Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

MỤC LỤC
NỘI DUNG

TRANG
PHẦN MỞ ĐẦU
2
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
2
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
2
3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
2
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2
PHẦN NỘI DUNG
3
1.1. XÂY DỰNG BỘ CÂU HỎI SO SÁNH THEO ĐỊNH
3
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH.
1.2. MỘT SỐ CÂU HỎI ĐÃ XÂY DỰNG
3
1.3. KIỂM NGHIỆM ĐÁNH GIÁ
15
PHẦN KẾT LUẬN
16

PHẦN MỞ ĐẦU

phát triển năng lực học sinh" nhằm tập hợp các nội dung, câu hỏi theo một
trình tự logic giúp học sinh dễ dàng tiếp nhận kiến thức và ứng dụng thực tiễn
khi học xong một chuyên đề.
2. Mục đích nghiên cứu.
Sau khi đề tài hoàn thành sẽ có được một tài liệu tham khảo phục vụ cho
việc dạy học môn Công nghệ 12. Đề tài là kết quả của quá trình đầu tư tìm hiểu
với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Công nghệ ở trường
THPT.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
* Đối tượng nghiên cứu.
- Quá trình dạy học môn Công nghệ lớp 12 THPT.
- Tình huống có vấn đề và phương pháp dạy học đàm thoại theo hướng
tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh.
* Phạm vi nghiên cứu.
Xây dựng các câu hỏi so sánh bằng phương pháp lôgíc kết hợp với đàm
thoại nêu vấn đề trong nội dung môn công nghệ 12.
4. Phương pháp nghiên cứu.
Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp phân tích lý luận.
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

PHẦN NỘI DUNG
2

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm


Khi làm các câu hỏi kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực thì giáo viên thu về dưới nhiều hình thức như: tổ chức trao đổi kết quả chéo
nhau giữa các học sinh với nhau, hoặc tự học sinh, tự nhóm học tập sửa chữa,
cho điểm dưới sự điều khiển, gợi mở của giáo viên. Học sinh tự đánh giá, cho
điểm vào phiếu rồi thông tin lại cho giáo viên
1.1.4 Yêu cầu đối với học sinh.
- Có sự tập trung chú ý vào nhiệm vụ học tập.
- Hăng hái tham gia trao đổi, thảo luận, chủ động nên vấn đề, câu hỏi và
sẵn sàng bày tỏ suy nghĩ, quan điểm của mình.
- Cần phải rèn luyện một số kĩ năng: quan sát hình vẽ, nhận xét, so sánh
kết luận, suy nghĩ và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.
1.2 Một số câu hỏi đã xây dựng.
1.2.1 Sau khi học xong bài 4: Linh kiện bán dẫn và IC. Giáo viên đặt ra các
câu hỏi so sánh để tổng kết và mở rộng.
Câu 1: Nêu sự giống và khác nhau của Điốt tiếp mặt và Tirixto?

3

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

Hướng dẫn:
- Giống nhau: + Cấu tạo: Đều được chế tạo từ các chất bán dẫn loại P và loại N.
+ Công dụng: Điốt tiếp mặt và Tirixto đều cho dòng điện chạy
qua theo một chiều nhất định từ A sang K nên chúng dùng để chỉnh lưu biến
dòng xoay chiều thành dòng 1 chiều.

thuận (phân cực thuận) Tirixto vẫn
không dẫn điện.
- Khi đồng thời Tirixto mắc vào mạch
có U thuận và cực điều khiển có điện
áp dương Uđk >0 thì Tirixto cho phép
dòng đi qua.

Câu 2: So sánh Triac và Điac?
Hướng dẫn:
- Giống nhau: + Cấu tạo: Điac có cấu tạo giống Triac
+ Công dụng: Triac và điac dùng để điều khiển các thiết bị điện
trong các mạch điện xoay chiều.
Ví dụ: * Kiểm tra và điều khiển vận tốc của mô tơ điện.
* Kiểm tra và điều khiển nhiệt độ.

4

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

* Kiểm tra và điều khiển cường độ chiếu sáng.
* Làm các mạch quét trong màn hình tivi.
- Khác nhau:
+ Cấu tạo: Triac có ba dây dẫn ra là A1, A2, G. Điac có hai dây dẫn ra là
A1, A2.
+ Nguyên lý làm việc:

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

* Khi que đỏ đặt vào cực nào mà que đen đặt vào 2 cực còn lại, thấy điện
trở đều nhỏ. Đó chính là cực B và loại tranzito đó là loại PNP.

E
Que đỏ
(-)

N

P

C

N

B

Que đen (+)
* Khi que đen đặt vào cực nào mà que đỏ đặt vào 2 cực còn lại, thấy điện
trở đều nhỏ. Đó chính là cực B và loại tranzito đó là loại NPN.
Câu 2: Trên thực tế có thể mắc hai điôt đối nhau để tạo ra tranzito được không?
Tại sao?
Hướng dẫn:

được phân cực thuận, tirixto chưa dẫn điện, khi có một điện áp kích vào chân G
thì tirixto dẫn cho đến khi điện áp đảo chiều hoặc cắt điện áp nguồn tirixto mới
ngưng dẫn.
1.2.3 Sau khi học xong bài 7: Khái niệm về mạch điện tử - Chỉnh lưu- Nguồn
một chiều. Giáo viên đặt ra câu hỏi so sánh.
Câu 1: So sánh ưu nhược điểm của các loại mạch chỉnh lưu.
Hướng dẫn:
a) Mạch chỉnh lưu nửa chu kì.

7

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

- Ưu điểm: + Mạch đơn giản, chỉ dùng 1 điôt.
- Nhược điểm: + Hiệu suất sử dụng biến áp nguồn thấp.
+ Dạng sóng ra có độ gợn lớn nên việc lọc san bằng độ gợn khó
khăn
⇒ hiệu quả kém, thực tế ít sử dụng
b) Mạch chỉnh lưu hai nửa chu kì: Có hai loại
* Mạch chỉnh lưu 2 điôt:
Đ1
+
Rt

U2a~


Lê Thị Vân Khánh

U2

U~

+

Đ1

Đ4

Rt

U-

Đ2

Đ3

_

U~
t
Uπ

2 π 3π 4π

5π 6π 7π 8π


Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

- Khác nhau:
+ Vô tuyến truyền hình: dùng sóng điện từ để phát thông tin.
+ Truyền hình cáp: dùng dây dẫn để phát thông tin.
+ Truyền hình kỹ thuật số : truyền số hóa và phải có đầu thu kỹ thuật số.
1.2.5 Sau khi học xong bài 19: Máy thu thanh. Giáo viên đặt ra các câu hỏi
so sánh.
Câu 1: Máy thu thanh và máy tăng âm khác nhau như thế nào?
Hướng dẫn:
Máy thu thanh là thiết bị điện tử thu sóng điện từ trong không gian, sau
đó chọn lọc, xử lí, khuếch đại và phát ra âm thanh. Nó khác máy tăng âm ở chỗ:
Máy tăng âm thu tiến hiệu trực tiếp có tần số thấp rồi khuếch đại và biến thành
âm thanh. Còn máy thu thanh thu tiến hiệu ở xa trong không gian có tần số cao,
do đó phải chọn tách sóng rồi mới khuếch đại để tạo thành âm thanh.
Câu 2: So sánh máy thu thanh AM và máy thu thanh FM?
Hướng dẫn:
Trước khi so sánh về máy thu thanh AM và máy thu thanh FM ta cần tìm
hiểu thế nào là máy thu thanh AM và máy thu thanh FM.
Âm thanh muốn truyền thông đi xa phải được biến thành tín hiệu điện.
Tín hiệu điện này có tần số rất thấp (tín hiệu âm tần), muốn đi xa được phải gửi
vào sóng mang có tần số cao, để sóng mang đem nó đi xa. Quá trình gửi sóng
gọi là điều biến (điều chỉnh và biến đổi). Có 2 cách điều biến:
- Khi đem tín hiệu âm tần điều biến tín hiệu cao tần làm cho biên độ tiến

Câu 1: Máy thu hình đen trắng và máy thu hình màu có đặc điểm gì giống và
khác nhau?
Hướng dẫn:
- Giống nhau: Đều là thiết bị dùng để tái tạo lại âm thanh và hình ảnh .
- Khác nhau: + Máy thu hình đen trắng luôn thu được chương trình đen trắng
(hai màu đen và trắng) ngay cả khi chương trình phát là màu.
+ Máy thu hình màu: Thu màu khi chương trình phát là màu (màu
sắc trong tự nhiên) và thu được chương trình đen trắng khi chương trình phát là
đen trắng.
Truyền hình màu ra đời khi truyền hình đen trắng đã trưởng thành và vẫn
còn đang được sử dụng rộng rãi, vì vậy khi xây dựng truyền hình màu thì toàn
bộ hệ thống truyền hình đen trắng vẫn được giữ nguyên và người ta chỉ truyền
thêm các tín hiệu màu. Các tín hiệu FM tiếng, tín hiệu đồng bộ dòng và đồng bộ
mành không thay đổi, riêng tín hiệu Video được đổi thành hai tín hiệu là Y và C,
Y là tín hiệu chói mang thông tin về hình ảnh đen trắng và C là sóng mang phụ
mang thông tin về tín hiệu màu.
Như vậy trong tín hiệu truyền hình màu thì tín hiệu Video tổng hợp bao
gồm: Tín hiệu chói ký hiệu là Y - mang thông tin về hình ảnh đen trắng, đây
chính là tín hiệu Video được giữ lại khi phát triển truyền hình màu, nhằm tương
thích với các máy thu hình đen trắng.
* Tín hiệu C là sóng mang phụ, mang thông tin về màu sắc
* Tín hiệu FM là sóng mang điều tần của tín hiệu tiếng
* Xung H.syn là xung đồng bộ dòng
* Xung V.syn là xung đồng bộ mành.
So với truyền hình đen trắng thì tín hiệu Y là tín hiệu thị tần, xung H.syn,
xung V.syn, và tín hiệu FM là không thay đổi, như vậy truyền hình màu thực
chất là truyền hình đen trắng có thêm tín hiệu sóng mang màu C, điều này có
nghĩa là tất cả các kiến thức về truyền hình đen trắng đều được tận dụng lại, vì
vậy hiểu được truyền hình đen trắng sẽ giúp bạn hiểu truyền hình màu dễ dàng
hơn.


Thông thường người ta nối 3 pha của nguồn điện, ba pha của tải thành
hình sao(Y), hoặc tam giác
- Nối hình sao: 3 điểm cuối X, Y, Z nối với nhau tạo thành điểm trung
tính O
- Nối hình tam giác: đầu pha này nối với pha kia
+ Cách nối nguồn điện ba pha:
Nối hình sao
Nối tam giác

12

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

+ Cách nối tải ba pha:
Nối hình sao

Nối hình tam giác

+ Quan hệ giữa đại lượng dây và đại lượng pha:
Khi nối hình sao
Khi nối tam giác
Id = I p

Ud = U p

Câu 2: So sánh máy biến áp 3 pha và máy biến áp 1 pha?
Hướng dẫn:
- Giống nhau: + Công dụng: Đều dùng để biến đổi điện áp của dòng điện xoay
chiều (tăng hoặc giảm) nhưng không làm thay đổi tần số của nó.
+ Nguyên lý làm việc: Đều là thiết bị điện từ tĩnh, làm việc theo
nguyên lý cảm ứng điện từ.
+ Cấu tạo: Đều gồm có 2 phần chính là lõi thép và cuộn dây.
- Khác nhau: + Cấu tạo:
- Máy biến áp 1 pha: Lõi thép gồm các lá thép kỹ thuật điện
ghép lại thành 1 khối. Cuộn dây gồm 2 cuộn dây là sơ cấp nối với nguồn điện và
thứ cấp nối với tải.

- Máy biến áp 3 pha: Lõi thép có 3 trụ để quấn dây và gông
từ để khép kín mạch. Cuộn dây gồm có 3 dây quấn nhận điện vào kí hiệu AX,
BY, CZ và 3 dây quấn đưa điện ra kí hiệu ax, by, cz.
C

A

B

X

Y

Z

x

y

– 2016 ở trường THPT Lê Hoàn, tôi phụ trách giảng dạy 4 lớp công nghệ 12.
Qua khảo sát bằng so sánh kết quả học tập trung bình giữa các lớp, tôi tiến hành
dạy học thực nghiệm trên hai lớp: 12A1 và 12A3 .
Thông qua việc giảng dạy trực tiếp trên lớp, quan sát hoạt động của học
sinh, cùng kết quả học tập của học sinh hai lớp đạt được trong năm học 2015 2016 như sau:
 Lớp 12A1: Sĩ số 50 học sinh.
- Số học sinh học lực giỏi: 15 HS. Đạt 30 %.
- Số học sinh học lực khá 30 HS. Đạt 60%.
- Số học sinh học lực trung bình 5 HS. Đạt 10%.
- Số học sinh học lực yếu: 0 HS.
 Lớp 12 A3: Sĩ số 44 học sinh
- Số học sinh học lực giỏi 8 HS. Đạt 18,18%.
- Số học sinh học lực khá 31 HS. Đạt 70,45 %.
- Số học sinh học lực trung bình 5 HS. Đạt 11,37 %.
- Số học sinh học lực yếu: 0 HS.
Như vậy từ quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài cho thấy:
+ Tỉ lệ học sinh đạt học lực khá giỏi chiếm tỉ lệ cao. Gây được hứng thú
học tập, kích thích học sinh hoạt động và phát triển năng lực trí tuệ của học sinh.

15

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

Tạo không khí lớp học sôi nổi, giờ dạy sinh động, nhiều học sinh học tập khá
tích cực, hăng hái phát biểu xây dựng bài, tạo điều kiện cho hoạt động đồng bộ

Thanh Hóa ngày 20 tháng 05 năm
2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Lê Thị Vân Khánh
16

Năm học 2015-2016


Sáng kiến kinh nghiệm

Lê Thị Vân Khánh

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa Công nghệ lớp 12 - NXB GD.
2. Sách giáo viên môn Công nghệ lớp 12- NXB GD.
3. Giáo trình kỹ thuật điện tử - Lê Thế Quang
4. Giáo trình kỹ thuật điện - Trần Minh Sơ
5. Giáo trình sửa chữa tivi - Trần Văn Đích

17

Năm học 2015-2016