ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN ANH VŨ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
CÔNG TRÌNH: TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG
NỐI CÁC KHU CHỨC NĂNG KHU KINH
TẾ VÂN ĐỒN, HUYỆN VÂN ĐỒN,
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Thái Nguyên - 2016


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN ANH VŨ

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
CÔNG TRÌNH: TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG
NỐI CÁC KHU CHỨC NĂNG KHU KINH
TẾ VÂN ĐỒN, HUYỆN VÂN ĐỒN,
TỈNH QUẢNG NINH
Ngành : Quản lý đất đai
Mã số : 60 85 01 03


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình điều tra, nghiên cứu để hoàn thành luận văn, ngoài sự nỗ
lực của bản thân, tôi đã được sự giúp đỡ nhiệt tình của Khoa Sau Đại học, các
thầy, cô trường Đại học Nông Lâm. Bên cạnh đó tôi cũng được sự giúp đỡ
nhiệt tình, chu đáo của cơ quan, tổ chức, nhân dân và địa phương.
Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng dẫn khoa
học PGS.TS.Phan Đình Binh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt
quá trình hoàn thành luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo
trong khoa và nhà trường, UBND huyện Vân Đồn, phòng TN&MT huyện
Vân Đồn, UBND thị trấn Cái Rồng, UBND xã Hạ Long, UBND xã Đoàn
Kết... đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Vũ


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. ii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................ vii
DANH MỤC CÁC HÌNH .............................................................................. ix
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................ 1
2. Mục tiêu của đề tài .................................................................................... 3
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .................................................. 3

2.4.1. Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu, tài liệu.....................................37
2.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.........................................................37
2.4.3. Phương pháp chuyên gia ...........................................................................38
2.4.4. Phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu .................................................38
2.4.5. Phương pháp minh hoạ (biểu đồ, hình ảnh) .............................................38
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................ 39
3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Vân Đồn .................... 39
3.1.1. Điều kiện tự nhiên tại huyện Vân Đồn .....................................................39
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội...........................................................................42
3.2. Thực trạng quản lý đất đai trên địa bàn huyện đến năm 2015 ............. 47
3.2.1. Kết quả thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện ...47
3.3. Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đầu tư
xây dựng công trình: Tuyến đường giao thông nối các khu chức năng
khu kinh tế Vân Đồn, huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh............................ 50
3.3.1. Quy mô của dự án ......................................................................................50
3.3.2. Mục tiêu đầu tư...........................................................................................51
3.3.3. Địa điểm xây dựng .....................................................................................51
3.3.4. Diện tích sử dụng đất .................................................................................52
3.3.5. Thời gian thực hiện dự án ..........................................................................52
3.3.6. Quy định của chính quyền địa phương về bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư ......................................................................................................52
3.4. Ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống của người dân qua
phiếu điều tra ............................................................................................... 74
3.4.1. Về đơn giá bồi thường và chính sách hỗ trợ.............................................74
3.4.2. Về việc sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của các hộ dân..........................77


v

3.4.3. Về tình hình đời sống của hộ dân có đất nông nghiệp bị thu hồi ............78

GPMB

:

Giải phóng mặt bằng

GCN

:

Giấy chứng nhận

ADB

:

Ngân hàng phát triển Châu Á

WB

:

Ngân hàng thế giới

QSD

:

Quyền sử dụng


KKT

:

Khu kinh tế


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân. Các số
liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong
luận văn nào khác.
Tôi cũng xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều
được chỉ rõ nguồn gốc.
Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Vũ


viii

Bảng 3.22: Tổng hợp ý kiến của các hộ dân và cán bộ về ảnh hưởng của
dự án đối với cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi tại địa phương ......... 80
Bảng 3.23. Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về tình trạng môi trường
của khu vực thực hiện dự án sau khi thu hồi đất ............................ 81
Bảng 3.24: Tổng hợp kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ .............. 81


ix

tái định cư là một vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp tác động đến mọi mặt
của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội.
Ngày 19/8/2009, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch chung
xây dựng Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 và tầm nhìn
đến năm 2030. Theo đó, Vân Đồn sẽ được xây dựng để trở thành Khu kinh tế
năng động, đầu mối giao thương, tạo động lực phát triển kinh tế cho tỉnh


2

Quảng Ninh, Vùng duyên hải Bắc Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Hình thành các khu du lịch biển, đảo bền vững và chất lượng cao, tạo điểm
đến du lịch giải trí vui chơi cao cấp, đồng thời tạo môi trường an sinh bền
vững, sinh động và chất lượng cao cho người dân trong vùng [17].
Để tạo động lực cho Vân Đồn thành đặc Khu kinh tế, thu hút vốn đầu tư
từ bên ngoài. Nhà nước phải tiến hành đầu tư xây dựng các công trình kết cấu
hạ tầng giao thông trong quá trình thực hiện đầu tư các hạng mục công trình
nêu trên cần phải thu hồi đất thực hiện giải phóng mặt bằng. Công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng giữ vị trí hết sức quan trọng là yếu tố có tính chất
quyết định đến tiến độ thực hiện các dự án; quyết định đến cơ hội thu hút vốn
đầu tư. Qua nhiều năm công tác giải phóng mặt bằng luôn là vấn đề nan giải,
chiếm phần lớn các vụ khiếu nại, khiếu kiện về lĩnh vực đất đai trên địa bàn
huyện Vân Đồn nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung gây mất trật tự xã
hội làm ảnh hường không tốt đến môi trường đầu tư.
Hiện nay, trên địa bàn Khu kinh tế Vân Đồn có nhiều dự án lớn nhỏ khác
nhau đang được triển khai nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong công
tác giải phóng mặt bằng mặt bằng. Từ khi Luật đất đai ra đời đến nay qua nhiều
lần thay đổi tiếp thu, lần sau khắc phục hạn chế tồn tại của những lần trước và
cụ thể là Luật đất đai 2013 được ban hành. Luật đất đai 2013 và các Nghị
định, Thông tư hướng dẫn ra đời đã khắc phục được phần nào hạn chế của các

- Đề xuất giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ trong công tác GPMB trên địa
bàn huyện Vân Đồn qua thông qua kết quả thực hiện GPMB của dự án.
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
3.1. Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ tương hỗ
giữa công tác quản lý đất đai và công tác giải phóng mặt bằng cũng như những


4

tác động, những ảnh hưởng chúng tới những đối tượng thuộc diện giải phóng
mặt bằng trước và sau khi dự án được triển khai trên địa bàn nghiên cứu.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn
Đề xuất và lựa chọn những giải pháp phù hợp với thực tiễn của công tác
giải phóng mặt bằng cũng như nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà
nước về đất đai song song với việc tổng kết rút kinh nghiệm, làm nguồn tham
khảo cho những trường hợp tương tự trên địa bàn nghiên cứu. Với mục tiêu
giúp cho những đối tượng thuộc diện thu hồi đất giải phóng mặt bằng vì mục
đích quốc phòng, an ninh; Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc
gia, công cộng có cuộc sống sau khi thực hiện giải phóng mặt bằng tại nơi ở mới có
điều kiện hạ tầng tốt hơn, mô trường môi trường an sinh tốt hơn.


5

Chương 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1. Cơ sở khoa học
1.1.1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và chính sách bồi thường

học PGS.TS.Phan Đình Binh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt
quá trình hoàn thành luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy, cô giáo
trong khoa và nhà trường, UBND huyện Vân Đồn, phòng TN&MT huyện
Vân Đồn, UBND thị trấn Cái Rồng, UBND xã Hạ Long, UBND xã Đoàn
Kết... đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Vũ


7

xây dựng công trình của cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí
phục vụ công cộng; chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng;
d) Dự án xây dựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh
trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụm công nghiệp; khu sản xuất, chế biến
nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung; dự án phát triển rừng phòng hộ,
rừng đặc dụng;
đ) Dự án khai thác khoáng sản được cơ quan có thẩm quyền cấp phép,
trừ trường hợp khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, than
bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác
tận thu khoáng sản.
Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai [12]
a) Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm:
- Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê,
công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi
sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm;
- Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất;

tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người bao gồm:
- Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được
Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc
từ ngân sách nhà nước bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc
không còn nhu cầu sử dụng đất; người sử dụng đất thuê của Nhà nước trả tiền
thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không
còn nhu cầu sử dụng đất;
- Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế;
- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất;
- Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn;
- Đất ở trong khu vực bị ô nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính
mạng con người;


9

- Đất ở có nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai
khác đe dọa tính mạng con người.
* Bồi thường, hỗ trợ:
- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: là việc Nhà nước trả lại giá trị
quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.
+ Bồi thường đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi (đối với
trường hợp đủ điều kiện được bồi thường về đất).
+ Bồi thường tài sản gắn gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất
còn lại khi bị Nhà nước thu hồi đất.
+ Bồi thường chi phí di chuyển khi Nhà nước thu hồi đất.
- Hỗ trợ gồm: Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc
được bồi thường theo quy định của Luật còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ;
Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng
quy định của pháp luật.

nêu trên có tính pháp lý trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Tuy nhiên trong các văn
bản nêu trên cũng quy định các địa phương căn cứ điều kiện thực tế tại địa
phương áp dụng mức bồi thường, hỗ trợ trong khung của Chính phủ cho phép
điều đó nói lên tính đa dạng, phức tạp trong công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB
khi thực hiện thu hồi đất.[5]
- Tính đa dạng: Đối với mỗi dự án thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ GPMB
được tiến hành trên địa bàn một tỉnh, một địa phương sẽ khác nhau về điều kiện
tự nhiên, kinh tế - xã hội, các chính sách vận dụng cụ thể của cấp tỉnh cũng rất
khác nhau. Các dự án trong khu vực đô thị, mật độ dân cư cao, công trình xây
dựng nhiều, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực giáp ranh giữa đô thị và
nông thôn, ven các khu công nghiệp mức độ dân cư khá cao, hoạt động sản xuất
đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, buôn bán nhỏ… khu vực
nông thôn, hoạt động sản xuất chủ yếu là nông nghiệp, dân cư thưa thớt… Do


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................. ii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................ vii
DANH MỤC CÁC HÌNH .............................................................................. ix
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................ 1
2. Mục tiêu của đề tài .................................................................................... 3
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .................................................. 3
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................ 5
1.1. Cơ sở khoa học ....................................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và chính sách bồi

đa số người bị thu hồi đất không còn đất sản xuất không biết làm gì, vì không có
tay nghề, chuyên môn kĩ thuật không có để chuyển nghề mới do trình độ năng
lực còn hạn chế…
- Đặc điểm của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng bình thường đã
rất phức tạp, việc một số nới cơ quan chức năng không công khai quy hoạch, kế
hoạch sử dụng đất, không tổ chức tuyên truyền chính sách bồi thường, hỗ trợ
GPMB trước khi tổ chức thực hiện thu hồi đất đã gây ra nhiều khó khăn trong
công tác giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế - xã hội của đất
nước, đồng thời gây ra nhiều bức xúc trong dư luận nhận dân.
- Công tác quản lý đất đai của một số địa phương còn lỏng lẻo, trình độ
chuyên môn cán bộ trong ngành quản lý đất đai còn hạn chế, một phần cố tình
làm sai hồ sơ về nguồn gốc đất đai để trục lợi cá nhân dẫn đến áp dụng trích sách
bồi thường GPMB không công bằng gây bức xúc trong nhân dân dẫn đến khiếu
nại, tố cáo.
- Một bộ phận cán bộ thực hiện công tác bồi thường GPMB, người dân còn

hạn chế, yếu kém trong am hiểu chính sách pháp luật đất đai, một số cũng có thể
xuất phát từ ý chí chủ quan, cố tình làm sai lệch chính sách để trục lợi riêng của
một bộ phận cán bộ, người dân trong việc tổ chức thực hiện bồi thường, giải
phóng mặt bằng.


13

- Việc cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng không công khai kế
hoạch, quy hoạch sử dụng đất, phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho
người dân biết làm cho người bị thu hồi đất không có được những thông tin cần
thiết, diễn ra khá phổ biến gây ra nhiều bức xúc, dẫn đến việc khiếu nại, tố cáo
kéo dài.
- Vấn đề bố trí tái định cư cũng là yếu tố ảnh hưởng lớn đến công tác bồi

- Quyết định số: 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/08/2014 của UBND tỉnh
Quảng Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất theo Luật Đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh;
- Quyết định số: 3238/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh
Quảng Ninh về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
thực hiện từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019;
- Quyết định số 398/2012/QĐ-UBND ngày 27/02/2012 của UBND tỉnh
Quảng Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất
khi Nhà nước thu hồi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh;
- Các Quyết định phê duyệt đơn giá bồi thường tài sản gắn liền với đất
chưa có trong Quyết định số 398/2012/QĐ-UBND ngày 27/02/2012 của
UBND tỉnh Quảng Ninh trên địa bàn huyện Vân Đồn.
- Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện công tác giải phóng mặt
bằng có liên quan.
1.3. Cơ sở thực tiễn
Chính sách bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất đai của một số tổ chức,
quốc gia trên thế giới, các nước trong khu vực, lãnh thổ Việt Nam và địa bàn
tỉnh Quảng Ninh
1.3.1. Chính sách bồi thường thiệt hại và tái định cư của các tổ chức tài trợ (WB
và ADB)
Theo Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) thì
bản chất của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng