I. MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài:
Đất nước Việt Nam đang trên đà khởi sắc, nền giáo dục Việt Nam cũng
đang từng bước đổi mới để đáp ứng sự phát triển của đất nước và thời đại. Mục
tiêu giáo dục đã được Đảng và nhà nước xác định: đào tạo con người đáp ứng
nhu cầu CNH, HÐH đất nước, con người cho xã hội. Ngay từ năm 1945, trong
thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ
cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Một nền giáo dục nó sẽ đào
tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam" [1]. Mục tiêu
của giáo dục phổ thông là chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn
diện, gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực
hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực
chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây
dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục và cơ hội
học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội học tập [2].
Như vậy, mục tiêu chung hết sức quan trọng của giáo dục là giáo dục và rèn
luyện học sinh trở thành những công dân tương lai: mạnh về thể chất, sáng về trí
tuệ, giàu có về tâm hồn, có kỹ năng sống tốt, biết tự học, có tinh thần trách
nhiệm và nỗ lực sáng tạo không ngừng nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri
thức ở Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo .
Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy, đại đa số học sinh thiếu kiến thức
cơ bản toàn diện về nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, kỹ năng sống không có
nhiều, đạo đức có sự giảm sút. Để đạt được các mục tiêu trên, nếu trong nhà
trường chỉ đơn thuần tổ chức hoạt động dạy- học thì khó có thể phát triền con
người Việt Nam toàn diện. Việc thực hiện công tác chủ nhiệm trong nhà trường
có ý nghĩa lớn lao nhằm hỗ trợ và nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần quan
trọng trong việc bổ sung kiến thức, rèn luyện kỹ năng sống, hoàn thiện nhân
cách toàn diện... cho con người Việt Nam.
Tổ chức tốt công tác chủ nhiệm là cần thiết nhưng việc thực hiện công tác
này tại trường THCS nói chung, tại các trường THCS trong huyện Thạch Thành

“Một số biện pháp thực hiện công tác chủ nhiệm trong trường THCS Phạm
Văn Hinh, huyện Thạch Thành đạt hiệu quả.”
4. Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ
sở lý thuyết, phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin, phương
pháp thống kê, xử lý số liệu, chứng minh, so sánh đối chiếu...
II. NỘI DUNG

1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong SKKN này, người viết đã tham khảo một số khái niệm lý luận từ
tài liệu nghiên cứu của PGS.TS Võ Thị Minh Chi (Viện nghiên cứu sư phạmĐại học sư phạm Hà Nội); Th.S.Lê Minh Tiên- TS. Nguyễn Thị Tứ (Nhà xuất
bản thành phố Hồ Chí Minh) làm cơ sở cho bài viết:
“Biện pháp được hiểu là những cách làm, cách giải quyết để đạt được
những mục tiêu đề ra của tổ chức” [3]. Trong nhà trường THCS nói chung, trong
việc tổ chức công tác chủ nhiệm nói riêng, người giáo viên chủ nhiệm cần vận
dụng linh hoạt các phương pháp để đạt hiệu quả tốt nhất.
Công tác chủ nhiệm do giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện. Giáo viên chủ
nhiệm lớp là nhà giáo dục, là người tổ chức các hoạt động giáo dục, quan tâm
tới từng học sinh, chăm lo đến việc rèn đạo đức, hành vi, những biến động về tư
tưởng, nhu cầu, nguyện vọng của các em. Giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ
thông nói chung và trường THCS nói riêng có vị trí đặc biệt quan trọng trong
toàn bộ hệ thống giáo dục của nhà trường. Họ là người thay mặt hiệu trưởng
quản lý, giáo dục toàn diện học sinh một lớp học, là cố vấn cho các hoạt động tự
quản của tập thể học sinh, người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong
và ngoài nhà trường [4].
Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THCS: Tuổi thiếu niên là giai đoạn
phát triển của trẻ từ 11 - 15 tuổi, các em được vào học ở trường trung học cơ sở
(từ lớp 6 - 9). Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời kỳ
phát triển của trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng
thành và được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳ quá độ”,

chiếm nhiều thời gian, hiệu quả công tác chủ nhiệm ít nhiều bị ảnh hưởng. Một
thiếu sót khác là nhiều giáo viên chủ nhiệm tiến hành công việc khá cảm tính,
chưa có phương pháp chủ nhiệm sáng tạo, thích hợp. Có người quá nghiêm
khắc, có người quá dễ dãi. Người nghiêm khắc gò ép học sinh theo khuôn khổ
một cách máy móc. Và như thế, về mặt tâm lí, cả giáo viên và học sinh đều như
bị áp lực. Người dễ dãi thì lại buông lỏng công tác quản lí, thiếu quan tâm sâu
sát. Thực tế, nhiều khi thầy cô chủ nhiệm và học sinh không phải bao giờ cũng
tìm được tiếng nói chung.
Bản thân học sinh là những người trực tiếp nhận được sự giáo dục nhưng
phần lớn các em còn vi phạm nề nếp, học tập lơ là, kỹ năng sống chưa có nhiều,
chưa hiểu và không thích các hoạt động tập thể do nhà trường hay liên đội tổ
chức. Gia đình các em thiếu quan tâm, chăm sóc. Có thể nói rất nhiều phụ huynh
học sinh phó mặc con em mình cho thầy cô, nhà trường. Ngoài ra, một số phụ
huynh khi được giáo viên thông báo về việc vi phạm nề nếp của con em mình thì
lại có suy nghĩ bênh con và cho rằng cô giáo nói quá.
Thực trạng trên dẫn đến kết quả học tập, hạnh kiểm của học sinh lớp 6B
năm học 2014-2015 như sau:
Số
học
sinh

Tốt

Hạnh kiểm
Khá
TB

SL % SL
5
6

01 2,4 27 64,2 12 28,6 2 4,8

Nhìn vào bảng trên ta thấy kết quả không phải là quá thấp song với một
ngôi trường là trung tâm chất lượng cao của huyện thì kết quả đó còn khiến ta
phải suy nghĩ. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến những tồn tại, hạn chế trên?
Về nguyên nhân chủ quan, giáo viên làm công tác chủ nhiệm chủ yếu là
kiêm nhiệm, thực tế hiện nay chưa có một khoá đào tạo chính thức nào cho
GVCN. Chính vì vậy, không nhiều GVCN thực sự có năng lực, làm chủ nhiệm
chủ yếu bằng kinh nghiệm của bản thân, cộng với trao đổi học hỏi trong nhà
trường. Bên cạnh đó, số tiết dành cho GVCN còn quá ít, chỉ 4 tiết trên tuần,
chưa tương xứng công sức giáo viên đầu tư vào công tác chủ nhiệm, dẫn đến
nhiều giáo viên chưa hăng say với công tác chủ nhiệm. Nội dung chương trình
giảng dạy còn nặng về kiến thức thuần tuý, số tiết giành cho giáo dục công dân,
giáo dục đạo đức học sinh còn ít, trong khi xã hội ngày càng phát triển. Hơn
nữa, ở lứa tuổi này, tâm sinh lí của các em đang phát triển mạnh, các em ngày
càng có nhiều nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, bắt chước, thích giao lưu, đua đòi, thích
sự khẳng định mình...
Xét nguyên nhân khách quan, nhiều gia đình quá bận rộn với công việc
nên thời gian dành cho việc giáo dục con cái không nhiều, gần như phó mặc cho
nhà trường và xã hội, thậm chí cung cấp tiền bạc dư thừa không nghĩ đến hậu
quả. Nhiều phụ huynh chỉ gặp gỡ trao đổi với GVCN trong 3 buổi họp phụ
huynh trong một năm học, còn chủ yếu là trao đổi qua điện thoại trong những
trường hợp cần thiết. Sự quan tâm, chỉ đạo và phối hợp của các đoàn thể trong
và ngoài nhà trường với giáo viên chủ nhiệm chưa nhịp nhàng nên dễ ảnh hưởng
đến hiệu quả của công tác chủ nhiệm.
3. Các giải pháp đã thực hiện:
3.1. Giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp và tiêu chí thi
đua cho học sinh có tính khả thi.
Trên cơ sở nắm được mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch của nhà trường
trong năm học, đặc điểm tình hình lớp, GVCN tiến hành xây dựng kế hoạch sát,

- Kết thúc một công việc cần tổng kết đánh giá phân tích ưu điểm và hạn chế rút
kinh nghiệm.
- Có sự khuyến khích tập thể hay cá nhân tốt, phê bình các cá nhân thiếu tích
cực, thiếu cố gắng.
- Triển khai các hoạt động tiếp theo.
Trong kế hoạch chủ nhiệm cần đặt ra các yêu cầu ngày càng cao nhưng vừa sức
với học sinh để kích thích sự tiến bộ không ngừng. Giáo viên chủ nhiệm khi lập
kế hoạch phải đưa ra được chỉ tiêu cụ thể trong năm học.
Ví dụ: Đối với lớp 7B, tôi đã đưa ra chỉ tiêu như sau:
+ Đạo đức loại khá trở lên đạt 100% (trong đó tốt 70%).
+ Học lực đạt trung bình trở lên 100% (trong đó: khá 62%, giỏi 10%).
+ Đạt lớp tiên tiến xuất sắc, Chi đội vững mạnh.
+ Hoàn thành và tham gia đầy đủ, đạt kết quả xuất sắc trong tất cả các hoạt động
được giao.
- Ngay từ buổi họp lớp đầu năm học, sau khi bầu bạn cán sự lớp, lập sơ đồ lớp
học, giáo viên chủ nhiệm tiến hành cho tập thể lớp xây dựng tiêu chí thi đua
(dựa vào thông tư hướng dẫn đánh giá, xếp loại học sinh THCS - Bộ GD & ĐT;
nội quy của Nhà trường, liên đội đã đề ra và một số nội quy của lớp học) thống
nhất tiêu chí thi đua cho mỗi cá nhân cả về học tập và đạo đức. Xếp loại học
sinh theo từng tuần, từng tháng, tiến hành trong tiết sinh hoạt cuối tuần, bình xét
công khai dân chủ, có biên bản kèm theo.
Sau khi đã thống nhất tiêu chí thi đua ở lớp, giáo viên chủ nhiệm thông
qua tiêu chí trên với phụ huynh học sinh trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầu
năm học để các bậc phụ huynh nắm rõ, đôn đốc con em thực hiện nghiêm túc.
Ví dụ: Căn cứ kế hoạch nhà trường và liên đội, giáo viên chủ nhiệm cùng ban
cán sự và tập thể lớp thảo luận thống nhất tiêu chí thi đua như sau:
Nội dung
Tiêu chí
Điểm
1. Xếp hàng khẩn trương, nghiêm túc, thẳng hàng

- Bị ghi sổ đầu bài 2 đến 3 lầnkhông xếp loại tuần và phê
(50 điểm) bình trước lớp
- Bị ghi sổ đầu bài 4 lầntrở lên, cảnh cáo trước toàn
trường và thông báo về gia đình
3. Điểm tốt (xấu)
- Có 1 điểm dưới 5 trừ 3 điểm
- Từ 2 đến 3 điểm dưới 5 trừ 5 điểm
- Từ 4 điểm dưới 5 trở lên trừ 10 điểm
4. Phát biểu xây dựng bài
- Từ 10 lần trở lên
- Từ 5 đến 9 lần
- Từ 1 đến 4 lần không tính điểm
5. Ghi chép bài đầy đủ
- Không ghi bài 1 lần trừ 3 điểm
- Không ghi bài 2 lần trở lên trừ 5 điểm
6. Đồ dùng học tập đầy đủ
- Thiếu 1 buổi trừ 2 điểm
- Thiếu 2 buổi trừ 5 điểm
Đạo đức 1. Không vào quán điện tử, không ăn quà trong trường
tác phong - Vào quán điện tử 1 lần trừ 5 điểm

5
10
5
5

10

10


Mắc một trong các lỗi sau: viết, vẽ hoặc làm hư hỏng tài
sản trong lớp, trong trường trừ 5 điểmphải bồi thường
theo đúng quy định của nhà trường.

Tổng
100
Cách cho điểm và xếp loại:
- Từ 90 đến 100 điểm xếp loại A
- Từ 70 đến 89 điểm xếp loại B
- Từ 50 đến 69 điểm xếp loại C
- Từ 40 đến 49 điểm xếp loại D
- Dưới 40 điểm không xếp loại
3.2. Tổ chức thực hiện
3.2.1. Giáo viên chủ nhiệm tổ chức lựa chọn ban cán sự lớp, giao nhiệm vụ.
- Căn cứ vào hồ sơ học bạ của học sinh và sự tín nhiệm của tập thể lớp qua việc
bình bầu dân chủ đầu năm học. Muốn xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tốt cần tìm
hiểu thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ, bạn bè trong lớp, quan sát sự hoạt động
của các em khi ra chơi hoặc giao một số công việc.
- Ban cán sự lớp đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước Nhà trường về toàn bộ
hoạt động học tập, rèn luyện, đời sống của lớp trong thời gian học. Ban cán sự
lớp do tập thể lớp bầu ra, được GVCN quyết định công nhận. Nhiệm kỳ của Ban
cán sự lớp là một năm.
Đầu tiên giáo viên chủ nhiệm cần xác định được tiêu chuẩn của cán bộ lớp:
+ Có ý thức tổ chức kỷ luật tốt, có khả năng gương mẫu.
+ Tính tình thẳng thắn, giám đấu tranh, phê bình.
+ Năng nổ, nhiệt tình hoạt động.
+ Có khả năng học tập tốt, học lực từ khá trở lên.
+ Được tập thể lớp tín nhiệm.
+ Có điều kiện gia đình thuận lợi.
Khi đã tìm được đội ngũ cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm cần bồi dưỡng

GVCN lớp;
+ Chủ trì các cuộc họp lớp để đánh giá kết quả
học tập, rèn luyện, đề nghị thi đua khen thưởng
đối với tập thể và cá nhân HS trong lớp.
2
Lê Thị Thu Lớp
+ Ðôn đốc các bạn đi học đầy đủ, đúng giờ, đảm
Giang
phó
bảo học tập nghiêm túc.
học
+ Thực hiện và duy trì sinh hoạt 15 phút đầu giờ
tập
theo chủ đề lớp đã chọn.
+ Ðiểm danh, ghi sổ đầu bài đầy đủ, kịp thời.
+ Lập danh sách các bạn thuộc diện đối tượng ưu
tiên, hoàn cảnh khó khăn, báo cáo với giáo viên
chủ nhiệm.
3
Trần
Ngọc Lớp
+ Tổ chức và quản lý các bạn thực hiện công tác
Lâm
phó
lao động và các hoạt động liên quan đến sinh
lao
hoạt đời sống vật chất và tinh thần của lớp.
động
+ Tổ chức động viên, thăm hỏi những bạn có
hoàn cảnh khó khăn, ốm đau, tai nạn…

trong ban cán sự để làm sao các em cũng phải biết làm việc “hết mình”, biết
phấn đấu vì tập thể và biết tự giác, chủ động điều hành lớp ngay cả khi không có
giáo viên chủ nhiệm. Sử dụng phiếu giao việc cũng là một hình thức tạo cho học
sinh phát huy tính tự giác, tự quản, tinh thần trách nhiệm trong công việc. Trên
cơ sở được giao việc học sinh phải tự lập kế hoạch và giáo viên chủ nhiệm hẹn
thời gian để duyệt. Nhìn chung được giao việc và nhất là được thầy cô tin tưởng,
phát huy tính dân chủ và tự quản các em rất phấn khởi và tất nhiên phải rút kinh
nghiệm, khen chê kịp thời (trong một năm học, ban cán sự ít nhất được động
viên, khen thưởng hai lần vào dịp sơ kết học kỳ I và tổng kết năm học).
3.2.2. Giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu và nắm chắc học sinh lớp chủ nhiệm.
Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm phải nắm vững
tâm sinh lí, nhu cầu, nguyện vọng, năng lực của học sinh, biết rõ hoàn cảnh
sống, những tác động của gia đình, mối quan hệ xã hội, bạn bè của học sinh.
Tôi đã tìm hiểu học sinh thông qua nhiều hình thức, cụ thể như:
+ Qua hồ sơ học sinh: Xem học bạ, sơ yếu lí lịch, nhận xét của GVCN cũ. Đây
là tài liệu đáng tin cậy ban đầu giúp tôi nhận biết và phân loại học sinh.
+ Qua điều tra tôi thấy tập thể lớp 7B là một tập thể khá đoàn kết và có ý thức
học tập, tuy nhiên kết quả ở năm học trước vẫn chưa hoàn toàn cao so với lớp
(hạnh kiểm: 10 khá; 03 trung bình; học lực: 27 khá; 12 trung bình), chưa xây
dựng được tập thể lớp tiên tiến, vững mạnh trong các phong trào. Một số em
thường xuyên đi trễ (Nguyễn Minh Thành, Bùi Văn Thành), trốn học chơi game
(Nguyễn Văn Vinh, nghỉ hơn 15 ngày) ….
+ Qua quan sát trực tiếp: Quan sát trực tiếp học sinh hằng ngày trong các hoạt
động trên lớp, ngoài lớp để biết hành vi thái độ học sinh. Đây là tài liệu sống,
qua đó tôi cố gắng tìm ra những nét cá tính nhất của từng em. Tôi quan sát lớp
chủ nhiệm cả trong giờ ra chơi xem em nào nghịch thái quá, em nào từ tốn, hiền
lành, có khi trên đường vào dạy lớp khác tôi cũng ngang qua lớp chủ nhiệm.
Nếu thấy những sai phạm của học sinh thì phải nhắc nhở ngay.
+ Tiến hành những thử nghiệm: Đây là cách làm giúp cho người giáo viên chủ
nhiệm có thể thu được thông tin về một hay nhiều vấn đề cần làm sáng tỏ.

T.
Hương

Q.
Tuấn

N. Mai

Hùng

H. My

H. Đạt

Hiệu

H. Nam

Nguyên

T.
Trang

Mạnh

Khánh

Công

Kiệt

Khải

Huy

Quỳnh

Hưng

Huyền

P.Anh

Hà

Hồng

Vũ

Hào

H.
Trang

K.Linh

N. Lâm

C.
Bình


phân tích.
+ Giao cho học sinh cá biệt một số việc và sau đó phải động viên khuyến khích
kịp thời những việc em làm tốt.
+ Lập kế hoạch cho cán sự lớp để thành lập các đôi bạn cùng tiến.
+ Luôn thông báo kịp thời các thông tin về học sinh với gia đình và ngược lại.
Như vậy đối với những học sinh ngoan, có ý thức thì chỉ cần nhắc nhở
chung. Nhưng đối với những học sinh có cá tính, có hoàn cảnh đặc biệt thì lại
phải vừa nghiêm khắc khi xử lý những sai phạm của các em, vừa phải tình cảm,
động viên, thậm chí phải dỗ dành. Giáo dục những học sinh cá biệt điều quan
trọng là phải tạo được mối quan hệ gần gũi, cảm thông giữa thầy và trò. Muốn
vậy GVCN không chỉ đứng ở cương vị người thầy mà phải biết nhập vai, biết
lắng nghe các em nói, tìm hiểu tâm tư của các em, tạo cho các em có cảm giác
mình được chia sẻ, cảm thông, được giúp đỡ thì các em sẽ tự giác sửa chữa
khuyết điểm, tự giác phấn đấu hơn. Có những học sinh khi mắc khuyết điểm đã
nói với bạn bè rằng: không sợ bị kỷ luật, bị phạt mà chỉ sợ làm ảnh hưởng đến
thành tích thi đua của lớp, sợ làm cô giáo buồn…
Ví dụ: Trong lớp 7B, có em Đinh Trọng Khánh, đầu năm học thường xuyên đi
học muộn, nhiều hôm không vào được trường lại ra quán Internet. Tôi đã sắp
xếp thời gian đến thăm gia đình học sinh này, mới hay em ở với ông bà ngoại
(cha mẹ ly hôn, cha có vợ khác). Vì ít được quan tâm nên em cũng sao nhãng
chuyện học hành. Được cô giáo đến thăm nhà, động viên nên em tiến bộ rất
nhanh, chấm dứt hiện tượng đi học muộn và tham gia rất tích cực vào các hoạt
động của lớp. Hay trường hợp em Vương Quốc Tuấn, em là một học sinh được
gia đình chiều chuộng nên đầu năm học em thường hay vi phạm nề nếp như
không thực hiện đúng trang phục khi đến trường, thường xuyên nói chuyện,
nghịch trong giờ học bị ghi sổ đầu bài, không ghi chép bài, đặc biệt các hoạt
động của lớp em đều quậy phá làm mất điểm thi đua… Sau khi liên lạc về gia
đình để có biện pháp giáo dục nhưng em vẫn không tiến bộ, tôi đã gặp riêng em
trò chuyện để hiểu rõ em hơn, phân tích giúp em có những nhận thức đúng đắn.
Từ đó em như hiểu được và tiến bộ rõ rệt. Qua những trường hợp cụ thể vừa

lớp nhận xét, đánh giá hoạt động trong tuần với thời gian ngắn, dành thời gian
nhiều hơn cho việc vạch ra phương hướng tuần tới, sinh hoạt văn nghệ, thi sáng
tác thơ văn, câu hỏi giải quyết tình huống… Giáo viên không để việc học sinh
lạm dụng việc phê bình và tự phê bình. Những em vi phạm nội quy cần phải
nhận thấy sai lầm của mình, kể cả học sinh cá biệt, các em vừa hối hận vừa xấu
hổ. Nếu tập thể lớp cứ tập trung vào sai sót của bạn mà phê bình, chỉ trích, nặng
lời thay vì giúp bạn tiến bộ thì ngược lại học sinh sẽ lì, phá phách hơn, xa rời tập
thể có khi cố tình phá lớp. Đối với học sinh phá lớp, khó bảo, giáo viên cũng
như tập thể quan tâm theo dõi giúp đỡ thay vì nghiêm khắc phê bình trước tập
thể lớp. Cần phê bình đối tượng này nhưng tránh tình trạng căng thẳng giữa học
sinh đó với giáo viên, với tập thể lớp. Điều đó có thể xảy ra là học sinh cá biệt
phản ứng mạnh khi bị phê bình, tự ý bỏ ra khỏi lớp, đập phá đồ dùng trong lớp,
hoặc có lời lẽ vô lễ với giáo viên…Trường hợp này xảy ra, chắc chắn giáo viên
sẽ bị mang tiếng, mất uy tín. Cho nên, là giáo viên chủ nhiệm phải lấy tình
thương yêu, lời lẽ phải trái phân tích nhẹ nhàng để các em nhận ra việc làm sai
của mình và nhận lỗi là tốt nhất. Bởi vì dẫu các em là học sinh cá biệt thì các em
vẫn sống có tình nghĩa. Thực tế đã chứng minh rằng những học sinh này cá biệt
nhưng rất tình cảm, có tinh thần tập thể cao.
Giáo viên chủ nhiệm cần chú ý đến việc khen chê kịp thời đối với học
sinh. Giáo viên không thiên vị, phải công minh trong khi khen cũng như chê các
em. Những lời động viên khi các em làm việc tốt, những lời nhắc nhở khi các
em làm sai có tác dụng rất lớn đến việc tự rèn luyện của các em.
Tuy nhiên cách thức tổ chức các giờ sinh hoạt trên lớp cũng nên linh hoạt.
Giờ sinh hoạt lớp không nên chỉ kiểm điểm học sinh, hoặc có kiểm điểm thì
cũng không nên máy móc. Đôi khi có thể biến giờ sinh hoạt thành những hội
12


thảo nhỏ với những chủ đề phù hợp với học đường như: những mơ ước tuổi trẻ,
làm thế nào để sống đẹp mỗi ngày, văn minh trong cách tặng quà tổ chức câu lạc

dù trong trường hợp nào, đối với ai thì kĩ năng sống nhất thiết phải vươn tới
chân lý tốt đẹp: nhân ái, vị tha, bản lĩnh tự tin, khiêm tốn, văn minh lịch sự, dám
nghĩ dám làm, hoà đồng và tôn trọng người khác. Thực tiễn ngày nay cho thấy
đôi khi kiến thức uyên bác, học vị cao lại không làm nên sự thành đạt của con
người bằng chính kĩ năng sống của họ. Cuộc sống ngày càng phát triển, đất nước
đang hội nhập với thế giới, cơ hội có được vị trí trong xã hội và khẳng định bản
thân của người lao động đang rộng mở, nhưng số lượng người thất nghiệp vẫn
không ngừng gia tăng. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do họ chưa
được trang bị những kĩ năng sống cơ bản của một người lao động. Chính vì vậy,
kĩ năng sống cần được mỗi người chúng ta rèn luyện ngay từ khi còn ngồi trên
8

Ví dụ, tác giả tham khảo TLTK số 5
Trong mục 3.2.6: Đoạn: “Kĩ năng sống …tồn tại” tác giả tham khảo nguyên văn TLTK số 6, còn lại tác giả tự
viết.
9

13


ghế nhà trường. Trong bốn trụ cột của giáo dục được Unesco nêu ra là “học để
biết, học để làm việc, học để làm người, học để cùng chung sống”[10] đã có ba
nội dung hàm chứa các yêu cầu kĩ năng sống. Điều này càng khẳng định hơn
nữa tầm quan trọng và cần thiết của nhà trường trong việc giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh. Đành rằng hình thành kĩ năng sống phải qua cả trường học và
trường đời nhưng trường học vẫn giữ vị trí nền móng vì hầu hết mọi người đều
được đi học, và nội dung học ở trường phổ thông gồm nhiều lĩnh vực tự nhiên,
xã hội cùng nhiều bài học về lối sống tốt đẹp của những bậc tiền nhân mà học
sinh cần học tập noi theo.
Ví dụ: Có thể tiến hành giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm bằng

phòng chống tai nạn thương tích. Bên cạnh đó, cần chú ý xây dựng cảnh quan
trường lớp với những hình ảnh mang tính giáo dục và thẩm mỹ, những lời hay ý
10

Trong mục 3.2.6: Đoạn: “Trong bốn trụ cột… chung sống” tác giả tham khảo TLTK số 7, còn lại tác giả tự
viết.

14


đẹp như “Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta”,“Mỗi lần
giao tiếp là mỗi lần bạn thể hiện mình”, “Bạn có thể vấp ngã, điều quan trọng
là bạn phải đứng lên”...
+ Ngoài ra, cần tạo cơ hội cho các em được bày tỏ ý kiến của mình đối với thầy
cô giáo và nhà trường qua việc thực hiện “Những điều em muốn nói” bằng hình
thức viết thư hoặc phát biểu ý kiến trong giờ sinh hoạt lớp và tổ chúc tư vấn cho
học sinh. Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh phải thông qua việc làm cụ thể và
sự chủ động cao của các em.
+ Tổ chức các hoạt động tập thể, ngoại khoá để các em được tham gia vào hoạt
động thực tiễn của cuộc sống, tạo cơ hội bộc lộ chân thật những suy nghĩ, tình
cảm, hành vi trong công việc, chia sẻ những khó khăn và niềm vui cũng như
hoàn thiện dần dần các kĩ năng thực hành một cách tự nhiên. Từ đây, tính ích kỷ
cá nhân, ngại khó, vụng về, rụt rè sợ sệt sẽ nhường chỗ cho lòng bao dung, sự tự
tin, dũng cảm, tháo vát, nhanh nhẹn, khéo léo, tinh tế, hoà đồng và thân thiện.
Nội dung hoạt động cũng khá đa dạng như: hội trại, thể thao, văn nghệ, tham
quan bảo tàng và danh lam thắng cảnh; chăm sóc di tích cách mạng, văn hoá lịch
sử; trò chơi tập thể, câu lạc bộ xanh; thi phòng tránh tai nạn giao thông, diễn
thuyết tranh luận về bảo vệ môi trường, quyền trẻ em, xử lý tình huống khẩn
cấp… Có thể tổ chức theo lớp, khối, toàn trường hoặc từng nhóm nhỏ từ 10 - 15
em và chú ý xác định rõ kĩ năng sống cần đạt được cho học sinh sau mỗi hoạt

khăn, vướng mắc của học sinh trong quá trình học tập, đề đạt nguyện vọng của
học sinh với giáo viên bộ môn để nâng cao chất lượng giáo dục. Phối hợp với
các giáo viên khác để dạy học có hiệu quả ở lớp chủ nhiệm. Đề xuất các ý kiến
của tập thể học sinh về công tác dạy và học với giáo viên có liên quan.
Ví dụ: Do thường xuyên kết hợp được với giáo viên bộ môn, nắm được toàn
diện về học sinh. Từ đó, tôi đưa ra biện pháp giáo dục, trong năm qua tôi đã giúp
các học sinh như em: Quốc Tuấn, Huy Đạt... từ học lực yếu lên học lực trung
bình và khá vào cuối năm, có ý thức đạo đức tốt. Đối với tập thể lớp thì các em
luôn chuẩn bị bài cũ ở nhà, làm bài tập về nhà đầy đủ, hăng hái phát biểu ý kiến.
Cuối năm đã đạt được kết quả cao về học tập và rèn luyện.
- Phối hợp với cha mẹ học sinh: Giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh phải
thống nhất được phương hướng phấn đấu của lớp đặt trong kế hoạch chung của
nhà trường, đặc biệt là thống nhất được các biện pháp thực hiện. Đây là điều
kiện đầu tiên để giáo viên chủ nhiệm có được sự ủng hộ của phụ huynh trong
công tác tổ chức lớp học. Đặc biệt với những học sinh vi phạm nội quy của
trường, lớp, tuỳ theo mức độ vi phạm GVCN thông báo với phụ huynh bằng văn
bản (giấy thông báo), bằng điện thoại hoặc trực tiếp gặp để thống nhất biện pháp
giáo dục. Trong thực tế biện pháp này tôi và nhiều giáo viên đã làm và có hiệu
quả: học sinh tiến bộ và phụ huynh cũng cảm thấy thoải mái mỗi khi được mời
đến gặp.
+ Tổ chức và thực hiện tốt các kỳ họp phụ huynh học sinh do nhà trường đề ra.
+ Đi thăm và trao đổi trực tiếp với gia đình học sinh khi cần thiết.
+ Mời phụ huynh học sinh đến trường để trao đổi về việc giáo dục học sinh khi
có những hiện tượng bất thường và khẩn cấp.
+ Liên hệ thường xuyên với Ban đại diện cha mẹ học sinh để tích cực hoá các
hoạt động của hội phụ huynh học sinh trong công tác giáo dục.
+ Thiết lập mối liên hệ thường xuyên giữa nhà trường và gia đình qua sổ liên lạc
điện tử.
Do vậy trong năm qua tôi luôn nắm bắt được tình hình cụ thể của từng học sinh
và ngược lại gia đình cũng thường xuyên biết được kết quả học tập của con em

- Có 1 học sinh đạt giải Ba, 1 học sinh đạt giải khuyến khích cấp huyện cuộc thi
Vận dụng kiến thức liên môn giải quyết vấn đề thực tiễn, có 1 bài được gửi dự
thi cấp tỉnh và đạt giải Nhì.
- 10 học sinh đạt học sinh giỏi văn hóa cấp huyện
- Hoàn thành và vượt chỉ tiêu năm học đề ra: Kết quả về hạnh kiểm - học lực
Số
học
sinh

Tốt
SL %

42

Hạnh kiểm
Khá
TB
SL

Yếu

% SL % SL %

37 88,1 5 11,9 0

0

0

0

dân, vì nhân dân mà cống hiến. Để đạt được điều đó, khi đến trường các em phải
được giáo dục phát triển toàn diện, trở thành công dân tốt cho xã hội. Một trong
11

Bốn mục tiêu giáo dục mà UNESCO đề ra, tác giả tham khảo TLTK số 7, còn lại tác giả tự viết.

17


những công việc góp phần thực hiện được mục tiêu ấy chính là công tác chủ
nhiệm ở trường phổ thông.
Công tác này trong nhà trường là một hoạt động giáo dục nằm trong quá
trình giáo dục nhân cách cho học sinh. Khó khăn lớn nhất của hoạt động này
cũng chính là việc vận dụng linh hoạt các biện pháp chủ nhiệm để đạt hiệu quả
như mong muốn.
Góp phần tháo gỡ phần nào những khó khăn trong công tác chủ nhiệm tại
trường THCS, trên đây người viết đã trình bày 8 giải pháp cơ bản mà bản thân
đã thực hiện trong một số năm học và đạt được những kết quả nhất định: Trước
hết, chúng ta xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp và tiêu chí thi đua cho học sinh
có tính khả thi. Sau đó, phải căn cứ tình hình thực tiễn của lớp học, lựa chọn
ban cán sự lớp, giao nhiệm vụ. Giáo viên chủ nhiệm cần lập sơ đồ tổ chức lớp
học và tìm hiểu, nắm chắc học sinh trong lớp chủ nhiệm. Đặc biệt giáo viên chủ
nhiệm phải lưu ý trong việc giáo dục học sinh cá biệt, tổ chức tốt giờ sinh hoạt
lớp. Điều quan trọng là người giáo viên cần chú trọng giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh và phối hợp tốt với các lực lượng giáo dục khác.
Tuy nhiên, để công tác chủ nhiệm đạt hiệu quả cao, người giáo viên chủ
nhiệm phải biết sử dụng một cách linh hoạt các biện pháp trên trong mọi tình
huống, không nên áp dụng rập khuôn máy móc bất kỳ một phương pháp nào bởi
lẽ sản phẩm ở đây là “con người”. Điều cơ bản nhất là giáo viên chủ nghiệm
phải tạo được uy tín với học sinh và đồng nghiệp về năng lực chuyên môn và tư

mình viết, không copy nội dung của
người khác.
Người thực hiện

Hồ Thị Lan Phương

19