CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số:……………………………………………………
1. Tên sáng kiến: “Biện pháp giúp giáo viên trường Mầm Non nâng cao chất
lượng dạy học qua việc tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm”
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý chuyên môn
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống quốc dân. Nhiệm vụ
năm học 2015-2016 của ngành học là tiếp tục thực hiện ngày càng có chất lượng
chương trình giáo dục Mầm non, tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy
trẻ làm trung tâm;
Để nâng cao chất lượng giáo dục thì trước hết: Chúng ta phải nâng cao chất
lượng đội ngũ giáo viên giỏi về chuyên môn, vững vàng về nghiệp vụ, có phẩm
chất đạo đức tốt, có phong cách tự tin gần gũi trẻ. Biết phối hợp chặt chẽ với phụ
huynh để nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ. Tăng cường tổ chức các hoạt động cho
trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đặt trẻ vào vị trí trung tâm của hoạt động, trẻ
vừa là chủ thể vừa là mục đích của quá trình hoạt động;
Tại trường Mầm Non tôi đang công tác đã nắm bắt được chương trình giáo
dục Mầm non mới về lý thuyết nhưng trong việc soạn giảng còn lúng túng, chưa có
kinh nghiệm thực tế trong việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung
tâm. Đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn
nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành, trao đổi, một phần cũng do đồ dùng đồ chơi
còn hạn chế, chưa đầy đủ để trẻ hoạt động; Từ những hạn chế trên đã làm cho giáo
viên cảm thấy thiếu tự tin khi phải tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm
trung tâm. Vì cô chỉ mong sao truyền đạt hết yêu cầu của nội dung bài. Giờ học của
trẻ trở nên nhàm chán, trẻ ít tập trung vì cứ nhìn cô hướng dẫn sử dụng, cô nói
nhiều, cô làm còn mình rất thụ động, dẫn đến tình trạng trẻ không thực hiện được
đầy đủ nội dung bài cô muốn dạy trẻ;

Môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Là môi trường hoạt động mà trẻ tham gia xây dựng cùng giáo viên. Trẻ có thể
chủ động, tích cực: vui chơi, tìm tòi khám phá, trải nghiệm, thực hành, sáng tạo,
hợp tác, trò chuyện và chia sẻ ý tưởng;

2


Môi trường giáo dục cho trẻ mầm non là hoàn cảnh sinh hoạt của trẻ, toàn bộ
điều kiện tự nhiên và xã hội nằm trong khuôn viên của trường mầm non, gồm 2 bộ
phận không thể tách rời, liên quan chặt chẽ và bổ sung lẫn nhau, đó là:
Môi trường xã hội
Chính là bầu không khí giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với
những người xung quanh. Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm vừa mang
tính chất gia đình;
Những điều giáo viên nên làm để tạo bầu không khí, mối quan hệ tình cảm
thân thiết, môi trường giao tiếp hòa đồng, cởi mở với trẻ:
+ Nói năng nhẹ nhàng. Tạo sự tin cậy, mong muốn chia sẻ: lắng nghe trẻ, gọi
tên trẻ, khi nói chuyện thì ngồi ngang tầm với trẻ và nhìn vào mắt trẻ;
+ Đáp ứng những nhu cầu và câu hỏi của trẻ, biết an ủi trẻ và giúp trẻ giải
quyết vấn đề 1 cách xây dựng. Tôn trọng tình cảm và ý kiến của trẻ: Không gò bó,
áp đặt, định kiến với trẻ;
+ Chấp nhận sự khác biệt của trẻ. Đánh giá sự tiến bộ của trẻ so với bản thân
+ Kiên nhẫn với trẻ. Chờ đợi trẻ. Tránh thúc ép trẻ. Khuyến khích trẻ bộc lộ
cảm xúc, ý nghĩ và tự tin diễn đạt bằng lời nói;
+ Tìm hiểu những gì xảy ra chứ không chỉ ngăn cấm những việc có thể gây
nguy hại đến trẻ;
+ Đưa ra những lời khuyến khích, những gợi ý để giúp trẻ có thể tự tìm ra cách
giải quyết được vấn đề của bản thân;
+ Tổ chức các hoạt động tập thể. Khuyến khích tinh thần cộng tác, trẻ cùng

* Vị trí: Ở 1 góc phòng, không gian đủ để có thể chia thành 1 số khoảng nhỏ
* Trang bị đồ dùng đồ chơi: Tùy theo chủ đề cho trẻ sử dụng để tái hiện đặc
trưng, thuộc tính của một đối tượng nào đó trong cuộc sống.
Khu vực góc xây dựng, lắp ghép
* Vị trí: Ở nơi không cản trở lối đi lại, không gian đủ rộng cho trẻ xếp các hình
khối;
* Trang bị đồ dùng, đồ chơi: Giá, kệ mở, nhiều khối kích thước, hình, chất liệu
khác nhau, các đồ chơi hình người, con vật, thảm có, cây hoa, xe có bánh để đẩy,
toa xe chở hàng, xe cút kít, ô tô, xe đạp, bộ đồ chơi giao thông, tranh xây dựng, bìa
cát tông kích cỡ khác nhau, dải băng các loại, các bộ xếp hình, lắp ghép đa dạng về
hình dáng, kích thước và hướng dẫn lắp ráp, vật liệu để xâu xỏ (khuy áo, hột hạt,
ống chỉ, lõi cuộn giấy, cành que), gắn nối, cột dây, đan, bện, thắt, xếp lồng vào
nhau, xếp chồng lên nhau sỏi, đá cuội, hộp đựng, hồ dán, bút màu.....
Khu vực góc tạo hình
* Vị trí: Ở vị trí cố định trong phòng, nơi có đủ ánh sáng chiếu vào;
4


* Trang bị đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu: Bàn ghế, giá đựng, giá treo, giá
vẽ, rổ, khay, bảng, tranh ảnh nghệ thuật, họa báo, lịch, áp phích, quảng cáo, đồ mỹ
nghệ, dân gian, mẫu mô hình, giấy các loại, bìa, hộp cát tông, bút vẽ, sáp màu, đất
nặn, kéo, vải vụn, hộp đựng, phấn, thước, màu vẽ, hồ, đất nặn, áo choàng, nguyên
vật liệu thiên nhiên( que, hột hạt, sỏi đá, lá khô, rơm rạ, vỏ sò, ốc, nắp chai...), phế
liệu (miếng xốp, giấy gói hàng, giấy báo, giấy bìa, chai, lọ, hộp nhựa, hộp bánh, lon
coca...), đồ khâu vá, kẹp dây, máy đục lỗ, ghim và dập ghim, đồ dùng để in (các
con dấu, khuôn in bằng cao su, nhựa hay củ quả...)
Khu vực góc sách truyện, thư viện
* Vị trí: Nơi yên tĩnh, tránh lối đi lại, có ánh sáng tốt;
* Trang bị đồ dùng, đồ chơi và nguyên vật liệu: Bàn, ghế, giá sách, gối, nệm,
chiếu, các loại tranh ảnh sách, truyện, họa báo, tạp chí, album, keo dán, tẩy, bút,

- Chỗ ngồi đa dạng: ghế đá, ghế tre, hàng gạch, khúc gỗ, gờ tường, lốp xe...
* Trang bị
- Thùng, thau, lưới, đất cát nước, cây cối;
- Bóng, vòng, dây nhảy, đồ chơi có bánh xe, đồ chơi cát nước, đồ mộc, đồ chơi
giao thông, đĩa bay, dù, diều, dụng cụ vẽ, thùng cát tông lớn;
- Nhà chòi, lều quán, ghế ngồi. Cầu trượt, cầu thăng bằng, xích đu, bập bênh,
thang leo, ống chui...
*Giải pháp 2: Hướng dẫn giáo viên lý thuyết về cách tổ chức các hoạt
động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

6


Trong quá trình giáo dục, trẻ em vừa là đối tượng của hoạt động, vừa là chủ
thể của hoạt động. Khi trẻ được trực tiếp tham gia trải nghiệm, giao tiếp, chia sẻ là
hoạt động giáo dục có hiệu quả nhất. Nếu trẻ chỉ nghe nhìn, thì thông tin kiến thức
thu nhận được 20%, nếu trẻ được trao đổi, chia sẻ ý kiến với nhau trong nhóm bạn
thì khả năng tiếp thu là 55%, khả năng thu nhận kiến thức sẽ tăng lên 90% khi trẻ
sử dụng các kiến thức đã học truyền lại cho các bạn học của mình. Nói một cách
khác, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động phải hướng vào trẻ, lấy trẻ làm
trung tâm của quá trình giáo dục.
2.1. Kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Kế hoạch giáo dục là bản dự kiến các hoạt dộng giáo dục được sắp xếp theo
trình tự thời gian để đạt được mục tiêu;
- Kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là căn cứ vào trẻ, vào khả năng, nhu
cầu học tập, kinh nghiệm sống của trẻ để xác định mục tiêu, nội dung. Tạo mọi cơ
hội cho trẻ được tham gia vào các hoạt động: Trải nghiệm, giao tiếp, suy ngẫm, trao
đổi. Giáo viên chỉ là người tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở, giúp trẻ chiếm lĩnh kiến
thức.
2.2. Việc xây dựng kế hoạch rất cần thiết

Để trẻ thực sự trở thành trung tâm của việc xây dựng kế hoạch giáo dục thì
giáo viên cần có một quan điểm luôn hướng vào trẻ, căn cứ vào nhu cầu, khả năng
của trẻ để xây dựng và tổ chức các hoạt động giáo dục. Quá trình giáo dục được
thực hiện qua các hoạt động sau:
- Xây dựng kế hoạch giáo dục;
- Tổ chức thực hiện;
- Đánh giá kết quả để điều chỉnh kế hoạch cho thời gian tiếp theo.
2.5.1. Xây dựng kế hoạch giáo dục
+ Xác định mục tiêu
Xác định theo các lĩnh vực;
Mục tiêu có thể phân ra thành 3 phần chính và những từ nên dùng để viết mục
tiêu như:
+ Kiến thức: Nhận ra, liệt kê, đếm, xây dựng, lựa chọn…
+ Kỹ năng: Quan sát, so sánh, phân tích, kể, nói được…
+ Thái độ: có ý thức, tự giác, bảo vệ…
Mục tiêu của bài học: trẻ sẽ đạt được gì? Làm được gì/hoặc sẽ trở nên như thế
nào. Mục tiêu đặt ra cần cụ thể, đo được, đạt được.
+ Lựa chọn nội dung
Từ mục tiêu cụ thể hóa nội dung;

8


Nội dung: Trả lời các câu hỏi Dạy trẻ hiểu gì? Biết gì? Dạy trẻ những kỹ năng
nào? Cần dạy trẻ những điều cụ thể, gần gũi, những điều trẻ muốn biết, phù hợp
với vùng, miền;
Mục tiêu và nội dung liên quan với nhau do đó có mục tiêu thì phải có nội
dung. Một mục tiêu có thể có 2-3 nội dung.
+ Lựa chọn hoạt động giáo dục
Theo chương trình Giáo dục mầm non, các hoạt động giáo dục gồm: Hoạt

+ Có những nội dung không đưa vào kế hoạch mà giáo viên cần giải quyết
trong hoàn cảnh thực tế xảy ra;
+ Có những nội dung đã xây dựng trong kế hoạch nhưng có sự thay đổi, nên
không thực hiện được phải thay bằng một nội dung khác;
+ Việc lập kế hoạch phải đảm bảo rằng từng trẻ trong lớp được hỗ trợ để phát
triển;
+ Việc lập kế hoạch cần chú trọng các hoạt động sao cho trẻ được “học bằng
chơi, chơi mà học”.
Các phần cụ thể của một kế hoạch
Các phần
Giới thiệu
bài

Phát
triển
bài

Hoạt động của giáo viên
- Kích thích tư duy của trẻ bằng
cách đưa ra tranh, ảnh, tình huống,
câu chuyện;
- Đặt câu hỏi (câu hỏi mở), nêu vấn
đề....
- Đưa ra mục đích học;
- Giải thích nội dung chính để trẻ tự
khám phá, tìm tòi;
- Tổ chức HĐ học theo nhóm, cá
nhân.
- Trẻ thực hiện các HĐ nhằm đạt
mục tiêu bài học;

hơn.
Kết luận
- Khuyến kích trẻ trình bày kết quả; - Trình bày kết quả công
- Bổ sung nhấn mạnh những vấn đề việc.
chính;
- Khen ngợi động viên những trẻ,
nhóm tích cực.
Ban giám hiệu chỉ đạo cho toàn thể đội ngũ giáo viên nắm vững lý thuyết về tổ
chức hoạt động và bố trí môi trường cho trẻ hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung
tâm. Sau đó, giáo viên sẽ lập kế hoạch soạn giảng phù hợp chủ điểm lớp mình gửi
cho Ban giám hiệu duyệt. Giáo viên luyện tập xây dựng các kế hoạch tổ chức hoạt
động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm như các gợi ý tại phần 3.
*Giải pháp 3. Thực hành thiết kế tổ chức một số hoạt động cho trẻ theo
hướng lấy trẻ làm trung tâm (soạn giáo án)
Sự khác biệt của tổ chức hoạt động theo hướng lấy giáo viên làm trung tâm và
lấy trẻ làm trung tâm.
Tổ chức hoạt động lấy giáo viên
làm trung tâm

Tổ chức hoạt động láy trẻ làm trung
tâm

- Tập trung vào hoạt động của giáo
viên.

- Tập trung vào tổ chức các hoạt động
của trẻ.

- Giáo viên truyền đạt những kiến
thức đã xác định sẵn.

vai chơi rất nhiệt tình với hình thức “học mà chơi, chơi mà học”.
3.2. Lĩnh vực phát triển nhận thức
Đề tài: Sự lớn lên của con gà (lớp mẫu giáo lớn)
Nếu soạn theo kiểu giáo viên làm trung tâm như trước kia: Cô tập trung trẻ,
hướng dẫn cho trẻ xem quá trình phát triển của con gà, sau đó trẻ nhớ lại và tập xếp
theo sự hướng dẫn của cô. Kể về các bức tranh mình đã xếp;
Soạn theo kiểu lấy trẻ làm trung tâm: Cho trẻ suy nghĩ xem với những hình ảnh đã
có, trẻ tự sắp xếp quá trình phát triển con gà theo ý của mình và nêu lý do cho cô và
các bạn biết là tại sao mình xếp như vậy. Cô gợi ý, hướng dẫn. Trẻ sẽ sắp xếp lại
cho đúng qui trình. Tích hợp dạy tạo nhóm theo 6 giai đoạn phát triển của con gà.
3.3. Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ
Đề tài: Tạo hình con bướm (lớp mẫu giáo lớn)
Cách soạn trước: Cô hướng dẫn thật rõ kỹ năng Tạo hình con bướm. Trẻ chú ý
lắng nghe và làm theo cô;
Cách soạn hướng vào trẻ: Soạn tích hợp rèn luyện kỹ năng tạo hình con bướm
với các trò chơi phù hợp khả năng và độ tuổi của trẻ. Trẻ tham gia vào vai chơi rất
nhiệt tình với hình thức “ chơi mà học”.
3.4. Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ

Đề tài: Thơ Gấu qua cầu (lớp mẫu giáo bé)
Cách soạn trước: Cô đọc mẫu bài thơ. Trẻ chú ý lắng nghe và đọc theo cô cho
đến khi thuộc dưới hình thức đọc thơ theo tổ, nhóm cá nhân;
Cách soạn hướng vào trẻ: Soạn tích hợp rèn luyện kỹ năng đọc thơ với các trò
chơi phù hợp độ tuổi của trẻ. Trẻ tham gia vào vai chơi rất nhiệt tình với hình thức
“chơi mà học”. Trẻ sẽ dễ nhớ, lời thơ sẽ khắc sâu vào trí nhớ trẻ nhiều hơn nhờ các
trò chơi thể hiện rõ nội dung lời thơ. Ví dụ chơi trò chơi “Gấu qua cầu” Trẻ suy

12



Non trong toàn tỉnh. Giáo viên các trường cũng đã từng bước tập tổ chức các hoạt

13


động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, trường tôi đã tổ chức 2 tiết dạy cho
toàn cụm dự.
2.4. Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng
giải pháp
Qua thời gian áp dụng các giải pháp trên tôi đã thu được kết quả như sau:
Đối với giáo viên
+ Giáo viên được nâng cao năng lực, nâng cao tay nghề, bình tĩnh tự tin và
sáng tạo hơn trong khi thiết kế các hoạt động cho trẻ. Giáo viên vững vàng hơn và
cũng trở nên thích thú hơn khi chuẩn bị các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ
làm trung tâm, giáo viên quan sát trẻ nhiều hơn, ít nói hơn nhưng tập trung theo
dõi, giúp đỡ, gợi mở và hướng dẫn cho trẻ. Cụ thể:
Đầu năm

BIỆN PHÁP
1. Bố trí môi trường hoạt động.

A
10

%
45,4
5

Cuối năm
A

Số
lượng
giáo
viên
A= 22

14


+ Trẻ tích cực, tự tin, hứng thú tham gia hoạt động. Biết vận dụng những kiến
thức đã học vào bản thân mình. Trẻ yêu trường lớp, yêu cô giáo và bạn bè, ham
thích đến trường, tích cực tham gia các hoạt động, các kỹ năng học tập cần thiết
được rèn luyện thường xuyên tạo nền tảng tốt khi trẻ bước vào lớp 1.
2.5. Tài liệu kèm theo: Không

15