ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ NỘI

GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG
TỘC NGƢỜI TÀY Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ NỘI

GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG
TỘC NGƢỜI TÀY Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

CHUYÊN NGÀNH: CNDVBC & CNDVLS
MÃ SỐ: 62 22 03 02
LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng

Giáo viên hƣớng dẫn

PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn

PGS.TS. Đặng Thị Lan

nhiệt tình, đồng thời cung cấp cho tôi những thông tin và các tư liệu quý báu để tôi
hoàn thiện luận án của mình.
Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu cũng như viết luận án, tôi đã nhận
được nhiều lời động viên, giúp đỡ của người thân trong gia đình và bạn bè, đồng
nghiệp. Nhân đây, cho tôi xin ghi lòng, cảm ơn sâu sắc.
Đặc biệt, luận án của tôi hoàn thành, tôi không thể không nhắc đến sự động
viên, khích lệ, sự chỉ bảo, hướng dẫn tận tình và rất nghiêm túc trong khoa học của
PGS.TS. Đặng Thị Lan. Nhân dịp này, cho phép tôi gửi tới PGS. Lan lòng biết ơn
sâu sắc nhất.
Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận án

Nguyễn Thị Nội


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do lựa chọn đề tài ............................................................................. 1
2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án ...................................................... 3
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ........................................................ 3
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu .......................................... 4
5. Đóng góp mới của luận án .................................................................... 4
6. Ý nghĩa của luận án ............................................................................... 5
7. Kết cấu của luận án ............................................................................... 5
Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI .................................................................................................... 6
1.1. Các công trình nghiên cứu về giá trị văn hoá truyền thống và giữ
gìn giá trị văn hóa truyền thống ................................................................. 6
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về giá trị, giá trị văn hóa, về các giá trị

3.1.1. Vài nét về điều kiện tự nhiên, lịch sử tỉnh Thái Nguyên ............. 81
3.1.2. Vài nét về người Tày tỉnh Thái Nguyên ....................................... 85
3.2. Những thành tựu chủ yếu trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn
hóa truyền thống tộc ngƣời Tày ở Thái Nguyên và nguyên nhân ......... 89
3.2.1. Những thành tựu chủ yếu ............................................................. 89
3.2.2. Nguyên nhân của những thành tựu ........................................... 104
3.3. Một số hạn chế trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa
truyền thống tộc ngƣời Tày ở Thái Nguyên và nguyên nhân .............. 105
3.3.1. Một số hạn chế trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa
truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên hiện nay .......................... 105
3.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế .............................................. 115


3.4. Những vấn đề đặt ra trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa
truyền thống tộc ngƣời Tày ở Thái Nguyên hiện nay........................... 118
Chƣơng 4 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI CƠ BẢN VỀ GIỮ GÌN VÀ PHÁT
HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG TỘC NGƢỜI TÀY Ở
THÁI NGUYÊN HIỆN NAY ..................................................................... 122
4.1. Một số quan điểm cơ bản trong giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa
truyền thống tộc ngƣời Tày ở Thái Nguyên .......................................... 122
4.1.1. Nâng cao nhận thức tính tất yếu của việc giữ gìn và phát huy giá
trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện nay ............................... 122
4.1.2. Đảm bảo sự thống nhất giữa truyền thống với hiện đại, giữa kế
thừa với đổi mới trong quá trình giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa
truyền thống của tộc người Tày ở Thái Nguyên ................................... 126
4.1.3. Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tộc người Tày ở
Thái Nguyên là sự nghiệp chung của Đảng, của Nhà nước, của các
cấp, các ngành tỉnh Thái Nguyên và của toàn thể đồng bào Tày ....... 127
4.2. Một số giải pháp về giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền
thống tộc ngƣời Tày ở Thái Nguyên....................................................... 129

quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; sự phát triển kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa; quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế. Về
tích cực, các yếu tố đó đều góp phần làm giàu thêm văn hóa truyền thống của
dân tộc, nó làm cho nền văn hóa của chúng ta có nhiều cơ hội để tiếp thu, học
hỏi những tiến bộ, tích cực của các nền văn hóa khác trên thế giới, bổ sung,
hoàn chỉnh làm cho văn hóa càng ngày càng có sự phù hợp với sự phát triển
chung của thời đại. Tuy nhiên, mặt trái của những yếu tố đó đã tác động sâu
rộng và thậm chí còn có cả sự cản trở, bào mòn, lai căng và có nguy cơ bị mất
những nét văn hóa truyền thống của dân tộc.
Trong bối cảnh đó, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân
tộc là vấn đề rất quan trọng. Nó sẽ giúp cho nền văn hóa đó không bị mất đi,
mà luôn được trường tồn theo lịch sử. Song, những yếu tố đó phải có sự phù
hợp với đời sống thực tại, tức là văn hóa truyền thống sẽ có sự chắt lọc, kế
thừa trong quá trình phát triển của chúng.
Thái Nguyên là tỉnh có vị trí đặc biệt quan trọng, là trung tâm kinh tế, văn
hoá của khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Thái Nguyên còn là nơi có
1


nhiều trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp. Đây là nơi đào
tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho các tỉnh trong khu vực và
các tỉnh lân cận. Thái Nguyên được đầu tư phát triển công nghiệp hoá sớm
hơn so với các tỉnh khác ngay từ những năm 1960, khi miền Bắc bắt tay vào
xây dựng xã hội chủ nghĩa. Quá trình hội nhập quốc tế của địa phương này
cũng diễn ra nhanh và ổn định, điều đó được thể hiện rất rõ qua sự đầu tư của
một số tập đoàn lớn vào tỉnh, như Samsung, Shinwon... Là cửa ngõ phía Bắc
của Thủ đô, Thái Nguyên có vị trí chiến lược quan trọng trong quá trình phát
triển tổng thể của Hà Nội, đồng thời, đây cũng là điều kiện thuận lợi về hệ
thống cơ sở vật chất trong quá trình phát triển. Thêm nữa, Thái Nguyên là
tỉnh có sự thu hút đông đảo người từ các địa phương lân cận đến để học tập và

- Mục đích:
Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về giữ gìn và phát huy giá trị văn
hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên, luận án đánh giá thực trạng
giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên
và đề xuất các quan điểm, giải pháp giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền
thống tộc người Tày ở Thái Nguyên hiện nay.
- Nhiệm vụ:
Một là, trình bày một số vấn đề lý luận chung về giữ gìn và phát huy giá trị
văn hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên.
Hai là, phân tích, làm rõ thực trạng giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa
truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên hiện nay và những vấn đề đặt ra.
Ba là, nêu một số quan điểm và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái
Nguyên hiện nay.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Luận án nghiên cứu vấn đề giữ gìn và phát huy giá
trị văn hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên hiện nay.

3


Phạm vi nghiên cứu: Luận án chỉ tập trung nghiên cứu việc giữ gìn và phát
huy giá trị văn hóa truyền thống tộc người Tày ở Thái Nguyên từ đổi mới đến
nay (từ 1986 đến nay).
4. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận:
+ Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh trong quan điểm về đời sống tinh thần của xã hội, về ý thức xã
hội, về văn hóa. Trong quá trình phân tích, luận giải, luận án vận dụng các
nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là quy luật phủ định

về văn hóa, bản sắc văn hóa, đồng thời góp phần khẳng định vai trò, ý nghĩa
của những giá trị văn hóa tộc người Tày ở Thái Nguyên trong điều kiện đất
nước hội nhập, mở cửa hiện nay.
- Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và
giảng dạy các chuyên đề về giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống,
đặc biệt giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tộc người Tày tỉnh
Thái Nguyên nói riêng và các tỉnh có đồng bào Tày sinh sống nói chung.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của
luận án bao gồm 4 chương và 12 tiết.

5


Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1. Các công trình nghiên cứu về giá trị văn hoá truyền thống và giữ gìn
giá trị văn hóa truyền thống
Phạm trù giá trị văn hóa được nhiều học giả nghiên cứu ở các ngành
khoa học khác nhau, như: văn hóa học, dân tộc học, sử học, xã hội học, văn
học - nghệ thuật, triết học... Ở bất kỳ góc độ nào, giá trị văn hóa cũng được
thể hiện nó là cái mang tính bền bỉ, có sự trường tồn qua nhiều không gian và
thời gian khác nhau, ở mỗi quốc gia, mỗi cộng đồng dân tộc. Chính bản thân
nó có sự ăn sâu, bám rễ trong tư duy, trong tính cách, trong lối sống của cộng
đồng. Những yếu tố đó được hình thành, được tích tụ, được kiểm nghiệm, đôi
khi xuất hiện những tác nhân mới có thể bác bỏ ngay trong quá trình tồn tại
của nó cho phù hợp với thực tại. Tuy nhiên, những cái gọi là cốt lõi trong mỗi
nền văn hóa không bị mất đi hoàn toàn, nó cũng không bị phủ định một cách
sạch trơn mà nó có sự tiếp biến cho phù hợp với những điều kiện và hoàn
cảnh thực tại.

từ những năm 1980, nhưng cuốn sách đã nhấn mạnh trong bảng giá trị tinh
thần, yêu nước là giá trị đầu tiên và quan trọng nhất, là thước đo tiêu chuẩn
cho mọi thước đo trong cuộc sống của con người. Chương cuối cùng mang
tính kết luận tổng quát, tác giả nói về Chủ tịch Hồ Chí Minh, con người kết
tinh mọi giá trị truyền thống của dân tộc với những giá trị truyền thống của
dân tộc và sự kết hợp những giá trị cao đẹp của nhân loại.
Cuốn sách thể hiện phong cách Trần Văn Giàu một cách đậm nét, với
lời văn khúc chiết, mạch lạc, lập luận lôgic, chặt chẽ; thể hiện một con người
đã từng chiến đấu hết mình cho Tổ quốc, cho đồng bào, là người đã từng giữ
nhiều vị trí quan trọng trong kháng chiến; đặc biệt, với nền tảng kiến thức
uyên bác, Trần Văn Giàu đã là người tiên phong trong quá trình nghiên cứu
các giá trị văn hoá truyền thống qua nhiều ngàn năm lịch sử của dân tộc ta và
7


cho đến nay, những nghiên cứu đó vẫn còn nhiều giá trị. Cuốn sách có ý
nghĩa quan trọng trong nghiên cứu của tác giả luận án, đặc biệt là các đức tính
tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, mặc dù trong thế kỷ XXI đã có nhiều sự thay
đổi trong điều kiện phát triển của dân tộc nhưng nó vẫn được coi là yếu tố nền
tảng của quá trình triển khai đề tài luận án.
Đề tài KHXH 01-10 về “Chủ nghĩa yêu nước truyền thống và hiện đại”
(2002) do Phan Huy Lê là chủ nhiệm. Với kết cấu 5 chương: Khái niệm về
chủ nghĩa yêu nước và phương pháp tiếp cận; Cơ sở hình thành và phát triển
của chủ nghĩa yêu nước ở Việt Nam; Quá trình hình thành và phát triển chủ
nghĩa yêu nước Việt Nam; Nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền
thống; Phát huy chủ nghĩa yêu nước trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.Trong số các chương đó, chương 4
về “Nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền thống” các tác giả đã đề
cập đến năm nội dung và cho đến nay, dường như nó vẫn còn nguyên giá trị:
Yêu xóm làng, yêu quê hương xứ sở; Yêu thương gia đình, giống nòi; Tinh

Đặc biệt trong nội dung thứ nhất của cuốn sách, nhóm tác giả khẳng
định bản sắc văn hoá của dân tộc cũng thay đổi - tất nhiên là với một tiến độ
không thể nhanh hơn sự biến đổi của các quá trình và hiện tượng văn hoá; bản
sắc dân tộc cũng được làm giàu và hiện đại hoá ở mức độ nào đó. Thêm nữa,
nhóm tác giả khẳng định giá trị chuẩn và chủ yếu trong bản sắc quốc gia dân
tộc ở Việt Nam bao gồm năm chuẩn giá trị: Kiên nhẫn, cần cù, rõ nhất là
trong lao động; Kiên cường, kiên quyết trong khắc phục và chinh phục thiên
nhiên, đấu tranh chống kẻ thù xâm lược, để giành tự do cho dân tộc; Dũng
cảm, mưu trí; Tính tập thể, tính cộng đồng được thể hiện rõ ở tình “thương
người như thể thương thân” và dung hợp theo chữ Hoà - Thiên - Địa - Nhân.
Qua cuốn sách, tác giả luận án nhận thức rõ hơn về sự thống nhất nhưng đa
dạng của 54 sắc thái dân tộc anh em và càng thấy rõ việc giữ gìn cái riêng của
mỗi dân tộc (tộc người).

9


Trần Ngọc Thêm trong nhiều công trình đã công bố dưới dạng sách, đề
tài nghiên cứu khoa học đã từng đề cập đến các yếu tố đặc trưng của giá trị
văn hóa như trong cuốn “Giá trị và sự chuyển đổi hệ giá trị văn hóa truyền
thống Việt Nam”(2010) đã đề cập: 1/Thái độ tôn trọng, ước mong sống hòa
hợp với thiên nhiên; 2/ Thiên về tổng hợp và biện chứng, chủ quan, cảm tính,
kinh nghiệm; 3/Trọng tình, trọng đức, trọng văn, trọng nữ; 4/Linh hoạt và dân
chủ, trọng tập thể; 5/Dung hợp trong tiếp nhận, mềm dẻo, hiếu hòa trong đối
phó. Tiếp đó, trong cuốn “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam: Cái nhìn hệ
thống - loại hình” ông đã khẳng định 5 yếu tố đặc trưng của văn hóa có sự
liên hệ, tác động lẫn nhau đó là: 1/Tính cộng đồng, 2/Tính ưa hài hòa, 3/Tính
trọng âm, 4/Tính tổng hợp, 5/Tính linh hoạt. Những nghiên cứu của Trần
Ngọc Thêm có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định giá trị văn hóa nói
chung và giá trị văn hóa của tộc người Tày nói riêng.

là “phản giá trị” - đi ngược lại các giá trị văn hóa, phản lại các giá trị chân,
thiện, mỹ. Các công trình nói trên cũng đã phân tích lịch sử quá trình hình
thành, phát triển và nội dung các giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Việt
Nam trong mối quan hệ với bản sắc văn hóa dân tộc, chỉ rõ các mặt tích cực
cần kế thừa, phát huy và mặt hạn chế, lỗi thời cần khắc phục, xóa bỏ.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu về giá trị văn hóa truyền thống trong quá
trìnhcông nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, phát triển kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế
Theo hướng này, có nhiều bài viết sâu sắc. Cụ thể: “Văn hóa Việt Nam
và cách tiếp cận mới” của Phan Ngọc (2000); với phương pháp tiếp cận của
ngành văn hoá học, với mục đích tìm kiếm về bản sắc văn hoá dân tộc Việt
Nam, và suy cho cùng, với mục đích đổi mới văn hoá, cho nên tác giả đã
không trình bày các sự kiện văn hoá thành những kiến thức cần nắm được mà
đi trình bày những biện pháp cần làm vì quyền lợi của đất nước và nhân dân.
Do đó, các mặt từ lịch sử, chính trị, quân sự, giáo dục, văn học, nghệ thuật, tín
ngưỡng, tôn giáo… được thấy rõ những mối liên hệ chặt chẽ với nhau, và tựu
11


trung lại, nó đều có gốc của con người Việt Nam. Mặc dù cuốn sách chủ yếu
mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành văn hoá học, nhưng đó cũng là sự tham
khảo có ý nghĩa cho chúng tôi trong tiếp cận về giá trị văn hoá truyền thống,
như: nghiên cứu văn hoá phải đặt chúng trong bối cảnh của sự tiếp xúc và
giao lưu văn hoá với các nền văn hoá khác, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu
hoá hiện nay.
Trần Ngọc Thêm xuất bản cuốn “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam”
(2001). Cuốn sách đề cập đến các nội dung chính: Cơ sở lý luận cho cách nhìn
hệ thống - Loại hình về văn hoá Việt Nam; Văn hoá nhận thức; Văn hoá tổ chức
cộng đồng: Đời sống tập thể; Văn hoá tổ chức cộng đồng: Đời sống cá nhân;
Văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên; Văn hoá ứng xử với môi trường xã

Nam phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước như: chủ
nghĩa yêu nước, tinh thần hiếu họ... Nội dung cuốn sách khẳng định sự thắng lợi
của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước khi khai thác và phát huy
được các giá trị văn hóa truyền thống vì mục tiêu phát triển bền vững đi đôi với
giải quyết đúng đắn mối quan hệ hài hòa giữa lợi ích và đạo đức trong nền kinh
tế thị trường:
“Giá trị truyền thống, trên thực tế vẫn là hành trang không thể thiếu
được trong hành trình của con người vào thế kỷ XXI. Tương lai càng
không được hứa hẹn một cách chắc chắn thì lại càng làm cho truyền thống
trở thành một lãnh địa để con người tìm kiếm hy vọng” [10, tr. 22].
Với các nội dung đó của cuốn sách nên nó có ý nghĩa quan trọng trong
quá trình tìm tòi, nghiên cứu của tác giả luận án khi thực hiện đề tài.
Cuốn sách “Những thách thức của văn hoá Việt Nam trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế” của Phạm Duy Đức (2006) có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
góp phần giải đáp những vấn đề vừa cơ bản, vừa cấp bách trong quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế và xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Sách gồm 3 chương. Chương 1: Văn hoá Việt Nam sự hình thành và phát triển Những giá trị tiêu biểu. Chương 2: Những tác động của toàn cầu hoá và hội nhập
13


kinh tế quốc tế đối với văn hoá Việt Nam hiện nay. Chương 3: Phương pháp và
giải pháp để phát huy những ưu thế, vượt qua những thách thức nhằm xây dựng
nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập
kinh tế quốc tế. Cuốn sách là tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình tìm
hiểu vấn đề của chúng tôi, mặc dầu, cuốn sách là sự nghiên cứu công phu và
toàn diện về vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá của dân tộc Việt Nam nói chung, mà
không đề cập đến một văn hoá cụ thể nào.
Lương Gia Ban - Nguyễn Thế Kiệt (2014) “Giá trị văn hoá truyền thống
dân tộc với việc xây dựng nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay”. Cuốn sách là
sự nghiên cứu một cách đầy đủ về giá trị văn hoá truyền thống dân tộc trong xây

“văn hóa”, “bản sắc văn hóa dân tộc”, giá trị văn hóa nói chung và giá trị văn
hóa truyền thống Việt Nam; những nội dung cơ bản của nền văn hóa tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc. Khi đề cập đến vấn đề nghiên cứu về giá trị văn hóa đó,
có nhiều học giả nghiên cứu với ý nghĩa của bản sắc văn hóa, nhiều học giả đi
tìm hiểu về giá trị văn hóa, giá trị văn hóa truyền thống... được đề cập trên các
lĩnh vực. Tuy nhiên, khi bàn về khái niệm “văn hóa” và khái niệm “bản sắc văn
hóa dân tộc” cũng còn những ý kiến khác nhau. Sự khác nhau này do các tác giả
nghiên cứu về văn hóa từ những góc độ và cách tiếp cận khác nhau.
Các công trình của các tác giả ở trên đã phân tích sâu sắc các giá trị văn
hóa truyền thống dân tộc, chỉ rõ các thời cơ và thách thức của nó trong bối cảnh
toàn cầu hóa hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay. Các công trình nghiên cứu của các tác giả đều
nhấn mạnh đến vai trò của văn hoá truyền thống trong bối cảnh có nhiều yếu tố
tác động, trong đó có những yếu tố tác động tích cực và không ít các yếu tố tác
động tiêu cực. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu đã đề cập ở trên cứu về
sự tác động của các yếu tố hiện nay đến nền văn hoá, giá trị văn hoá, giá trị văn
hoá truyền thống của dân tộc, mà chưa phải nghiên cứu tác động đến văn hoá
một tộc người cụ thể ở nước ta.

15


1.1.3. Các công trình nghiên cứu về phương hướng, giải pháp giữ gìn và
phát huy giá trị văn hoá truyền thống trong bối cảnh hiện nay
Thành Duy trong cuốn “Văn hóa Việt Nam trước xu thế toàn cầu hóa thời cơ và thách thức” (2007) cho rằng: “Bản sắc văn hóa dân tộc là sự tổng
hòa các khuynh hướng cơ bản trong sáng tạo văn hóa truyền thống của một
dân tộc; nó gắn với mỗi nền văn hóa ấy như bản chất tự nhiên của nền văn
hóa ấy trong mối liên hệ thường xuyên với điều kiện kinh tế, môi trường tự
nhiên, các thể chế văn hóa, và các hệ tư tưởng... trong quá trình vận động
không ngừng của dân tộc đó” [24, tr.105]. Bản sắc văn hóa dân tộc được hình

triển, khẳng định: văn hoá không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực phát triển
kinh tế - xã hội và khoa học được coi là một thành tố của văn hoá. Phần thứ
ba: Văn hoá Việt Nam - một góc nhìn; tác giả trình bày khái quát từ truyền
thống văn hoá Việt Nam đến những quan điểm cơ bản của Đảng ta trong quá
trình xây dựng và phát triển văn hoá Việt Nam; đồng thời, tác giả đề cập đến
vai trò và nhiệm vụ của khoa học xã hội và nhân văn trong việc thực hiện
đường lối của Đảng, góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền văn hoá Việt
Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Cuốn sách đã cung cấp cho người đọc một cách nhìn toàn diện về các
nội dung của văn hoá, thông qua sự khảo lược các nhân vật lịch sử, các quan
điểm của Đảng về văn hoá qua các thời kỳ, đồng thời, tác giả cuốn sách nhấn
mạnh về việc khi nước ta mở cửa, hội nhập sẽ có những chướng ngại và thách
thức để trở thành nếp sống, nếp suy nghĩ, nếp hành động trong xã hội Việt
Nam. Do đó, tác giả khẳng định “Vấn đề hợp tác và giao lưu văn hoá trở
thành một nhu cầu” [87, tr.474] và nghiên cứu, thực hiện nghiêm túc. Tuy
nhiên, cho đến nay, trên thế giới đã có nhiều thay đổi về quá trình hội nhập,
mở cửa và toàn cầu hoá, đặc biệt cuộc khủng hoảng về tài chính trên thế giới
cho đến nay về cơ bản vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, và nó đã xuất hiện nhiều
nhân tố mới song cuốn sách ít nhiều có ý nghĩa đối với chúng tôi trong quá

17