SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GD&ĐT HUYỆN QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ KINH NGHIỆM XÂY DỰNG THỰC ĐƠN THEO
MÙA CHO TRẺ TRONG TRƯỜNG MẦM NON SƠN HÀ

Người thực hiện: Hà Thị Luận
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Sơn Hà
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Quản lý

QUAN SƠN, NĂM 2017

1


MỤC LỤC

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Khẩu phần ăn là sự cụ thể hoá của tiêu chuẩn ăn của một người trong một
ngày đêm bằng các loại thức ăn sẵn có để đảm bảo nhu cầu về năng lượng và
các chất dinh dưỡng khác. Điều quan trọng của khẩu phần ăn là phải cân đối về
tỷ lệ các chất dinh dưỡng theo nhu cầu cơ thể. Ăn uống theo đúng yêu cầu dinh
dưỡng thì thể lực và trí tuệ sẽ phát triển tốt, giúp cho nhiều gia đình đạt được
ước mơ là con cái khỏe mạnh thông minh học giỏi, tạo ra nguồn nhân lực có
chất lượng, giúp bảo tồn sự tinh hoa của nòi giống và xã hội phát triển. Bữa ăn

sau này. Vì vậy công tác nuôi dưỡng trong trường Mầm non là một việc hết sức
quan trọng.
Bản thân tôi là một Quản lý và được phân công phụ trách công tác nuôi
ăn bán trú của nhà trường tôi thật sự băn khoăn trăn trở trước thực tế làm thế
nào để có được một thực đơn cân đối hợp lý, đảm bảo calo, cân đối tỷ lệ 3 chất
P - L - G, Can xi, B1,Vitami…thay đổi theo mùa với nhiều loại thực phẩm
phong phú đa dạng. Hiểu được việc xây dựng thực đơn cho trẻ Mầm non có tầm
quan trọng như vậy. Cùng với sự giúp đỡ, sự kết hợp của các bạn đồng nghiệp
trong tổ nuôi dưỡng và giáo viên trên lớp đã giúp đỡ tôi mang lại những bữa ăn
hàng ngày thật ngon miệng cho trẻ. Do vậy tôi đã mạnh dạn chọn đề tài:“Một
số kinh nghiệm xây dựng thực đơn theo mùa cho trẻ tại trường Mầm non Sơn
Hà”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu về thực trạng của việc xây dựng thực đơn ở tại
trường Mầm non Sơn Hà để tìm ra những biện pháp xây dựng thực đơn hợp lý
cho trẻ trong trường Mầm non để phù hợp và đáp ứng với nhu cầu thị trường
hiện nay.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Một số kinh nghiệm xây dựng thực đơn theo mùa cho trẻ tại trường Mầm
non Sơn Hà.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Khi thực hiện đề tài này tôi nhận định tình hình chung của đối tượng mà
tôi nghiên cứu, sau đó đọc, phân tích, tổng hợp tài liệu tham khảo, xây dựng cho
mình đề cương sáng kiến và hoàn thành sáng kiến. Tôi sử dụng các phương pháp
sau:
+ Phương pháp trải nghiệm thực hành tại nhóm lớp.
+ Phương pháp điều tra thực tế tại nhóm lớp .

3


dưỡng là nhân tố quan trọng về chiến lược phát triển con người. Dinh dưỡng là
một nhu cầu rất quan trọng đối với chúng ta nói chung và đối với trẻ em nói
4


riêng, trẻ em cần dinh dưỡng để phát triển về thể lực và trí lực. Trẻ em được
nuôi dưỡng tốt sẽ mau lớn, khoẻ mạnh, thông minh và học giỏi. Ngược lại nếu
nuôi dưỡng không đúng cách trẻ sẽ còi cọc, chậm lớn, chậm phát triển và dễ
mắc bệnh, dinh dưỡng không hợp lý kể cả thiếu hoặc thừa đều ảnh hưởng tới
sự phát triển của trẻ. Nếu ăn thiếu các chất dinh dưỡng cơ thể trẻ sẽ chậm phát
triển, dễ dẫn đến bệnh còi xương và suy dinh dưỡng, còn nếu trẻ ăn thừa chất
dinh dưỡng thì dễ mắc các bệnh béo phì. Do đó nguyên nhân dẫn đến suy dinh
dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi là do sự kết hợp nhiều yếu tố như thiếu kiến thức
nuôi con, do thiếu ăn và bệnh tật. Nhưng nguyên nhân chính là do cách nuôi
dưỡng không hợp lý, cho trẻ ăn vô nguyên tắc, trẻ thích ăn gì thì cho trẻ ăn thứ
đó mà phụ huynh không chú ý đến việc phối hợp các loại thực phẩm, không
cân đối giữa các chất dinh dưỡng động vật và thực vật, không đảm bảo vệ sinh
và kết hợp mắc các bệnh nhiễm khuẩn cụ thể như trẻ bị bệnh sởi, viêm đường
hô hấp, biếng ăn hoặc do bị ăn kiêng khem quá mức.
Cho trẻ ăn sam quá sớm gây rối loạn tiêu hoá và kém hấp thụ hoặc cho trẻ
ăn quá muộn cơ thể trẻ bị thiếu chất dinh dưỡng. Do đó việc quan tâm đến chế
độ dinh dưỡng cho trẻ là việc làm rất cần thiết là trách nhiệm của mỗi nhà
trường, mỗi giáo viên góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục nước nhà phát
triển kịp thời các nước có nền giáo dục tiên tiến hiện đại.
b. Cơ sở thực tiễn
Thực tế hiện nay trẻ em Việt Nam tỉ lệ suy dinh dưỡng còn khá cao đó
chính là nỗi băn khoăn của toàn xã hội, các cấp lãnh đạo cũng như các nhà
trường. Muốn phòng chống suy dinh dưỡng cho trẻ được tốt không phải đợi
khi trẻ lớn mà chúng ta phải phòng chống khi trẻ còn trong trứng, trong thời kỳ
bào thai đến khi sinh ra và lớn lên. Trong thực tế hiện nay điều kiện đời sống

sinh được sự tin tưởng tuyệt đối của các bậc cha mẹ trẻ.
Nhà trường có khuôn viên rộng để cho trẻ hoạt động, cũng như có diện
tích đất rộng để tăng gia trồng rau, trồng cây ăn quả như đu đủ, chuối.v.v.
b. Khó khăn
Bếp ăn còn tạm bợ, bàn ghế cho học sinh còn thiếu nhiều
Số trẻ ăn bán trú tại trường đông nhưng chưa tập trung ở một chỗ mà còn
rải rác ở các khu lẻ, cô nuôi phục vụ nấu ăn cho trẻ còn thiếu
Thực phẩm chưa phong phú còn đơn điệu, giá thành cao so với thu nhập
của phụ huynh.
Đại đa số phụ huynh là làm nông nghiệp nên thu nhập thấp ảnh hưởng
đến việc chăm sóc giáo dục trẻ.
Nhận thức của phụ huynh chưa đồng đều nên công tác tuyên truyền chưa
đạt kết quả cao.
* Thực trạng của việc xây dựng thực đơn hợp lý cho trẻ Mầm non.
Trường Mầm non Sơn Hà đang là một trường thiếu thốn về mọi mặt
chưa được đầu tư khang trang, các khu lẻ chưa dồn tập trung một khu, số trẻ ăn
bán trú chiếm 85%. Nhà trường có 12 nhóm lớp trong đó 7 lớp mẫu giáo và 5
nhóm nhà trẻ, tổng số học sinh toàn trường là 227 trẻ trong đó học sinh mẫu
giáo là 150 cháu còn 77 cháu nhà trẻ.
Cán bộ giáo viên trong trường là 27 đồng chí trong đó: Ban giám hiệu
gồm 2 đồng chí, kế toán gồm 1 đồng chí, giáo viên đứng lớp là 23 đồng chí. 1
cô nuôi. Trình độ chuyên môn: Đại học là: 20, trung cấp là: 7
Trong những năm qua trường đã thực hiện tốt các chuyên đề vệ sinh
dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, nhằm giảm tỉ lệ suy dinh
dưỡng hàng năm, trường làm tốt công tác tuyên truyền kiến thức nuôi dạy con

6


theo khoa học cho các bậc phụ huynh dưới nhiều hình thức như thông qua các

Chúng ta biết rằng trẻ em là cơ thể đang lớn và đang phát triển. Sự phân
chia các gia đoạn lứa tuổi giúp chúng ta hiểu về đặc điểm của trẻ để nuôi dưỡng
và chăm sóc trẻ phù hợp và tốt nhất. Ăn uống là cơ sở của sức khỏe, ăn uống
đúng yêu dinh dưỡng thì thể lực và trí tuệ mới phát triển, dinh dưỡng thiếu
không đáp ứng đủ sẽ gây cho trẻ bị thiếu dinh dưỡng, chậm phát triển thể lực và
trí tuệ, ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại và tương lai của trẻ. Dinh dưỡng hợp
lý là một yêu cầu bắt buộc đối với trẻ, nếu khẩu phần dinh dưỡng không hợp lý
7


sẽ dẫn đến nhiều bệnh tật cho trẻ. Như vậy nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày của
trẻ hết sức quan trọng nhưng trái lại trẻ không thể ăn một lượng thức ăn lớn. Do
vậy khẩu phần cân đối và hớp lý và cần đảm bảo một số yêu cầu sau:
+ Đảm bảo đủ lượng calo.
+ Cân đối các chất P (protêin ) - L (Lipid) - G (Glucid) .
+ Thực đơn đa dạng phong phú, dùng nhiều loại thực phẩm .
+ Thực đơn theo mùa, phù hợp với nguồn thực phẩm ở tại địa phương.
+ Đảm bảo chế độ tài chính.
+ Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Muốn xây dựng thực đơn cho trẻ ta phải bám sát vào các yêu cầu trên, các
yêu cầu đó luôn là tổng thể thống nhất trong mỗi thực đơn. Sau đây tôi đưa ra
một số kinh nhgiệm xây dựng thực đơn theo từng yếu tố cụ thể:
a. Đảm bảo đủ lượng calo.
- Năng lượng được cung cấp từ các chất đạm (P), bột đường (G) và chất
béo (L). G có nhiều ở trong các loại ngũ cốc và đường. L có nhiều trong dầu mỡ
và các loại hạt có tinh dầu. Khi xây dựng thực đơn ta nên chú ý kết hợp giữa các
loại thực phẩm nhiều chất dinh dưỡng và thực phẩm ít chất dinh dưỡng với nhau
để đảm bảo lượng calo cần thiết cho trẻ một ngày.
+ Ví dụ : Bữa chính:
Thịt gà rim gừng

cung cấp từ đậu, lạc, vừng. Qua đó kết hợp với các loại canh rau có độ đạm
tương đối cao như rau ngót, rau muống, giá đỗ.
+ Muốn đảm bảo được lượng Lipit trong mỗi bữa ăn của trẻ có thể chế biến
thành các món rán, xào. Để đảm bảo được lượng Gluxit cho trẻ và cân đối giữa
hai bữa chính và bữa phụ trong ngày, bữa chính trẻ ăn cơm, bữa phụ có thể chế
biến một số món ăn từ gạo nếp, mỳ, chè các loại. Đặc biệt cần chú ý trong cả hai
bữa ăn của trẻ đều phải có chất đạm động vật ví dụ bữa chính chiều phải là bún
nấu thịt, nếu là bánh rán thì phải là bánh rán nhân mặn.
c. Thực đơn đa dạng phong phú, dùng nhiều loại thực phẩm.
- Tất cả các chất dinh dưỡng đều hết sức cần thiết cho cơ thể trẻ ở lứa tuổi
mầm non vì thế trong mỗi bữa ăn hàng ngày của trẻ ta phải kết hợp nhiều loại
thực phẩm. Mỗi loại thực phẩm lại cung cấp một số chất nhất định, cách tốt nhất
để trẻ ăn đủ chất là phải đan xen thêm nhiều loại thực phẩm trong bữa ăn, có
như vậy thực đơn mới phong phú đa dạng.
Ví dụ: Thực phẩm từ đậu phụ có thể chế biến thành đậu rán sốt cà chua,
đậu nhồi thịt, trứng hấp thịt đậu phụ …
- Thực phầm từ cua đồng ngoài nấu canh riêu cua có thể kết hợp rau mùng
tơi, rau đay, mướp, rau dền, rau muống, khoai sọ, rau ngót… chất nọ bổ sung
cho chất kia làm cho giá trị dinh dưỡng của ba chất tăng lên rất nhiều.
- Để tăng thêm phần hấp dẫn của món ăn trên cùng một loại thực phẩm ta
có thể kết hợp hợp với một số gia dảm khác tạo ra nhiều món ăn khác nhau nên
tránh các loại gia dảm cay, nóng.
d. Thực đơn theo mùa.
- Ở lứa tuổi Mầm non đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng và năng lượng cũng vô
cùng quan trọng, vì thế khi chế biến các món ăn cũng phải đặc biệt quan tâm về
khẩu vị và trạng thái của thức ăn.

9



- Bát, thìa của trẻ và đồ dùng nhà bếp phải luôn được vệ sinh sạch sẽ và
phơi khô.
- Chế biến thực phẩm bảo đảm theo quy tắc một chiều.
g. Tự nghiên cứu học tập tham khảo tài liệu để tìm ra nhiều món ăn
mới lạ hấp dẫn đảm bảo dinh dưỡng để thay đổi thực đơn cho trẻ thường
xuyên.
Bản thân tôi là một Quản lý, theo sự phân công điều động của Hiệu trưởng
nhà trường tôi được phụ trách công tác nuôi ăn bán trú. Công việc này bản thân
10


chưa có kinh nghiệm, chưa có nhiều kiến thức nên tôi đã phải học hỏi rất nhiều
từ những lớp tập huấn do Phòng tổ chức rồi đến học hỏi ở các trường bạn, tìm
hiểu qua tài liệu do Phòng cung cấp và mua thêm sách dạy về cách chế biến các
món ăn cho trẻ dưới 6 tuổi và rồi vận dụng vào tình hình thực tế của nhà trường
để đưa ra những biện pháp tốt nhất, bổ sung cách chế biến được những món ăn
hấp dẫn đối với trẻ đồng thời phải đảm bảo đủ các chất dinh dưỡng cung cấp cho
trẻ hoạt động. Đó là cơ sở để tôi xây dựng được những thực đơn theo mùa và
hợp lý áp dụng vào trường Mầm non Sơn Hà nơi mà hiện nay tôi đang công tác.
h. Một số thực đơn theo và hợp lý tôi đã xây dựng và đáp ứng được tất
cả những tiêu chuẩn trên.
THỰC ĐƠN MỘT THÁNG MÙA HÈ
Thực đơn mùa hè tuần 1 + 3
Thời gian

Bữa chính trưa

Bữa xế

Thứ 2



BẢNG CÂN ĐỐI DINH DƯỠNG
Từ ngày: 03/04/2017 - Đến ngày: 07/04/2017
PROTIT
STT

DIỄN
GIẢI

NHÀ TRẺ

LIPIT

MẪU GIÁO

NHÀ TRẺ

GLUXIT

MẪU GIÁO

CALO

ĐV

TV

ĐV


13.38

14.93

12.75

12.72

10.71

10.83

99.12

106.8

735.75

733.75

6

04/04/2017

11.48

10.24

12.58


12.85

12.49

12.15

12.71

115.42

126.57

821.98

865.77

8

06/04/2017

12.45

15.73

13.38

16.81

12.63


11.01

10.92

106.37

121.42

761.48

792.79

65.92

63.78

67.47

70.08

62.64

61.29

55.81

57.11

519.12


50.95

112.93
49.43

49.46

50.57

25.94

27.51

24.79

22.59

103.82

115.78

748.76

782.94

83.68

83.11

77.22


55.46

59.15

Thực đơn mùa hè tuần 2 + 4
Thời gian

Bữa chính trưa

Bữa xế

Thứ 2

Thịt bò kho dứa, Bí xanh xào thịt,Thịt bò
Chè đậu đen
nấu canh chua

Thứ 3

Thịt lợn, lạc trưng, Rau cải xào thịt,Canh
Sữa đậu nành
rau ngót

Thứ 4

Cá sốt cà chua,đậu cove xào thịt lợn,Canh
Dưa hấu
cá thập cẩm



GLUXIT

MẪU GIÁO

ĐV

TV

ĐV

TV

ĐV

TV

ĐV

TV

NHÀ
TRẺ

CALO

MẪU
GIÁO

NHÀ


717.95

6

18/04/2017

12.85

10.79

12.96

11.86

11.94

11.36

10.27

10.43

111.41

122.27

746.75

771.27


20/04/2017

12.43

15.73

13.38

16.82

12.76

12.12

11.99

12.22

91.17

101.81

710.56

755.28

9

21/04/2017


69.08

63.38

61.46

55.82

57.04

523.49

576.69

3775.6
4

3900.6

Tổng cộng
Động vật + Thực
vật
Động vật 50%
Thực vật 50%
Bình quân 1 trẻ
So với nhu cầu
chuẩn (%)
Năng lượng do các
chất cung cấp


104.7

115.34

755.13

780.12

84.71

82.39

77.78

92.13

101.35

87.18

91.42

88.45

105.03

109.08

224.71

Thứ 2

Thịt bò xào sốt cà chua, bắp cải, Củ cải, cà
Cháo thập cẩm
rốt xào thịt, Canh rau ngót nấu thịt

Thứ 3

Thịt lợn sốt đậu phụ, Cà chua, cá nấu dưa

Thứ 4

Cá sốt cà chua, canh trứng, Canh thịt nấu rau
Cháo chè thập cẩm
cải

Thứ 5

Giò sốt cà chua, Canh xương nấu bí

Thứ 6

Thịt gà rim gừng, Giá đỗ, hành tây xào thịtXôi đỗ xanh, ruốc
bò, Canh cải cúc nấu tôm

Miến thịt rau

Miến thịt rau

BẢNG CÂN ĐỐI DINH DƯỠNG


TV

ĐV

TV

NHÀ
TRẺ

MẪU
GIÁO

NHÀ
TRẺ

MẪU
GIÁO

5

06/02/2017

13.18

14.97

13.25

15.3


12.45

11.06

10.75

115

130.03

806.64

852.23

7

08/02/2017

12.76

12.86

13.31

13.39

12.49

12.67


10.59

123.34

122.72

842.33

808.11

9

10/02/2017

13.47

14.05

14.08

14.77

12.48

12.87

11.83

11.04

3

3990.8
2

Tổng cộng
Động vật + Thực
vật
Động vật 50%
Thực vật 50%
Bình quân 1 trẻ
So với nhu cầu
chuẩn (%)
Năng lượng do các
chất cung cấp
Tỷ lệ P-L-G cung
cấp cho 1 trẻ (%)

130.31
49.62

135.4
49.27

50.38

127.18
49.67

50.73

92.1

108.4

89.76

95.98

90.49

104.25

108.32

228.92

203.08

447.91

475

13.15

13.57

28.87

25.44



Thứ 5

Cháo nấu thịt rau

Canh dưa nấu cá

Thịt gà rim gừng, Giá đỗ, hành tây xào thịt,
Sữa đậu nành
Canh cải cúc nấu tôm

Thứ 6

BẢNG CÂN ĐỐI DINH DƯỠNG
Từ ngày: 13/02/2017 - Đến ngày: 17/02/2017
PROTIT
STT

NHÀ TRẺ

DIỄN GIẢI

LIPIT
MẪU GIÁO

NHÀ TRẺ

GLUXIT
MẪU GIÁO


5

13/02/2017

12.99

13.63

13.25

14.66

12.52

12.54

11.71

11.75

94.16

104.94

708.19

742.11

6


12.77

10.77

13.76

12.31

13.38

12.42

11.81

11.56

103.07

118.08

766.16

814.57

8

16/02/2017

11.94


15.12

15.11

14.31

14.6

14.71

13.81

104.75

109.97

808.42

828.65

66.09

61.62

68.08

66.63

65.33


50.54

49.25

128.97
50.66

49.46

119.01
50.95

49.34

49.05

25.54

26.94

25.79

23.8

102.12

112.89

749.34


13.63

13.82

30.98

27.47

54.51

57.91

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh

15


Sau 9 tháng thực hiện đề tài “ Một số kinh nghiệm xây dựng thực đơn theo
mùa cho trẻ tại trường Mầm non Sơn Hà” thì kết quả đạt được rất khả quan cụ
thể như sau:
* Về công tác tập huấn: 100% giáo viên phụ trách bếp ăn trong nhà
trường được tham gia lớp tập huấn kiến thức thực hành dinh dưỡng, vệ sinh an
toàn thực phẩm, biết cách xây dựng thực đơn tính khẩu phần và được khám sức
khoẻ định kỳ hàng năm.
* Về chất lượng chăm chăm sóc nuôi dưỡng.
Trong 9 tháng qua chúng tôi đã đưa một số thực đơn trên áp dụng vào việc
tổ chức bữa ăn cho trẻ tại trường Mầm non Sơn Hà và kết quả rất khả quan các
món ăn hấp dẫn phong phú trẻ ăn ngon miệng ăn hết xuất, tăng khả năng hấp thụ
các chất dinh dưỡng, tăng năng lượng Kcal cho trẻ từ đó góp phần giảm tỷ lệ suy
dinh dưỡng của trường so với đầu năm là 5,1% và kết quả tham gia hội thi “Hội

phục vụ nấu ăn cho trẻ.
Quan tâm đến cơ sở vật chất, trang thiết bị của bếp ăn tại các trường
Mầm non và đồ dùng, trang thiết bị phục vụ bán trú tại các nhóm lớp.
Với đề tài này và trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của một cán bộ quản
lý đặc biệt là việc xây dựng thực đơn theo mùa của tôi còn nhiều khiếm khuyết.
Rất mong nhận được sự chỉ đạo sát sao của các cấp chuyên môn giúp tôi hoàn
thiện về mọi mặt để hoàn thành tốt nhiệm vụ của người phụ trách về công tác
bán trú ở trường Mầm non.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Quan Sơn, ngày 28 tháng 4 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
NGƯỜI VIẾT SÁNG KIẾN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

17


1. Chương trình BDTX MN6 chăm sóc giáo dục trẻ - Tào Thị Hồng Vân
2. Quyết định ban hành điều lệ trường MN số 04/VBHN-BGĐT ngày 24
tháng 12 năm 2015.
3. Chương trình Giáo dục mầm non (Ban hành kèm theo Thông tư số: 17 /
2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và
Đào tạo)

DANH MỤC


đánh giá xếp
loại

PGD

B

2012-2013

PGD

B

2013-2014

phẩm trong trường MN Sơn
Hà
2.

Một số biện pháp nhằm đảm
bảo vệ sinh an toàn thực
phẩm trong trường MN Sơn

(Bảo lưu)

Hà
3.

“Một số giải pháp nhăm
nâng cao hiệu quả công tác xã