BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN HỮU THỌ
KHÓA 2015 - 2017

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU ĐÔ THỊ MỚI THỐNG NHẤT, THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. HOÀNG VĨNH HƯNG

Hà Nội, Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN HỮU THỌ
KHÓA 2015 - 2017

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
KHU ĐÔ THỊ MỚI THỐNG NHẤT, THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH

thị trong thời gian học tập tại Trường.
Phòng Quản lý đô thị - UBND Thành phố Nam Định đã nhiệt tình giúp
đỡ, hỗ trợ tài liệu phục vụ nghiên cứu để tác giả hoàn thành luận văn Thạc sí
Quản lý đô thị và công trình.
Gia đình, cùng bạn bè đồng nghiệp, những người đã chia sẻ khóa khăn,
động viên, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình nghiên cứu và
hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình.
Tuy đã rất cố gắng, nhưng do điều kiện thời gian, kiến thức của bản thân
còn hạn chế nên nội dung Luận văn cũng không tránh khỏi những thiếu sót,
tác giả mong nhận được sự đóng góp những ý kiến quý báu của Hội đồng
khoa học Trường ĐH Kiến trúc Hà nội cùng các thầy cô giáo, đồng nghiệp và
bạn bè. Đặc biệt mong mỏi được sự quan tâm sâu sắc của các thầy cô trực tiếp
phản biện đối với Luận văn này để nội dung Luận văn được hoàn thiện hơn,
nội dung nghiên cứu của tác giả có tính thực tiễn cao hơn, góp phần cải thiện
công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả luận văn

Nguyễn Hữu Thọ


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học
độc lập của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là
trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Hữu Thọ

Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam
Quy hoạch
Quy hoạch chi tiết

NXB
NĐ-CP
QCXDVN
QH
QHCT

Thành phố

TP

Thông tư

TT

Thủ tướng

TTg

Ủy ban nhân dân

UBND

Vệ sinh môi trường

VSMT


17
18
20
22

Hình 1.9

Vỉa hè xuống cấp. Khu vực đất trống trở
thành bãi rác
Lấn chiếm vỉa hè

Hình 1.10

Nắp đan trên vỉa hè - Bố trí đường dây nổi

25

Hình 1.11

Mẫu nhà biệt lập

26

Hình 1.12

Dãy phố

27

Hình 1.13

Hình 3.5
Hình 3.6

Gỗ, tấm ốp sợi xi măng, tấm treo gạch nung
– giải pháp đa dạng cho mặt đứng
Minh họa đặt biển quảng cáo

Hình 3.7

Quy định sử dụng cây xanh

86

Hình 3.8

Minh họa bố trí cây xanh đường phố

86

24
24

27
48

78
85


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU


Sơ đồ 2.1

Ý tưởng quy hoạch và thiết kế sự phát
triển bền vững

49


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................... 1

1.Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 1
2.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................... 2
3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................ 3
4.Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 3
5.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ................................................. 3
6.Khái niệm cơ bản .................................................................................... 4
7.Các vấn đề cần nghiên cứu ...................................................................... 5
8. Cấu trúc luận văn.................................................................................... 7
PHẦN NỘI DUNG ................................................................................................ 8
CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ
KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TẠI KHU ĐÔ THỊ MỚI THỐNG
NHẤT ..................................................................................................................... 8

1.1. Thực trạng công tác quy hoạch, quản lý không gian kiến trúc cảnh
quan tại các khu đô thị mới của Việt Nam .................................................. 8
1.2. Tình hình công tác quy hoạch, quản lý không gian kiến trúc cảnh quan
tại các khu đô thị mới tại tỉnh Nam Định .................................................. 12
1.2.1. Công tác quy hoạch các khu đô thị mới trên địa bàn tỉnh ........... 12

các khu đô thị mới ở Việt Nam và thế giới ............................................... 47
2.3.1. Kinh nghiệm ở Việt Nam ............................................................. 47
2.3.2. Kinh nghiệm trên thế giới ........................................................... 50
2.4. Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý không gian kiến trúc
cảnh quan ................................................................................................. 52
2.4.1. Vai trò của cộng đồng ................................................................. 52
2.4.2. Sự cần thiết phải có sự tham gia của cộng đồng ......................... 53
2.4.3. Các mức độ tham gia của cộng đồng .......................................... 54
2.4.4. Các yếu tố cơ bản trong việc huy động sự tham gia của cộng đồng
............................................................................................................. 55
2.5. Các yếu tố tác động đến quy hoạch và quản lý không gian kiến trúc
cảnh quan Khu đô thị mới Thống Nhất, TP. Nam Định ............................ 55
2.5.1. Yếu tố tự nhiên ............................................................................ 55
2.5.2. Yếu tố kinh tế - xã hội ................................................................. 57
2.6. Các định hướng cơ bản của thành phố Nam Định .............................. 59
2.6.1. Định hướng phát triển đô thị TP. Nam Định ............................... 59
2.6.2. Định hướng cho kiến trúc cảnh quan đô thị TP. Nam Định ......... 61
2.6.3. Quy định về sử dụng đất và kiến trúc đô thị TP. Nam Định........ 62
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH
QUAN KHU ĐÔ THỊ MỚI THỐNG NHẤT, TP. NAM ĐỊNH ........................ 63

3.1. Quan điểm và nguyên tắc quản lý ...................................................... 63
3.1.1. Quan điểm quản lý ...................................................................... 63
3.1.2. Mục tiêu quản lý ........................................................................ 63
3.1.3. Nguyên tắc quản lý ..................................................................... 64
3.2. Giải pháp rà soát, điều chỉnh quy hoạch ............................................ 65
3.3. Giải pháp Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đối với các khu
chức năng trong khu đô thị ....................................................................... 68
3.3.1. Khu vực đã triển khai xây dựng .................................................. 68
3.3.2. Khu vực chưa triển khai xây dựng .............................................. 72

các quốc lộ lớn quốc lộ 1A và Quốc lộ 10. Ngoài ra Thành phố Nam Định có
mối quan hệ qua lại với các đô thị lân cận như Phủ Lý, Ninh Bình, Thanh
Hóa. Nam Định sẽ là nơi có tiềm năng lớn trong phát triển kinh tế - xã hội sau
khi Quốc lộ 10 được cải tạo nâng cấp và hoàn thành xây dựng cầu Tân Đệ qua
sông Hồng.
Trong những năm qua thành phố Nam Định là một trong số các đô thị
đã phát huy tính chủ động sáng tạo, đi đầu trong việc phát huy nội lực để phát
triển đô thị hoá, đặc biệt là công tác đầu tư và quản lý hoạt động cải tạo và
xây dựng các cơ sở hạ tầng đô thị. Bộ mặt thành phố đã có nhiều thay đổi với
việc hình thành các khu du lịch, khu nhà ở mới, các tuyến đường hiện đại
khang trang.
Trong quá trình hình thành và phát triển đô thị, thành phố Nam Định nói
chung cũng như Khu đô thị mới Thống Nhất nói riêng cũng bị tác động mạnh
bởi xu hướng đô thị hoá. Thực tiễn kiến trúc và cảnh quan nhìn chung còn có
những điều bất cập: Công tác quản lý quy hoạch xây dựng và quản lý xây
dựng đô thị chưa đáp ứng được những yêu cầu của quá trình đô thị hoá đang
diễn ra với tốc độ cao, bộ máy quản lý đô thị chưa đủ năng lực theo kịp sự
phát triển nhanh chóng của xã hội. Bộ mặt kiến trúc đô thị tuy đã được cải


2
thiện nhưng vẫn còn lộn xộn, sắp đặt thiếu trật tự, thiếu sự hài hoà, không
gian cảnh quan đường phố thiếu đặc trưng … Kiến trúc công trình, đặc biệt là
các công trình nhà dân còn pha tạp, chắp vá, thiếu chọn lọc, việc sử dụng vật
liệu hoàn thiện, màu sắc công trình tuỳ tiện; văn hoá thẩm mỹ đô thị bị xem
nhẹ. Trong sáng tác kiến trúc tồn tại xu hướng bắt chước, áp đặt kiến trúc
ngoại lai, thiếu sự tôn trọng giá trị kiến trúc, nghệ thuật truyền thống...
Kiến trúc và cảnh quan KĐTM Thống Nhất cũng ở tình trạng trên. Mặc
dù chỉ mới xây dựng sơ bộ phần hạ tầng kỹ thuật và nhà thuộc tuyến phố
chính, nhà ở tái định cư, trường học, nhưng đã bộc lộ những bất cập, thể hiện

- Phương pháp thu thập thông tin, khảo sát điều tra, tổng hợp, phân tích
đánh giá thực trạng.
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân chia đối tượng nghiên cứu
thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản đơn hơn để
nghiên cứu, phát hiện ra từng thuộc tính và bản chất của từng yếu tố đó, và từ
đó giúp chúng ta hiểu được đối tượng nghiên cứu một cách mạch lạc hơn,
hiểu được cái chung phức tạp từ những yếu tố bộ phận ấy sau đó tổng hợp là
quá trình ngược với quá trình phân tích, nhưng lại hỗ trợ cho quá trình phân
tích để tìm ra cái chung cái khái quát.
- Phương pháp cộng đồng: lấy ý kiến từ cộng đồng đảm bảo cho những
người chịu ảnh hưởng của dự án được tham gia vào việc quyết định dự án.
5.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp về quản lý không gian kiến trúc
cảnh quan Khu đô thị mới Thống Nhất – TP.Nam Định, góp phần hướng tới
một thành phố sinh thái biển phát triển bền vững.


4
- Tạo sự thống nhất hài hòa về không gian kiến trúc cảnh quan giữa các
khu vực trong Khu đô thị mới Thống Nhất.
- Tạo dựng bộ mặt đô thị khang trang hiện đại có trật tự và bản sắc.
6.Khái niệm cơ bản
 Cảnh quan: Tùy theo mỗi ngành có một cách quan niệm khác nhau về
cảnh quan.Theo các nhà kiến trúc cảnh quan: Phong cảnh là một không gian
hạn chế, mở ra những điểm nhất định.Đó là những thành phần thiên nhiên và
nhân tạo mang đến cho con người những cảm xúc và tâm trạng khác
nhau.Còn cảnh quan là một tổ hợp phong cảnh có thể khác nhau, nhưng tạo
nên một biểu tượng thống nhất về đặc điểm thiên nhiên chung của địa
phương.
Con người chịu tác động của môi trường cảnh quan thông qua tất cả các

quả kinh tế và hiệu quả chính trị cho nhà nước.
Các khái niệm trong Luật Quy hoạch đô thị [22]:
 Khu đô thị mới là một khu vực trong đô thị, được đầu tư xây dựng mới
đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhà ở.
 Kiến trúc đô thị là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công
trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu
dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.
 Không gian đô thị là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị,
cây xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.
 Cảnh quan đô thị là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong
đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố, hè,
đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất,
đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh,
rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị.
7.Các vấn đề cần nghiên cứu
- Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan. qua quá trình đầu tư xây
dựng và phát triển vẫn còn nhiều bất cập tồn tại. Đó là tính tự phát trong kiến


6
trúc, không có sự gắn kết với không gian tổng thể. Không có nhịp điệu ăn
khớp giữa các công trình nhà cao tầng trong cùng một dự án hoặc đan xem
không khớp nối về thẩm mỹ với các dự án xung quanh; các khu biệt thự, nhà
liền kề pha tạp nhiều hình thái kiến trúc, màu sắc; thiếu không gian mở, công
viên, cây xanh, các tiện ích trong đô thị... Bên cạnh đó, vấn đề về vệ sinh môi
trường của khu đô thị cũng là một vấn đề đáng quan tâm.
- Cơ chế chính sách và năng lực cán bộ quản lý. Sự bất cập về hệ thống
văn bản, quy định nhà nước trong lĩnh vực quản lý không gian kiến trúc cảnh
quan, sự hạn chế về điều kiện, năng lực và mục đích thương mại của nhiều
chủ đầu tư khi nặng về yếu tố lợi nhuận. Kinh phí đầu tư cho công tác phát

+ Tạo dựng được cảnh quan khu đô thị theo chiều hướng tốt, tạo sự
thống nhất hài hòa về không gian kiến trúc cảnh quan giữa các khu vực trong
Khu đô thị mới.
+ Tạo dựng bộ mặt đô thị khang trang hiện đại có trật tự và bản sắc.
Đề tài đề cập đến các vấn đề: Thực trạng công tác quy hoạch và quản lý
không gian kiến trúc cảnh quan tại các khu đô thị mới nói chung hiện nay và
khu đô thị mới Thống Nhất – TP.Nam Định nói riêng; Cơ sở khoa học cho
việc quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới; Đề xuất các giải
pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Thống Nhất –
TP.Nam Định.
Để xây dựng khu đô thị mới hoàn chỉnh, các quan điểm cơ bản cần thể
hiện rõ trên tất cả các mặt liên quan như Quy hoạch, Kiến trúc và Cảnh quan,
hay nói cách khác là phải đồng bộ, thống nhất từ đầu đến cuối, từ tổng thể
không gian đô thị đến các yếu tố cấu thành đô thị.
Nguyên tắc quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị Thống
Nhất – TP.Nam Định theo mục tiêu quy hoạch, luận văn đề xuất chia thành
các khu vực, các khu chức năng khác nhau căn cứ vào từng vị trí và mối liên
hệ với xung quanh. Qua đó, luận văn đề xuất xây dựng quy định quản lý trên
từng khu vực, các khu chức năng cụ thể và theo từng thể loại công trình.
Nhằm quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Thống
Nhất – TP. Nam Định đạt hiệu quả luận văn đề xuất một số giải pháp:
+ Sớm lập, trình thẩm định và phê duyệt Quy chế quản lý quy hoạch
kiến trúc đô thị thành phố Nam Định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức


98
thực hiện và quản lý dự án trong giai đoạn thực hiện đầu tư, các hoạt động
liên quan đến việc xây dựng, kinh doanh, vận hành, khai thác, chuyển giao,
thủ tục hoàn thành, đảm bảo dự án đảm bảo chất lượng và tiến độ.
+ Giải pháp sự tham gia của cộng đồng cũng là giải pháp cấp thiết cần

ngân sách nhà nước như: các nguồn ODA, FDI, huy động từ nhân dân,
v.v…).
+ Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức cộng
đồng, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý có trình độ
chuyên môn cao, chuyên sâu, công nhân có tay nghề giỏi, chú trọng việc ứng
dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh
quan.


100
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu trong nước:
1. Nguyễn Thế Bá (1992), “Lý thuyết quy hoạch xây dựng đô thị”, NXB
KH&KT;
2. Nguyễn thế Bá (2004), “Quy hoạch xây dựng phát triển đô thị”, NXB Xây
dựng;
3. Bộ Xây dựng (2008), “QCXDVN 01:2008 Quy chuẩn xây dựng Việt Nam
về Quy hoạch xây dựng”, Nxb Xây dựng;
4. UBND Tỉnh (2014), Quyết định 879 ngày 27/5/2014 về phê duyệt Dự án
đầu tư khu đô thị mới Thống Nhất – TP Nam Định;
5. Chính phủ (2005), Quyết định số 80/2005/QĐ-CP ngày 18/04/2005 về ban
hành Quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng;
6. Chính phủ (2005), Quyết định 289/2005/QĐ-TTg ngày 26/9/2005 về Quy
hoạch chung xây dựng thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định giai đoạn
2006-2015 định hướng đến năm 2050;
7. Chính phủ (2015), Quyết định 15/2015/QĐ-TTg ngày 29/1/2015 phê duyệt
quy hoạch tổng thể phát triển KT-XH tỉnh Nam Định giai đoạn 2016-2025
định hướng đến năm 2030;
8. Chính phủ (2010), Nghị định số 38/2010/NĐ-CP ngày 07/04/2010 về quản
lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị;

hoạch đô thị;
23. Đàm Trung Phường (2005), Đô thị Việt Nam, Nxb Xây Dựng;
24. Kim Quảng Quân (2000), “Thiết kế đô thị có minh họa”;
25. Nguyễn Đăng Sơn (2006), “Phương pháp tiếp cận mới vế quy hoạch và
quản lý đô thị, NXB Xây dựng;
26. UBND tỉnh Nam Định (2004,2014), các quyết định số01/2004/QĐ-UB
ngày 01/01/2004 v/v Phê duyệt Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu đô thị


102
mới Thống Nhất – TP Nam Định và quyết định số 1103/QĐ-UB ngày
20/06/2014, V/v: Phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu
đô thị mới Thống Nhất – TP. Nam Định;
27. Các Tạp chí, báo chuyên ngành Xây dựng, Kiến trúc, Quy hoạch Xây
dựng;
28. Các luận văn Thạc sĩ nghiên cứu tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội;
29. Các tài liệu về hiện trạng kinh tế - xã hội của khu vực lập quy hoạch và
các tài liệu, số liệu khác có liên quan.
Tài liệu nước ngoài:
30. Francoise Noel (2002), “Urbanisation and Sustainable Development”;
Các trang web của Nhà nước và Thành phố Nam Định liên quan đến đề tài.
Trang web:
http://www.moj.gov.vn
http://www.xaydung.gov.vn
http://ashui.com
http://ktdt.vn/
http://kienviet.net/
http://vi.wikipedia.org/
http://thanhpho.namdinh.gov.vn/