Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

A- ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU
Giáo dục và Đào tạo đã được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách
hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế, là nền tảng và là nhân tố quyết định
thắng lợi của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Xuất phát từ quan điểm của Đảng, trong giai đoạn hiện nay, ngành giáo
dục đang tích cực từng bước đổi mới nội dung, chương trình, đổi mới phương
pháp dạy học, đổi mới công tác quản lý, nâng chất lượng giáo dục, nhằm hoàn
thành mục tiêu “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”.
Với các trường THCS hiện nay, bên cạnh việc nâng cao chất lượng đại trà
thì việc nâng cao chất lượng mũi nhọn là vấn đề quan trọng, là cơ sở để bồi
dưỡng đào tạo nguồn nhân tài cho đất nước.
Tuy vậy trong thực tiễn quản lý, giảng dạy ở các trường THCS nói
chung, trường THCS Đông Hoàng nói riêng, việc bồi dưỡng học sinh giỏi còn
gặp không ít khó khăn, đây là bài toán khó mà nhà trường đã tập trung giải
quyết từ nhiều năm nay. Trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khâu, nhiều
chỗ chưa tốt, vì vậy hiệu quả của việc bồi dưỡng học sinh giỏi chưa cao.
Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố khách
quan nằm ngoài tầm kiểm soát của các nhà quản lý giáo dục như: Cơ sở vật
chất nhà trường, điều kiện KT-XH , nhận thức của cán bộ nhân dân địa phương
về công tác giáo dục,... và các yếu tố chủ quan chưa có những biện pháp đồng
bộ để khắc phục như: Cơ cấu đội ngũ, chất lượng giáo viên, chất lượng đầu
vào, trang thiết bị dạy học, sự quan tâm của gia đình học sinh, các đoàn thể xã
hội còn có những mặt hạn chế, tiềm năng ở học sinh còn ít. Song tôi nghĩ rằng,
nếu biết phát huy những thuận lợi, tháo gỡ khó khăn để đẩy mạnh phong trào,
biết tìm ra những giải pháp hợp lý dể giải bài toán học sinh giỏi (như đã nêu
trên) thì kết quả đạt được sẽ tốt hơn.
Mặt khác tôi nhận thức sâu sắc rằng tổ chức chỉ đạo bồi dưỡng học sinh
giỏi chính là một hoạt động quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục,


2


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

II. THỰC TRẠNG VỀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG
THCS ĐÔNG HOÀNG.
1, Về địa phương
Đông Hoàng là một xã nằm ở phía tây huyện Đông Sơn, cách trung tâm
huyện gần 10 km, các điều kiện văn hoá, xã hội còn thua kém so với nhiều
trường khác trong huyện.
Nhân dân sinh sống chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, điều kiện kinh tế
khó khăn, phong tục tập quán trong nhân dân còn lạc hậu, số hộ nghèo còn
nhiều. Nhận thức của phụ huynh học sinh về giáo dục còn hạn chế, ít tập trung
đầu tư học tập cho con em, nhiều khi còn phó mặc cho nhà trường, việc học
thêm nói chung, bồi dưỡng học sinh giỏi nói riêng ít được quan tâm.
2, Về nhà trường
* Cơ sở vật chất
Cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy chưa đáp ứng yêu cầu dạy học, cụ
thể như: Chưa có đủ phòng học bộ môn, thiết bị dạy học còn thiếu.
Ba năm về trước số lớp còn nhiều (12 lớp), phòng học thiếu, học sinh
phải học hai ca vì vậy việc bồi dưỡng học sinh giỏi không bố trí được vào các
buổi trong tuần mà phải dạy vào chủ nhật, gây trở ngại cho công tác tổ chức.
Hiện nay nhà trường đã đầu tư bổ sung CSVC, phòng học, bàn ghế đủ
cho học sinh học tạp một ca, mua sắm nhiều trang thiết bị dạy học nhưng vẫn
chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
* Đội ngũ giáo viên
Trình độ giáo viên tuy đã đạt chuẩn 100% nhưng tỷ lệ trên chuẩn còn
thấp. Năm học 2007 - 2008 mới có 5/27giáo viên đạt trên chuẩn (18,5%), đội

cách liên tục từ lớp 6 đến lớp 9.
Kinh phí hỗ trợ công tác bồi dưỡng học sinh giỏi còn hạn chế. Công tác
thi đua khen thưởng, sự động viên của các cấp, các tổ chức tại địa phương chưa
khích lệ được việc dạy và học tập của giáo viên và học sinh.
3, Về học sinh
Phong trào thi đua học tập của học sinh còn nhiều hạn chế, chất lượng
học sinh đại trà còn thấp, chất lượng học sinh mũi nhọn chưa cao, nhiều học
sinh không thiết tha với việc học tập, ít học sinh tham gia học thêm, số học
sinh nòng cốt ở các môn hạn chế, không thiết tha phấn đấu để được dự thi học
sinh giỏi.
Tóm lại : Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường THCS Đông
Hoàng trong những năm qua còn gặp khó khăn về nhiều mặt, đòi hỏi nhà
trường phải có biện pháp và bước đi thích hợp trong công tác chỉ đạo, quản lý
và điều hành các hoạt động dạy học để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi phát
huy hiệu quả tốt nhất.

Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

4


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I . MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
CỦA TRƯỜNG THCS ĐÔNG HOÀNG
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực đội ngũ giáo viên.

5


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

năm nhà trường đã dành một phần kinh phí mua bổ sung tài liệu chuyên môn
để giáo viên có thêm tài liệu tự nghiên cứu.
Trong phân công lao động lưu ý đến thời gian, tạo điều kiện để giáo viên
tự học và được đi học nâng cao trình độ. (Mỗi năm có từ 3 đến 4 giáo viên đi
học đại học)
Để việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh có hiệu quả, tôi chỉ đạo các tổ chuyên
môn, hàng tháng mỗi bộ môn phải xây dựng một tiết dạy minh hoạ, cử giáo
viên có kinh nghiệm thực hiện tiết dạy đó cho các thành viên trong tổ dự giờ,
học tập, rút kinh nghiệm. Trong năm học vừa qua đã chỉ đạo tố chức hội thảo
SKKN, nhiều SKKN hay được báo cáo để giáo viên học tập như SKKN “Một
số biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn”của đồng chí Phạm Ngọc Bích,
SKKN “Rèn luyện kỹ năng viết tiếng Anh 9” của đồng chí Lê Đình Lưỡng...,
tổ chức hội nghị chuyên đề đổi mới phương pháp giảng dạy, có nhiều báo cáo
có chất lượng được tham gia hội thảo cấp huyện như báo cáo của đồng chí Lê
Hữu Lạng môn sinh học, Trịnh Thị Hạnh môn toán....Với cách làm này qua dự
giờ thăm lớp tôi nhận thấy phương pháp dạy học đã được đổi mới đáng kể,
chất lượng giờ dạy đã được cải thiện rất nhiều, trình độ chuyên môn của giáo
viên từng bước được khẳng định.
Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề, chú trọng nội dung thảo
luận, rút đúc kinh nghiêm trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, phương pháp
ra đề thi, cách sưu tầm tài liệu trên mạng In ternet, ngoài ra tôi còn tổ chức cho
giáo viên sinh hoạt theo nhóm bộ môn để đi sâu thảo luận, giải quyết những
vướng mắc trong bộ môn mình trực tiếp giảng dạy, nhất là kỹ thuật mở rộng
khai thác kiến thức trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi.

sớm học sinh có năng khiếu bộ môn và bồi dưỡng sớm. Vì vậy, nhà trường đã
tiến hành tuyển chọn thường xuyên hàng năm như sau.
Việc tuyển chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi được tiến hành dựa trên những
quy trình cụ thể nh:
1. Giáo viên dạy bộ môn lựa chọn theo quan điểm chủ quan, giới thiệu nguồn
cho nhà trường.
2. Gặp gỡ các em, tìm hiểu nguyện vọng của học sinh.
3. Căn cứ kết quả học tập của môn học.
4. Kết quả thi tuyển sàng lọc hàng năm.
- Mỗi năm học chúng tôi đã tổ chức lựa chọn, định hình đối tượng học
sinh mũi nhọn ngay từ cuối năm học trước thông qua kỳ thi học sinh giỏi cấp
trường từ lớp 6 đến lớp 8. Thông báo kết quả và kế hoạch tuyển lựa của nhà
trường với phụ huynh, bằng cách làm này cả người dạy, người học và gia đình
học sinh đều nắm bắt được kế hoạch của nhà trường và có định hướng tập
trung vào các môn học được nhà trường lựa chọn ngay từ hè của năm học
Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

7


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

trước, do vậy việc tự học bồi dưỡng nâng cao của các em bắt đầu sớm hơn. sự
hỗ trợ của gia đình học sinh nhiều hơn.
Với cách làm này chúng tôi không chỉ tuyển chọn được học sinh có năng lực
vào đội tuyển các môn học mà còn kích thích sự tích cực học tập của học sinh,
khắc phục được tình trạng giáo viên giành nhau tuyển chọn học sinh vào đội


SL

SL

%

SL

%

SL

%

2

7,2

1

3,6

0

0

3

%


5 - 7,5

15

53,6

16

57,2

16

57,2 19

67,9

8 - 10

3

10,7

5

17,8

6

21,4

Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

9


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

- Thường xuyên kiểm tra giám sát việc thực hiện quy chế chuyên môn và có
biện pháp can thiệp kịp thời đối với hiện tượng vi phạm.
- Quán triệt tinh thần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh
làm nhân vật trung tâm, coi trọng việc phát huy tính tích cực, chủ động sáng
tạo của học sinh trong từng tiết học. Chỉ đạo dạy học theo hướng đi từ dễ đến
khó, tránh sự quá tải gây sức ép nhồi nhét kiến thức, nóng vội chạy theo các
chuyên đề nâng cao để học sinh hổng kiến thức cơ bản. Giáo án dạy học phải
phân loại được trình độ học sinh, phải có bài tập phù hợp với từng đối tượng,
không để tình trạng bài tập quá khó đối với em này nhưng lại quá dễ với em
khác gây nên tâm lý chán học.
- Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh mũi nhọn,
xây dựng nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cụ thể, sát đúng với nhiệm vụ
trọng tâm của tháng, giảm thiểu nội dung hành chính, tăng cường các hoạt
động chuyên đề, rút đức kinh nghiệm. Trong năm học chúng tôi đã chỉ đạo các
tổ sinh hoạt các chuyên đề như: Hội thảo chuyên đề đổi mới phương pháp dạy
học, tổ chức thảo luận xây dựng một giờ dạy tốt với chủ đề “Dấu hiệu một giờ
dạy tích cực”, chuyên đề đổi mới phương pháp ra đề kiểm tra, đánh giá học
sinh...qua đó giáo viên nhận thức được giáo án tích cực một tiết dạy phải thể
hiện những hoạt động gì ở người dạy, hoạt động gì của người học... khi nhận
thức thấu đáo vấn đề này giúp giáo viên có những biện pháp soạn bài, tổ chức

dung cơ bản như:
Chuyên đề 1. Về nguyên tử, nguyên tố hoá học
Chuyên đề II. Về công thức hoá học – Tính theo công thức hoá học :
Chuyên đề III. Phương trình hóa học – Tính theo phương trình hoá học
Chuyên đề IV: Dung dịch.
Mỗi chuyên đề đều thể hiện theo 4 phần:
+Phần 1: Mục đích yêu cầu
+ Phần 2: Những kiến thức trọng tâm.
+ Phần 3: Những bài tập ứng dụng cho 3 đối tượng khá giỏi, TB và yếu.
+ Phần 4: Các bài tập học sinh tự giải cho 3 đối tượng khá giỏi, TB và yếu.
- Sau mỗi chuyên đề phải tổ chức kiểm tra, cũng cố kỹ năng và đánh giá kết
quả học tập.
Tăng cường sự giám sát của ban giám hiệu như kiểm tra đột xuất, dự
giờ, theo dõi thường xuyên và có biện pháp can thiệp kịp thời hiệu quả. thường
xuyên nắm bắt tình hình, thống kê phân tích tình hình dạy và học, động viên
nhắc nhở giáo viên và học sinh.
Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

11


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

Tổ chức thi kiểm tra khảo sát chất lượng giữa kỳ, cuối kỳ nghiêm túc,
sau mỗi đợt khảo sát đều có thống kê, phân tích, tìm hiểu nguyên nhân và đề ra
biện pháp cải tiến chất lượng, nhờ đó giúp người dạy tự đánh giá được kết quả
dạy học và có sự điều chỉnh phương pháp giảng dạy thích hợp.


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

Biện pháp 6:

Biện pháp xã hội hoá công tác giáo dục

Để hỗ trợ cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả, trong những
năm qua việc xây dựng chất lượng mũi nhọn đã được đưa ra thảo luận ngay từ
đầu năm học và có sự thống nhất biện pháp triển khai từ các tổ chuyên môn
đến các thành viên và hội Cha Mẹ học sinh. Chúng tôi đã có các biện pháp huy
động các tổ chức xã hội cùng tham gia như sau:
Với hội cha mẹ học sinh: Tổ chức họp phụ huynh học sinh, thông báo
kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi và những việc nhà nhường cần sự hỗ trợ của
phụ huynh như: Tạo điều kiện về không gian, thời gian để học sinh học bài,
quản lý giờ giấc học tập, nhắc nhỡ học sinh chuẩn bị bài tập, chăm sóc sức
khoẻ học sinh trong thời gian ôn luyện đội tuyển... Mời giáo viên có kinh
nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi đến nói chuyện, nêu gương học sinh học giỏi
đạt thành tích cao trong các kỳ thi để khuyến khích cha mẹ học sinh tăng
cường đầu tư giúp đỡ các em nhiều hơn.Vận động cha mẹ học sinh tự nguyện
đóng góp hỗ trợ giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh giỏi mỗi phụ huynh 100 –
200 000đ. Có những phụ huynh hảo tâm tự nguyện ủng hộ tới 600 000đ như
Ông Lê Sỹ Bảy thôn cẩm Tú….
Thường xuyên liên lạc với phụ huynh học sinh bằng điện thoại hoặc gặp
tại gia đình, hướng dẫn phụ huynh cách thức tổ chức giúp đỡ các em tự học ở
nhà. Tổ chức họp mặt phụ huynh học sinh đội tuyển, trao đổi và nắm bắt tình
hình học tập, nhờ đó việc tự học ở nhà của học sinh có hiệu qủa hơn.
Trước khi đi thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh chúng tôi tổ chức gặp
mặt phụ huynh, học sinh để động viên khuyến khích và hỗ trợ kinh phí dự thi.
Mỗi học sinh dự thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh 20 000đ/ lượt. Học sinh

tuyển. Với cách làm này vừa khuyến khích động viên giáo viên, vừa gắn trách
nhiệm của người dạy với phụ huynh và học sinh
Cùng với hội khuyến học, hội phụ huynh và chính quyền địa phương tổ
chức tốt việc khen nêu gương người tốt, việc tốt. kịp thời tuyên dương thành
tích của giáo viên giỏi và học sinh giỏi nhân các kì họp tổng kết của Đảng,
chính quyền địa phương....
II. MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp đã nêu trên, đi sâu chỉ đạo thực hiện
ở từng giải pháp, chất lượng học sinh giỏi, giáo viên giỏi của nhà trường đạt
được cao hơn so với năm học 2008 – 2009 khi chưa áp dụng các biện pháp nêu
trên cụ thể như sau :
Năm học

Tổng Số
GV

GVG
Cấp
trường

Lê Bá Mai
Đông Hoàng

GVG

GV đạt trên

Cấp

chuẩn


Chất lượng học sinh (văn hoá )
Xếp loại

Tổng
số

Năm học
2008-2009
2009-2010
2010-2011

Giỏi

Khá

Tbình

Yếu

Kém

162=49,6
153 =53,5%
131 =50,8%

32=9,7
19 = 6,6%
14 =5,4%


327
286

HSG

HS vào

C.trường

Cấp

đội tuyển

(G.toàndiện

Huyện

HSG tỉnh

12
26

03
08

HSG
CấpTỉnh

)


trường năm học 2008-2009, xếp thứ 6/19 năm học 2009 – 2010. Năm học
Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

15


Đề tài: Kinh nghiệm chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Đông Hoàng

2010 – 2011 xếp thứ 2, đội tuyển Olimpic tiếng Anh xếp thứ 3, giải toán trên
mạng xếp thứ 5, giải toán bằng máy tính cầm tay xếp thứ 6, hội thi “Giai điệu
tuổi hồng” đạt giải 3. Phong trào thi đua "Dạy tốt - Học tốt"đã đi vào chiều sâu.
Những kết quả trên đã tạo dựng được nền móng vững chắc cho công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi ở những năm tiếp theo
Như vậy sau khi áp dụng các biện pháp tổ chức, chỉ đạo bồi dưỡng học
sinh giỏi ở hai năm học gần đây, chất lượng học sinh có sự tiến bộ rõ rệt. Số
lượng học sinh giỏi tăng cao ( đặc biệt là nhà trường đã có học sinh giỏi cấp
tỉnh, học sinh thi đậu vào trường THPT chuyên Lam Sơn).
C- KẾT LUẬN
Công tác chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ trọng tâm ở
nhà trường. Đó là công việc khó khăn đòi hỏi sự nỗ lực chỉ đạo của ban giám
hiệu, tổ chuyên môn, sự lăn lộn, trăn trở của mỗi thầy cô giáo. Từ khâu phát
hiện, sàng lọc đội tuyển đến việc tổ chức giảng dạy, nghiên cứu nội dung, chương trình, các kiến thức, kỹ năng cần rèn luyện phải được thực hiện theo một
quy trình nghiêm ngặt.
Bồi dưỡng học sinh giỏi phải gắn liền với việc nâng cao chất lượng đại
trà. Phải quán triệt được phương châm: Dạy học phải bám sát đối tượng, trình
độ tiếp thu ở học sinh. Giáo viên cũng như các nhà quản lý phải kiên trì, bền
bỉ xây dựng phong trào một cách hệ thống, đồng bộ từ nhiều khâu, đặt ra nhiều

càng tốt hơn.
Đông Hoàng, ngày 10 tháng 4 năm 2011
Người viết SKKN

Lê Bá Mai

Lê Bá Mai
Đông Hoàng

Trường THCS

17