫn nhận thức trong tư duy của
HS, từ đó kích thích hứng thú của HS trong quá trình nhận thức. GV đặt HS vào

22