MỤC LỤC
NỘI DUNG

TT
I

TRANG

MỞ ĐẦU

1.1

Lí do chọn đề tài

01

1.2

Mục đích nghiên cứu

02

1.3

Đối tượng nghiên cứu

02

1.4

Phương pháp nghiên cứu


07

Biện pháp 2: Biện pháp chỉ đạo giáo viên biết phân
công công việc cho trẻ hợp lý, tạo môi trường cơ hội
cho trẻ được làm việc và duy trì các thói quen:

08

2.3.3

Biện pháp 3: Biện pháp chỉ đạo giáo viên lồng ghép rèn
luyện tính tự lập cho trẻ 5- 6 tuổi thông qua các hoạt
động chơi ở các góc của trẻ:

11

2.3.4.

Biện pháp 4: Biện pháp chỉ đạo giáo viên rèn luyện tính
tự lập cho trẻ thông qua biện pháp khen ngợi tuyên
dương:

12

2.3.5.

13

2.4

I. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân
ở Việt Nam. Vị trí của giáo dục mầm non là đặt nền tảng cho sự phát triển nhân
cách thông qua hệ thống giáo dục quốc dân. Mục đích chung của giáo dục mầm
non là phát triển tất cả các khả năng của trẻ, hình thành cho trẻ những cơ sở ban
đầu của nhân cách con người: "Cần phát triển một số giá trị, nét tính cách và
phẩm chất cần thiết: mạnh dạn, tự tin, tự lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác, ... tạo
điều kiện cho trẻ tham gia vào đời sống xã hội. Trong cuộc sống, khả năng tự
lập là một phẩm chất nhân cách vô cùng quan trọng của con người. Nhờ vào khả
năng tự lập mà con người có khả năng tự hoạt động, tự cố gắng tham gia và
hoàn thành công việc trên cơ sở năng lực của bản thân.
Khả năng tự lập phát triển từ thấp đến cao, bắt đầu từ tuổi thơ. Như vậy,
giáo dục khả năng tự lập cho trẻ là một nhiệm vụ cần thiết, trẻ em mầm non là
tương lai của đất nước, là chủ nhân tương lai của xã hội trong thế kỉ mới - thế kỉ
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thế kỉ của một nền văn hóa thông tin với khoa
học công nghệ - thế kỉ đòi hỏi những con người mới, hiện đại, độc lập và tự chủ.
Giáo dục khả năng tự lập có ý nghĩa trong mọi giai đoạn hình thành nhân cách,
đặc biệt là lứa tuổi trước tiểu học. Có thể khẳng định: Mẫu giáo lớn là lứa tuổi
cần thiết phải trang bị cho trẻ khả năng tự lập; giáo dục khả năng tự lập cho trẻ,
hướng khả năng tự lập của trẻ phát triển theo chiều hướng đúng đắn nhất.
Như chúng ta đã biết ngay từ tuổi ấu thơ trẻ đã có khả năng tự lập, dần
dần nhận biết được những người thân yêu của mình, sau đó trẻ phân biệt được
mối quan hệ giữa những người xung quanh và vị trí của mình trong gia đình, đó
là bản năng sinh tồn mà con người sinh ra đã có. Trong từng lứa tuổi, khả năng
tự lập được hình thành và phát triển đồng thời phát huy được những năng lực
vốn có của trí tuệ nhờ đó trẻ có thể tự mình làm một việc gì đó mà không cần sự
trợ giúp của người khác. Để tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện, mục đích
của giáo dục mầm non là định hướng tất cả khả năng tự lập của trẻ, góp phần
hình thành cho trẻ những cơ sở chuẩn mực ban đầu về tính cách, phẩm chất cần

- Phương pháp thống kê toán học:
Thống kê kết quả thực hiện từng tiêu chí theo từng học kì trong năm năm
để so sánh.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm:
Kế hoạch của giáo viên khi xây dựng các biện pháp lồng ghép
Kết quả trên trẻ qua các kế hoạch của giáo viên
- Phương pháp nghiên cứu lí luận:
Đọc sách, đọc các tài liệu tham khảo về giáo dục lồng ghép dạy kỹ năng
sống cho trẻ, các kỹ năng về: “giáo dục tính tự lập cho trẻ”.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của trẻ 5 - 6 tuổi về tự lập
Một số nhà tâm lý học coi khả năng tự lập là một trong những nét đặc
trưng của nhân cách, đại diện là T.I. Ganhenlin, A.A Sinirnop, E.U. Dmitriev...
họ cho rằng: Khả năng tự lập phải hình thành trên cơ sở người học đã có một số
vốn kiến thức, hiểu biết một số kỹ năng nhất định và biết vận dụng chúng vào
những tình huống khác nhau trong thực tế, đó phải là những tình huống mới mẻ
mà trẻ đối mặt trong cuộc sống. Khả năng tự lập của trẻ được bộc lộ rõ qua các
hành vi và ta sẽ có thể dễ dàng quan sát thấy được trong khi trẻ đang thực hiện
các mối quan hệ người - người, hay giữa con người - thế giới xung quanh.
K.D.Usinski cũng nghiên cứu khả năng tự lập của trẻ gắn với lao động,
nhưng ông đi sâu cụ thể vào lao động tự phục vụ trong đời sống sinh hoạt hàng
ngày của trẻ. Ông cho rằng: tự lập trước hết là phải có sự yêu thích lao động; do
đó muốn giáo dục khả năng tự lập trước hết cần phải làm sao cho trẻ có niềm
say mê với lao động; phải khơi gợi cho trẻ ý thức tích cực về lao động và con
người lao động; phải thúc đẩy trẻ tham gia vào lao động, tập lao động trong cuộc
sống sinh hoạt hàng ngày, từ những việc đơn giản, tới các việc phức tạp hơn
trong khả năng có thể của chúng. Mức độ phát triển khả năng tự lập của trẻ phụ
thuộc nhiều vào mối quan hệ của trẻ với lao động. { 1}
Như vậy, đằng sau hành vi tự lập của trẻ, ở bất cứ độ tuổi nào bao giờ
cũng cần phải có một vai trò lãnh đạo hướng dẫn và những yêu cầu của người

chúng chỉ hành động theo bản năng mà chưa biết đánh giá kết quả. Hiểu được
đặc điểm này, giáo viên trong các trường mẫu giáo, cha mẹ trẻ, nên tập cho trẻ
biết chờ đợi, kiềm chế hành vi, lời nói bộc phát qua những hoạt động cụ thể. Cần
tổ chức trò chơi có luật chơi, nhờ đó mục đích thô sơ (chơi) có thể trở thành kỹ
năng sống. …{3}
Nhechaeva trong "Giáo dục trẻ mẫu giáo trong lao động" đã khẳng định
qua quá trình nghiên cứu lâu dài của mình: Lao động tự phục vụ đối với trẻ nhỏ
như ăn mặc, vệ sinh cá nhân, giúp người lớn làm những công việc vừa sức... là
biện pháp tốt nhất để hình thành khả năng tự lập cho trẻ. Khi trẻ đã biết lao động
tự phục vụ thì ít hay nhiều trẻ cũng giảm dần sự phụ thuộc vào người lớn. Sự
phát triển khả năng tự lập này có thể thấy rõ qua: Từ chỗ trẻ thấy rằng mình có
thể tự làm việc này, việc nọ mà trẻ trở nên tự tin, tin tưởng vào khả năng của
mình hơn, chúng sẽ cố gắng vượt mọi khó khăn trong mức cao nhất có thể hoàn
thành một nhiệm vụ hay công việc nào đó mà không cần sự can thiệp của người
lớn. Như vậy, hình thành kỹ năng kỹ xảo và thói quen tự phục vụ là vô cùng ý
nghĩa đối với sự phát triển khả năng tự lập của trẻ nhỏ. {4}
3


2.2. Thực trạng vấn đề khiến trẻ không tự lập của trẻ 5- 6 tuổi trường
Mầm Đông Minh Huyện Đông Sơn.
Chúng ta điều biết rằng trong những năm tháng đầu đời, trẻ em phải phụ
thuộc vào cha mẹ, từ miếng ăn, giấc ngủ, đến chuyện mặc quần áo, đi giày, tắm
rửa, vệ sinh. Và khi trẻ lớn dần lên, dù đã đủ khả năng và khéo léo để làm hết
những việc tự phục vụ cá nhân nhưng trẻ vẫn thích nhõng nhẽo đòi cha mẹ phải
làm cho mình. Và vì yêu con, thương con, nên cha mẹ làm cho con tất cả. Rồi
bỗng một ngày, trẻ buông tay cha mẹ ra, tự làm hết mọi việc, độc lập trong từng
suy nghĩ và hành động. Quá trình tách rời này là một việc không thể thiếu trong
hành trình lớn lên của trẻ.
Như vậy có thể khẳng định rằng mỗi người sinh ra đều có các bộ phận

nhặt nhầm của bạn… không giám cho trẻ giặt khăn sợ trẻ giây nước ướt quần
áo...vậy là họ đáp ứng tất cả điều đó và cũng có ý yêu cầu giáo viên phaỉ phục
vụ trẻ những điều đó. Nhưng họ không biết rằng điều này lại khiến cho trẻ có lối
sống ý lại, dựa dẫm vào người lớn vào gia đình. Chính tâm lý phải dành những
4


gì tốt nhất, sự quan tâm quá mức, nhường bộ con mong muốn con hoàn hảo,
theo sát và luôn để mắt đến trẻ, xem trẻ như 1 hòn ngọc quý mà rơi là vỡ nên
bao bọc bằng cách sẵn sàng đáp ứng tất cả mọi đòi hỏi của con mà không đắn đo
suy nghĩ rằng điều đó có thực sự cần thiết mà không đòi hỏi con phải có sự nỗ
lực để có được và rồi quan tâm tới con quá mức là một trong những cách khiến
con không tự lập.
Phía giáo viên: Giáo viên còn thờ ơ với chuyên đề hoặc chưa nhận thức
đúng về giáo dục tính tự lập cho trẻ trong trường né tránh nhưng soi mói và
tránh những tiếng dị nghị của phụ huynh rằng bắt con họ làm việc trong lớp. Và
chưa tìm ra những nội dung và hình thức lồng ghép giáo dục về tính tự lập cho
trẻ chưa thực sự mang tính chuyên đề.
Qua nhiều năm công tác và từ những thực trạng về tính tự lập của trẻ thời
bây giờ bản thân thấy rằng việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ là 1 điều cực kỳ
quan trọng, cấp bách nên đã đi sâu nghiên cứu và tiến hành bước khảo sát đầu
năm tại lớp Mẫu giáo 5- 6 tuổi ở trường Mầm non Đông Minh với số trẻ khảo
sát là 30 trẻ như sau:
Kết quả thể hiện
Thường
xuyên

Thỉnh
thoảng


giữ gìn vệ dùng đồ chơi cùng cô, lao
sinh:
động cùng các bạn như sắp đồ
dùng, kê bàn ăn, sạp ngủ…,
lau nước trên sàn, lau bụi trên
bàn, gạt nước sau khi đi vệ
sinh, đi vệ sinh đúng nơi, bỏ
rác đúng nơi quy định…..

40

12

40

6

20

- Kỹ năng
Giúp đỡ em bé hơn đi lên 10
hỗ trợ
xuống cầu thang, dỗ em bé khi
người khác: khóc.. Bật tivi, bật quạt, lấy
bát ăn cơm, lấy cốc uống
nước, cất dép đúng quy định,
xách phụ đồ, tưới cây.

33.3 12


nhiệm vụ cấp bách của nhà trường đề xây dựng cho trẻ 1 con người mới, 1 con
người có 1 kỹ năng sống có thể bắt kịp với xu thế phát triển hiện đại của con
người mới, xã hội văn minh…bản thân đã đi vào xây dựng chỉ đạo xây dựng lớp
để thực nghiệm xây dựng chuyên để chỉ đạo giáo viên rèn luyện tính tự lập cho
trẻ Mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi ở trường Mầm non Đông Minh- Đông Sơn- Thanh
hóa
2.3. Các giải pháp áp dụng có hiệu quả để chỉ đạo giáo viên nâng cao
tính tự lập ở trẻ Mẫu giáo 5- 6 tuổi ở trường Mầm non Đông Minh.
2.3.1: Chỉ đạo giúp giáo viên nhận thức đúng tầm quan trong của Tự
lập từ đó xây dựng kế hoạch đặt ra mục tiêu và rèn luyện những kỹ năng tự
lập cần thiết cho trẻ.
Để tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện, mục đích của giáo dục mầm
non là định hướng tất cả khả năng tự lập của trẻ, góp phần hình thành cho trẻ
những cơ sở chuẩn mực ban đầu về tính cách, phẩm chất cần thiết như: mạnh
dạn, tự tin, tự lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác…đưa trẻ tham gia vào các hoạt
động trong đời sống hằng ngày. Giáo dục tính tự lập là được coi là nhiệm vụ
trung tâm trong việc giáo dục rèn luyện cho trẻ mẫu giáo nên chỉ đạo cho giáo
viên thấu hiểu được tự lập cho trẻ mẫu giáo có những kỹ năng như:
- Kỹ năng chăm sóc bản thân như: Tự nhặt xếp gọn gàng đồ chơi, tự cởi
và mặc quần áo gấp quần áo gọn gàng, rửa mặt, tay, đánh răng, đi dép, chuẩn bị
mũ, áo khoác, khẩu trang khi đi ra ngoài, tự ăn,…
- Kỹ năng giữ gìn vệ sinh: Dọn dẹp sắp xếp thu dọn đồ dùng đồ chơi cùng
cô, lao động cùng các bạn như sắp đồ dùng, kê bàn ăn, sạp ngủ…, lau nước trên
sàn, lau bụi trên bàn, gạt nước sau khi đi vệ sinh, đi vệ sinh đúng nơi, bỏ rác
đúng nơi quy định…..
- Kỹ năng hỗ trợ người khác: Giúp đỡ em bé hơn đi lên xuống cầu thang,
dỗ em bé khi khóc.. Bật tivi, bật quạt, lấy bát ăn cơm, lấy cốc uống nước, cất
dép đúng quy định, xách phụ đồ, tưới cây.
Những biểu hiện của trẻ chúng ta nhận thấy khả năng tự lập có ảnh hưởng
mạnh mẽ, trực tiếp đến trí tuệ, cảm xúc và trong các hoạt động. Trẻ tự tin, tự

- Tổ chức hoạt động học, trẻ biết lấy và cất đồ dùng cùng cô, biết sắp đặt
ngay ngắn vào giá phụ giúp cô thu dọn đồ dùng học tập sau khi học,
- Khi chơi ở góc, trẻ cần biết lấy vào cất đồ dùng đồ chơi gọn gàng, bảo
vệ, giữ gìn đồ dùng đồ chơi.
- Trong giờ ăn, trẻ biết phụ giúp cô dọn dẹp kê bàn ghế, lấy bát ăn, lấy
khăn ăn thìa và khăn ăn., ăn xong lấy khăn lau miệng, đánh răng rửa miệng, giúp
cô lau bàn ghế, quét phòng, ….
- Trong giờ ngủ trưa, cùng cô kê sạp ngủ, lấy chăn màn gối, .. có ý thức
giữ gìn trật tự trước trong và sau giờ ngủ trưa, kê cất sạp gọn gàng, xếp gối gấp
chăn xếp vaò tủ cẩn thận…
- Sau khi chơi vào hoạt đồng chiều trẻ giúp cô kê sắp xếp lại bàn ghế, lau
dọn phòng lớp, lau kê lại các giá góc đồ chơi….
* Về công tác rèn luyện vệ sinh cá nhân trẻ giáo viên cùng cần lên kế
hoạch rèn luyện cụ thể rõ ràng và mức độ đạt được của từng giai đoạn để có thể
xay dựng kế hoạch rèn luyện cho giai đoạn tiếp theo:
- Vệ vệ sinh cá nhân: Trể biết thực hiện đúng quy trình thao tác rửa tay
trên vòi nước chảy tự mình rửa tay trước và sau khi ăn, sau mỗi lần đi vệ sinh,
rửa tay chân khi thấy mình bẩn…đánh răng lau miệng uống nước sau khi ăn.
- Biết sắp xếp đồ dùng cá nhân của mình trong tủ đồ và túi đồ cá nhân như
gấp quần áo khi thay ra, cất gọn gàng dép vào túi đồ cá nhân, bỏ các dồ dùng
của mình vào đúng ngăn cặp, đi và sắp dép và giầy đúng hoặc lồng đôi gọn gàng
cất xếp đúng nơi quy định.
* Về kỹ năng và các mối quan hệ xã hội cần chỉ đạo giáo viên lên kế
hoạch rèn luyện phù hợp vời chủ đề chủ điểm mà giáo viên đang dạy để rèn
luyện tình cảm cá nhân và giáo dục trẻ có tình cảm có thái độ tích cực với chủ
đề đang họ
7


Và từ những yêu cầu với độ tuổi đó thì cần chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch

năng tự lập cho trẻ. Ở mẫu giáo lớn, nội dung lao động tự phục vụ phong phú,
mang tính chất thường xuyên và phần lớn đã chuyển thành nhiệm vụ của các trẻ
trực nhật. Trẻ giữ gìn sạch sẽ lớp học, ngoài sân; sửa chữa đồ chơi, dán lại sách
vở, giúp bạn hay em nhỏ hơn mình, yếu hơn mình. Trẻ mẫu giáo lớn phải biết
các tổ chức các công việc, luôn tỏ ra cố gắng, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ,
đạt kết quả tốt, được đánh giá cao. Điều này khẳng định khả năng tự lập của trẻ
được hình thành thuận lợi thông qua quá trình trẻ tham gia lao động tự phục vụ
tại trường mầm non.
Đối với mẫu giáo lớn ngay từ những ngày đầu đến lớp, khi thực hiện các
hoạt động đa số trẻ đã có thói quen lao động tự phục vụ như giúp cô sắp xếp bàn
ghế, đồ dùng, đồ chơi, tự rửa mặt, tay hoặc làm một số việc khác do cô giáo đưa
ra. Tuy nhiên trong quá trình trẻ làm thao tác còn vụng về, rơi vải, chưa gọn
gàng, chưa ngăn nắp; Một số trẻ còn chây lười, trốn đi chỗ khác hoặc đứng nhìn
8


bạn làm xong thì đến. Vậy nên giáo viên lên kế hoạch cụ thể để giao nhiệm vụ
trực nhật hàng ngày cho từng cá nhân, hay từng nhóm.
Ví dụ: Phân công mỗi tổ trực 1 ngày thực hiện các hoạt động trong ngày
như: lau chùi, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi trong lớp, kiểm tra vệ sinh cá nhân (rửa
mặt, rửa tay, lau mặt), lao động nhặt lá rụng…Các tổ còn lại có nhiệm vụ theo
dõi, nhận xét. Hàng ngày trong giờ hoạt động nêu gương tổ trực được lớp nhắc
nhở nhiệm vụ, cuối ngày cho trẻ tự nhận xét, cô đánh giá, kết luận và khen
thưởng cho các tập thể tổ và cá nhân thực hiện tốt, cháu nào thực hiện chưa tốt
thì cô nhẹ nhàng nhắc nhở
( Xem phụ lục 1: Trẻ đang quét dọn sân vườn trường)
Giáo viên nên chú ý nhắc nhở những trẻ đứng ngoài cùng đến tham gia
làm với các bạn, động viên khen ngợi khi cháu này làm hoàn thành nhiệm vụ
của mình. Đồng thời chú ý quan sát nhắc nhở cháu làm đúng yêu cầu của cô như
sắp xếp đồ dùng đúng chỗ, đúng nơi. Giờ ăn khen những cháu ăn không rơi vải,

9


Ví dụ: Nếu trẻ đang mệt mỏi, đau ốm, căng thẳng thì đây không phải là
thời điểm để giáo viên yêu cầu trẻ thực hiện công việc hoặc mong đợi sự năng
động tích cực tự giác của trẻ, giáo viên cũng không nên nản lòng nếu trẻ thường
xuyên tìm cách thoái thác, trốn tránh làm những công việc được giao. Bởi đó là
tâm lý bình thường của trẻ. Cô giáo có thể tạm thời nhờ các bạn khác chia sẻ và
làm việc cùng trẻ để chúng nhanh chóng lấy lại tinh thần. Tuyệt đối không được
phê bình hay la mắng trẻ là lười biếng.
Khi trẻ không thể kiểm soát hết mọi thứ mà mình đang thực hiện, trẻ sẽ
sáng tạo theo cách riêng của mình. Việc cô nên làm lúc này là bình tĩnh quan sát
xem trẻ làm những gì, thực hiện công việc ra sao mà không hề hối thúc hay
dùng thời gian để gây áp lực với trẻ. Thái độ vui vẻ của bạn khi dọn đồ chơi sẽ
ảnh hưởng đến bé. Vì thế, bạn cần biến việc dọn đồ chơi thành một hoạt động
vui vẻ hoặc một trò thách thức. Hoặc cô có thể tổ chức 1 cuộc thi về hoạt động
nhặt thu dọn săp xếp đồ chơi theo yêu cầu nhưng cô cần cho trẻ đủ thời gian để
hoàn thành công việc thông qua tổ chức dưới hình thức 1 trò chơi:
- Hãy mở một cuộc thi mà tất cả các bé trong lớp được thực hiện theo
nhóm ở từng góc chơi thử xem nhóm nào nhặt đồ chơi nhanh nhất và sắp sếp
đẹp nhất. Giáo viên có thể đặt thời gian, chẳng hạn thời gian được tính sau khi
hết 1 bản nhạc (Các bài nhạc được thu theo chủ đề trẻ đang học) để trò chơi
thêm phần thú vị.
Ví dụ: Trò chơi vui vẻ, có thể vừa cho trẻ thực hiện lồng ghép vào 1 bài
nhạc hoặc 1 bài toán đếm đơn giản như sau: “ Các con hãy nhặt đủ 10 đồ chơi
vào giỏ trước khi bản nhạc kết thúc. Bé rất thích thú khi được cô thách đố và kết
quả, bạn có một giỏ đồ chơi đầy, cộng với một lớp học sạch bóng.
Trong lớp học giáo viên nên phân công công việc hợp lý cho từng thành
viên trong lớp. Riêng đối với trẻ nhỏ, cần để bé hiểu rằng mỗi người đều có
trách nhiệm với công việc và hình thành thói quen làm việc.

giáo viên qua những lần khảo sát mức độ đạt của trẻ trong tháng mà giáo viên đã
đề ra nhằm thúc đẩy việc rèn luyện theo thói quen có hiệu quả trên chính trẻ
trong lớp tránh hình thức và chiếu lệ qua loa.
2.3.3. Biện pháp chỉ đạo giáo viên lồng ghép rèn luyện tính tự lập cho
trẻ 5- 6 tuổi thông qua các hoạt động chơi ở các góc của trẻ:
Hoạt động vui chơi đối với trẻ là hoạt động để rèn luyện các chức năng
tâm lý, sinh lý. Chơi là để phát triển các mặt thể chất và tinh thần. Chơi là để
học hỏi làm người, là để phát triển nhân cách một cách toàn diện. Với những ý
nghĩa to lớn đó, có thể khẳng định rằng: Chơi cũng là cách để trẻ rèn luyện và
phát huy khả năng tự lập. Hơn bất cứ hoạt động nào, trong trò chơi, trẻ được thể
hiện khả năng tự lập của mình. Trẻ luôn luôn mong muốn mình được tự giải
quyết lấy mọi tình huống, chúng có xu hướng tự hoạt động mà không cần sự
giúp đỡ của ai. Trẻ có thể tự tiến hành trò chơi và chơi một cách vui vẻ, hăng
say, thích thú. Đây là một giai đoạn quan trọng trong bước tiến, trên con đường
hình thành và phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ. Bản chất trò chơi phân vai
chính là một hoạt động phản ánh thực cuộc sống xã hội thu nhỏ như vậy chúng
tôi đã chỉ đạo giáo viên lồng ghép giáo dục chỉ đạo rèn luyện tính tự lập bằng
lập các kế hoạch vui chơi hợp với các thời điểm, chủ điểm trong lớp.
Ví dụ: Trong chủ đề: “Ngành nghề” hoạt động vui chơi có nhiều góc
chơi, trong mỗi góc lại có nhiều nhóm chơi nhỏ. Khi cô giới thiệu các góc chơi,
nhiệm vụ của từng vai chơi, trẻ bắt đầu tự chọn hoạt động của mình. Có trẻ chọn
góc phân vai, có trẻ chọn góc xây dựng…Lần đầu tiên cháu được đóng làm chú
công nhân, được đóng vai bố, mẹ, vai y tá, bác sĩ,…Làm chú công nhân phải
xây nhà, xây hàng rào và xây nhiều công trình khác. Khi đó trẻ sẽ nghĩ ra cách
làm cho đẹp, cho nhanh Hoặc khi trẻ bán hàng, cô đóng giả người đi mua hàng,
đưa tiền thừa để trẻ tính thối lại tức giúp trẻ bết tính toán, tự giải quyết vấn đề.
(Xem phụ lục 4 : Hình ảnh trẻ chơi trò chơi bế em)
Khi tham gia chơi thì trẻ được đứng ở vị trí chủ thể của hành động chơi,
trẻ có thể được tự mình quyết định làm lấy những gì mà mình thích chứ không
phải là những gì người khác ép buộc. Vì vậy, trong khi chơi xuất hiện ở trẻ sự

Hoạt động vui chơi có tác dụng thúc đẩy phát triển tốt khả năng tự lập
cho trẻ nhưng bên cạnh đó hoạt động học cũng góp phần không nhỏ nếu giáo
viên linh hoạt chủ động lựa chọn, sắp xếp các nội dung diễn ra một cách nhẹ
nhàng và trẻ được hoạt động một cách tích cực nhất. Tuy nhiên đồ dùng đồ chơi
trong lớp cũng cần được giáo viên chú trọng, tôi luôn chỉ đạo giáo viên dùng,
giữ gìn và vệ sinh những đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ, không gây nguy hiểm cho trẻ
như: Không sắc nhọn, không dễ vỡ, không dùng vật liệu độc hại….Đồ dùng đồ
chơi phải phù hợp với từng chủ đề và mục đích giáo dục cho trẻ kích thích phát
triển ngôn ngữ, nhận thức, vận động tình cảm quan hệ xã hội.
2.3.4. Biện pháp chỉ đạo giáo viên rèn luyện tính tự lập cho trẻ thông
qua biện pháp khen ngợi tuyên dương:
Việc khen ngợi cần được xem như hành động công nhận trẻ đã hoàn thành
công việc nào đó, cho dù chúng chỉ hoàn thành ở mức sơ sài nhất. Để làm tốt
biện pháp này chúng tôi (Tôi giúp giáo viên đã nhận thức được rằng tuyên
dương là biện pháp giúp trẻ mong muốn làm được những điều hay điều tốt,
tuyên dương khuyến khích trẻ khi làm được 1 việc gì dù là nhỏ thôi (Để trẻ khác
làm gương và trẻ đó có động lực làm tốt hơn lên nữa) Cụ thể và giáo viên hãy
đưa ra những lời nhận xét tích cực sau mỗi việc mà trẻ đã làm. Cần lưu ý hạn
chế việc dùng những từ khen ngợi quá đáng cho một hành động đơn giản. Thay
vào đó là những lời động viên tích cực như:
Ví dụ: Con đánh răng sạch quá, miệng con rất thơm vì con đã đánh răng,
cảm ơn con vì đã cất dép cho cô và các bạn, cảm ơn con vì đã xách đồ cho cô,
con đi vệ sinh đúng nơi quy định rồi đó, cảm ơn con đã cất dọn đồ chơi gọn
gàng cho cô, cô rất vui khi các con giúp cô lau sạch lá cây,…Ngoài ra, có thể
12


động viên trẻ bằng các phần thưởng như: Khi ở lớp có thể khen, tuyên dương
những hành động tốt trước lớp, cho trẻ được cắm cờ,…
Trong lớp học giáo viên có thể lấy những tấm gương tốt về bạn bè của trẻ

chỗ, tỏ thái độ đồng tình, biểu dương, khích lệ những việc làm, hành vi, lời nói
tốt của trẻ là chính, có thể chê khi cần nhưng phải nhẹ nhàng và không quá lạm
dụng. Hãy chấp nhận rằng trẻ sẽ không thể làm tốt mọi việc giống như sự mong
đợi của cô giáo. Chắc chắn sẽ có sự cố gì đó xảy ra nhưng thay vì trách phạt trẻ,
giáo viên nên hướng dẫn trẻ giải quyết hậu quả trong khả năng trẻ có thể và hãy
nói cho trẻ hiểu là ai cũng có sai lầm, quan trọng là phải biết sửa sai.
2.3.5. Biện pháp chỉ đạo giáo viên phối kết hợp cùng gia đình trong việc
giáo dục tính tự lập cho trẻ
Gia đình là môi trường văn hóa đầu tiên mà đứa trẻ được tiếp xúc, là trường
học đầu tiên để học “làm người” Gia đình là nơi hun đúc tính tự lập cho trẻ
ngay từ tuổi thơ, để làm tốt chức năng giáo dục của mình “chức năng người thầy
đầu tiên” các bậc cha mẹ cần có kiển thức về khoa học giáo dục trẻ em giúp làm
13


tốt công việc của mình. Rèn luyện tính tự lập cho con ngay từ khi còn nhỏ là
một bí quyết quan trọng trong quá trình dạy con ngoan của những ai làm cha,
làm mẹ. Bởi tự lập là nền tảng của nhiều phẩm chất tốt sau này, kích thích lòng
ham học hỏi, ưa khám phá, tính kỷ luật, tinh thần không ngại khó khăn, khả
năng sáng tạo và tư duy logic cho trẻ.
Nuôi dạy con trở thành một người độc lập, tự chủ có lẽ là ước muốn
chung của tất cả các cha mẹ. Bởi người tự lập là người biết chăm sóc bản thân,
sống nỗ lực hết mình, có trách nhiệm và kỷ luật, luôn hoàn thành các công việc
được giao, biết hợp tác, biết bày tỏ lòng biết ơn đối với sự giúp đỡ của người
khác. Vậy để trẻ có thể tự lập, việc của bố mẹ không phải là giảng dạy hay ép
buộc, mà chìa khóa nằm ở chỗ: Tạo ra môi trường để khuyến khích mời gọi trẻ
tự làm - vốn dĩ là nhu cầu lớn lao của các em bé
Xuất phát từ tư duy này, cha mẹ nên dạy con tính tự lập, sống bằng đôi
tay của mình ngay từ nhỏ. Với mỗi độ tuổi khác nhau, chúng ta nên đặt ra mục
tiêu và cách thực hiện các bước khác nhau để dạy trẻ về tính tự lập theo phương

14


Cuối ngày yêu cầu giáo viên nên tranh thủ trò chuyện với phu huynh về
công việc mà ông bà ba mẹ phải làm là cần nhắc nhở, khuyên nhủ, dạy bảo trẻ
phải cùng nên làm 1 số công việc nhỏ, vừa sức để giúp người thân trong gia
đình, và sáng hôm sau phụ huynh sẽ trao đổi cùng giáo viên để lấy gương tốt,
tuyên dương trẻ trên lớp về việc làm tốt của trẻ khuyến khích trẻ tích cực hơn,
chăm ngoan hơn….
Ví dụ: Trước khi ăn trẻ biết cùng gia đình dọn bàn ăn, so đũa cho mọi
người, Khi ăn uống ba mẹ nên mời ông bà, người lớn trong gia đình, khi ăn nên
gắp giúp thức ăn, quan tâm đến bữa ăn, hỏi mọi người ăn có ngon miệng không
? tạo không khí vui vẻ khi ăn cũng gia đình, biết tự mình ăn hết suất cơm, không
nhõng nhẽo tạo cảm giác không ngon khi gia đình ăn ….sau khi ăn nhắc nhở trẻ
biết lấy tăm mời những thành viên lớn trong gia đình, cũng phụ giúp dọn dẹp bát
lau bàn ăn….
Tuyên truyền cho phụ huynh biết rằng dạy con tốt nhất đòi hỏi các bậc
cha mẹ phải hiểu được con và nắm được các phương pháp giáo dục. Nên giúp
cha mẹ phụ huynh trẻ biết rằng điều quan trọng trong việc đối xử và giáo dục
đối với con cái là biết sử dụng trái tim và lý trí sao cho thật phù hợp, hỏa mãn
những nhu cầu của con cái một cách hợp lý, biết quan tâm, chia sẻ và động viên
như là một người bạn, người hướng dẫn.. là cách thức khá phù hợp. Có thể bằng
nhắc nhở tuyên truyền phụ huynh ngay 1 hành động của phụ huynh trong giờ trả
trẻ thôi giáo viên cũng có thể nhắc nhở cả phụ huynh và trẻ
Ví dụ: Khi đón trẻ phụ huynh chạy vội đi tìm quần áo, dép và mở tủ cá
nhân của trẻ để thu đồ, giáo viên nhẹ nhàng nhắc phụ huynh nên để trẻ tự làm
những việc đó, giáo viên khuyến khích trẻ rằng “Con đã lớn rồi con có thể tự
làm những việc đó nên mẹ không phải làm đâu con nhỉ “? Rồi nhẹ nhàng nhắc
trẻ đi thu đồ dùng cá nhân của mình tự lấy thu dọn tủ đồ cá nhân sạch sẽ sau khi
về, tự sắp xếp các đồ cá nhân và cặp của mình và đeo cặp lên vai sẵn sàng chào

dạn ngay từ lúc còn nhỏ cho bé. Trẻ tham gia các chương trình lễ hội trong nhà
trường, tham gia chương trình văn nghệ, trò chơi cùng các bạn.
Xem Phụ lục 8a; Phụ lục 8b: Trẻ tham gia các lễ hội trong nhà trường
Như vậy nếu người lớn, sớm biết được khả năng tự lập của trẻ, tôn trọng
những biểu hiện tự lập của trẻ, đi đôi với những biện pháp tác động đúng đắn thì
sẽ tạo điều kiện phát triển khả năng tự lập của bản thân trẻ, hình thành những
phẩm chất quý báu cần thiết cho trẻ trước ngưỡng cửa bước vào cuộc đời.
2.4. Hiệu quả của việc chỉ đạo rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5- 6 tuổi
Cuối năm học ở trường Mầm non Đông Minh- Đông Sơn- Thanh hóa.
Kết quả khảo sát ở lớp 5- 6 tuổi A1 cuối năm học 2016- 2017 là 30/30 trẻ
Nội dung

Yêu cầu đạt

Kết quả thể hiện
Thường
xuyên

Thỉnh
thoảng

Chưa có

Trẻ

%

Trẻ

%


16.6

- Kỹ năng Giúp đỡ em bé hơn đi lên 26
hỗ trợ người xuống cầu thang, dỗ em bé
khác:
khi khóc.. Bật tivi, bật quạt,
lấy bát ăn cơm, lấy cốc uống

86,6 4

13.3

%

16


nước, cất dép đúng quy định,
xách phụ đồ, tưới cây.
Tổng cộng
26
86.6 4
13,3
Thường xuyên:
đạt :
86,6 %
Thính thoảng :
đạt
13,3 %

“Khi tự làm thành công một việc gì đó, trẻ sẽ tự tin vào chính mình, có
hình ảnh bản thân tốt đẹp, cảm thấy mình có giá trị, khi lớn lên trẻ sẽ tự chủ, có
khả năng để đối phó với những thách thức của cuộc sống”, Một yếu tố khác nhà
giáo dục nhắc đi nhắc lại là sự kiên nhẫn của cô giáo và cha mẹ là “Trẻ con chân
ngắn hơn chúng ta, bước chậm hơn chúng ta. Thay vì bế để con đi nhanh hơn,
chúng ta hãy đi chậm lại. Lúc đầu làm việc gì, trẻ cũng sẽ vụng về, lóng ngóng,
nhưng dần dần con sẽ tự làm được",
Cuộc sống là một cuộc hành trình. Nếu chúng ta trang bị cho trẻ có một
hành trang vững vàng thì hãy tin rằng trẻ hoàn toàn có thể tự tin bước đi trên
đôi chân của chính mình!
17


3.2. Kiến nghị:
* Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo.
- Thường xuyên có kế hoạch tập huấn cho đội ngũ giáo viên nâng cao tính
tự lập cho trẻ trong trường Mầm non dưới nhiều hình thức.
- Cung cấp tài liệu cần thiết, về kỹ năng giáo dục tính tự lập của trẻ trong
nhà trường.
* Đối với nhà trường:
- Tuyên truyền rộng rãi về sự cần thiết phải giáo dục tính tự lập cho trẻ
đến từng phụ huynh học sinh trong nhà trường.
- Giáo dục nhận thức cho cán bộ giáo viên trong hội đồng sư phạm nhận
thức đúng đắn về tầm quan trọng của giáo dục tính tự lập cho trẻ.
- Chỉ đaọ giáo viên lồng ghép giáo dục tính tự lập cho trẻ trong các hoạt
động trong ngày phù hợp với độ tuổi.
Trên đây là một số kinh nghiệm chỉ đạo giáo viên nâng cao tính tự lập cho
trẻ Mẫu giáo 5- 6 tuổi tại Trường Mầm non Đông Minh - Đông Sơn - Thanh
hóa. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện khai thác mảng đề tài lần đầu nên bản
thân không tránh khỏi những thiếu sót về các biện pháp tốt những câu từ dùng



PHỤ LỤC

Phụ lục 1: Trẻ đang nhặt rác lá, quét dọn sân trường

Phụ lục 2a: Trẻ đang chăm sóc cây ngoài vườn cổ tích

20


Phụ lục2b: Trẻ đang tưới, trồng, chăm sóc cây

Phụ lục 3: Trẻ sắp xếp đồ dùng, đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp

21


Phụ lục 4: Trẻ đang chơi trò chơi bế em

Phụ lục 5: Trẻ cùng nhau chơi trò chơi Bác sĩ

22


Phụ lục 6: Trẻ cùng nhau chơi trò chơi bán hàng

Phụ lục 7: Trẻ đang phơi khăn, ca cốc, khăn mặt

23