NĂNG LỰC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG PHỔ THÔNG VÀ VẤN ĐỀ
PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG
HỌC TRƯỚC YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY
Tg. Đậu Thị Hồng Thắm
Tổ bộ môn: Khoa học quản lý
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiệu trưởng trường học là người đứng đầu một nhà trường, có vị trí, vai trò đặc
biệt quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển trường học, vì vậy năng lực của
hiệu trưởng trường học luôn là vấn đề được quan tâm khi muốn nâng cao chất lượng
giáo dục. Đặc biệt, trước yêu cầu đổi mới giáo dục như hiện nay thì vấn đề về năng lực
của hiệu trưởng và việc xây dựng, phát triển chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng trở
thành một vấn đề quan trọng và cấp thiết. Trong khuôn khổ bài viết này tác giả làm rõ
một số năng lực cần có của người hiệu trưởng trong bối cảnh mới và đề xuất hướng
phát triển chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và
toàn diện giáo dục hiện nay.
2. NỘI DUNG
2.1 Năng lực của hiệu trưởng trường học trong bối cảnh mới.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về năng lực, nhưng theo cách hiểu thông
thường thì năng lực là sự kết hợp của tư duy, kỹ năng và thái độ có sẵn hoặc ở dạng
tiềm năng có thể học hỏi của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện thành công nhiệm
vụ (DeSeCo, 2002). Mức độ và chất lượng hoàn thành công việc sẽ phản ánh mức độ
năng lực của người đó.
Năng lực là khả năng vận dụng kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, thái độ và sự
đam mê để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng
của cuộc sống. (Québec-Ministere de I’ Education, 2004)
Theo các chuyên gia tâm lý học thì năng lực là sự tổng hợp những phẩm chất tâm
sinh lý và trình độ chuyên môn tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt
động nào đó với chất lượng cao.
Như vậy, năng lực được coi là sự kết hợp của các khả năng, phẩm chất, thái độ của
một cá nhân hay tổ chức để thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả. Năng lực không có sẵn
mà được hình thành và phát triển qua quá trình học tập và lao động không biết mệt

năng lực hiệu trưởng nhà trường. Ví dụ:
- Vị trí và vai trò của người thầy và trò có sự thay đổi. Thay vì người thầy chỉ
truyền đạt kiến thức chuyển sang là người hướng dẫn, trọng tài, người tổ chức các hoạt
động học tập, giáo dục, thu hút người học tham gia tích cực vào quá trình học tập.
Người học không còn thụ động tiếp thu kiến thức mà phải tích cực, chủ động tìm kiếm
tri thức dưới sự hướng dẫn của thầy nhằm trau dồi tri thức, hình thành năng lực tư duy,
hành động…Việc dạy học chuyển từ tập trung truyền thụ sang phát triển toàn diện
năng lực, phẩm chất người học. Điều này đòi hỏi người hiệu trưởng nhà trường phải có
năng lực của một nhà giáo “thời đại”, đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên và tiêu
chuẩn chức danh nghề nghiệp tương ứng với vị trí của họ. Hơn nữa, hiệu trưởng là
người quản lý trường học nên phải có năng lực quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên
theo chuẩn nghề nghiệp và chuẩn chức danh nghề nghiệp, có khả năng chỉ đạo chuyên
môn đúng quy định và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục cấp học.
- Nhà trường chuyển sang thời kỳ mở cửa, đối thoại với xã hội, gắn liền với thị
trường lao động đòi hỏi người hiệu trưởng phải có năng lực hoạt động xã hội, năng lực
quan hệ công chúng, thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục.
2


- Hoạt động hợp tác quốc tế nhằm thu hút đầu tư, viện trợ vào giáo dục cũng như
hợp tác trao đổi kinh nghiệm phát triển giáo dục với các nước được đẩy mạnh, đòi hỏi
hiệu trưởng nhà trường phải có năng lực đối ngoại, năng lực ngoại ngữ…
- Trong bối cảnh nhà trường ngày càng được trao quyền tự chủ nhiều hơn đặt ra
yêu cầu người hiệu trưởng phải có năng lực quản trị nhà trường, có khả năng tạo ra
nhiều nguồn thu cho nhà trường cũng như thu hút và phát triển tốt đội ngũ nhân sự.
- Xã hội và thị trường lao động đang và sẽ đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với
chất lượng giáo dục nói chung và đội ngũ lao động nói riêng. Vì vậy, người hiệu
trưởng phải có khả năng dự báo giáo dục, phải năng động, nhạy bén trong quá trình tổ
chức, điều hành hoạt động của nhà trường, đảm bảo chất lượng giáo dục nhà trường
luôn đáp ứng yêu cầu của xã hội.

- Để nâng cao chất lượng công tác cũng như tạo cơ hội cho đội ngũ cán bộ quản lý
giáo dục được tham gia các lớp bồi dưỡng hiệu trưởng thì các lớp này nên được mở
với hai hình thức song song là các lớp tập trung và các lớp online (người học mua thẻ
học và chủ động học theo kế hoạch riêng).
- Hoạt động đánh giá việc hoàn thành khóa bồi dưỡng hiệu trưởng của người học
không nên chỉ dùng những bài viết luận đơn thuần mà có thể đánh giá thông qua kết
quả thực hiện các dự án thực tế tại cơ sở giáo dục của họ.
- Lớp bồi dưỡng nên được mở theo cùng một đối tượng và chỉ nên có từ 30- 40 học
viên nhằm tạo điều kiện cho các giảng viên có thể sử dụng các phương pháp dạy học
tích cực, phương pháp huấn luyện… Mặt khác, với quy mô lớp 30 – 40 học viên sẽ
giúp người học có cơ hội trao đổi, chia sẻ và học hỏi ở nhau nhiều hơn.
Để thực hiện được những định hướng trong công tác phát triển chương trình và tổ
chức bồi dưỡng hiệu trưởng nhà trường nói trên, tác giả bài viết xin đề xuất một số
biện pháp cụ thể như sau:
- Ban chuyên gia xây dựng chương trình vừa nghiên cứu chính sách của nhà nước,
chuẩn hiệu trưởng vừa chủ động lấy ý kiến đội ngũ hiệu trưởng (khách hàng) về nhu
cầu, nguyện vọng cụ thể của họ khi tham gia bồi dưỡng năng lực…Đây sẽ là những
căn cứ quan trọng đảm bảo tính cập nhật, khoa học và đáp ứng kỳ vọng của người học
cho chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng.
- Xây dựng trang Web, fanpage vừa có chức năng giới thiệu chương trình, khóa học
vừa có các diễn đàn trao đổi thông tin, chia sẻ và góp ý về chương trình bồi dưỡng
hiệu trưởng cũng như cách tổ chức các lớp học, khóa học…
- Các khoa chuyên môn sẽ là đơn vị đầu mối lựa chọn và cử đội ngũ giảng viên có
đủ năng lực giảng dạy các lớp bồi dưỡng hiệu trưởng trường học và chịu trách nhiệm
về chất lượng giảng dạy của đội ngũ này.
- Chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên giảng
dạy các lớp bồi dưỡng hiệu trưởng đồng thời thực hiện công tác đánh giá giảng viên từ
người học… tạo đà cho việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng đội ngũ hiệu trưởng và thể
hiện sự tôn trọng người học (khách hàng).
- Sau khi hoàn thiện chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng, cần đầu tư xây dựng các