Mí

TẠP CHÍ KHOA HOC DHQGHN. KHXH, t XV, N°5. 1999

VẤN ĐỂ PHỤ NỪ ở VIỆT NAM ĐẦU

t h e kỷ

XX,

D ụ ng Thị V â n Chi
Khoa Tiếng Việt
Đại học K H Xà hội & N h ã n văn - ĐHQG Hà Nội
Đẩu thô kỷ XX, ciưỏi tác động của các chương t r ì n h khai th ác thuộc địa, c h ín h
sách chính trị, v ă n hóa, giáo dục của Pháp, ả n h hưởng của các trào lưu tư tưởng
dân chủ t r ẽ n thô giới, xă hội Việt N a m có n hiều t h a y đổi. Khi xã hội th ay đổi, tâ't
cả đ ề u liẽn q u a n đ ê n Ịjhụ nữ. C ù n g với sự ra đòi của giai cấp cô ng n h â n , bộ p h ậ n

nữ lao dộng làm t h u ê đã có mặt ở h á u hết các n g à n h kinh tế, làm việc trong xưởng
máy, hẩm mỏ, đồn điền... Sô' đông phụ nữ còn được đưa vào làm công việc dịch vụ
trong các đô thị, làm ngưòi bán hàng, di ở, làm con sen , bồi bếp và th ậm chí cả n g h ề
mại dâm... Bôn cạn h dỏ, chính sách văn hóa giáo dục của P há p dã tạo nên một t ầ n g
lỏp Ị)hụ nừ trí thức, là m nh iểu n gh ề khác n h a u như: th ư ký, giáo viên, là m thơ, viế t

háo... Phụ nừ trở t h à n h một lực lượng xã hội, một dôi tưỢng q u a n tâm, t r a n h t h ủ của
mọi kh u yn h hưỏiig chính trị, dặc biệt từ sau chiến t r a n h t h ế giới thứ I.
Trong cơn k h ủ n g ho ảng do xâm lược thực d â n gây nên, p h ụ nữ trở t h à n h một
vân để xã hội và dưòng n hư là diểni thể hiện tạp Ir u n g n h ừ n g m âu t h u ẫ n , n h ữ n g
thay đổi trong xã hội Việt Nam buổi giao thòi. Vấn đề đ á n h giá vai trò của p h ụ nữ
Irong gia (tinh và xã hội, vấn đế ph ụ nữ chửc nghiệp và c h ế độ tiển lương, c h ế độ
ỉ>âo hiểm, vấii đề giáo (lục Ị)hụ nữ. vấn (tô hôn n h â n và gia đì nh , nh ữ n g n g u y ê n tắc

Văn Vĩnh, Diệp Vản Kỳ... hay n h ữ n g ngưòi yêu nước nh ư P h a n BộiChâu, H u ỳ n h
1’lìúc Kháng... đ á n h giá cao vai trò của phụ nữ mà ngay cả n h ữ n g người xuá't t h â n
Hán học chịu ả n h hưỏng sá u sắc của tư tưởng Nho giáo n h ư P h ạ m Quỳnh, Ngu y ễn
Bá Học cũng phải t h ừ a n h ậ n phụ nữ Việt N a m từ trước đến nay vôn ''linh lợi m à
can đảm, cần m ẫ n m à kh ôn ngoan, xưa nay đã có tiếng giỏi về đường k in h tê. Cuộc
thương nghiệp trong nước p h ẫ n nhiều là ử trong tay đ à n bà, Dẫu cả t h ế giới k h ô n g
đ ã u có c ả n h đ á n g p h ụ c là cảnh vỢ niiồi c h ồ n g đ i họCy học s u ố t đời... p h ụ n ữ m ộ t


Đ ặ n g Thị Ván Chi

2

m i n h tần tảo mà cung cấp được cho cá một nhà, írẻìi là cha rnẹ, dưới là lũ co n ' [1 1,
hay ''đàn bà lờ chủ gia đình, đ ứ n g vào địa vị ịĩiáo s ư cho con tre ' và ^'c.hưa h ề th ấ y
một người đàn hà ngu hèn t h ế nào mờ d u n g cho con ăn ỉĩiaìì nói (lỏi, t h ử cho con
chửi chú đá n h anh. Còn hao nhiêu con ììhà th ấ t g iá o hổ hết la con nha k h ô n g có
mẹ” [2].
v ể vai trò của ph ụ nữ trong p h o n g trà o giải p h ó n g dâ n lộc thì kh ông Ị)hải ai

cũng n h ậ n thấy. Ngay các trí thức yôu nước tr o n g p h o n g t r à o Đông Kinh Nghĩa
T hục c ù n g chỉ cho rằ ng ph ụ nữ cỏ thổ t h a m gia m ộ l cá ch g iá n l iế p t h ô n g (Ịua việc

khu yến khích chồng và k h u y ê n bảo con. Còn các n h à tư sản ihì hoàn toàn gạt phụ
nữ ra khỏi n h u n g tín h to án c hín h trị của họ. Riênịĩ P h a n BỘI Châu la ngưòi dẩu
tiên n h ìn một cách đ ủ n g đắn vai trò của p h ụ n ữ đô'i với sự n g h i ệ p (íấu tr anh cửu

nước. Trong H ả í riíĩoại huyết t h ư n ă m 1906. P h a n Bội C h â u dã kêu gọi "nhi nữ"
cùng “p/ỉỉi hào, quan chức, gia tô, sĩ tịch..." c ùn g đ ú n g dậy giôt ííiặc cửu nước.
Chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam mới t h ấ y h ết (ìược vai trò lo lỏti của phụ nừ


ỉ):'i N^iiyỏn ỉ)iíc Nhuận, Nguyỏn 'i'hi Kiôni...
'I'rái vdi kỉuivìiỉi luíớng ùnịi hộ nữ (Ịuycn la k h u y n h luíỏnỊ^ p h r hình nử
(Ịuyến. '1'roiiíĩ k h u y n h lìUỏng này. có một sô n
p h á chc (ĩỏ íỊÌa diìì h \ 'Xù chi cnì p h ụ fìữ ÌÌÌCI xoa C(ti h i ậ t ncinì ioiì ềìừ fỉ. ^ỊCỉììiị lại cái
n g h l a c h ữ t r i ì ì ỉ ì h c i ỉ l ì iu/'c s ự C d i u;i(i 1(1 ư ò t()ỉ" I 1 I |.

lỉ<*n Ciiiiii tlt) inol lo;,t tuMi Ihu\'L‘l lu;in (U‘ cua car nha \iin l'ụ Liií' Ví/// ỉ)í>(ttt
d ẻ (’ao con nguoi ra n h â n , i liùní^ lại iô gỉ.lí) Ịíhon*^ ki ỏ n

i);»( l)K‘t ( ; u’ nhãi i v ậí mi

c ủ a h ọ l à n h ừ n ^ n í u í o i í l á n i ( ' h ỏ n g l ạ i Ịỏ ^ l á o Ị ) h o i m k i ê n , (hi i i ì v r u v;i t ụ í ỉ ị n i i ả o ‘Ạ{
c i i ộ í ’ i l òi mì ì i l i .

(';ỉc sách ỉ)íi(> í‘ũn^ khai, niìuniỉ 11 1 í line lu san. nj4a> cá

Tuy Iihirii.
n h ừ n g

Ii^uoi

c h ù

t » ‘i í ờ n ^

ùnịx

liộ

n u

(Ịuyốn

hóii^ (lán lộc. Ti‘011^ L u ậ n cưiỉềìiỊ chiììh trị nãni lí)3() rùa ỉ ) a n ”
Cộuịi san. lìani nừ l)ình (ỊIIVLMÌ lã niột tron^ nuũH ('liủ tìUíũi^ \ờu ciia Dan^. Dang

(’ŨII^ vạch ì’õ ”//(’// p h u n ữ dứiìíỊ mjioai cuộc (táu troììlì cách ỉiìỌììiị cua cỏtìịị nùng thì
khòììii hao ^ỉ(ĩ dạt mục dn ìì p h ụ n ữ giíu plìOỉìíỊ dĩì'(iv"
('uộc vậii tlộii" giải
phón^í I)hụ nữ của Đ a n g Ị)hát trien. nhieu nừ (ỉaiìo viê n cộng Síìii dã di vào vạn



'1'ron^

'FiiV nluìii^ v;ìp. í!e nhu la o lìỏiì. (la Ihr* tluọc ih á o luọii n h iế u trÌMi háo hỢp vớỉ Ìaaìì ỉí và nh an (ĩạo lã đề nghị ban hành luật mội vỢ một
cÌĩ(..>}iíị"\ 1;-ì|.
D u n i t l a i i h l ì ị i h ĩ a clòi n ừ ( Ị u y ổ n v à g ì i ì i Ị ) h ó n g ] ) h ụ n ữ , m ộ t s ỏ Ị ) h ụ n ừ t h à n h t h ị

sa v;ìí) ỉ)oi toan. ( 0 bac. (lặc i)iộl các cô ^ái Tây học (iheo mới) mà lòi song và q u a n
n i ẹ m CUA !ì() l;'í inôt ỉ!ì;\rh ihíu* (ĩõi với n lu ìn " quaiì niộin đạo tiức và (!(* dọa lín h
chfui

ỉiíii v ù u ịx c u a

J^ia ( l ì n l ì t i - u \ ‘ÌM’» l l ì ò n ; ’ . I)(J d ỏ , n i ò l .sô n ^ ' i i o i I i l n í H u ỷ n l ì T h ú c

IMi.iiì lìỏi ( ’!ìâu niặc' tỉù uiiíi hò nù (Ịii\'riì il;l Ị)h;n \cn tiỏni» ])hr* plìiUì "uứt

hrỉ ỉ:>nì tn'ii tìưíu ììUi rì plìãtì sáp ỉìưih- bóỉìíí... ỉììoniỊ diíik' cái lòt M a d a m thời Xi‘ìv
iíàr ìĩìỉ\fc (ỊUC hiỉ'(fììí^ hìĩỏỉiíĩ bỗìiíỊ một sỢi f()c, thê nìct nav ỉĩữ qiivèỉi, mai n ữ qtỉvến,
hcu rừu Xdíi xcicy p h ụ n ữ n h i t ỉhõ còn ván đẻ ÍỊÌ mà hàn ĩiữa (ĩáii" 1I II 'rroiiị^í Iilìữn^
n a m in.Ul. tru()(' \\ỉ\nự; !oạl các cuộc lự sát của ])hụ nữ và Ihanỉi niên cáf dỏ lliỊ í'ú
nj‘n\-**n ìilìMiì lu' Iihũìip \’:in i\ĩ*
n^ ỈỊrh sử. v ấ n
đế phụ nừ k h ô n ” (’on Iiảin Iroiiu kliuôiì khô ^ia ílìnli nữa inà tliiõc (líĩt t r r n b ìn h
(llCMl x ã l l ỏl ,
'Z. l . í i n í l á u l i r i i CÍU' v a n tli' c u a
hiU I r i ỏ n (‘U a Ị ) h o n ^ í r à o Ị ) l i ụ n ữ . t h u e c l ã y

phụ

yia

nũ

th.mi

\ ' n n r;\i- h o ỉ ì l

(lộiig \ ã

h ô i . v à o ] ) h ( ) i ì ^ I r ã o cl(')i ( Ị i i \ ' ê n ỉ ) ì n l ì ( l ã i i ^

I ì ; i ni n ũ v a ị i ì i ì ì Ị ì h o i i ^ Ị ) l ui n ừ
‘í. ( ^ u a I n n l i

sô 82 lhan» I - ì9lì I. Ỉ 1 26 I - 2i^s.


ị!M

P ỉ ì u N u ' T a n

so

'-^S7

sứ pììon^íỉ Ịrcii) Ị)hu n ừ Virt Nanì tạp I. XXK l*hụ luì. 1!.. ỈH(ìi. tì 17 I.

l*hnfìí>. s o

4

\V///.

1 haiii^

10

-

\v liìT).

n u

11’ U).
/. I i


h'i iMK h (

major

transioniialions

in

|)olilical.

oi ' oi i oi i i i f .

social,

cultural,

and

(educational

S[)hc‘r(*s. This Ị)1-Í)(‘Í‘SS liatl a major iniỊ)afí Oli women.
T h ( ‘ rt)lt* of woHKMi

i n Sí)(‘ií ‘í y

l o h(» r(Ml ofi n(*d MS V i e t n a m

underwent

s o c i a l , c u h i n a ! . (‘c o i i o i i i i f c h a n ^ o s . S i u h a i ’(‘a s a s t l i o I’o l e o f wfinifMi t h f Mr p o s i t i o n


in