MỤC LỤC
I.

PHẦN MỞ ĐẦU: …………………………………………. Trang 1
1. Lý do chọm đề tài: ……………………………………….Trang 1
2. Mục đích nghiên cứu: ……………………………………. Trang 2
3. Đối tượng nghiên cứu: …………………………………… Trang 2
4. Phương pháp nghiên cứu: ………………………………. Trang 2

II.

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: ……………… Trang 2
1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm: ………………… Trang 2
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN: ……………..Trang 3
a. Thuận lợi: …………………………………………………… Trang
3
b. Khó khăn: …………………………………………………… Trang
3
c. Kết quả của thực trạng: ………………………………….. Trang
4
3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề: ………… Trang 4
3.1.

Các giải pháp: ………………………………………. Trang 5

3.2.

Các biện pháp: …………………………………… .. Trang 6

4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: .................................Trang 14
III.

mới, có sự hiểu biết về thế giới muôn mầu, muôn vẻ , trẻ không chỉ có khả năng
cảm thụ mà trí tuệ cũng được phát triển.
Như vậy: Làm quen với văn học trong trường mầm non là một bộ phận quan
trọng của việc giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non, có tác dụng góp phần tích cực
vào giáo dục toàn diện như: Đức, trí, thể, mỹ... Ngoài ra còn góp phần giúp trẻ
phát triển và hoàn thiện quá trình tâm lý, nhận thức, đặc biệt là cảm giác, tri
giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý, giúp trẻ có tâm hồn trong sáng, nhân hậu, biết
học tập và yêu quí những người tốt. yêu quí và bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ và gìn
giữ những truyền thống văn hóa của dân tộc, góp phần hình thành ở trẻ những
xúc cảm, những kinh nghiệm của cuộc sống, giúp trẻ dễ dàng lĩnh hội những nội
dung các hoạt động vui chơi, lao động, học tập...
Việc nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với văn học chiếm một vị trí
quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Khi trẻ được tiếp xúc với các
tác phẩm văn học như đọc thơ, ca dao, đồng dao, kể chuyện, trẻ sẽ có cơ hội học
tốt môn tiếng việt ở lớp một sau này.
Mặc dù chuyên đề nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với văn học đã
được triển khai từ nhiều năm, nhà trường đã tạo điều kiện cho các nhóm lớp
thực hiện chuyên đề nhưng chất lượng chuyên đề của nhà trường chưa thật sự
như mong muốn. Đứng trước tình hình đó tôi luôn suy nghĩ phải làm gì để việc
thực hiện chuyên đề hoạt động làm quen văn học đạt kết quả cao nhất. Đó là lý
do mà tôi luôn trăn trở, tìm tòi, nghiên cứu để có những phương pháp hay, hấp

3


dẫn, phù hợp với yêu cầu của từng bài và từng chủ đề, cố gắng để đưa giờ làm
quen với văn học đạt kết quả cao.
Vì vậy để làm tốt được những yêu cầu đó, năm học 2015 - 2016 tôi đã chọn
đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với
văn học”.

việc phát triển nhân cách toàn diện. Ngôn ngữ là tế bào để tạo nên từ, nên tiếng
trong tiếng việt, mà ngôn ngữ là chiếc cầu nối để trẻ đến được với thế giới xung
quanh. Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống, là sự mở cửa
cho trẻ thơ đi những bước chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị nghệ thuật
phong phú, chứa đựng trong tác phẩm văn học. Là sự hình thành và phát triển
toàn diện nhân cách con người ngay từ thủa ấu thơ, là hành trang cho trẻ trên
suốt đường đời, bởi lẽ những hình ảnh được lưu giữ trong thời niên thiếu thường
rất khó phai mờ đối với trẻ thơ. Vì thế văn học không chỉ góp phần làm giàu tâm
hồn, nâng cao năng lực cảm thụ cái đẹp, mà còn giúp cho trẻ phát triển trí tuệ,
mở rộng sự hiểu biết và hướng tới một lối sống giàu lòng nhân ái.
Khi tiếp xúc với các tác phẩm văn học, trẻ sẽ được phát triển về ngôn ngữ,
đó chính là các kĩ năng nghe, nói, đọc và viết .Qua các hoạt động như trò

5


chuyện, đàm thoại và kể chuyện sẽ có tác dụng kích thích trẻ phát triển kỹ năng
nghe hiểu và kỹ năng nói. Ngoài ra trẻ còn phát triển về nhận thức như phát triển
kỹ năng tìm tòi hiểu biết,óc quan sát, khả năng ghi nhớ, tư duy lô gích, trí tưởng
tượng phong phú, kiến thức và vốn sống của trẻ được mở rộng hơn. Các tác
phẩm văn học sẽ giúp trẻ mở rộng hiểu biết về những quan hệ giữa người với
người, làm cho trẻ cảm nhận vẻ đẹp của tình người, của thiên nhiên. Từ đó trẻ
sẽ yêu quê hương đất nước mình hơn,có thái độ đúng đắn với thế giới xung
quanh như cỏ, cây, hoa, lá...
Như vậy: Hoạt động làm quen với văn học trong trường mầm non là một bộ
phận quan trọng trong việc giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non, là bữa ăn tinh thần
không thể thiếu được đối với trẻ,có tác dụng góp phần tích cực vào giáo dục
toàn diện,cung cấp cho trẻ những tri thức đơn giản có hệ thống về thế giới xung
quanh trẻ, văn học còn góp phần giúp trẻ phát triển và hoàn thiện quá trình tâm
lý, nhận thức, đặc biệt là cảm giác, tri giác, tư duy, ngôn ngữ và chú ý, giúp trẻ

có học.
c. Kết quả của thực trạng trên.

7


Qua khảo sát, kết quả cho trẻ làm quen với văn học như sau:
Kết quả
Nội

Tổng

Giỏi - Khá

Trung bình

Số

Số

Yếu

Kỹ năng
dung

số

Tỷ lệ
trẻ


45%

14

35%

8

20%

40

16

40%

14

35%

10

25%

18

45%

14


%

Từ kết quả trên nên tôi luôn trăn trở và suy nghĩ để cải tiến nội dung, phương
pháp cho trẻ làm quen với văn học, nhằm nâng cao chất lượng giờ học đạt kết
quả cao hơn.
3. CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

8


3.1. Các giải pháp:
a. Tạo môi trường cho trẻ làm quen với văn học.
b. Xác định thủ thuật cơ bản khi đưa tác phẩm văn học đến với trẻ
c. Tổ chức giờ học bằng giáo án điện tử.
d. Lồng ghép môn văn học vào các môn học khác.
e. Kết hợp gia đình và nhà trường
3.2. Các biện pháp:
a. Tạo môi trường cho trẻ làm quen với văn học:
Chúng ta biết rằng trẻ nhỏ luôn yêu thích các đẹp, trí tưởng tượng của trẻ là
vô cùng phong phú, do vậy môi trường học tập xung quanh trẻ là một yếu tố cực
kỳ quan trọng kích thích đứa trẻ tư duy và sáng tạo, ta cần tạo cho trẻ một tâm lý
thật thoải mái, coi lớp học như ngôi nhà thân yêu của mình và trong ngôi nhà đó
trẻ được tham gia dọn dẹp, trang trí,sáng tạo theo ý mình. Chính vì vậy tôi đã
khuyến khích trẻ làm và sưu tầm một số đồ chơi, tranh ảnh để trang trí lớp học
theo chủ đề. Ở góc văn học, tôi đã huy động trẻ sưu tầm những tranh ảnh về các
bài thơ, câu chuyện theo từng chủ đề để tạo anbum, ngoài ra trẻ còn nhặt lá rụng
cắt dán thành những bức tranh ngộ nghĩnh,đáng yêu và đặt tên thành các nhân
vật trong chuyện. Ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng
cách đưa hình ảnh nhân vật của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một
số góc trong và ngoài lớp học thể hiện trên các mảng tường. Vẽ và sưu tầm một

những bức tranh đó hoặc có các con vật trong sân trường tôi cũng gợi mở cho trẻ
thi nhau kể chuyện về các con vật đó…hình thức này đã giúp trẻ em có nhiều ý
tưởng sáng tạo hay và có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt.
Ngoài ra, khi thực hiện các hoạt động làm quen với văn học ở thể loại
truyện thì tôi thường chú tâm đến không gian lớp học để bầy sân khấu hoặc chỗ
cho trẻ đóng kịch
b. Xác định thủ thuật cơ bản khi đưa các tác phẩm văn học đến với trẻ:
+ Đưa hình ảnh, âm thanh đến với tác phẩm văn học:
Từ những hình ảnh đẹp, màu sắc phong phú kết hợp với những âm thanh sống
động giúp trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện tốt hơn, từ đó trẻ hiểu nội dung bài cụ
thể hơn.
- Ví dụ: Với câu chuyện " Tích Chu". Đưa hình ảnh kết hợp tiếng suối chảy róc
rách khi Tích Chu đi tìm nước cho bà uống.
+ Đưa rối tay vào tác phẩm văn học:
- Ví dụ với chuyện " Chú Dê đen". Cô sử dụng rối để gây hứng thú cho trẻ
khi vào bài: " Xin chào các bạn! Mình là Dê Trắng, hôm nay trời đẹp nên mình
vào rừng tìm lá non để ăn đấy ! (Rối Dê Trắng xuất hiện). Còn mình là Dê Đen,
mình cũng đi tìm lá non để ăn và nước suối mát để uống ...
( Rối Dê Đen xuất hiện) .
- Cô giáo: Chuyện gì sẽ sảy ra khi Dê Đen và Dê trắng gặp nhau, chúng mình
hãy đến với câu chuyện chú :Dê đen" sẽ rõ.

11


- Hay: Truyện “ Ai đáng khen nhiều hơn”
Cô giáo : Xung quanh chúng ta có rất nhiều động vật như động vật sống dưới
nước, động vật nuôi trong gia đình, động vật sống trong rừng. Và hôm nay
chúng ta sẽ được chào đón hai vị khách quý đến từ rừng xanh.
Hai rối xuất hiện : ( Hát : “ Trời nắng – Trời mưa ” )

-Ví dụ : Trong bài thơ “ Chú bộ đội hành quân trong mưa” có câu :
“ Mưa rơi, mưa rơi
Lộp bộp, lộp bộp
Áo dù có ướt
Vẫn đi, vẫn đi ...”
- Những câu thơ này cần đọc rõ ràng, nhấn vào các từ “Mưa rơi”,“Lộp bộp”
và đọc với nhịp điệu nhanh, có như vậy trẻ mới cảm nhận được những hạt mưa
đang rơi hối hả, mưa và mưa thế nhưng các chú bộ đội “ vẫn đi, vẫn đi”.
- Những dòng thơ hoặc chuyện chứa chất sự sầu muộn thì phải đọc với những
nhịp điệu chậm rãi. Ngược lại những câu thơ,câu chuyện sảng khoái yêu đời thì

13


phải được trình bầy với nhịp điệu nhanh hơn.Trong toàn bộ tác phẩm không phải
cứ đọc mãi một nhịp điệu mà phải có sự thay đổi, phải kết hợp hài hòa với nhau,
làm cho lời nói có sức diễn cảm đặc biệt. Ngoài ra tư thế và vẻ mặt người thể
hiện tác phẩm phải biết biểu lộ điều mình muốn nói ra.
- Ngữ điệu chiếm một phần rất quan trọng trong việc cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học. Ngữ điệu là sắc thái thể hiện ý nghĩa và cảm xúc của lời nói. Nói
là những sắc thái đa dạng trong giọng đọc kể, biểu lộ những tình cảm và ý nghĩa
của người kể, giúp cho việc dựng nên những hình tượng nghệ thuật. Ngữ điệu
giúp cho người đọc bày ra trước mắt người nghe ý nghĩa của tác phẩm: Miêu tả
các nhân vật, cá tính, tâm hồn, hành động, trình bày thái độ của mình đối với các
nhân vật đó. Nhờ ngữ điệu, giáo viên đọc kể tác phẩm còn có thể minh hoạ
những hình tượng trong thơ, những cảnh đẹp thiên nhiên, những bối cảnh xuất
hiện các sự kiện.
- Các loại ngữ điệu rất phong phú: Vui, buồn, âu yếm và độc ác, tôn kính và
khinh miệt, hoài nghi và khẳng định, hứng khởi, cương nghị và hèn nhát.
- Ví dụ: Trong chuyện “Ba cô gái” sự lựa chọn ngữ điệu cẩn thận tinh tế.


15


của trẻ vì vậy giáo viên cần tránh lạm dụng, vì lạm dụng nhiều sẽ dẫn đến tình
trạng làm mất tính sắc bén của ngắt giọng tâm lý, không bảo đảm được tính nhất
quán của nội dung tác phẩm. Để trẻ chú ý vào tác phẩm và có ấn tượng sâu sắc
về tác phẩm thì thủ thuật ngắt giọng thi ca và cường độ cũng chiếm một vị trí rất
quan trọng.

c. Tổ chức giờ học bằng giáo án điện tử:
Xã hội của chúng ta ngày một văn minh hiện đại, trình độ khoa học ngày
càng phát triển cao cùng với sự bùng nổ thông tin nên việc áp dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy đã trở thành một yêu cầu tất yếu đối với các cấp học.
Đối với ngành học mầm non việc áp dụng công nghệ thông tin vào trong giảng
dạy là hết sức cần thiết. Làm thay đổi không khí lớp học, tạo cho trẻ tâm thế
thoải mái, gây hứng thú cho trẻ trong việc tiếp thu kiến thức. Giúp trẻ đến với
những hình ảnh đẹp, sống động, hấp dẫn. Đó là món quà có ý nghĩa tinh thần to
lớn đối với trẻ, tạo cho trẻ một tâm thế háo hức chờ đợi như chờ đợi một bộ
phim hay.
Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù
hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi: “Bé yêu thơ”; câu đố, tham quan và đặc
biệt là chọn những hình ảnh thật, đẹp và những nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo
đưa vào công nghệ thông tin để trẻ hòa nhập , hóa thân vào các nhân vật trong
tác phẩm mà tôi lồng ghép được. Đề rồi từ đó trẻ chăm chú xem, lắng nghe cô
giới thiệu, dẫn dắt để trẻ nắm bắt được nội dung bài học một cách chủ động.

16



sai để sửa cho trẻ như cô đọc lại để cho trẻ đọc theo nhiều lần và động viên trẻ.
Tổ chức cho trẻ đọc thơ theo tổ, nhóm, cá nhân. Cho trẻ nhận xét, đánh giá
(về sự chính xác, lưu loát, diễn cảm, nét mặt biểu cảm, điệu bộ…của bạn). Quá
trình nghe bạn đọc, nhận xét bạn đọc đã giúp trẻ rút kinh nghiệm cho bản thân
mình. Cô giáo cần khích lệ trẻ thi đua đọc trước lớp một cách tự tin và ngày
càng hay hơn: “Con thấy bạn đọc bài thơ như thế nào? Con có thể đọc hay hơn
bạn được không ? …
Hoặc khi dạy giờ kể chuyện. Tôi đã xây dựng thành chương trình thăm
vườn cổ tích

19


Gây hứng thú khi vào bài:
* Xin chào đón các bé đã đến thăm vườn cổ tích. Chương trình của vườn cổ
tích hôm nay gồm có 4 phần.
- Phần 1: Ô số kỳ diệu
- Phần 2: Chị thỏ ngọc kể chuyện
- Phần 3: Ai thông minh hơn
- Phần 4: Tập làm diễn viên
Khi đàm thoại về nội dung câu chuyện. Tôi đã cho trẻ lựa chọn ô số trên
màn hình. Sau khi nghe câu hỏi, cả đội hội ý để đưa ra câu trả lời, nếu đội nào
trả lời đúng sẽ được nhận một phần quà của chương trình.
* Dạy trẻ kể lại truyện:
Dạy trẻ kể lại truyện là một nội dung của chương trình làm quen văn học ở
trường mầm non. Đây là hoạt động cơ bản giúp trẻ rèn luyện, thực hành, trải
nghiệm nghệ thuật nó có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nhân cách, chuẩn bị
cho trẻ bước vào trường phổ thông trong mọi lĩnh vực nhất là ngôn ngữ.
Để giúp trẻ kể lại và nhớ nội dung truyện một cách tốt nhất, ngoài việc
đọc kể cho trẻ nghe, tôi còn ứng dụng thêm công nghệ thông tin vào trong giảng

21


Việc sử dụng rối trong tiết học gây được sự chú ý, tò mò của trẻ, tạo điều
kiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối. Ngoài ra, việc sử dụng rối tay khi
cho trẻ kể lại truyện không chỉ phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua việc kể chuyện
mà còn giúp trẻ biết thể hiện các cử chỉ, điệu bộ trong giao tiếp để tăng tính linh
hoạt, sáng tạo, hiệu quả trong giao tiếp.
VD: Với câu chuyện “Chú thỏ thông minh”, tôi sử dụng mô hình sân khấu
là một đầm lầy nhỏ, có hoa, cỏ, cây....nhân vật trong truyện được cách điệu đầu
chú thỏ là một quả bóng nhỏ, tôi dùng len móc thành chiếc váy cho chú thỏ thêm
ngộ nghĩnh. Khi dạy trẻ kể chuyện bằng rối, trước tiên tôi cũng cung cấp nội
dung câu chuyện cho trẻ nghe vào hoạt động chiều, hoạt động góc. Bên cạnh
việc cung cấp nội dung truyện cho trẻ, tôi còn hướng dẫn trẻ cách sử dung rối
tay, tôi dạy trẻ dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng 3 ngón
tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại
trong truyện.
* Đóng kịch: Cho trẻ đóng kịch là giúp trẻ cảm nhận tác phẩm văn học và
phát triển ngôn ngữ một cách sâu sắc và để đạt được điều đó thì việc trang trí
sân khấu và hóa trang cho trẻ rất quan trọng, với câu truyện “ Tích chu” tôi làm
sân khấu có màn che, rồi trang trí cảnh phù hợp. Bên cạnh việc làm mô hình sân
khấu thì việc hóa trang cho trẻ đóng kịch cũng rất cần thiết với nhân vật người
bà trong câu truyện “ Tích chu’ tôi cho trẻ quấn khăn mặc quần áo nâu...Việc

22


hóa trang và bố trí sân khấu phù hợp , trang phục đẹp sẽ giúp trẻ tự tin nhập vai
tạo cho trẻ hứng thú với từng vai diễn.
Thông qua việc tổ chức cho trẻ tập đóng kịch tôi thấy khả năng thể hiện


d. Lồng ghép tích hợp môn làm quen với văn học vào môn học
khác:
Khi thực hiện các môn học khác như: môn toán,chữ cái, môi trường xung
quanh...Tôi đã lồng ghép những câu chuyện,bài thơ,câu đố,ca dao,tục, ngữ...vào
bài học, mục đích là làm cho giờ học trở nên mềm mại và hấp dẫn hơn.
Ví dụ : Trong giờ toán “ Đếm đến 8. Nhận biết các nhóm có 8 đối tượng, nhận
biết số 8”.( ở chủ điểm “ Thế giới động vật ”)
Tôi đã chuẩn bị cho mỗi trẻ 8 con mèo, 8 con cá...Sau đó tôi áp dụng thành
một câu chuyện về gia đình nhà Mèo. (Có một gia đình nhà mèo gồm 8 anh em,
ngày chủ nhạt anh em mèo rủ nhau đi câu cá...
Hoặc với bài về số lượng 5, cho trẻ đọc bài thơ "Họ nhà rau", sau đó hỏi trẻ
trong bài thơ kể về mấy loại rau. Trẻ đếm và nói kết quả có 5 loại rau

24


Hoặc môn môi trường xung quanh : Bài “ Động vật sống trong rừng”. Tôi đã
chuẩn bị sa bàn một khu rừng, sau đó tôi kể thành câu chuyện, kể đến nhân vật
nào thì nhân vật ấy xuất hiện. ( trong một khu rừng nọ có một con vật nhỏ nhắn
nhưng vô cùng tinh khôn...)
Khi tìm hiểu về Bác Hồ, cho trẻ đọc bài thơ "Bác Hồ của em".
Ví dụ: Môn tạo hình đề tài "Xé dán đàn cá bơi",cho trẻ đọc bài thơ "con cá
vàng"
Trong những giờ đón trả trẻ tôi thường đưa thơ chuyện vào đọc cho trẻ nghe,
dạy trẻ đọc, tôi chú ý tìm những bài thơ câu chuyện phù hợp theo từng chủ đề.
Ví dụ: Vào đầu năm học tôi thường tìm những bài thơ như "Bạn mới đến
trường", vào giờ đón trẻ cho trẻ đọc thơ "lời chào buổi sáng"... nhằm giúp trẻ
hiểu và lễ phép chào hỏi, biết thương yêu quan tâm giúp đỡ bạn.
Hay nhân dịp 8/3 tôi đưa vào cho trẻ đọc một số bài thơ, câu chuyện có ý