MỤC LỤC
Nội dung

Trang

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài ……………………….….……………………………….1
1.2. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………..3
1.3. Đối tượng nghiên cứu.....................................................................................3
1.4. Phương pháp nghiên cứu................................................................................3
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận...................................................................................................3
2.2. Thực trạng .....................................................................................................4
2.3. Các giải pháp và biện pháp ...........................................................................6
2.3.1. Các giải pháp tổ chức thực hiện…………..................................................6
2.3.2. Các biện pháp thực hiện..............................................................................7
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm............................................................16
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận........................................................................................................17
3.2. Kiến nghị......................................................................................................18
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân, là
khâu đầu tiên trong quá trình giáo dục, với mục tiêu: Hình thành cho trẻ những
cơ sở đầu tiên của nhân cách con người. Do vậy chương trình giáo dục mầm non
đã được đan xen giữa các hoạt động một cách hợp lý, tri thức trẻ được phát triển,
chịu sự tác động của giáo dục dưới nhiều hình thức khác nhau. Vì vậy cho trẻ

phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ để từ đó đưa ra những
phương pháp, biện pháp thích hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ
tác phẩm văn học thông qua kể chuyện. Mỗi chúng ta đều được lớn lên từ những
tiếng ru ngọt ngào của bà, của mẹ cất lên “Cháu ơi cháu ngủ với bà” hoặc “con
ơi con ngủ cho ngoan”...Do đó ngay từ tuổi mầm non qua những tác phẩm văn
2


học thông qua kể chuyện mang đến cho trẻ những kiến thức cơ bản về cuộc sống
xung quanh mà điều quan trọng nhất đó là giáo dục trẻ về đạo đức làm người.
Làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện còn giúp trẻ tích lũy
và mở rộng vốn từ ngữ phong phú đa dạng, giúp trẻ phát âm chuẩn tiếng việt
khả năng nói rõ, diễn đạt ngôn ngữ rõ ràng mạch lạc. Có thể nói rằng làm quen
với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện ở lứa tuổi mầm non là một hoạt động
quan trọng và rất cần thiết nó góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân
cách toàn diện cho trẻ về mọi mặt như: Đức, Trí, Thể, Mỹ, phát triển ngôn ngữ,
mở rộng kiến thức và mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh cho trẻ. Rất
nhiều câu chuyện đã giúp chúng ta giải đáp những thắc mắc cho trẻ. Ông cha ta
đã có câu “Tiên học lễ, hậu học văn” vì vậy mà ngay từ lứa tuổi mầm non chúng
ta cần phải cho trẻ nhận thức được các vấn đề về đạo đức của con người, từ đó
xây dựng ở trẻ tình cảm đạo đức, hành vi đạo đức cần thiết. Có thể khẳng định
rằng văn học thông qua kể chuyện là một phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ.
Thông qua các nhân vật (đặc biệt là hành động của nhân vật) trong các tác phẩm
trẻ nhận thức được khái niệm về đạo đức, trẻ bộc lộ tình cảm đạo đức đối với
nhân vật và lấy đó làm bài tập cho việc cư xử của mình (hành vi đạo đức). Các
nhà văn đã mượn các nhân vật như: Chàng hoàng tử, Công chúa, Bà tiên, Ông
bụt, Cô bé, Cậu bé. Những con vật như gà, vịt, thỏ, gấu, mèo…Để gửi đến cho
trẻ những bài học giáo dục đạo đức rất nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.
Vậy làm thế nào để cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học thông qua
chuyện kể? Đây là dấu chấm hỏi để cho những người làm công tác giáo dục phải

- Phương pháp đàm thoại: Nhóm phương pháp này phải cho trẻ phát âm
nhiều và trả lời các câu hỏi giúp trẻ pháp triển ngôn ngữ mạch lạc và rõ ràng.
- Phương pháp quan sát, phương pháp trực quan.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Nhóm phương pháp này giúp cho
trẻ nắm được kiến thức và đi lần lượt các bước khám phá trong cuộc sống xung
quang chúng ta.
- Phương pháp thực nghiệm: Là nhóm phương pháp tổ chức cho trẻ thực
hành luyện tập để cung cấp kiến thức và vận dụng những điều đã tiếp thu.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Là phương pháp trực tiếp tác động
vào đối tượng có trong thực tiễn để làm bộc lộ bản chất và quy luật vận động
của đối tượng đó, giúp người nghiên cứu thu thập hoặc làm nảy sinh các ý tưởng
nghiên cứu đề xuất sáng tạo.
- Phương pháp xử lý thống kê: Tổng hợp và phân tích số liệu đã điều tra
và khảo sát.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,
chịu trách nhiệm Chăm sóc - Giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi. Đây là giai đoạn đặt nền
móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người. Nếu không làm tốt việc
Chăm sóc - Giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó
khăn, phức tạp. Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản Việt
Nam về "Định hướng chiến lược giáo dục - đào tạo trong thời kỳ Công nghiệp
hoá, Hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục mầm non phải trang bị cho trẻ
những gì tốt nhất kể cả về vật chất và tinh thần một cách toàn diện”.
Lời nói trong quá trình phát triển bắt trước người xung quanh, mà bắt trước
là năng lực bẩm sinh nhưng bắt trước có thể tốt, có thể không tốt, trẻ có thể học
cả cái đúng, cái sai của lời nói xung quanh. Vì vậy trường mầm non phải là nơi
để phát triển lời nói chuẩn mực cho trẻ và cô giáo là tấm gương phản chiếu rõ
nhất. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã xác định “cùng với
khoa học và công nghệ, Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng

học thông qua kể chuyện là một trong những hoạt động không thể thiếu được và
vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi. Làm thế nào để
cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học thông qua kể chuyện? Đây là dấu
chấm hỏi để cho những người làm công tác giáo dục phải suy nghĩ và tự tìm tòi
ra những phương pháp và biện pháp giáo dục phù hợp. Để đáp ứng được mục
đích đề ra là giúp trẻ có đạo đức tốt, biết yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, yêu
những người xung quanh mình như: Ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, cô giáo và bạn
bè…Thì mỗi giáo viên phải cố gắng trong chăm sóc, giáo dục trẻ để đưa ra
những phương pháp, biện pháp giáo dục trẻ phù hợp theo chương trình giáo dục
mầm non hiện nay.
Vì vậy muốn thúc đẩy nhu cầu đổi mới hình thức theo phương pháp giáo
dục mầm non hiện nay nhằm nâng cao chất lượng phát triển Đức, Trí, Thể, Mỹ
cho trẻ 4-5 tuổi cần: “Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học (kể chuyện) ở trường Mầm non Tuy Lộc - Hậu Lộc”. Đó là một việc làm hết
sức cần thiết giúp trẻ mầm non tiếp cận một cách hồn nhiên và nhanh nhất với
chương trình giáo dục hiện nay.
2.2. Thực trạng
2.2.1. Thuận lợi
Trường mầm non Tuy Lộc là một trường nằm ngay trung tâm của xã.
Trường có 12 lớp học (03 nhóm nhà trẻ và 9 lớp mẫu giáo) trong đó có 1 nhóm
18-24 tháng tuổi, và có 02 nhóm 24 – 36 tháng tuổi, có 03 lớp 3-4 tuổi, 03 lớp
5


4-5 tuổi và 03 lớp 5-6 tuổi, với tổng có 317 học sinh, ăn bán trú 100% được sự
quan tâm của các cấp lãnh đạo, trường được xây dựng khang trang và đầu tư đầy
đủ về cơ sở vật chất. Đồ dùng, đồ chơi trong và ngoài nhóm lớp cơ bản đầy đủ,
đảm bảo yêu cầu. Với đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên luôn tâm huyết với
nghề 100% trình độ đạt chuẩn, 80% trình độ trên chuẩn.
Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp nên tôi nắm vững khả năng ngôn ngữ

2.2.3. Kết quả khảo sát thực trạng.
* Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng
Kết quả
Đạt yêu cầu
Chưa đạt y/c
Nội dung
Tổng
Tốt
Khá
TB
Yếu
Kém
đánh giá
số trẻ
SL %
SL %
SL %
SL % SL %
6


Khả năng quan sát,
lắng nghe của trẻ
30
Trẻ hứng thú tham
gia hoạt động kể
chuyện

30


0

Trẻ hiểu nội dung,
nhớ tên chuyện, biết
30
4
13,3 9
30
16 53,3 1
3,3 0
các nhân vật trong
chuyện
Trẻ biết cái thiện, cái
tốt, cái sấu trong tác 30
5
16,6 9
30
14 46,6 2
6,6 0
phẩm
Trẻ biết kể lại
chuyện, biết đóng 30
3
10
5
16,6 21 70
1
3,3 0
kịch.
Từ bảng khảo sát thực trạng tôi thấy kết quả trên trẻ còn rất hạn chế. (Trẻ



- Luôn đổi mới hình thức để gây hứng thú, quan tâm giúp đỡ những trẻ
yếu để trẻ được hoạt động một cách tích cực, chủ động.
- Tự học, tự tìm hiểu nghiên cứu đổi mới hình thức, phương pháp dạy
học, lấy trẻ làm trung tâm, sưu tầm nguyên vật liệu trang trí lớp cũng như làm
đồ dùng, đồ chơi phục vụ dạy và học nâng cao chất lượng.
- Phối kết hợp với phụ huynh trong việc dạy chuyện cho trẻ.
2.3.2. Các biện pháp thực hiện
* Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp, nắm bắt đặc điểm, tạo hứng thú và sự
chú ý của trẻ trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể
chuyện.
Trong các hoạt động học nói chung và hoạt động văn học (kể chuyện) nói
riêng, việc xây dựng nề nếp cho trẻ luôn được đặt lên hàng đầu. Vì vậy ngay từ
đầu năm học tôi luôn chú trọng đến việc rèn luyện nề nếp, đi sâu tìm hiểu tâm lý
trẻ. Để biết được tính cách riêng của mỗi trẻ tôi đã ghi nhật ký trẻ theo dõi hàng
ngày, từ đó xây dựng kế hoạch đặt ra biện pháp chăm sóc, giáo dục trẻ cho phù
hợp với đặc điểm cá nhân của trẻ.
Với trẻ mẫu giáo (4-5 tuổi) trẻ không thể ngồi im lặng nghe cô kể chuyện
từ đầu đến hết một hoạt động là rất khó bởi ở lứa tuổi này sự tập chung chú ý
của trẻ còn hạn chế vì vậy cô cần có những thủ thuật sáng tạo, luôn đổi mới để
gây hứng thú cho trẻ vào hoạt động, hiểu được đặc điểm của trẻ trong việc làm
quen với tác phẩm văn học thông qua kể chuyện tôi đã sử dụng biện pháp kể
chuyện kết hợp với âm nhạc đan xen cụ thể như sau: Tôi sử dụng âm nhạc từ
lần, kể đầu tiên bằng cách dạo bản nhạc để gây hứng thú và sự chú ý khi bản
nhạc dừng tôi bắt đầu kể, kể lần cuối để tạo không khí sôi động.
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe câu truyện “Tích Chu” tôi bật nhạc cho trẻ nghe
bài hát “Cháu yêu bà”. Biện pháp này đòi hỏi giáo viên phải nắm được nội dung
câu chuyện để lựa chọn bài hát cho phù hợp.
Kể chuyện đến với trẻ trên nền nhạc sẽ tạo ra được sự lôi cuốn, hấp dẫn đối

giấy hoặc vẽ thêm mắt, mũi, tai cho các con vật, ngoài ra tôi còn cho trẻ tô màu
làm thành sách tranh về câu chuyện, làm những bộ trang phục để dạy trẻ đóng
kịch theo từng chủ đề và phù hợp với nội dung bài dạy.
(Ảnh 3: Cô cùng trẻ làm đồ dùng, đồ chơi).
Hàng tháng tôi và các cháu đều sử dụng những vật liệu có sẵn như giấy
vụn, các loại lá, các màu, hạt, hột… để xé dán thành những cuốn tranh chuyện
do trẻ tự làm bằng những hình ảnh sưu tầm được, gợi ý cho trẻ tự sáng tạo theo
trí tưởng tượng của trẻ.
Từ những quần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi hướng dẫn trẻ làm các con rối
cùng với cô thật xinh xắn từ những chuyện kể trẻ được làm quen, được nghe.
Ví dụ: Từ lõi giấy vệ sinh tôi kết hợp với qủa bóng bàn làm phần đầu con
rối, tóc làm bằng đất nặn hoặc bằng sợi vải, miếng sốp hoặc mảnh vải bọc ra
ngoài lõi giấy làm áo đầm và vẽ các hoạ tiết trang trí đa dạng màu sắc để thu hút
trẻ và tôi có thể hướng dẫn trẻ làm theo hoặc tôi có thể sử dụng vải vụn, mút,
giấy, lá cây xốp bìa cứng để làm mũ các nhân vật có trong những câu chuyện
học trong chủ đề….để làm những bức tranh, cuốn sách tranh, làm những bộ
trang phục những chiếc mũ thật xinh xắn để trẻ được biểu diễn trong khi đóng
kịch.
Sau khi kể chuyện xong tôi thường làm những loại sách tranh chuyện in
mờ những hình ảnh có trong câu chuyện do đó việc cho trẻ mạc lại những hình
ảnh trong câu chuyện cũng góp phần làm cho trẻ hứng thú khi xem và khắc sâu
lại cho trẻ những hình ảnh có trong câu chuyện.
Để giờ học gây hứng thú với trẻ tôi sử dụng những đồ dùng, đồ chơi làm
được tạo nên một mô hình trực quan sinh động lồng ghép sử dụng vào giờ học,
tạo cho trẻ cảm thấy thích thú và tò mò chú ý vào giờ học.
Ví dụ: Với hoạt động kể chuyện: “Thỏ dọn nhà” tôi sẽ sử dụng quả bóng
ten nít làm đầu, lõi giấy vệ sinh làm cổ và thân, rồi dùng vải làm áo, váy, lấy xốp
cắt tạo thành tai, mắt, mũi miệng…..tạo nên thỏ vàng, thỏ nâu....Với sự bố trí
cây xanh, ngôi nhà tôi tạo nên một mô hình trực quan cho câu chuyện, kết hợp
với lời kể và đàm thoại sẽ cuốn hút trẻ vào câu chuyện.

Cô thể hiện nhân vật Lợn Trắng và Lợn Đen dũng cảm, giọng kể mạch
lạc, rõ ràng đanh thép, nét mặt hiên ngang.
Hổ Vằn giọng ồm ồm, to quát tháo Lợn Trắng, nét mặt Lợn Vằn dữ tợn.
Lợn Trắng với tính cách nhút nhát thì giọng rụt rè, run run, nét mặt biểu
lộ sự sợ hãi.
Từ những biện pháp tự rèn luyện bản thân tôi thấy đã mang lại hiệu quả
rất cao trong giờ dạy kể chuyện tôi thấy trẻ hứng thú ngồi im nghe cô kể chuyện.
Trong tất cả các tác phẩm văn học (kể chuyện) mà tôi định đưa ra cho trẻ cảm
nhận tôi luôn xác định chuẩn giọng đọc, giọng kể cho câu chuyện, giọng đặc
trưng cho từng nhân vật, từng tình huống trong chuyện. Và khi kể, đọc cho trẻ
nghe hay khi đã hướng dẫn trẻ đọc, kể tôi cố gắng giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc
thái cơ bản trong giọng kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật,
giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường. Qua tác phẩn văn học (kể chuyện), trẻ
quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần
tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà
văn muốn truyền đạt.
10


Ví dụ: Với câu chuyện “Rùa và Thỏ” tôi sử dụng mô hình sân khấu là một
khu rừng nhỏ, có hoa, cỏ, cây…Trẻ làm các con rối từ các loại rau, củ, quả. Khi
tôi dạy, tôi dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng ba ngón tay:
Ngón cái, trỏ, giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong chuyện…
Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà số trẻ có khả năng cảm thụ tác
phẩm văn học (kể chuyện) đạt cao, đa số trẻ nhớ được nội dung câu chuyện, lời
thoại của các nhân vật trong chuyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính
cách của nhân vật trong chuyện như ai là người xấu? Ai là người tốt.
* Biện pháp 4: Lấy trẻ làm trung tâm của các hoạt động dạy và học.
Thực tế hiện nay quan điểm “Giáo viên làm trung tâm cho mọi hoạt động
giáo dục”. Đã chuyển sang quan điểm “Lấy trẻ làm trung tâm”. Trẻ phải được

câu hỏi như: Hàng ngày các con chăm sóc hạt cải như thế nào? Được tưới nước
11


hàng ngày hạt cải đã như thế nào? Tiếp đó tôi mới hướng cho trẻ kể chuyện về
cây cải. (Ảnh 5: Cô cùng trẻ quan sát rau cải dẫn dắt vào bài).
Để giúp trẻ nhớ được trình tự câu chuyện, kể chuyện diễn cảm và hóa thân
vào các nhân vật khi trẻ đóng kịch, trong các giờ hoạt động chung tôi đã luôn
chú ý tới hệ thống câu hỏi, câu gợi ý và đồ dùng trực quan để tạo sự hứng thú
và khuyến khích trẻ thể hiện các sắc thái tình cảm, ngữ điệu giọng của các nhân
vật trong từng câu chuyện.
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới động vật với câu chuyện “Ba chú lợn nhỏ”
+ Hệ thống câu hỏi về nhân vật Hổ Vằn, cần đặt các câu hỏi như: Hổ Vằn
là con vật như thế nào? Vậy khi bắt trước Hổ Vằn nói thì phải thể hiện giọng nói
như thế nào? Cả lớp mình hãy chú ý xem bạn giả giọng của Hổ Vằn có giống
không nhé! Với con sẽ thể hiện như thế nào?
+ Đồ dùng trực quan: Sử dụng tranh, sân khấu, sa bàn, rối tay, băng hình
theo lựa chọn phù hợp với nội dung câu chuyện, đã được tách lời để tạo
hình ảnh sống động thu hút sự chú ý của trẻ và giúp trẻ ghi nhớ, khắc sâu về nội
dung, diễn biến của câu chuyện, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị
có tính lôgic để đàm thoại với trẻ với phương châm “lấy trẻ làm trung tâm”.
Bên cạnh các biện pháp nói trên trong các giờ dạy trẻ đóng kịch tôi còn sưu
tầm các bản nhạc phù hợp với câu chuyện để làm phụ họa khi trẻ thể hiện các
vai (Ảnh 6: Cô sử dụng tranh, sân khấu khi kể chuyện).
- Tổ chức hội thi bé kể chuyện hay của lớp: Mỗi chủ đề tổ chức một lần
vào tuần cuối của chủ đề. Trong mỗi lần tổ chức thi tôi đều mời một số giáo viên
trong trường, ban giám hiệu và một số phụ huynh của lớp tới dự. Qua hình thức
này đã tạo được hứng thú cho trẻ và sự quan tâm, phấn khởi, sự tin tưởng của
các bậc phụ huynh đối với việc chăm sóc, giáo dục của giáo viên trong lớp. Từ
những câu hỏi cô đưa ra kích thích được tư duy của trẻ giúp trẻ nhớ lại khắc sâu

đề tôi có thể tích hợp, lồng ghép vào nội dung của giờ học sao cho giờ học liên
hoàn và phù hợp với nội dung bài học cụ thể như:
Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” qua câu truyện “Dê con nhanh trí”
Đối với trẻ nhỏ kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày vô cùng quan
trọng. Làm như thế để trẻ lĩnh hội các kỹ năng ấy. Đây chính là nghệ thuật của
cô: Cô lấy tấm gương của các bạn tốt để trẻ noi theo. Đặc biệt là những câu
chuyện có nội dung vô cùng hấp dẫn với trẻ cô đưa ra để giáo dục.
Với chủ đề này tôi tích hợp hoạt động: Toán; Khám phá khoa học.
Lồng ghép chuyên đề giáo dục kỹ năng sống.
Ví dụ: Ở chủ đề “Gia đình” qua câu chuyện “Ngôi nhà ngọt ngào”
Giáo dục trẻ những điều cơ bản trong cuộc sống thường ngày. Cô giáo dục
trẻ: Hàng ngày các con phải nhớ đánh răng vào buổi sáng và tối, ngoài ra cần
phải thường xuyên xúc miệng nước muối răng sạch sẽ không bị sâu răng.
Tôi tích hợp hoạt động học: Âm nhạc; Tạo hình.
Lồng ghép chuyên đề Giáo dục vệ sinh.
Ví dụ: Chủ đề “Giao thông” kể câu chuyện “Kiến con đi xe ô tô”
Giáo dục trẻ về an toàn giao thông, trẻ biết tín hiệu, yêu cầu của đèn xang,
đèn đỏ, đèn vàng, khi trẻ tham gia giao thông phải có người lớn dẫn qua đường.
Với chủ đề này tôi tích hợp: Hoạt động Toán; Khám phá khoa học.
Lồng ghép chuyên đề: Giáo dục an toàn giao thông.
Ví dụ: Chủ đề “Quê hương đất nước Bác Hồ”
Kể chuyện theo tranh “Bác Hồ về thăm quê”.
+ Tranh 1: Bác Hồ với các em thiếu nhi.
+ Tranh 2: Bác Hồ mặc dản dị nói chuyện với các cụ già.
+ Tranh 3: Bác Hồ đang trồng cây.
Cô giáo dục trẻ: Các con ạ! Bác Hồ của chúng ta rất yêu Tổ Quốc, yêu quê
hương. Bác luôn dành nhiều tình thương cho mọi người, Bác yêu thiên nhiên
nên mỗi lần về quê Bác đều trồng cây để thiên nhiên tươi mát và môi trường
trong sạch. Vì vậy các con hãy học tập theo tấm gương của Bác Hồ luôn giản dị,
vui vẻ hoà đồng với mọi người và luôn giữ cho môi trường luôn trong sạch nhé!

nên một trong những yêu cầu khi chọn tác phẩm văn học có thể chuyển từ ngôn
ngữ viết sang ngôn ngữ kể lại, chuyển thể từ chuyện sang kịch bản. Đối với tác
phẩm chuyển từ chuyện sang kịch bản đòi hỏi chuyện phải có tính kịch, có mâu
thuẫn, xung đột giữa các nhân vật.
Các tác phẩm được lựa chọn phải đáp ứng được yêu cầu giáo dục. Giáo dục
tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, cách đối nhân xử thế, bộc lộ
tính cách của nhân vật phải rõ ràng, phù hợp qua hành động và ngôn ngữ.
Chuyển thể kịch bản: Là quá trình chuyển thể tác phẩm từ kể sang kịch bản.
Đây là công việc hết sức quan trọng, đòi hỏi người giáo viên phải thực sự hiểu
sâu sắc tác phẩm, tính cách từng nhân vật trong tác phẩm. Chủ động trong việc
sáng tạo hay bổ sung thêm những tình tiết, sự kiện vào kịch bản để tạo nên sự
hấp dẫn, lôi cuốn mà không thay đổi nội dung cốt chuyện trước hết giáo viên
phải xác định rõ số lượng nhân vật trong một tác phẩm, quá trình phát triển tâm
lý, tính cách rõ nét của mỗi nhân vật sao cho phù hợp và nổi bật được nội dung
tác phẩm.
Ngoài ra còn phải xác định tính chất ngôn ngữ nhân vật: Bởi trong các vở
kịch, tính cách các nhân vật được bộc lộ qua hành động và ngôn ngữ trong đó
bao gồm cả ngôn ngữ độc thoại vì ngôn ngữ độc thoại trong kịch bản thường là
những lời giới thiệu, lời dẫn chuyện trong chuyện kể, đòi hỏi giáo viên phải
14


khéo léo đưa ra những lời giới thiệu, lời nói đó trở thành lời nói của nhân vật
cùng với thái độ, cử chỉ, hành động để giúp cho người nghe, người xem hiểu
được diễn biến của vở kịch.
Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” với câu truyện Thỏ dọn nhà.
Tôi dựng cảnh ngôi nhà, bàn ghế, giỏ khâu với quang cảnh cây xanh, hoa lá.
rồi dựng cảnh con đường, hàng cây …
Cháu Tuấn Anh đóng vai (Thỏ Nâu - Anh cả trong nhà giọng trầm tĩnh) Anh
Thỏ Nâu giao việc cho các em giọng nói phải dứt khoát trững trạc, Thỏ Hồng là

nơi nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển ngôn ngữ lĩnh hội kiến thức được dễ
dàng.
+ Giờ đón - trả trẻ, ngoài công việc nhắc trẻ chào bố mẹ, ông bà, cô giáo,…
giữ vệ sinh tôi thường hay trò chuyện với trẻ theo chủ đề của chương trình học
hoặc tôi trò chuyện với trẻ về nội dung chuyện kể, trong chủ đề đó.
15


Ví dụ: Với chủ đề “Gia đình của bé” vào giờ đón trẻ tôi trò chuyện với trẻ về
gia đình trẻ như: Trong gia đình con có những ai? Con có cảm nhận gì về người
thân trong gia đình và mẹ của con? rồi tôi dẫn dắt trò chuyện với trẻ về câu
chuyện “Vẽ chân dung mẹ”.
Hoặc với câu truyện “Tích Chu” tôi sẽ mở băng đĩa cho trẻ nghe câu truyện.
Hay tôi cho trẻ được chơi theo ý thích trong đó góc sách chuyện tôi luôn
khuyến khích trẻ tham gia. Trẻ sẽ được xem các câu chuyện mà trẻ thích, được
chơi với các con rối trẻ yêu, được nghe các câu chuyện mà trẻ cảm thấy hứng
thú…Khi trẻ được tiếp xúc nhiều lần trẻ sẽ dần dần cảm nhận được những cái
hay cái đẹp trong các tác phẩm đó và sẽ càng ngày càng thích thú hơn với các
hoạt động văn học (kể chuyện).
+ Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với văn học thông qua
kể chuyện, theo nội dung của từng chủ đề: Trẻ được ngồi dưới tán cây nghe cô
kể các câu chuyện cổ tích, những câu chuyện gắn với cuộc sống hàng ngày của
các con. (Ảnh 9: Cô kết hợp kể chuyện cho trẻ nghe).
+ Làm quen văn học thông qua chuyện kể qua các “hoạt động khác”.
Trong mọi giờ học khác đều có thể tích hợp hoạt động làm quen văn học thông
qua những câu chuyện đã học của các chủ đề.
+ Trẻ làm quen văn học thông qua giờ “hoạt động góc”: Trong giờ hoạt động
chung trẻ không thể thuộc được câu chuyện vì ở lứa tuổi này trẻ rất dễ nhớ mà
mau quên. Ta cần cho trẻ làm quen văn học thông qua kể chuyện mọi lúc, mọi
nơi và hoạt động góc, giờ hoạt động góc trẻ được tham gia chơi rất hồn nhiên

Qua việc áp dụng một số biện pháp trong và ngoài giờ học, chất lượng về
hoạt động làm quen tác phẩm văn học thông qua kể chuyện của lớp tôi tăng lên
rõ rệt, các cháu rất thích học hoạt động này, rất mạnh dạn khi giao tiếp, thích trò
chuyện cùng người lớn và đặc biệt rất thích tham gia vào hoạt động của tất cả
các chương trình giáo dục mầm non nói chung, hoạt động văn học thông qua kể
chuyện nói riêng.
* Biện pháp 8: Giáo dục trẻ cá biệt
Trẻ trong lớp sự phát triển không đều như nhau. Mỗi cháu đều có một cá
tính riêng, cháu thì nhanh nhẹn hoạt bát, cháu thì nhút nhát chậm chạp. Là giáo
viên tôi luôn gần gũi tiếp xúc với trẻ để nắm bắt được tâm sinh lí của trẻ và khả
năng tiếp thu của trẻ để từ đó có những biện pháp dạy trẻ phù hợp. Với trẻ dù
mạnh dạn hay không mạnh dạn tôi cũng động viên khích lệ trẻ cùng cô tham gia
vào các hoạt động. Đối với trẻ còn nhút nhát tôi luôn cổ vũ động viên trẻ và cho
trẻ hoạt động thường xuyên vào các cuộc thi, khi trẻ thực hiện được tôi luôn kịp
thời khen gợi, khuyến khích trẻ để trẻ hứng thú mạnh dạn, tự tin hơn trong hoạt
động.
Việc giáo dục cá biệt có ý thức nề nếp khi sinh hoạt tập thể, vui chơi, học
tập cùng bạn bè trong lớp trong các hoạt động hàng ngày là nhiệm vụ quan trọng
của giáo viên mầm non. Có như vậy mới hình thành dần dần ở trẻ những thói
quen kỷ luật, những nề nếp nội quy, tạo tiền đề nhân cách sống của con người
văn minh sau này cho trẻ. Đặc biệt trong lĩnh vực cho trẻ làm quen với tác phẩm
văn học thông qua kể chuyện, giáo dục trẻ cá biệt sẽ giúp cô giáo củng cố, bổ
sung các kiến thức, kĩ năng, cách phát âm và từ đó trẻ có khả năng cảm thụ tác
phẩm. Trong quá trình dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học thông qua kể
chuyện, tôi luôn tìm hiểu khả năng, đặc điểm tâm lý của từng trẻ. Từ đó xây
dựng các biện pháp giáo dục phù hợp.
- Ở lớp có khoảng 10% trẻ còn chưa tự tin vào bản thân, ít giơ tay phát
biểu, cô có khuyến khích thì cũng không giơ tay, nói nhỏ. Do các cô thường sợ
mất thời gian thường thích gọi trẻ mạnh dạn trả lời lưu loát chứ ít quan tâm đến
trẻ nhút nhát. Vì lẽ đó mà cháu lại càng ít có cơ hội trả lời.

Góc của văn học (kể chuyện) tôi ghi những câu chuyện dạy trẻ trong chủ
đề, phô tô nội dung câu chuyện gửi cho phụ huynh để phụ huynh biết trẻ học
được những câu chuyện gì? Nội dung như thế nào? Để tiếp tục dạy trẻ ở nhà,
hiện nay vấn đề xã hội giáo dục đang được cả nước triển khai sâu rộng. Việc
quan tâm đến lớp “măng non” (trẻ mầm non) không còn là việc riêng của cô
giáo, của gia đình và của toàn xã hôi. Nắm bắt được cơ hội này tôi không ngừng
phối hợp với các ngành, các cấp trong việc dạy chuyện cho trẻ.
Ví dụ: Tham mưu với các đoàn thể như đoàn thanh niên, hội phụ nữ
(quyên góp sách báo để làm đồ dùng đồ chơi, tuyên truyền giáo dục trẻ qua các
buổi họp), hội cựu chiến binh (kể chuyện về ngày 22/12).
Ví dụ: Khi con đi học về bố, mẹ có thể hỏi trẻ hôm nay ở lớp con học bài
gì? Và gợi ý cho trẻ để trẻ tự kể lại chuyện mà cô vừa dạy ở trường cho ông, bà
và bố, mẹ nghe như:
- Câu truyện mà hôm nay cô giáo kể là câu chuyện gì con?
- Thế trong câu chuyện “Ba chú lợn nhỏ” có mấy nhân vật? Vậy con thích
nhân vật nào?
Ví dụ: Câu chuyện gì nói về luật giao thông? Hoặc bạn Bin có thương mẹ
không? Trong câu chuyện gì?
Sau thời gian phối kết hợp giữa cộng đồng, gia đình và cô giáo tôi nhận
thấy khả năng cảm nhận của trẻ nâng lên rõ rệt. Đặc biệt các bậc phụ huynh đã
thực sự phấn khởi khi thấy con em mình tiến bộ rõ rệt.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
18


* Bảng 2: Kết quả sau khi áp dụng một số biện pháp nâng cao chất
lượng.
Kết quả
Tốt
SL %

33,3 10

33,3 10

33,3 0

0

0

0

9

30

36,6 10

33,3 0

0

0

0

10

33,3 12


30

Trẻ hiểu nội dung, nhớ
tên chuyện, biết các 30
nhân vật trong chuyện
Trẻ biết cái thiện, cái
tốt, cái sấu trong tác 30
phẩm
Trẻ biết kể lại chuyện,
30
biết đóng kịch.

11

TB
SL %

8

Chưa đạt
Yếu
Kém
SL % SL %

0

* Kết quả: So sánh kết quả khảo sát của bảng 1 và kết quả sau khi áp
dụng “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 4 -5 tuổi làm
quen với tác phẩm văn học (kể chuyện)”, của bảng 2 ta thấy kết quả đã nâng lên
rõ rệt trẻ Đạt: Tốt từ 30 % đến 33,3 %, khá từ 33,3 % đến 40 %. Trung bình

với văn học (kể chuyện) trong chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ, biết cảm thụ
tác phẩm văn học (kể chuyện) và nắm vững đặc điểm nhận thức của trẻ để có
phương pháp dạy phù hợp. Chú ý khai thác nội dung câu chuyện để đạt được sự
phát triển toàn diện ở trẻ. Không nên chỉ coi văn học đơn thuần là phương tiện
giáo dục đạo đức qua mỗi câu chuyện kể. Giáo viên cần tìm tòi nghiên cứu tài
liệu, biết lựa chọn những tác phẩm có ngôn ngữ biểu cảm phù hợp với lứa tuổi.
Trong suốt quá trình giáo dục trẻ cô giáo nên sử dụng biện pháp lồng ghép,
tích hợp các hoạt động và các chuyên đề với nhau để đưa trẻ đến lĩnh hội kiến
thức một cách ngắn nhất và đạt được hiệu quả cao nhất để giúp trẻ phát triển
toàn diện về nhân cách. Luôn tạo môi trường trong và ngoài lớp sạch đẹp,
thoáng mát, không khí vui vẻ, trình bầy các góc thật gọn gàng và hấp dẫn, thu
hút được sự chú ý của trẻ, đặc biệt là góc văn học (kể chuyện).
Đến với văn học nói chung và hoạt động kể chuyện nói riêng trẻ bắt gặp
hình ảnh của thế giới xung quanh. Từ đó càng gần gũi và yêu mến mỗi khi nhập
vai vào mỗi câu chuyện. Làm quen với hoạt động kể chuyện giúp trẻ hình thành
một số khái niệm: Nhân vật, hình ảnh, tính cách, tên chuyện. Nhận biết mối
quan hệ giữa hoàn cảnh với tính cách nhân vật, giữa lời kể, lời đọc và ngôn ngữ
của nhân vật. Qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ của mình rõ ràng, mạch lạc
hơn, chau chuốt hơn.
Chú trọng đến việc cải tiến đồ dùng, đẹp, hấp dẫn, sinh động. Đồ dùng
phải luôn thay đổi ở mỗi tiết học cho phù hợp có tính giáo dục và có giá trị sử
dụng để gây hứng thú cho trẻ. Bên cạnh đó luôn chú trọng đến học sinh cá biệt
trong lớp và phải luôn sưu tầm tranh ảnh, con giống, con rối đẹp, phù hợp gây
được sự chú ý cho trẻ…Để phục vụ các hoạt động nói chung và hoạt động văn
học thông qua chuyện kể nói riêng. Cô giáo phải có năng khiếu đọc, kể hay, hấp
dẫn trẻ và là hình ảnh mẫu mực cung cấp vốn từ, sữa lỗi phát âm, sử dụng ngôn
ngữ chính xác cho trẻ.
Phải biết tham mưu với nhà trường, các cấp lãnh đạo, các đoàn thể ở địa
phương và vận động phụ huynh cùng đóng góp để có đủ đồ dùng phục vụ các
hoạt động.

tránh khỏi sự thiếu sót nên tôi rất mong hội đồng khoa học cấp trên xem xét, bổ
sung để bài sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Hậu Lộc, ngày 15 tháng 05 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Tác giả

Hoàng Thị Hà

21


22


23