BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN MINH TRÍ

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
QUẢNG TRƯỜNG NHÀ THỜ LỚN
VÀ TUYẾN PHỐ NHÀ THỜ, QUẬN HOÀN KIẾM
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN MINH TRÍ
KHOÁ: 2015 - 2017

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
QUẢNG TRƯỜNG NHÀ THỜ LỚN
VÀ TUYẾN PHỐ NHÀ THỜ, QUẬN HOÀN KIẾM
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Nguyễn Minh Trí


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc
lập của tôi. Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và
có nguồn gốc rõ ràng.

Tác giả luận văn

Nguyễn Minh Trí


MỤC LỤC

Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục bảng, biểu
Danh mục hình vẽ, sơ đồ

PHẦN MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài. .......................................................................................................1
* Mục đích nghiên cứu. ................................................................................................2
* Nội dung nghiên cứu. ................................................................................................2
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. ..........................................................................3
* Phương pháp nghiên cứu. ........................................................................................4

a. Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường,
tuyến phố trong nội đô Hà Nội. ...................................................................................27
b. Thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường
Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà Thờ. ............................................................................29
1.4. Một số vấn đề cần giải quyết. .....................................................................32
CHƯƠNG 2. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ KHÔNG
GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN QUẢNG TRƯỜNG NHÀ THỜ LỚN VÀ
TUYẾN PHỐ NHÀ THỜ, QUẬN HOÀN KIẾM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI...34
2.1. Cơ sở pháp lý. ……………………….…….…………...…………34


2.1.1. Các văn bản pháp quy của nhà nước. …………………..………..34
2.1.2. Các văn bản pháp quy của thành phố. …………….……………..36
2.2. Cơ sở lý thuyết. ………………………………………...…………41
2.2.1. Lý thuyết về quảng trường. ...........................................................41
2.2.2. Các lý thuyết về không gian kiến trúc cảnh quan. .........................43
a. Kiến trúc cảnh quan. ............................................................................44
b. Quản lý kiến trúc cảnh quan. …………………………..……………45
c. Thụ cảm thẩm mỹ đô thị ………………….………………………….46
d. Cơ sở khoa học về hình ảnh đô thị. ……..………………….………..49
2.2.3. Các yếu tố ảnh hướng đến không gian kiến trúc cảnh quan. …….51
a. Điều kiện tự nhiên. ………..…………………………………………51
b. Yếu tố văn hoá, lịch sử xã hội. …………………..…………………..52
c. Yếu tố về con người. ……………………………………..…………..53
d. Yếu tố về kỹ thuật. ……………………………….………………….54
e. Yếu tố quy hoạch – kiến trúc. …………………………………..……54
f. Yếu tố cơ chế chính sách. ……………….……………………….…..55
g. Trình độ quản lý của chính quyền các cấp. ……………………….....56
2.2.4. Vai trò của cộng đồng trong việc quản lý kiến trúc cảnh quan quảng
trường và tuyến phố. …………………………….………………….56

3.2.2. Giải pháp quản lý kiến trúc. ........................................................................74
a. Chức năng sử dụng đất. .....................................................................................74
b. Hình thức kiến trúc. ...........................................................................................75
3.2.3. Quản lý hệ thống cây xanh. ........................................................................79
3.2.4. Quản lý hệ thống giao thông liên kết và hạ tầng kỹ thuật. ……......…..81
a. Tuyến giao thông (Lưu tuyến). …………………………………………...81


b. Nút giao thông (Nút). ……………………………………..………………82
c. Đề xuất giải pháp chiếu sáng đô thị. ………………………………………83
3.2.5. Quản lý đồng bộ trang thiết bị tiện ích đô thị. ............................................85
3.2.6. Giải pháp về cơ chế chính sách. ..................................................................88
a. Về cơ chế chính sách. .........................................................................................88
b. Cơ chế, tổ chức. ..................................................................................................90
3.3. Nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý không gian kiến trúc
cảnh quan quảng trường, tuyến phố. ......................................................................91
3.3.1. Những nguyên tắc áp dụng trong việc huy động cộng đồng tham gia quá
trình quy hoạch, quản lý đô thị. ...................................................................................91
3.3.2. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân trong việc gìn giữ và
phát triển các giá trị của cảnh quan quảng trường, tuyến phố. ..................................92
3.3.3. Các bước tham gia của cộng đồng. .............................................................92
3.4.4. Vai trò quản lý không gian kiến trúc cảnh quan với sự tham gia của cộng
đồng. ..............................................................................................................................94
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Kết luận. ..................................................................................................................95
Kiến nghị. ...............................................................................................................95
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT


Không gian công cộng

KGKTCQ

Không gian kiến trúc cảnh quan

KH-KT

Khoa học kỹ thuật

KTCQ

Kiến trúc cảnh quan

NTL

Nhà thờ lớn

QHC

Quy hoạch chung

QHCT

Quy hoạch chi tiết

QHPK

Quy hoạch phân khu

DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Số hiệu bảng,

Tên bảng, biểu

biểu
Bảng 3.1.

Quy định quản lý chiều cao tối đa, mật độ xây dựng
tuyến phố Nhà Thờ, Ấu Triệu
Đề xuất trồng cây xanh tạo bóng mát hai bên trục đường,

Bảng 3.2.

và loại hoa trên khu vực quảng trường


DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Số hiệu hình

Tên hình

Hình 1.1.

Sơ đồ tổ chức không gian mở và quảng trường
khu vực hồ Gươm và phụ cận.

Hình 1.2.


Hình 1.8.

Cấu trúc khu vực nghiên cứu

Hình 1.9.

Một số công trình trên tuyến phố Nhà Thờ

Hình 1.10.

Ngã ba phố Nhà Thờ - Hàng Trống

Hình 1.11.

Ngã tư phố Nhà Thờ - Nhà Chung

Hình 1.12.

Đường dây điện, thông tin liên lạc đi nổi tạo thành”mạng
nhện” bủa vây không gian trục đường, làm mất mỹ quan đô thị

Hình 1.13.

Cột điện cũ chưa thay thế được tận dụng lắp đặt
đèn chiếu sáng và camera

Hình 1.14.

Vỉa hè mới được làm lại song đang bị hư hại ảnh hưởng đến mỹ
quan và thoát nước khu vực

cả về màu sắc lẫn kích thước

Hình 1.22.

Hàng quán, kinh doanh chiếm dụng vỉa hè

Sơ đồ 1.3.

Chức năng quản lý kiến trúc cảnh quan

Hình 1.23.

Mặt đứng tuyến phố Nhà Thờ (Dãy số chẵn)

Hình 1.24.

Mặt đứng tuyến phố Nhà Thờ (Dãy số lẻ)

Hình 1.25.

Mặt đứng phố Nhà Thờ (Đoạn tiếp giáp với quảng trường)

Hình 1.26.

Mặt đứng phố Ấu Triệu (Đoạn tiếp giáp với quảng trường)

Sơ đồ 2.1.

Các yếu tố cấu thành quảng trường


Hình ảnh minh họa lý thuyết của Kevin Lynch về hình ảnh

Sơ đồ 2.5.

Các yếu tố tác động đến cảnh quan quảng trường

Hình 2.6.

Phố Tạ Hiện được khôi phục bảo tồn

Hình 2.7.

Quảng trường Ba Đình

Hình 2.8.

Cảnh quan công cộng tại Singapore

Hình 3.1.

Mẫu nhà phố khuyến khích


Hình 3.2.
Hình 3.3.

Mẫu cơ quan khuyến khích
Sử dụng gạch lát nền quảng trường và nắp hố ga
nâng cao chất lượng thẩm mỹ.


Minh họa ghế nghỉ ngơi khu vực quảng trường

Sơ đồ 3.1.

Ban giám sát cộng đồng (đề xuất)

Sơ đồ 3.2.

Mối quan hệ quản lý không gian kiến trúc cảnh quan
có sự tham gia của Ban giám sát cộng đồng

Sơ đồ 3.3.

Vai trò của cộng đồng trong QHXD

Sơ đồ 3.4.

Các bước tham gia của cộng đồng


1

PHẦN MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài.
Đối với các đô thị lịch sử, trong quá trình cải tạo chỉnh trang rất cần xác định các
khu vực đặc thù để có định hướng bảo tồn, phát huy giá trị, có giải pháp quản lý
không gian kiến trúc cảnh quan thích hợp nhằm tạo lập bản sắc đô thị.
Đối với quận Hoàn Kiếm là quận trung tâm của thành phố Hà Nội. Trong đó
đặc biệt có khu vực Hồ Gươm được xem như là trái tim của trái tim cả nước. Đã

Hà Nội.
* Nội dung nghiên cứu.
- Khảo sát, đánh giá hiện trạng kiến trúc cảnh quan quảng trường Nhà thờ lớn
và tuyến phố Nhà Thờ.
- Phân tích hệ thống về cơ sở khoa học, các yếu tố tự nhiên, môi trường đô thị,
yếu tố lịch sử...cơ sở pháp lý và các yếu tố ảnh hưởng tới không gian kiến trúc cảnh
quan của khu vực.
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý KGKTCQ.


3

- Nghiên cứu các bài học kinh nghiệm về quản lý KTCQ trong và ngoài nước
để rút ra những kinh nghiệm áp dụng cho quản lý KGKTCQ quảng trường Nhà thờ
lớn và tuyến phố Nhà Thờ.
- Nghiên cứu , đề xuất quan điểm và các giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý,
bảo tồn và phát huy giá trị KGKTCQ quảng trường Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà
Thờ.
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý KGKTCQ quảng trường Nhà thờ lớn
và hai bên tuyến phố Nhà Thờ.
- Phạm vi nghiên cứu: Khu vực quảng trường Nhà thờ lớn và hai bên tuyến phố
Nhà Thờ, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Hình 1.2. Khu vực quảng trường Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà Thờ [55]
- Giới hạn không gian:
Không gian KTCQ quảng trường Nhà thờ lớn và KGKTCQ hai bên tuyến phố
Nhà Thờ dài (từ nút giao Hàng Trống đến quảng trường Nhà Thờ) dài 110m với hai
bên là lớp nhà tiếp giáp phố.
- Giới hạn thời gian: đến 2030 tầm nhìn 2050.

tế, văn hóa hoạc chuyện ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển KT - XH của quốc


5

gia hoạc một vùng lãnh thổ, một địa phương, bao gồm nội thành, ngoại thành của
thành phố, nội thị, ngoại thị của thị xã, thị trấn [39]
- Quy hoạch đô thị: là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ
thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạo lập môi
trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiện thông qua đồ
án quy hoạch đô thị [39]
- Quản lý đô thị: là các hoạt động nhằm huy động mọi nguồn lực và công tác
quy hoạch, hoạch định các chương trình phát triển và duy trì các hoạt động đó để
đạt được mục tiêu phát triển của chính quyền thành phố.
- Thiết kế đô thị: là việc cụ thể hóa nội dung quy hoạch chung, quy hoạch chi
tiết xây dụng đô thị về kiến trúc các công trình trong đô thị, cảnh quan cho từng khu
chức năng, tuyến phố và các khu không gian công cộng khác trong đô thị.
- Kiến trúc đô thị: là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công trình
kiến trúc, kỹ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối
hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.
- Không gian đô thị: là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị, cây
xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.
- Cảnh quan: là tổ hợp những phong cảnh có thể khác nhau nhưng tạo nên một
biểu tượng thống nhất về cảnh chung. Cảnh quan bao gồm cảnh quan tự nhiên và
cảnh quan nhân tạo:
+ Cảnh quan tự nhiên: là nhưng cảnh quan chị bao gồm những yếu tố tự nhiên
là trạng thái vốn có của tự nhiên và chưa bị biến đổi do tác động của con người.
Hầu hết cảnh quan tự nhiên đều hài hòa và thống nhất giữa các thành phần, các yếu
tố tạo nên cảnh quan đó.
+ Cảnh quan nhân tạo: là cảnh quan được hình thành do hệ quả của sự tác

thiết bị hoàn thiện kỹ thuật và tranh tượng trang trí.

Sơ đồ 1.2. Các yếu tố cấu thành nên kiến trúc cảnh quan [10]
- Quản lý kiến trúc cảnh quan: là công cụ hành chính, kinh tế để đảm bảo kiến
trúc cảnh quan hướng tới mục tiêu nhất định được xác định.
- Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị: gồm những quy định quản lý
không gian cho tổng thể đô thị và nhũng quy định về cảnh quan, kiến trúc đô thị cho
các khu vực đô thị, đường phố và tuyến phố trong đô thị do Ủy ban nhân dân các
cấp ban hành theo yêu cầu quản lý.
- Quản lý không gian, kiến trúc cảnh quan tuyến đường: Công tác quản lý
không gian kiến trúc cảnh quan tuyến đường có thể hiểu là toàn bộ các hoạt động


8

quản lý nhằm tạo lập các không gian công cộng, cảnh quan tuyến phố hài hòa và
nâng cao chất lượng, môi trường đô thị, các công trình đảm bảo khoảng lùi theo quy
định, chiều cao công trình, khối đế công trình, mái nhà, chiều cao và độ vươn của ô
văng tầng 1, các phân vị đứng, ngang, độ đặc rỗng, bố trí cửa sổ, cửa đi về mặt phố
đảm bảo tính liên tục, hài hòa cho kiến trúc toàn tuyến đường. Tại các tuyến phố
chính, trục đường chính của đô thị, khu vực quảng trường trung tâm thì việc dùng
màu sắc, vật liệu hoàn thiện bên ngoài công trình phải đảm bảo tính hài hòa chung
cho toàn tuyến, khu vực và phải quy định trong giấy phép xây dựng. Tùy vị trí mà
thể hiện tính trang trọng, tính tiêu biểu, hài hòa, trang nhã hoạc yêu cầu bảo tồn
nguyên trạng. Các tiện ích đô thị như ghế ngồi nghỉ, tuyến dành cho người khuyết
tật, cột đèn chiếu sáng, biển hiệu, biển chỉ dẫn phải đảm bảo mỹ quan, an toàn thuận
tiện, thống nhất, hài hòa với tỉ lệ công trình kiến trúc. Hè phố, đường đi bộ trong đô
thị phải được xây dựng đồng bộ, phù hợp về độ cao, vật liệu, màu sắc từng tuyến
phố, khu vực trong đô thị, hồ trồng cây phải có kích thước phù hợp, đảm bảo an
toàn cho người đi bộ, đặc biệt với người khuyết tật, thuận tiện cho việc bảo vệ chăm

Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà Thờ, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.
Chương II: Cơ sở khoa học về công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh
quan quảng trường Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà Thờ, quận Hoàn Kiếm, thành
phố Hà Nội.
Chương III: Đề xuất các giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan
quảng trường Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà Thờ, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà
Nội.
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo.


THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội.
Email:

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN


95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

Kết luận
Công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan không chỉ trên trục cảnh
quan quảng trường Nhà thờ lớn và tuyến phố Nhà thờ mà còn đa số các trục cảnh
quan, các tuyến phố còn gặp rất nhiều bất cập, từ công tác quy hoạch chất lượng