TV
i là nhân t quan tr ng c a s phát tri n. Chính ph m
c kho
gi i h n nên m

cr t

i dân. Tuy nhiên, do ngu n l c tài chính là

u t tìm nh

ng tài chính và y t riêng cho ho t

sóc s c kho nói chung và BHYT nói riêng [33]. Vi t Nam trong xu th
h i nh p không th n m ngoài quy lu t phát tri n chung c a th gi i. Vì v y, phát
tri

c s quan tâm c
ih iXc

c. Ngh quy t

ghi rõ: “Xây d ng h th ng an sinh xã h

ng;

phát tri n m nh h th ng BHXH, BHYT, ti n t i BHYT toàn dân” [21].
ng xây d ng m t n n y t công b ng, phát tri n và hi u qu Vi t
a b nh, ngoài vi c xây d ng
m


nghi

c kh
ã

tri

ã có trên 50% dân s có BHYT, qu

m b o s an toàn v
ib

c nh ng r i ro b nh t t cho hàng

ình h [28].

Tuy nhiên, Vi t Nam c
i
chi tiêu y t

cho s

ts

c trên th gi i, phát tri n BHYT

i m t v i s leo thang c a chi phi y t ngày m
u th gi i, nh

chi


khu v c công chi m 1,42%, khu v
Th c ti n phát tri n BHYT
tr ng m

m 4,49% [18].
Vi t Nam cho th

i thu chi qu BHYT

nh t là t khi th c hi n Ngh
ph

nh v

ã x y ra tình

19 t nh thành ph và nh

nh s

-CP ngày 16/5/2005 c a Chính

u l BHYT m i thì tình tr ng m t cân

ch a b nh BHYT l i có chi

i thu chi qu khám

ng gia t ng, theo s li u th ng kê c a BHXH


p làm

i tham gia BHYT c
Trong nh

ng và

n quy n l i

n kh

ây, tình tr ng n

i qu BHYT.

ng, tr

BHYT

ng chính quy trong các doanh nghi p l
n c a qu

ng

-

ã làm cho qu BHYT l

ng

ng tham gia.
nh su t,

nh c th trong nh

n pháp quy, các nghiên

ng th c hi n trong th i gian ng

toàn di n m
quy n l i c
i qua m
nh v BHYT).

ng c

,
i v i qu BHYT và

i b nh. M t khác, chính sách BHYT luôn có s
n phát tri n (t

ã có 4 l

u ch nh, thay
i Ngh

phát tri n chính sách BHYT m t cách b n v ng theo
2


l i s c kho c a chính ng

ng này cu i cùng l

ng tr c ti

n, ch y u

ng BHYT

ng tr c ti

c bi t nghiên c u nh ng

n thu chi qu khám ch a b nh BHYT

trong tình hình hi n nay là c n thi t. Vì v y, chúng tôi ti
c um ts y ut
yt

n quy n

i tham gia BHYT.

Vi c ti p t c nghiên c u v ho
y ut

ng c a chính sách BHYT mà

n


Trên c s k t qu nghiên c u c a
v i các c quan qu n lý, c
hi

tài, lu n án

xu t m t s ki n ngh

c hi n chính sách BHYT góp ph n nâng cao
m

à phát tri

Vi

3


NG QUAN
1.1. Khái ni m v B o hi m, B o hi m y t và m t s v

liên quan

1.1.1. Khái ni m v B o hi m
B

à ho

chính anh ta ho


[47];
- Phân ph
ài chính phát sinh khi tai n
[47];
- Phân ph

à không

ph

à phân ph

trong b

à phân ph

ro b

à
[47];
- Ho

ên nguyên t
ình l

ph

ình phân tán r
Ho

ng là m t t ch

i dân chi tr các chi phí y t t ngu

c trích t thu ho c m c

ng [25], [76].
BHYT xã h i là hình th c b o hi

c áp d ng trong l

s c kh e, do ch

c bao c p

m t ph n, m

n m c

thành viên tham gia khi h không may g p r
BHYT xã h

cao tính c

m tr giúp các
m c n ph

u tr .

ng xã h i, không mang tính ch t kinh doanh vì l i

ng tham gia b o hi m

nh p)
M

ng

Theo nhu c u chi phí KCB Theo s ti

ã

th c t . Không ph thu c khi tham gia b o hi m (
m

ng nhi

Vai trò c a nhà Có s

b o tr

c a nhà

c

c

ng ít)

ng không có s h tr tài chính
t


c t ch c qu n lý nh m
ng xã h

s c


kho khám ch a b nh cho nhân dân, không vì m
i chi u v i b ng 1.1, BHYT

i nhu

y,

c ta là hình th c BHYT xã h i.

1.1.3.2. B o hi m y t
B o hi m y t

ình th c b o hi

c áp d ng trong l

c

óc s c kh e m t cách t nguy n, n m ngoài h th ng qu n lý an sinh xã h i
v i phí b o hi

nh b i c


ng,

Vi t Nam qu

c hình thành ch y u t các ngu n sau [41]:
+N

ng và ch s d

ng làm vi c theo h p

ng, cán b , công ch c, viên ch c...(
d

2/3 theo m c phí t 4,5-6% m
+ Qu

it

+ Ngân sách nhà n
sách, u ãi xã h i.
tr

ch s

i 6 tu

c

ng

ng c n nghèo,

HSSV, nông dân;
+ Cá nhân t

m các

it

h p tác xã, h kinh doanh cá th

ng:
ng khác.

6

ng, xã viên


- S d ng qu BHYT: Tu theo m i qu c gia và t ch c qu BHYT, thông
th

ng qu BHYT dành 1 t l nh t

nh

chi phí cho ho t

i u hành qu , còn l i ph n l n qu BHYT ch y u
ng

+ Khám b

sàng l c, ch

+ V n chuy

m m t s b nh;

i b nh;

+ Thu c, hoá ch t, v
t s d ng trong KCB

, d ch v k thu t y t theo danh m c c a B Y

c thanh toán theo quy

nh (Ví d : thu c, hoá ch t i u

tr ung th thanh toán 50% chi phí).
1.1.3.4. Nguyên t c c a BHYT xã h i
-B
ông, ti
ti

ành chính (g

àm

[41], [76];

à thanh toán

ên tho

ày có ch
ình BHYT nh

ài hoà l

g

phí hay mua th
B
tham gia b

[47], [77].

i s d ng
d ch v CSSK
(BN BHYT)

Chi tiêu b ng ti n túi
Cung c p d ch v y t
u ti t
H ng
d ns
d ng
d ch v

m c quy


KCB th
quan b
chi tr

hi
này m

àn b
8


BHYT. Vi
s KCB là m

ì nó quy

t

ám ch

tính h

b

,

[77].
1.1.4. Qu d phòng BHYT xã h i:
V nguyên t c tài chính, qu

Theo Lu t BHYT, qu d phòng

c trích t qu BHYT, qu d phòng t i

thi u b ng t ng chi KCB BHYT c a hai quý tr
chi KCB BHYT c
m c t i thi u s
Ngh

c li n k và t

c li n k .

ng

ng h p qu d phòng th

c chính ph xem xét h tr t các ngu n tài chính khác. Theo
-

trên t ng s

d phòng

c trích v i t l là 10%

c b sung t qu KCB BHYT n u qu này còn d

(Xem s th t s 21, b ng 2.1, Ph l c 2).
1.1.5. Khái ni

1.1.5.2. Vi
Vi

à khái ni

êng c

chuy

à m

ình

à hình th

ác chi phí KCB t

th

à kho

à

[13].

ình khi s

ay thanh toán
v


à

trang thi

rú, bi
à các d

d
ên khoa theo phân h

à các

kho
d

à thu

(

nh t

liên b s 14/TTLB - s th t 24, b ng 2.1, ph l c 2).
1.1.5.3. Chi phí khám ch
Chi phí khám ch

à chi phí c

gián ti

àm

chi cho y t chi m
ph m c a h
c ah

ình). Kh

m tm c
c- th c

c ah

ình sau khi ã chi cho l

ình

ình là ph n thu nh p còn l i

c th c ph m [18], [46].

1.1.8. Các khái ni m v thanh toán B o hi m và BHYT
- Thanh toán B o hi m là hình th c thanh toán quy n l i bao g m các chi phí
b o hi

ã

c tho thu n gi a bên mua (t ch c b o hi

mua b o hi m) thông qua h

i


m, thu

thanh toán tr c ti
tâm ch

u tr ngo i trú bao g m, công khám,
n lý qu BHYT

i b nh ho

y t , hi u thu c, trung

ình nh, xét nghi m [41] .

- Thanh toán n i trú: là ph

u tr n i trú bao g m: chi phí ngày

ng, k thu t ch
b nh ho

m, thu c, th thu t ph u thu t, v

tiêu

n lý qu BHYT thanh toán tr c ti

i


các qu c gia là khác nhau, m t s

y ud

c, ph n l

t thu

n hình cho là hai n
cl i

54,2% [91]. V i m

c trích

c Anh và Canada,

chi tiêu y t khu v c công chi

c
Anh

Pháp chi m 79,7%,
M chi tiêu y t t i khu v

c phát tri

n

, t l chi cho y t cao nh t th gi i

10

c

GDP
(USD)
(tính
theo
PPPs)
Hoa K
41827
Thu S
32111
Pháp
30350
c
30776
B
33021
Áo
34394
B ào Nha
20030
Hy L p
29578
Canada
34057
Úc
32825
OECD

10,2
10,2
10,1
9,8
8,8
9,0

12

Chi phí
yt
bình
quân
(USD)
6714
4311
3449
3371
3488
3505
2120
2483
3578
3141
2824

N m 2007

T l %
chi phí

2954

T l %
chi phí
y t so
v i
GDP
16
10,8
11,0
10,4
10,2
10,1
9,9
9,6
10,1
8,7
8,9


(Ngu n: OECD health data 2007, Sep-2007; OECD health data 2008, October-2008;
OECD health care 2009)

Trong vòng 3 n

-2007 chi phí y t

ng m

i

c trong T ch c phát tri n và
n, ngu n l

c kho là

i v i các qu c gia th c hi

trung th c hi
th

b t bình

c m i ch t p

i v i khu v

ng có thu nh

ng chính th c, khu v c không chính
ng xuyên,

nh, ph thu c vào vi c làm

th i v ...) v n còn b b ng [33].
1.2.1. Tài chính y t

ên thu - Mô hình Beveridge

Chính ph cung c p toàn b d ch v y t
t qu


.
t do ngân sách chi tr thông qua vi
cung c p d ch v y t

kho ng 86% t ng chi y t qu

Anh ch y u là c
mb

13

c a
c. Có


quan B o hi m y t qu c gia, chi phí này ch y u chi m 76% t ngu n thu thu ,
BHYT ch là 19% và chi tr ti n túi là 11,9% [55].
c phân chia theo các qu u

c kho ban

c kho tuy n huy n
này nh

c 75% trong t ng kinh phí ho
c, m c c

ph i ho


thu

c t do l a ch n th y thu c khám ch a b nh

mình (Bác s

ình). B nh nhân ph i th c hi n cùng chi tr

ngo i trú. Ví d

-la, ph i tr

M t
(sale taxes)

u cho

i v i thu

u tr

- la [55].

mc ayt

y t . B i vì, Chính ph

ti

i v i các d ch v


khác c a n n y t Anh [92].
Anh, m

c yêu c u ph

này có th m quy n gi i thi
ph c t
th ng các bác s

i m t bác s

n các chuyên khoa hay nh
ch; b

ên môn mà không có s

, bác s
u tr các b nh

c phép t mình g p
ng ý c a bác s

66], [96].

S gi i h
Clinical Excellence)- m t t ch c ch u s qu n lý c a NHS, có th m quy n kh ng
14



v

c2

ng c
T ch

Ngân sách c p
cho b nh vi n
và s c kho
c
ng
D ch v Bác s

H p
ng
d ch
v

(khám t ng quát)3

C quan NHS (b nh vi n)
BHYT t nhân
Tr ti n
tr c ti p
theo chi
phí ngày
ng
b nh