I. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, dù là hình thái chính trị
nào thì vẫn đặc biệt coi trọng công tác giáo dục. Ở Việt Nam kể từ ngày hòa
bình lập lại đến nay Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo cho công tác giáo
dục. Việc đào tạo thế hệ trẻ thành một lớp người phát triển toàn diện, có đạo
đức, có tri thức, có sức khỏe để họ có đủ năng lực và ý chí thực hiện nhiệm vụ
xây dựng nước nhà theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong thế
kỷ XXI đặc biệt có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
Bên cạnh đó Luật Giáo Dục quy định mục tiêu “ Mục tiêu của giáo dục
phổ thông là giúp học sinh phát triển một cách toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể
chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người Việt
Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho
học sinh tiếp tục theo học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc... Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát
triển những kết quả của giáo dục; Có trình độ học vấn THCS và những hiểu biết
ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, THCN, học nghề
hoặc đi vào cuộc sống lao động”.
Cùng với tiến trình phát triển và đổi mới không ngừng của xã hội, việc giảng
dạy trong nhà trường nói chung và giảng dạy môn thể dục nói riêng đã có sự đổi
mới đáng kể cho phù hợp với trình độ phát triển ngày càng cao của học sinh,
giáo viên trước khi lên lớp phải nghiên cứu tìm ra phương pháp hợp lý để truyền
đạt cho học sinh tiếp thu tốt kiến thức giờ học. Từ đó học sinh sẽ học tập một
cách hăng say tích cực, mang lại hiệu quả cao hơn. Vậy thì phương pháp lên lớp
đó như thế nào ? mà môn thể dục chủ yếu là học về năng khiếu, hoạt động chân
tay nhiều đặc biệt các em được học ngoài không gian rộng, đòi hỏi giáo viên
ngoài phương pháp lên lớp còn phải bao quát được toàn bộ sân tập, tránh để các
em hoạt động quá khích dẫn đến những chấn thương ngoài ý muốn.
2. Mục đích nghiên cứu
a) Đối với giáo viên
- Nâng cao trình độ chuyên môn, phục vụ cho quá trình giảng dạy

1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Chạy, nhảy là một hoạt động cơ bản con người. Con người từ thời cổ xưa đã
biết sử dụng chúng để đuổi bắt con vật hoặc chạy chốn chúng khi bị tấn công.
Qua năm tháng trở thành môn thể thao hấp dẫn, chinh phục mọi đối tượng tham
gia tập luyện. Qua những chặng đường phát triển để thực hiện được sức mạnh,
sức bền của con người, chạy được phân ra nhiều cự li khác nhau như: chạy cự li
ngắn, chạy cự li trung bình v v… Nhưng chạy cự li ngắn ở trong trường THCS
là một nội dung rất quan trọng trong việc phát triển sức nhanh và sức bền của
học sinh. Yêu cầu giáo viên phải sử dụng những bài tập thể lực kết hợp với trò
chơi vận động hợp lý để tập luyện cho học sinh. Đưa trò chơi vận động áp dụng
vào giờ học sẽ phát huy được tính tích cực học tập của học sinh, giờ học sẽ đạt
hiệu quả cao hơn.
Phương pháp áp dụng bài tập trò chơi vận động trong cự ly ngắn giúp các em
học sinh tập phản xạ nhanh, phán đoán tín hiệu chính xác, đồng thời nâng cao
thể lực cho học sinh.
Từ khi được trực tiếp giảng dạy các em học sinh trong trường THCS, được
phân công giảng dạy môn thể dục 9 tôi đã rút ra được một kinh nghiệm là “Áp
dụng một số trò chơi vận động vào giảng dạy chạy cự ly ngắn cho học sinh
khối 9 Trường THCS Nga Văn ” xin đưa ra mong đồng nghiệp góp ý kiến để
công tác giảng dạy ngày càng tốt hơn.
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Qua sinh hoạt cụm chuyên môn, thi giáo viên giỏi cấp trường, cấp huyện, thì
tôi thấy nhiều giáo viên giảng dạy chạy cự li ngắn cho học sinh lớp 9 chỉ chú
trọng vào giảng dạy kĩ thuật động tác, ít quan tâm đến trò chơi vận động để gây
sự hứng thú cho học sinh học tập được tốt hơn. Trường THCS Nga Văn có một
2


giáo viên thể dục có trình độ trên chuẩn, luôn nhiệt tình trong giảng dạy, thường
xuyên tích cực đổi mới phương pháp dạy học, ngoài ra còn có sự quan tâm của

- Giáo viên đã không giải thích rõ trò chơi, hay khi cho học sinh chơi thử,
giáo viên không đưa ra được nhưng chỗ sai của học sinh để học sinh biết mà
sửa sai.
- Giáo viên chưa tạo ra được ra không khi vui vẻ, hứng thú cho học khi
chơi trò chơi vận động.
Đối với lứa tuổi các em được tiếp cận với nhiều môn thể thao là điều rất tốt
vì lứa tuổi này đang ở độ tuổi phát triển rất nhanh về hình thể và tâm sinh lý nên
được tập luyện thường xuyên sẽ có tác dụng rất tốt đến cơ thể và giúp con người
phát triển toàn diện. Nhưng trong thực tế có những em chưa quan tâm đến
TDTT, coi môn thể dục là môn phụ, coi TDTT là khó không đủ tự tin và kiên trì
3


để vượt qua, có những học sinh lấy kết quả TDTT để làm động cơ ganh đua
thiếu văn hoá, chính vì điều đó mà việc dạy TDTT ở trường còn gặp nhiều khó
khăn.
Để có được những hiểu biết kiến thức các em rất thích được tham gia vào
quá trình tìm tòi, sáng tạo. Quá trình hưng phấn thường chiếm ưu thế, vì thế các
em rất hiếu động, các em thường ham chơi ưa thích hoạt động, thích bắt trước và
cố gắng làm theo đúng động tác điệu bộ, hành vi của giáo viên. Ở lứa tuổi này,
học sinh đã có thể thực hiện được một số kỹ năng vận động cơ bản tương đối
tốt, mức độ phức tạp của động tác kỹ thuật và biên độ hoạt động của các động
tác được các em thể hiện cao hơn so với các lớp dưới. Tuy nhiên những kỹ năng
đó còn ở mức độ thấp, mang nặng tính tự nhiên và chưa bền vững.Trong khi đó
ở “trò chơi vận động” chương trình để áp dụng vào giảng chạy cự li ngắn yêu
cầu các em cần có sự phối hợp nhuần nhuyễn các động tác phức tạp và liên tục,
phải có sự lôgíc trong từng động tác.
Thời gian áp dụng từ tháng 9 năm 2015 đến hết tháng 3 năm 2016. Kiểm
tra thành tích của học sinh đầu tháng 9 năm 2015 thu được kết quả bình quân
như sau:

4


- Phương pháp dùng lời nói
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp luyện tập
Điều này hoàn toàn đúng, song nếu nói đến các phương pháp thường
dùng, thì ta lại đề cập đến những phương pháp mang tính tổng hợp. Trong dạy
học điền kinh tôi thấy các phương pháp thường được sử dụng:
- Làm mẫu kết hợp với giảng giải, phân đoạn và hoàn chỉnh
- Luyện tập bắt chước, luyện tập lập lại, luyện tập nâng cao dần yêu cầu
- Trò chơi và thi đấu, trực quan gián tiếp (như tranh, ảnh, băng hình)
- Phương pháp sửa sai, phương pháp giúp đỡ.
Trong các phương pháp trên, thì phương pháp làm mẫu và giảng giải được
coi là phương pháp sử dụng đầu tiên, phương pháp thường dùng và dễ làm nhất.
Đặc trưng của phương pháp này là giáo viên làm mẫu, đồng thời kết hợp với
phân tích giảng giải để qhọc sinh nắm được động tác kỹ thuật sau đó cho học
sinh tập luyện.
Khi dạy học, ta phải phân chia kỹ thuật làm 4 giai đoạn để dạy, khi dạy, học,
học sinh đã được học rồi, không dạy theo tuần tự các giai đoạn, mà giai đoạn
quan trọng nhất dạy trước, sau đó mới dạy xuất phát, xuất phát kết hợp với chạy
lao, dạy kỹ thuật chạy về đích, cuối cùng là hoàn chỉnh toàn bộ kỹ thuật chạy.
Việc dạy và học chạy cự ly ngắn, không học đóng khung ở việc dạy học
kỹ thuật, quá trình dạy học cũng là quá trình phát triển tố chất sức nhanh, sức
mạnh, phản xạ nhanh,... Do vậy, ngoài tác động của các động tác kỹ thuật, để
tăng hiệu quả phát triển sức nhanh, sức mạnh, giáo viên cần đưa thêm các nội
dung “Trò chơi vận động”, các động tác thể lực phát triển sức mạnh, tốc độ, tăng
dần tần số và tập phản xạ nhanh cho người học .
Việc lựa chọn các biện pháp dạy học, giáo viên đưa ra phương pháp không
phải là cố định đối với tất cả các bài tập, phương pháp tập mới là:

giai đoạn.
* Giai đoạn chạy giữa quãng
Trong giai đoạn này tôi áp dụng trò chơi: “Cắm cờ chiến thắng”.
+ Mục đích của trò chơi là rèn luyện kỹ năng chạy, khả năng phối hợp nhanh
nhẹn khéo léo, phát triển sức nhanh, giáo dục tính tập thể, tác phong nhanh nhẹn
khẩn trương.
+ Chuẩn bị: Kẻ hai vạch giới hạn song song cach nhau 15m – 20m. Khoảng giữa
hai vạch giới hạn lệch sang hai bên một chút so với đường chạy, kẻ 2 vòng tròn
có đường kính khoảng 0,50m bên trong để một miếng xốp làm đích cắm cờ.
Chuẩn bị cho mỗi đội một cờ nhỏ.
- Chia học sinh trong lớp thành 2 đội A và B có số lượng người bằng nhau và tỉ
lệ nam nữ tương đương nhau. Mỗi đội lại chia làm 2 nhóm tập hợp đối diện
nhau ở hai bên vạch giới hạn. Em số 1 của mỗi đội cằm cờ. Cử 2 em làm trọng
tài giám sát cùng giáo viên.
Đội hình chơi
Trọng tài 1
Đội A

x x x x x x < - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -> x x x x x x
15 – 20m
* * * * * * <- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -> * * * * * *
Vạch giới
hạn

Đội B

Trọng tài 2
Giáo viên

6

x
Trọng tài 2
x
x
x
x
Giáo viên
x
x
7


* Giai đoạn chạy lao sau xuất phát
Trong giai đoạn này ta có thể áp dụng nhiều trò chơi khác nhau, ở đây tôi
áp dụng trò chơi: “ Ai nhanh hơn”.
+ Mục đích của trò chơi này là có tác dụng bổ trợ cơ chân và tập cho học sinh
nhanh chóng bắt được tốc độ cao trong thời gian ngắn.
+ Chuẩn bị
Kẻ một vạch chuẩn bị và một vạch xuất phát, hai vạch cách nhau 1m, kẻ một
vạch đích cách vạch xuất phát khoảng từ 15m – 20m, cử hai em học sinh làm
trọng tài giám sát. Kẻ 4 đường chạy tương ứng với 4 hàng học sinh đứng, trên
đầu vạch đích của 4 đường chạy vẽ 4 vòng tròn , ở giữa mỗi vòng cắm 1 cờ
lệnh.
+ Cách chơi.
Hàng ngang thứ nhất đứng vào vị trí vạch xuất phát, khi có hiệu lệnh thì
nhanh chóng chạy lên phía trước và vòng qua vòng tròn ở vạch đích. Khi hàng
thứ nhất chạy thì hàng thứ hai tiến lên vạch xuất phát để hàng thứ nhất chạy về
vỗ vào tay hàng thứ hai, hàng thứ hai chạy lên và thực hịên như hàng thứ nhất,
cứ liên tục như vậy cho đến hàng cuối cùng. Trò chơi được chơi trong ba hiệp,
trong mỗi hiệp đội nào thua khi kết thúc sẽ bị phạt bật cóc một lần bằng quãng

Trọng tài

Hình 1: Trò chơi: Cắm cờ chiến thắng

4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Trong 2 năm qua tôi đã dùng phương pháp nói trên lồng ghép vào bài học,
thấy rằng: Thể lực học sinh được nâng lên một cách rõ rệt, các em học tập hăng
say hơn, tinh thần học tập của các em cũng được nâng cao, các em yêu thích
môn học, chất lượng giờ học đạt kết quả tốt, các em nhanh chóng nắm bắt nội
dung bài học. Kết quả học tập được nâng cao dần sau mỗi lần kiểm tra, chính
điều này tạo hưng phấn cho các em học tập.
Thấy được tác dụng của trò chơi vận động cho nên tôi đã mạnh dạn áp dụng
vào giờ học một cách hợp lý và thấy rằng chất lượng học tập của các em đạt hiệu
quả.
Thực tế tôi đã theo dõi kết quả đó đối với lớp 9A và 9B ở trường THCS Nga
Văn đầu năm học thi kết quả chưa cao (như nêu ở phần B. Giải quyết vấn đề).
Nhưng khi áp dụng “Trò chơi vận động” vào giảng dạy trong một thời gian vào
cuối tháng 3 năm 2016 tôi thu được kết quả của học sinh đạt được sau một năm
áp dụng.
9


Chạy ngắn
Nam
Lớp
9A
9B

Trước khi

Tuy nhiên chúng ta phải biết sử dụng trò chơi như thế nào cho hợp lý, đúng
lúc, đúng thời điểm. Cách tổ chức chơi như thế nào cho đúng mới thu hút được
kết quả cao, nếu không sẽ thu được kết quả ngược lại.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Qua thực tiễn những năm giảng dạy tôi thấy phương pháp này đã thu hút
được sự chăm chỉ học tập của học sinh, tinh thần học tập tích cực hăng say, yêu
thích môn học. Làm cho nội dung bài học phong phú, đa dạng, sôi nổi hơn. Từ
đó kết quả học tập của các em được tăng lên.
Phương pháp áp dụng một số trò trơi vận động vào giảng dạy nhằm nâng
cao thành tích cho chạy ngắn được áp dụng đều có hiệu quả tốt đối với đối
tượng lớp 9.
- Qua nghiên cứu cho thấy những phương pháp giảng dạy được áp dụng
phù hợp với từng đối tượng và cũng phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lý của HS.
- Các phương pháp giảng dạy này áp dụng phù hợp với thực tế của nhà
trường.
2. Kiến nghị
Để tạo điều kiện cho việc giảng dạy đạt hiệu quả cao cho các trường tôi
có kiến nghị sau
- Tôi mong muốn hội đồng TDTT cấp trên ngày càng tổ chức các lớp học
bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và cung cấp đồ dùng học tập nhiều hơn để
phục vụ tốt cho công tác dạy và học.
- Các cấp, các nghành có liên quan cần trang bị thêm điều kiện tập luyện
giúp cho GV có phương tiện để sử dụng nhiều bài tập khác nhau.
- Nên chỉ biên chế mỗi lớp học tối từ 30 - 35 HS , vì khi tập luyện nếu lớp
đông GV sẽ không theo sát và giúp đỡ các em HS được tốt.
- Cần tạo điều kiện cho những em có tố chất thực sự, để tuyển chọn cho
hàng ngũ vận động viên trẻ kế cận.
10