CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số.................................................
1. Tên đề tài: “Một số biện pháp giúp giáo viên dạy tốt môn Tin học lớp
3”.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: môn Tin học tiểu học.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
- Đất nước ta đang ở trong thời kỳ đổi mới. Đảng và Nhà nước ta luôn coi
trọng mục tiêu giáo dục và đặt lên hàng đầu. Vì thế việc sử dụng Công nghệ thông
tin ngày càng được nâng lên, cho nên việc giảng dạy môn tin học cho thế hệ trẻ,
thế hệ tương lai mai sau trong trường tiểu học là rất quan trọng không thể thiếu
được. Đồng thời xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay đang đặt ra cho giáo viên
tiểu học là đòi hỏi phải làm sao để dạy tốt các môn học trong đó có môn Tin học
nói chung đặt biệt là học học sinh lớp 3 nói riêng, các em mới bắt đầu làm quen với
môn học này;
- Đây là một môn học mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng, ngôn
ngữ tiếng Anh. Học sinh khó hiểu, khó hình dung nên học tin học rất dễ chán nản,
tiết học dễ nhàm chán. Một thực tế hiện nay là cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ
cho việc dạy và học tin học còn nhiều hạn chế. Vì vậy, tiết học thực hành ít có hiệu
quả, giờ thực hành không khỏi còn nhiều lộn xộn, xảy ra tình trạng học sinh dành
máy, hai ba học sinh ngồi cùng máy, thậm chí có những học sinh nhúc nhát bị bạn
dành máy nên rất ít khi được thực hành. Như vậy, để khắc phục được hạn chế nêu
trên, trước hết người giáo viên phải có một phương pháp dạy học thật tốt, một
phương pháp tổ chức giờ thực hành sao cho phù hợp và có hiệu quả nhất. Phương
pháp dạy học của giáo viên có vai trò rất quan trọng, nó sẽ là công cụ giúp học sinh
hứng thú học tập hơn. Hơn nữa, nhằm đáp ứng nhu cầu hội nhập của đất nước hiện
cách đầy đủ. Bên cạnh đó đôi lúc có một số máy tính bị hư hỏng nên ảnh hưởng rất
nhiều đến chất lượng học tập của học sinh nhất là học sinh khối lớp 3, các em mới
tiếp cận làm quen với máy tính. Đời sống kinh tế của địa phương còn gặp nhiều khó
khăn, rất ít học sinh ở nhà có máy vi tính;
- Môn Tin học áp dụng trong chương trình bậc tiểu học gần đây nên sự phân
phối chương trình bước đầu mới có sự thống nhất và đang hoàn chỉnh. Hơn nữa
khi thực hành, máy móc gặp sự cố, trục trặc, giáo viên phải xử lý mất khá nhiều
thời gian làm ảnh hưởng đến thời lượng thực hành dẫn đến học sinh thực hành
không đảm bảo. Đây là bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi các em
phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có hai tiết trên lớp
thì các em chưa thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì
sẽ chóng quên. Tin học là môn tự chọn nên một số học sinh chưa học nghiêm túc
và phụ huynh chưa quan tâm nhiều.
3.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến
a) Mục đích của giải pháp
Nhằm phát huy tốt hơn nữa những ưu điểm và từng bước khắc phục dần đến
triệt để các hạn chế nêu trên. Nhằm trang bị những kiến thức bước đầu cơ bản và
quan trọng về lĩnh vực Công nghệ thông tin đối với học sinh tiểu học nói chung và
học sinh khối lớp 3 nói riêng một cách có hiệu quả. Tạo điều kiện để các em khối
lớp 3 mạnh dạn, tự tin hơn khi tiếp xúc với môn học mới, đồng thời tạo nguồn phát
triển năng khiếu tin học ngay từ bậc tiểu học.
b) Nội dung giải pháp
* Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp
Những biện pháp tôi đưa ra sẽ giúp giáo viên tổ chức tiết dạy một cách nhẹ
nhàng, hợp tác, giúp học sinh phát triển năng lực cá nhân. Tạo được không khí học
tập một cách tự nhiên để học sinh hứng thú, tự tin trong học tập. Các em không
những nắm chắc kiến thức mà các em còn học tập phấn khởi hơn, tiếp thu bài
nhanh hơn, có chất lượng thực sự. Ít có trường hợp không hiểu bài, phần đông là
khắc phục được những sự cố kịp thời, đem lại hiệu quả lớn trong quá trình nâng
cao chất lượng giờ thực hành.
Thứ hai: Giáo dục ý thức học tập cho học sinh khi vào phòng máy;
Trong các giờ học đầu tiên, giáo viên nên khái quát đặc trưng bộ môn cùng
với mục tiêu cần đạt được khi học môn học này. Đồng thời, giới thiệu tầm quan
trọng của ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập và làm việc sau này. Liệt kê,
ví dụ dẫn chứng cụ thể về giá trị những sản phẩm tin học trong thực tế. Quy định
nội quy phòng máy đối với chế độ học tập, làm việc cũng như sự đặc biệt cần thiết
của công cụ học tập là máy tính. Từ đó, giáo dục các em cách bảo quản, cách sử
dụng, sử dụng hiệu quả và an toàn về điện. Tạo cho học sinh luôn ý thức được máy
tính nhằm để phục vụ học tập, làm việc là chủ yếu, không nên lạm dụng vào việc
chơi games. Thường xuyên nhắc nhở các em giữ gìn máy tính cẩn thận, sắp xếp có
trật tự các bộ phận đúng nơi quy định khi thực hành xong. Tóm lại, giáo viên nên
tạo điều kiện để học sinh gần gũi hơn với máy tính, xem máy tính thật sự là người
bạn thân, cùng học, cùng chơi và có ý thức tự giác giữ gìn nó như máy tính của
chính mình.
Thứ ba: Sắp xếp nội dung, phương pháp học tập cho từng phần học, áp
dụng bài tập vào giờ học hiệu quả và phù hợp;
- Giáo viên có kế hoạch dạy học, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù hợp
với lứa tuổi học sinh lớp 3, phải hết sức trực quan sinh động nhằm tại cho các em
sự hiếu kì. Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, giáo viên phải
xác định rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng của các
bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý thuyết bằng
vật thật;
Ví dụ: Bài “Làm quen với máy tính” (lớp 3);
+ Khi giáo viên giới thiệu bộ phận con chuột, giáo viên phải mô tả con
chuột, có mấy loại con chuột, trên thân con chuột có những phím nào, chức năng
của các phím đó, tay đặt lên con chuột đó như thế nào;
các hoa văn của hình con cá trên. Từ hình con cá trên các em sẽ liên tưởng đến bài
học trang trí hình những hình lá, hình quả táo và các hình khác (Môn mỹ thuật lớp
3) và sáng tạo vẽ một số hình thuyền buồm đã học ở môn Mỹ thuật 3…;
- Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập
mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá
trình dạy và học. Đưa các trò chơi dạng trắc nghiệm vào trong giờ học như: Trò
chơi chiếc nón kỳ diệu, trò chơi đoán ô chữ, trò chơi rung chuông vàng,…
Ví dụ: Ở tiết “Ôn tập gõ phím” ta có thể đưa vào bằng trò chơi rung chuông
vàng giúp các em vừa chơi vừa ôn lại kiến thức cũ;
Ở bài “Bàn phím máy tính”: để giúp các em làm quen với bàn phím, giáo
viên cho học sinh nêu tên tất cả các phím và cho chơi các trò chơi có nội dung về
bàn phím. Trong đó có trò chơi Pi-a-no (phần mềm Pianito) hay có thể hướng dẫn
các em mở phần mềm soạn thảo để gõ họ tên hoặc tên trường mình đang học để
tránh sự nhàm chán với một trò chơi và cũng để giới thiệu được một lần phần mềm
soạn thảo sau này các em sẽ học. Làm được như thế, học sinh vừa nắm được tên
các phím vừa làm quen một lần với phần mềm soạn thảo và còn gây được sự hiếu
kì hứng thú học tập của các em.
- Đối với học sinh khối 3, giáo viên nên cho các em học trực tiếp trong
phòng máy để các em được tiếp xúc với máy tính thường xuyên, được học các kiến
thức ngay trên máy tính của mình, học lý thuyết đi đôi với thực hành ngay tại tiết
dạy để các em thấy và nhớ các biểu tượng, các nút, các lệnh, các thao tác trên máy
tính. Thực hiện theo phương châm mắt thấy, tay nghe, tay làm. Khi dạy học với nội
dung thực hành, giáo viên không thể áp đặt, bắt buộc học sinh thực hành một cách
thụ động theo ý muốn của mình mà giáo viên phải có phương pháp để phát huy
tính tích cực, sang tạo của các em. Thường xuyên khuyến khích, khen thưởng, biểu
dương để học sinh tự giác thực hành tích cực nhằm chiếm lĩnh tri thức, hình thành
kỹ năng, kỹ xảo cho mình;
- Để học sinh thực hành tốt và không lung túng, giáo viên nên đoán trước
em. Tất cả các em đều hăng háy tranh đua nhau hoàn thành bài tập của giáo viên
đưa ra một cách nhiệt tình mà không thấy sự mệt mỏi hay nhàm chán;
Ví dụ: bài thực hành “Tô màu bằng màu nền” (Hình. 66a SGK lớp 3 tr 61).
Hình a
Hình b
Ở hình (a) hai chú gà chưa được tô màu, học sinh phải vận dụng kiến thức
đã học để tô màu bằng màu nền như hình (b). Ngoài kiến thức tô màu học sinh
phải vận dụng cách sử dụng chuột để thao tác tô màu sao cho thật nhanh. Với sự
tranh đua giữa nhóm với nhau các em sẽ cố gắng hoàn thành bài tập thật nhanh để
tiếp tục làm bài tập kế tiếp mà không gây sự nhàm chán và mệt mỏi khi các em
thực hành.
- Trong quá trình thực hành nên tạo cho các em sự tranh đua hoàn thành sớm
bài tập của giáo viên giao một cách nhanh chóng và chính xác. Giáo viên nhận xét,
khen ngợi cụ thể kết quả bài thực hành của các em như: hoàn thành nhanh, hoàn
thành chính xác, trình bày đẹp… Để khích lệ các em cố gắng hơn và cũng kịp thời
động viên các em thực hành chậm phấn đấu để được khen như bạn. Chúng ta có
thể sử dụng phần mềm quản lý phòng máy (Netop school) trình chiếu kết quả của
các nhóm hoàn thành tốt để cả lớp quan sát đồng thời nhận xét nhầm khích lệ tinh
thần các em. Đồng thời quản lý được bài làm của các em, hướng dẫn và sửa chữa,
rút kinh nghiệm chung cho cả lớp ngay trong giờ học thực hành;
- Phân chia đối tượng học sinh, sắp xếp các em yếu, trung bình, khá và giỏi
ngồi đan xen nhau để phát huy tối đa hiệu quả “Đôi bạn cùng tiến” trong cả giờ lý
thuyết lẫn thực hành. Đây là cách học từ bạn hiệu quả nhất, bởi trong một tiết thực
hành giáo viên không thể chỉ dẫn cụ thể hết cho từng em, nhất là ở các lớp có
nhiểu học sinh yếu. Giáo viên nên chú ý đến thời gian thay đổi lượt thực hành của
19,0
Giỏi
Nắm vững kiến thức - thao tác chậm
39/95
41,0
Khá
Nắm được kiến thức - thao tác cần gợi ý
35/95
36,8
TB
Chưa nắm kiến thức - chưa biết thao tác
3/95
3,2
Yếu
Lý thuyết và thực hành
0
0
Ghi chú
Hoàn
thành
Chưa HT
* Năm học 2015 - 2016: Cuối học kì I (năm học 2015-2016), tôi tiếp tục
làm cuộc khảo sát đối với học sinh khối lớp 3 với 95 em, kết quả như sau:
Lý thuyết và thực hành
Khối 3
SHS
TL%
Nắm vững kiến thức - thao tác nhanh
40/95
42,1
Nắm vững kiến thức - thao tác chậm
44/95
lớp 3 nên các em bắt nhịp tốt cho những năm học sau (lớp 4, 5), kết quả thu được
cũng tăng lên hết sức khả quan với từng khối lớp.