ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------

TRẦN THỊ PHƢỢNG

MỐI QUAN HỆ GIỮA PHONG CÁCH GIÁO DỤC CỦA CHA MẸ VÀ
TÍNH TỰ LẬP CỦA TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI

Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trƣơng Khánh Hà

Hà Nội, 2017


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài. ................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu. ............................................................................................. 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu. ....................................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu. ............................................................................................. 3
5. Giả thuyết khoa học. ............................................................................................... 4
6. Phạm vi nghiên cứu. ............................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu. ....................................................................................... 4
8 Cấu trúc của đề tài .................................................................................................. 6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ..... 7
1.1. Tổng quan một số nghiên cứu phong cách giáo dục của cha mẹ và tính tự

3.1.2 Tính tự lập ở nhà .............................................................................................. 52
3.1.2.1 Mức độ tự lập ................................................................................................ 52
3.1.2.2 Biểu hiện tính tự lập ở nhà ............................................................................ 55
3.2 Phong cách giáo dục của cha mẹ ..................................................................... 60
3.3 Mối quan hệ giữa phong cách giáo dục cha mẹ và tính tự lập của trẻ mẫu giáo ..... 68
3.4 Một số chân dung tâm lý điển hình ................................................................ 72
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................ 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 81


DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Một số thông tin phụ huynh trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi .................................34
Bảng 2.2. Mối tương quan giữa phong cách giáo dục của cha mẹ và tính tự lập của
trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi...............................................................................................69
Biểu đồ 3.1 : Mức độ tự lập ở lớp của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ....................................45
Biểu đồ 3.2 : Biểu hiện tự lập của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi........................................47
Biểu đồ 3.3 : Mức độ tự lập ở nhà của trẻ mâu giáo 5-6 tuổi ...................................53
Biều đồ 3.4 : Mức độ biểu hiện các hành vi tư duy, ngôn ngữ của trẻ .....................58
Biểu đồ 3.5 : Phong cách giáo dục của phụ huynh quận Hà Đông ...........................61


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Con người trong quá trình sinh ra, lớn lên và trưởng thành chịu sự ảnh
hưởng của nhiều yếu tố khác nhau, từ gia đình, nhà trường đến văn hóa xã
hội. Trong đó, tùy thuộc vào giai đoạn cụ thể mà sự tác động từ các yếu tố có
mức mạnh mẽ khác nhau. Đối với trẻ lứa tuổi mẫu giáo, gia đình và giáo dục
gia đình là yếu tố có vai trò đặc biệt trọng yếu.
Lứa tuổi mẫu giáo không chỉ là thời kì phát triển và hoàn thiện về tất cả

hỏi những con người mới, độc lập và tự chủ thì tính tự lập càng cần được phát
huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Tính tự lập có ý nghĩa quan trọng trong mọi giai đoạn hình thành nhân
cách và trong toàn bộ quá trình sống của con người, tuy nhiên, để hình thành
và phát triển tính tự lập cần đặc biệt chú ý đến nó trong giai đoạn trẻ 5 - 6
tuổi. Đây là giai đoạn trẻ có nhiều những biến đổi cả về mặt tâm - sinh lý và
môi trường, có sự thay đổi các hoạt động chủ đạo, do đó, sự định hướng tính
tự lập càng có ý nghĩa quan trọng. Đặc biệt, đó vẫn là thời điểm trẻ chịu sự tác
động mạnh mẽ từ gia đình, và phong cách giáo dục của cha mẹ là một trong
những yếu tố tác động quan trọngđối với sự hình thành và phát triển tính tự
lập ở trẻ. Các gia đình có cha mẹ có phong cách giáo dục khác nhau có thể sẽ
tác động khác nhau và hình thành tính tự lập ở trẻ không giống nhau. Đồng
thời, nếu bố mẹ biết được khả năng tự lập của trẻ, tôn trọng những biểu hiện
tự lập của trẻ, đi đôi với những biện pháp tác động đúng đắn thì sẽ tạo điều
kiện phát triển khả năng tự lập cho bản thân trẻ, hình thành những phẩm chất
quý báu cần thiết cho trẻ trước ngưỡng cửa bước vào cuộc đời.
Những nghiên cứu về tính tự lập của trẻ em và nghiên cứu về phong
cách giáo dục cha mẹ đã được các nhà khoa học nước ngoài quan tâm từ lâu.
Ở Việt Nam, đã có nhiều nghiên cứu về phong cách giáo dục của cha mẹ, về

2


tính tự lập của trẻ em nói chung cũng như của trẻ mẫu giáo nói riêng, tuy
nhiên, những nghiên cứu về mối quan hệ giữa phong cách giáo dục gia đình
với sự hình thành và phát triển tính tự lập của trẻ em còn khá ít ỏi. Trong phạm
vi luận văn này, chúng tôi mong muốn tiến hành nghiên cứu đề tài “Mối quan hệ
giữa phong cách giáo dục cha mẹ và tính tự lập của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”.
2. Mục đích nghiên cứu.
Tìm hiểu mối quan hệ giữa phong cách giáo dục của cha mẹ và tính tự

cách dân chủ có ảnh hưởng tích cực đến tính tẹ lập của trẻ mẫu giáo.
6. Phạm vi nghiên cứu.
- Giới hạn về nội dung nghiên cứu :
Tính tự lập của trẻ được thể hiện ở nhiều mặt, nhưng trong phạm vi đề
tài chúng tôi tìm hiểu sự thể hiện tính tự lập của trẻ ở 2 mặt chính là khi ở
trường và ở nhà.
Các bậc cha mẹ có nhiều loại phong cách giáo dục khác nhau đối với
con cái của mình, trong phạm vi luận văn này, chúng tôi nghỉ nghiên cứu một số
kiểu phong cách giáo dục điển hình : dân chủ, độc đoán, tự do và nuông chiều.
- Giới hạn về địa bàn nghiên cứu :
Nghiên cứu mối quan hệ giữa phong cách giáo dục của cha mẹ và tính
tự lập của trẻ mẫu giáo được thực hiện trên phạm vi quận Hà Đông – Hà Nội.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã vận dụng phối hợp đa dạng
các phương pháp dưới đây :
7.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
Sử dụng bảng hỏi đã thiết kế bao gồm một hệ thống câu hỏi dành cho
khách thể nghiên cứu và đối tượng có liên quan nhằm thu thập thông tin, từ

4


đó làm sáng tỏ thực trạng mối quan hệ giữa phong cách giáo dục của cha mẹ
và tính tự lập của trẻ mẫu giáo.
7.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
Phỏng vấn sâu 10 phụ huynh có con trong độ tuổi về phong cách giáo
dục gia đình của họ với con cái, cũng như những hiểu biết của họ về tính tự
lập, giáo dục tính tự lập và biện pháp giáo dục tính tự lập cho trẻ.
Phỏng vấn sâu đối với 5 giáo viên đang dạy mầm non trong lớp 5 – 6
tuổi về những hành vi tự lập trẻ có thể và thường xuyên thực hiện.



Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan một số nghiên cứu phong cách giáo dục của cha mẹ và
tính tự lập của trẻ mẫu giáo.
1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài về phong cách giáo dục của cha mẹ và
tính tự lập của trẻ mẫu giáo.
- Nghiên cứu về phong cách giáo dục.
Gia đình và phong cách giáo dục trong gia đình là vấn đề được nhiều
nhà khoa học xã hội quan tâm nghiên cứu từ lâu, trong đầy đủ các lĩnh vực
như : tâm lý học, xã hội học, khoa học quản lý… Vận dụng những thành tựu
đó, nhiều nhà tâm lý học và giáo dục học đã nghiên cứu mối quan hệ giữa
phong cách giáo dục của cha mẹ với sự hình thành nhân cách của trẻ.
Cha mẹ không chỉ là một phần quan trọng trong việc yêu thương và
chăm sóc con cái, họ còn được coi là tác nhân xã hội quan trọng nhất trong
cuộc đời của một đứa trẻ. Cha mẹ bên cạnh việc nuôi dưỡng, chăm sóc đứa
trẻ, còn dạy cho đứa trẻ những điều nên và không nên làm gì, cũng như là tấm
gương cho trẻ bắt chước và học theo.
Bornstein (1991) cho rằng: "Phong cách nuôi dạy con cái ảnh hưởng
một cách rõ ràng đến nhận thức và giao tiếp của trẻ em cũng như sự điều
chỉnh về xã hội và tình cảm của chúng". Cha mẹ có thể yêu cầu đứa trẻ ngưng
việc mà nó không nên làm hoặc khuyến khích trẻ làm những điều mà cha mẹ
cho rằng tốt hơn, và cách mà cha mẹ nuôi dạy trẻ theo ý mình được gọi là một
phương thức nuôi dạy con cái [dẫn theo 6, tr.47]
Deater-Deckard và Petrill (trong Gupta & Theus, 2006) đề cập đến sự
tương tác qua lại trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Theo đó, “khi
mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ấm áp và chu đáo, nó có thể có một tác
động tích cực vào việc phát triển sự tự nhận thức, lòng tự trọng, sức khỏe thể



8


quan điểm của bà, yếu tố tạo nên phong cách giáo dục của cha mẹ chính là
tầm ảnh hưởng của cha mẹ đối với con cái. Ngoài ra, còn có rất nhiều học
thuyết và ý kiến khác nhau về cách tốt nhất để nuôi dạy trẻ (Baumrind,1980,
1991; Maccoby, Martin, 1983; Darling & Steiberg, 1993; Chao, 1994…) [dẫn
theo 16, tr.165].

Tác giả K.Lewin, nhà tâm lý học người Mỹ, là người đầu tiên nghiên
cứu một cách có hệ thống phong cách quản lý và giáo dục. Đồng quan điểm
với tác giả Baumrind, theo K.Lewin, có ba kiểu phong cách giáo dục của cha
mẹ trong gia đình là: dân chủ, tự do, độc đoán [dẫn theo 18, tr.23].
E.Maccoby và Martin, kế thừa quan điểm của Schaefer và Becker [dẫ
theo 18, tr.7] về hai yếu tố đòi hỏi và mở rộng mô hình của Baumrind từ ba
phong cách thành bốn phong cách: dân chủ, độc tài, nuông chiều, bỏ mặc.
Gerdes (1998) cho rằng: đáng tiếc là không có công thức duy nhất hoặc
hoàn hảo nào cho cha mẹ trong việc nuôi dạy trẻ. Sẽ rất khó khăn để cân bằng
giữa nhu cầu và quyền lợi của cha mẹ và con cái. Cách nuôi dạy thay đổi tuỳ
vào lứa tuổi và sự phát triển của trẻ và cha mẹ [dẫn theo 6, tr.48].
Theo Maira Montessori, thì cha mẹ phải có sự lựa chọn và áp dụng
phong cách giáo dục phù hợp với con mình. Việc yêu thương, quan tâm đến
con cái không đồng nghĩa với việc quá nuông chiều trẻ, vì như vậy trẻ sẽ bị
phụ thuộc và dễ sinh hư : “cha mẹ và con cái hiểu nhau rất có lợi cho việc xây
dựng tình cảm giữa hai bên. Nhưng cha mẹ cần phải yêu thương con cái có
chừng mực, nếu không sẽ mất đi sự tôn nghiêm trong mắt các con và ảnh
hưởng đến sự nghiêm túc trong việc giáo dục trẻ” [dẫn theo 15, tr.169].
Cũng liên quan đến vấn đề, một số tác giả khác cũng nhận định :
L.F.Ôxtropxcaia: Đôi khi người lớn thiên về dùng lời răn dạy trẻ mà quên

Có thể thấy, đã có những quan điểm không đồng nhất về việc phân chia
các kiểu phong cách giáo dục con cái của cha mẹ. Một số tác giả chia phong
cách giáo dục cha mẹ thành bốn loại:Dân chủ, độc tài, nuông chiều, bỏ mặc.

10


Một số tác giả khác lại chia phong cách giáo dục cha mẹ thành ba kiểu : dân
chủ, độc đoán, tự do. Mỗi cách phân loại đều có ưu điểm của nó và trong đề tài
này, chúng tôi chọn cách phân loại gồm bốn kiểu phong cách giáo dục trên.
Như vậy, giáo dục con trẻ có hiệu quả không phải là một việc làm dễ
dàng mà bất kì các bậc cha mẹ nào cũng làm được và làm tốt. Để nuôi dạy
con lớn khôn và phát triển tốt nhất cần phải có phong cách giáo dục phù hợp,
hiệu quả, biết quan tâm và thấu hiểu con.
- Các nghiên cứu về tính tự lập của trẻ mẫu giáo.
Từ rất sớm, khi mà mặc dù chưa có một nghiên cụ thể về tính tự lập
của trẻ, nhưng ta đã thấy một sự đặc trưng rõ nét có liên quan đến tính tự lập
của trẻ, phản ánh một sự thay đổi mạnh mẽ khi trẻ lên tuổi mẫu giáo, đồng thời thể
hiện ảnh hưởng của giáo dục đối với con trẻ trong các trường phái tâm lý học khi
nghiên cứu quá trình và đặc điểm tâm lý của con người. Cụ thể như :
Trường phái Phân tâm học của Freud xây dựng các mô hình cấu trúc
của nhân cách con người, phân chia nhân cách thành “cái nó”(id), “cái
tôi”(ego) và cái “siêu tôi” (superego). “Cái nó” hoạt động theo nguyên tắc
khoái cảm, nghĩa thoả mãn ngay tức khắc những khát vọng bản năng. “Cái
tôi” hoạt động trên nguyên tắc hiện thực, dần được hình thành trong 2 năm
đầu của trẻ. “Cái tôi” và “cái nó” tồn tại không tách rời, “cái tôi” hướng vào
việc tạo thuận lợi cho việc thực hiện “cái nó” nhưng theo cách mà xã hội có
thể chấp nhận được, tức là, trẻ dần dần có thể học được cách thích nghi và
hành động phù hợp. Freud nhấn mạnh rằng cái tôi vừa là đầy tớ vừa là chủ
nhân của cái nó. Vào khoảng thời điểm trẻ năm tuổi, “cái siêu tôi” được hình

quan trọng (đặc biệt là bố mẹ) cho họ cơ hội để chia sẻ cảm xúc của mình,
học tập và phát triển. Như vậy, học thuyết cũng phần nào nhắc đến vai trò
giáo dục của cha mẹ trong giai đoạn con lên năm đối với những phẩm chất
nhân cách của con sau này.

12


Thuyết học tập xã hội Bandura : Bandura rằng các giá trị và chuẩn mực
đạo đức có thể được học được thông qua hướng dẫn trực tiếp. Ông nhấn
mạnh: thông qua quan sát của trẻ em về hành vi của người khác trong môi
trường xã hội của họ, trẻ học tập các hành vi đó. Hành vi của trẻ em là hành
động ứng phó với những ảnh hưởng bên trong (là gen, sự trao đổi chất, tuổi
tác và giới tính) và bên ngoài (các biến môi trường chung như hành vi của cha
mẹ và các mô hình ngang hàng). Nói tóm lại, theo các nhà nghiên cứu của
trường phái này, phong cách của cha mẹ ảnh hưởng rất lớn đến hành vi xã hội
của đứa trẻ lên năm tuổi, và các bậc cha mẹ được xem là yếu tố quyết định
các kỹ năng xã hội của trẻ.
Học thuyết gắn bó của Bowlby: Học thuyết này quan tâm đến mặt tập
tính học được của hành vi con người. Bowlby nhấn mạnh tầm quan trọng của
sự gắn bó với một người chăm sóc chính, chẳng hạn như cha mẹ hoặc giáo
viên. Như vậy, học thuyết này cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của vai trò
của cha mẹ trong việc cung cấp một môi trường an toàn cho trẻ em và mức
ảnh hưởng của sự định hình hành vi cho trả của cha mẹ cho trẻ.
Học thuyết của Gestalt : Lý thuyết Gestalt tin rằng đến năm tuổi, trẻ em
đã phát triển như một toàn thể và đến một mức độ cao hơn hẳn trước đó, sự
phát triển thể chất, vận động của trẻ diễn ra. Ngoài ra, sự phát triển nhân cách
cũng mang tính ý thức hơn, không những thế, trẻ có khă năng kiểm soát cảm
xúc của mình. Và như vậy, sự học tập của trẻ trở nên tích cực và tiếp thu hơn
những giáo dục từ phía gia đình, xã hội.

nhỏ như ăn mặc, vệ sinh cá nhân, giúp người lớn làm những công việc vừa
sức... là biện pháp tốt nhất để hình thành khả năng tự lập cho trẻ. Khi trẻ đã
biết lao động tự phục vụ thì ít hay nhiều trẻ cũng giảm dần sự phụ thuộc vào
người lớn. Sự phát triển khả năng tự lập này có thể thấy rõ qua: Từ chỗ trẻ
thấy rằng mình có thể tự làm việc này, việc nọ mà trẻ trở nên tự tin, tin tưởng
vào khả năng của mình hơn, chúng sẽ cố gắng vượt mọi khó khăn trong mức

14


cao nhất có thể hoàn thành một nhiệm vụ hay công việc nào đó mà không cần
sự can thiệp của người lớn. Như vậy, hình thành kỹ năng kỹ xảo và thói quen
tự phục vụ là vô cùng ý nghĩa đối với sự phát triển khả năng tự lập của trẻ
nhỏ” [dẫn theo 11, tr.4].
Bản thân người lớn cũng thúc đẩy trẻ em hoạt động một cách tự lập,
sau đó là phải học tập suy luận, tập nhận xét một cách nghiêm túc theo ý riêng
của bản thân, có lập trường riêng của chính mình.
Như vậy, đằng sau hành vi tự lập của trẻ, ở bất cứ độ tuổi nào bao giờ
cũng cần phải có một vai trò lãnh đạo hướng dẫn và những yêu cầu của người
lớn. Điều cần quan tâm và đặc biệt chú ý ở đâu là trẻ càng lớn lên thì sự tác
động của người lớn càng cần phải ít bộc lộ một cách lộ liễu, trực tiếp hơn.
Nếu trẻ thường xuyên phải buộc mình tuân theo những yêu cầu của người lớn
thì dần dần nó bắt đầu tự định hướng theo những yêu cầu này, coi như đó là
những chuẩn mực hành vi cần phải tuân theo. Càng hiểu rõ luật lệ, giới hạn
thì trẻ sẽ càng biết cách tự lập. Chỉ khi nào dựa trên những cơ sở, những thói
quen tương ứng, tức là những định hình đã được hình thành, đáp ứng yêu cầu
của người lớn thì chúng ta mới có thể giáo dục cho trẻ tự lập một cách đúng
đắn nhất, hình thành nên một trong những nét nhân cách quý báu cho trẻ.
Tự lập là một phẩm chất quan trọng của nhân cách. Sự thành công của
việc nghiên cứu khả năng tự lập được hình thành sẽ xác định phần lớn xu

cập đến vấn đề phong cách giáo dục của cha mẹ với sự hình thành tính cách
của trẻ “cần quan tâm chăm sóc trẻ một cách hợp lý, không nên thả mặc
nuông chiều hoặc quá cứng rắn trừng phạt, đánh mắng hành hạ trẻ” [dẫn theo
7, tr.133]. Ông khẳng định mỗi phong cách đều có nhưng ưu nhược điểm
khác nhau, cha mẹ cần phải biết kết hợp các phong cách giáo dục sao cho hiệu
quả nhất để giáo dục con cái tốt nhất.

16


Tác giả Bùi Văn Huệ đã nhấn mạnh phương pháp dạy con trong cuốn
“Hiểu con mới dạy được con”, đồng thời ông cũng chỉ ra một số sai lầm trong
việc giáo dục con cái trong gia đình. Nếu cha mẹ có phong cách giáo dục độc
đoán thì những mâu thuẫn này sẽ bộc lộ trong thái độ của trẻ với cha mẹ.
Trong hoàn cảnh như vậy, có thể trẻ nghe lời nhưng sẽ có những hành vi:
vâng dạ rồi bỏ đấy, cãi lại, chống đối [dẫn theo 1, tr.16-17]. Như tên cuốn
sách của mình, Bùi Văn Huệ khẳng định rằng, muốn dạy con tốt thì trước hết
cha mẹ cần phải hiểu con mình, từ đó tìm ra phương pháp giáo dục phù hợp
nhất với con trẻ.
Lê Thị Qúy trong cuốn “Xã hội học gia đình” đã nêu lên những sai
lầm trong việc cha mẹ giáo dục con cái bằng cách đánh đập [5, tr235]. Hậu
quả là những đứa trẻ đó khi lớn lên có nét tính cách hung bạo, hoặc u buồn,
hoảng sợ…
Ngoài ra, cũng có rất nhiều nhà giáo dục nghiên cứu về ảnh hưởng của
phong cách cha mẹ đến con cái như: Nguyễn Công Khanh,Trương Thị Khánh
Hà, Vũ Hoa, Hòa Sơn, Võ Thị Cúc . Các tác giả đã khẳng định vai trò quan
trọng của phong cách cha mẹ giáo dục con cái trong việc nuôi dưỡng đứa trẻ
nên người.
Các công trình nghiên cứu về phong cách giáo dục gia đình được tiếp
cận từ nhiều góc độ khác nhau , nhưng đều cho thấy tầm quan trọng của

Tác giả Nguyễn Hồng Thuận, năm 2002 trong luận án tiến sỹ giáo dục
học “Một số biện pháp tác động của gia đình nhằm phát triển tính tự lập cho
trẻ em mẫu giáo 5 – 6 tuổi” đã cho thấy rằnggia đình và những phương pháp
giáo dục của cha mẹ có ảnh hưởng quan trọng đối với sự hình thành và phát
triển tính tự lập của trẻ mẫu giáo, và hoàn toàn có thể xây dựng những biện
pháp tác động đến tính tự lập của trẻ mẫu giáo [13].

18


Tác giả Hồ Sỹ Anh, trong bài viết Giáo dục gia đình VN trước bối cảnh
đổi mới căn bản và toàn diện giáo dụcđăng trên Tạp chí Dạy và Học ngày
nay, số tháng 3-2014 cũng đã phân tích tầm quan trọng của giáo dục gia đình
và các phong cách giáo dục của cha mẹ phổ biến hiện nay đối với con trẻ.
Tác giả Trần Thị Phương Thảo nghiên cứu và phân tích vai trò của cha
mẹ trong việc giáo dục cảm xúc cho trẻ em, qua đó cũng nêu lên mối quan hệ
giữa phong cách giáo dục của cha mẹ và những đặc điểm nhân cách, tâm lý
cho trẻ, được đăng trên Tạp chí nghiên cứu văn hóa, trường Đại Học Văn Hóa
Hà Nội.
Tiểu kết : phong cách giáo dục của cha mẹ và tính tự lập của trẻ mẫu
giáo là vấn đề nghiên cứu thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học
giáo dục, tâm lý học và xã hội học nghiên cứu bởi ý nghĩa thực tiễn và tầm
quan trọng của nó đối với thế hệ tương lai. Tuy nhiên, nghiên cứu về mối
quan hệ của phong cách giáo dục và tính tự lập của trẻ mẫu giáo vẫn còn khá
ít ỏi. Luận văn của chúng tôi , bên cạnh việc học tập, kế thừa những thành quả
của các nghiên cứu trước đó, đồng thời tích cực tìm hiểu mối quan hệ giữa
phong cách giáo dục của cha mẹ đối với sự hình thành và phát triển tính tự lập
của trẻ em lứa tuổi mẫu giáo.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài.
1.2.1 Khái niệm Phong cách giáo dục của cha mẹ.

động của nó như các giác quan, hệ thần kinh, tỉ lệ đầu, mình, tứ chi, thân thể.
Dáng đi, đứng, cử chỉ, điệu bộ góp phần đáng kể tạo nên phong cách bên
ngoài của con người. Bên cạnh đó, vai trò của xã hội cũng có ý nghĩa to lớn
trong việc tạo ra phong cách.
- Tính linh hoạt:

20


Tính linh hoạt, cơ động của phong cách giúp con người thích ứng với
môi trường sống thay đổi : sự thay đổi của tự nhiên, xã hội, của môi trường
sống. Phong cách của con người có thể thay đổi theo lứa tuổi, nghề nghiệp,
mức sống, tình trạng sức khỏe hay đặc điểm tâm lý của thời kì nhất định.
b) Khái niệm Phong cách giáo dục của cha mẹ.
Làm cha mẹ là một trong những vai diễn đầy thử thách và đòi hỏi nhất
của cuộc sống. Đây cũng là một vai diễn mà những người làm cha mẹ cần
chuẩn bị trước rằng: không có định hướng công việc rõ ràng, không có việc
đào tạo cho việc trở thành cha mẹ, cũng như được đào tạo về phương thức
giáo dục, cách nuôi dạy con trẻ. Trong khi thực hiện trực tiếp và qua quá trình
từ khi bắt đầu làm cha mẹ, họ sẽ có rất nhiều thử thách, lỗi lầm để có thể thực
hiện tốt vai trò của mình. Phong cách giáo dục của cha mẹ cũng dần được xây
dựng và thể hiện rõ nét trong quá trình chăm sóc và nuôi dạy trẻ.
Phong cách giáo dục của cha mẹ, theo tiếng Anh là “Parenting style”, là
tổ hợp của hai từ đơn “parenting” có nghĩa là việc giáo dục con của cha mẹ và
“style” có nghĩa là phong cách, cách thức thực hiện công việc.
“Cách mà cha mẹ nuôi dạy trẻ theo ý mình được gọi là một phương
thức nuôi dạy con cái” [dẫn theo 14, tr.351].
Theo Daina Baumrin , phong cách giáo dục của cha mẹ gồm 2 yếu tố,
đó là “sự đáp ứng của cha mẹ” và “sự kì vọng của cha mẹ” [dẫn theo 3, tr.19].
Trong phạm vi luận văn, khái niệm Phong cách giáo dục của cha mẹ