XÂY DỰNG CÁC CHUYÊN ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN
TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 10 VÀ VẬN DỤNG CHUYÊN ĐỀ
"VIRUS VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM" VÀO GIẢNG DẠY

A. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI SKKN
1. Cơ sở xây dựng đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
Thực hiện các công văn số 3535/ BGDĐT-GDTrH ngày 27 tháng 5 năm 2013
của Bộ Trưởng Bộ GD - ĐT, hướng dẫn các tổ, nhóm chuyên môn và giáo viên xây
dựng kế hoạch dạy học, kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo
các "chủ đề dạy học". Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08 tháng 10 năm 2014
của Bộ Trưởng Bộ GD - ĐT, hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn về xây dựng kế hoạch
và đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá phù hợp với các "chuyên đề dạy
học". Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Sở GD - ĐT, của trường THPT B Phủ Lý về
tập huấn sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, xây dựng nội dung tham gia hội thảo môn
Sinh học cấp Tỉnh, xây dựng các chuyên đề dạy học và sử dụng websize trường học
kết nối,...
Tại công văn số 3535/ BGDĐT-GDTrH và công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH
trên đã sử dụng hai thuật ngữ khác nhau: "chủ đề dạy học'' và "chuyên đề dạy học".
Vậy "chủ đề dạy học'' và "chuyên đề dạy học" có gì khác nhau? Các tổ, nhóm chuyên
môn và giáo viên nên xây dựng "chủ đề dạy học" hay "chuyên đề dạy học"? .... Dạy
học tích hợp liên môn hay đơn môn là gì? Bản chất và phương pháp dạy học liên môn
và đơn môn?....Đó là những câu hỏi thực tế đã khiến không ít giáo viên còn khá lúng
túng trong quá trình xây dựng các chủ đề/chuyên đề dạy học.
Trong năm học 2014-2015, chúng tôi tham gia hội thảo xây dựng các chủ đề
tích hợp liên môn trong dạy học, hướng dẫn học sinh tham gia cuộc thi vận dụng kiến
thức liên môn vào giải quyết các tình huống thực tiễn, trong khi đó, bản thân tôi trực
tiếp tham dự lớp tập huấn tại Yên Bái về xây dựng các chuyên đề đơn môn trong dạy
học và chia sẻ những kinh nghiệm học được cho giáo viên... Năm học 2014-2015, tôi
cùng nhóm Sinh của trường THPT B Phủ Lý đã trực tiếp xây dựng, thực hiện và nộp 6
chuyên đề dạy học tích hợp đơn môn lên websize trường học kết nối, đồng thời, tôi
tham gia xây dựng báo cáo tham luận tại hội thảo cấp Sở GD về xây dựng các chủ đề

Phần thứ hai: Xây dựng chi tiết 1 chuyên đề: " Virus và bệnh truyền nhiễm"
trên cơ sở tích hợp liên môn với môn Công nghệ, môn Văn, môn GDCD, môn Địa và
môn Tin. Nội dung phần này có sự tham khảo một số nội dung và ý kiến của Tiến sĩ
Phan Thị Hội - bộ môn Phương Pháp, Khoa Sinh học, Trường ĐH SP I Hà Nội; cũng
như các thầy, cô giáo của nhiều môn khác nhau tại trường THPT B Phủ Lý trực tiếp dự
giờ và đóng góp ý kiến khi tôi trực tiếp giảng dạy mẫu tại hội đồng giáo dục nhà
2


trường, tháng 3 năm 2015. Chủ đề được xây dựng dựa trên cấu trúc thống nhất đã
được tập huấn tại Yên Bái theo chương trình của Bộ GD - ĐT. Đặc biệt, để phù hợp
hơn với những đổi mới của Bộ GD - ĐT trong giảng dạy, thi cử và kiểm tra đánh giá
được thực hiện ngay từ năm học này, tôi đã thiết kế chủ đề với 4 tiết lý thuyết với
những hoạt động dạy và học (chứ không phải là giáo án) dựa trên những chuẩn kiến
thức và kĩ năng của các môn liên môn và đặc biệt hơn nữa, tôi đã xây dựng bộ công
cụ đánh giá theo 4 cấp độ cho mỗi tiết học (nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận
dụng cao), mỗi bộ công cụ đánh giá, tôi cố gắng xây dựng các dạng câu hỏi khác nhau:
từ trắc nghiệm khách quan, ghép nối các cột, trắc nghiệm điền thiếu.... đến trả lời tự
luận hoặc xây dựng các bài thuyết trình tuyên truyền ý thức đến cộng đồng. Tiết 5, tôi
thiết kế chi tiết quá trình dạy học theo dự án - đặc trưng của dạy học theo những
chuyên đề có vận dụng kiến thức tương ứng vào thực tiễn.
Với hai phần nội dung mang tính thời sự trên của đề tài, tôi tin chắc rằng, đề tài
sẽ giúp ích các thầy giáo, cô giáo trong quá trình giảng dạy môn Sinh trong toàn tỉnh.

B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
*/ Những vấn đề lý luận chung
Trước hết, để giải đáp cho những băn khoăn về "chủ đề dạy học'' và "chuyên đề
dạy học", theo quan điểm của cá nhân tôi, giữa "chủ đề dạy học'' và "chuyên đề dạy
học" có một số khác biệt. Nếu như "chủ đề dạy học" là vấn đề rộng, là tư tưởng trung
tâm của một vấn đề, một đơn vị tương đối hoàn chỉnh có cấu trúc logic về một nội

*/ Thực trạng và các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Trên cơ sở đó, nội dung bản SKKN này, tôi tập trung xây dựng 3 chủ đề tích
hợp liên môn và tập trung chi tiết vào một chủ đề minh họa: Virus và bệnh truyền
nhiễm. Phần thứ nhất, tôi tập trung phân tích và tìm hiểu nguyên nhân của những
thuận lợi, khó khăn và thực trạng ở trường THPT khi thực hiện xây dựng các chủ đề
tích hợp liên môn. Đặc biệt là biện pháp xây dựng 3 chủ đề tích hợp liên môn trong
giảng dạy môn Sinh 10 cũng như đánh giá hiệu quả của các biện pháp đó. Phần thứ
hai, tôi xây dựng chi tiết chủ đề : Virus và bệnh truyền nhiễm, dựa trên các các vấn đề
đã phân tích ở phần thứ nhất, sau đó đánh giá, so sánh hiệu quả với giảng dạy theo
những tiết phân phối chương trình hiện hành.
4


Phần thứ nhất
XÂY DỰNG CÁC CHUYÊN ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN
TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 10
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
1-Cơ sở lý luận
a. Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn là gì?
Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá
trình dạy học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục
chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông.... Tức là, dạy cho học sinh biết cách
sử dụng kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống cụ thể, nhằm
mục đích hình thành, phát triển năng lực ở người học. Đồng thời chú ý xác lập mối
liên hệ giữa các kiến thức, kĩ năng khác nhau của các môn học hay các phân môn khác
nhau để bảo đảm cho học sinh khả năng huy động có hiệu quả những kiến thức và
năng lực của mình vào giải quyết các tình huống tích hợp.
Dạy học liên môn là hình thức dạy học xác định các nội dung kiến thức liên
quan đến hai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần

Việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viên không còn là
người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạt động học
của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học. Do đó, giáo viên các bộ môn liên quan có
điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học. Vì vậy, dạy
học theo các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáo viên trong việc dạy các
kiến thức liên môn trong môn học của mình mà còn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao
6


kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ
môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lực dạy học kiến thức liên môn, tích
hợp.

2. Cơ sở thực tiễn dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn.
- Đối với các cấp quản lý giáo dục:
Để chuẩn bị cho năm học này, vừa qua Sở GD&ĐT Hà Nam đã tập huấn cho
giáo viên cốt cán về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định
hướng phát triển năng lực học sinh, trong đó tập trung xây dựng các chủ đề dạy học
trong mỗi môn học và chủ đề tích hợp, liên môn phù hợp với phương pháp dạy học
tích cực và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương, nhà trường. Bên cạnh
đó, Sở đã có những văn bản hướng dẫn, chỉ đạo tới các trường….
Tại các trường, qua sinh hoạt hội đồng, sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn đầu
năm, các nội dung trên cũng đã được triển khai đến từng giáo viên. Bên cạnh đó, trong
kế hoạch năm học của từng cá nhân, các tổ - nhóm chuyên môn và kế hoạch năm học
của nhà trường, việc dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn đã được cụ thể hóa bằng
việc đăng kí các chủ đề dạy học, các kế hoạch hội thảo, lồng ghép với kì thi chọn giáo
viên giỏi cấp trường, các đợt hội giảng và đặc biệt là các đợt hội thảo cấp tổ, cấp
trường. Tuy nhiên, Sở cần có những văn bản chỉ đạo cụ thể hơn nữa, các cuộc hội thảo,
các cuộc thi cần có những hướng dẫn cụ thể hơn. Nhà trường cần đẩy mạnh các cuộc
thi giáo án tích hợp đối với giáo viên, đặc biệt các giáo án tích hợp và vận dụng kiến

với giáo viên, với phương diện quản lý, tâm lý học sinh và phụ huynh học sinh…
+/ Thứ hai, do chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết về các nội dung liên quan
đến dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn nên đa phần giáo viên mò mẫm, chưa thống
nhất với nhau về nội dung và phương pháp tổ chức.
+/ Thứ ba, nội dung kiến thức chưa thống nhất về phân phối chương trình đối
với các môn, như phần cấu trúc của hidratcacbon, lipit và protein trong chương trình
sinh 10 thì đối với môn hóa là chương trình cuối năm 11 và đầu năm 12…. Phần tổ
hợp, xác suất và thống kê thuộc chương trình toán 11 trong khi các kiến thức đó lại cần
để giải các bài tập về số loại bộ mã di truyền, số cách sắp xếp các axit amin trong
chương trình sinh học 10. Để giải các bài toán liên quan đến tốc độ sinh trưởng của vi
sinh vật thuộc chương trình sinh 10 thì phải sử dụng kiến thức về mũ, logarit trong
chương trình toán 12 …
+/ Thứ 4, phân phối thời gian dạy nhiều chủ đề không thể sử dụng trong 1 tiết chính
khóa, rất khó khăn khi xếp thời khóa biểu và ảnh hưởng đến các môn khác.
8


+/ Thứ 5, công tác xã hội hóa chưa thực sự được chú trọng, do đó nhiều chủ đề,
nhiều dự án dạy học cần huy động sự tham gia của các tổ chức khác cũng gặp nhiều
khó khăn.
+/ Thứ 6, khó khăn về kinh phí khi thực hiện các chủ đề dạy học tích hợp liên
môn như kinh phí in ấn, đi lại, xây dựng tư liệu phim, ảnh… thậm chí có những đề tài
cần phân tích và xử lý mẫu thì nguồn kinh phí rất lớn…
Để khắc phục những khó khăn này, kiến nghị với nhà trường, Sở GD – ĐT cần
có nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể hơn nữa trong dạy học tích hợp, liên môn. Cung
cấp cho giáo viên chúng tôi các tài liệu tham khảo, các báo cáo hội thảo, các giáo án
mẫu … đồng thời tạo điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, kinh phí… trong việc triển
khai và thực hiện các chủ đề tích hợp. Bên cạnh đó, để dạy học theo các dự án, chủ đề
huy động nhiều môn thì công tác xã hội hóa giáo dục cần được quan tâm nhiều hơn
nữa.

như môn Toán, môn Hóa học, môn Vật lý, môn Địa lý, môn Văn học, môn Tin, môn GDCD,
môn Công nghệ… để xây dựng chủ đề liên môn. Trong khi đó, thực tiễn dạy học môn Sinh
học ở trường THPT từ các năm học có triển khai bộ sách giáo khoa phân ban đến nay đã gặp
một số tồn tại như phân phối chương trình chưa cân đối về bố cục, nội dung hay về thời lượng
dạy trong 1 môn và giữa các môn. Thậm chí còn chồng chéo với các môn khác như môn
Công nghệ, môn Hóa, môn Địa, môn GDCD... Vì vậy, dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn
sẽ khắc phục những tồn tại đó. Tuy nhiên, cũng phải nhấn mạnh rằng, không phải đơn vị
kiến thức nào giáo viên cũng dạy theo chủ đề. Nhiều nội dung vẫn thực hiện như phân
phối chương trình của các năm học trước, hoặc nhiểu đơn vị kiến thức nên dạy học
theo chủ đề tích đơn môn thì hiệu quả sẽ cao hơn.

2.

Nguyên tắc xây dựng chủ đề tích hợp liên môn
Trên quan điểm dạy học tích hợp liên môn thuộc về nội dung dạy học chứ

không phải là phương pháp dạy học, chúng tôi xác định các nguyên tắc dạy học
như sau:
- Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục phổ thông, đảm bảo mục tiêu giáo
dục môn học, đặc biệt đảm bảo chuẩn kiến thức và kĩ năng cho từng môn học.
- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học.
- Nguyên tắc đảm bảo tính nội dung:

không làm tăng tải nội dung chương

trình, không tích hợp ngược. Nội dung trong chủ đề yêu cầu học sinh khai thác, vận
dụng kiến thức của môn Sinh với các môn liên quan phải tương đồng để phát hiện và
giải quyết vấn đề một cách chủ động, sáng tạo, hợp tác…

10

trình Sinh 10 với thời lượng 1,5 tiết/ tuần đồng thời đảm bảo chuẩn kiến thức và kĩ
năng của các môn khác khi liên môn. Chúng tôi đề xuất dạy tích hợp liên môn theo
một số chủ đề sau trong chương trình sinh học 10 ban nâng cao dưới đây.

11


MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN SINH 10

12


PPCT
CHỦ ĐỀ

TIẾT

TRONG

BÀI

NỘI DUNG CHỦ ĐỀ

CHỦ ĐỀ
Chu kì tế bào và các hình thức

CHỦ ĐỀ I
Chu kì tế bào,
các hình thức


MÔN

NỘI DUNG CẦN TÍCH
HỢP

GHI
CHÚ

Sự lớn lên và phân chia tế

bào thực vật
Sinh 8 Tiết 3 Tế bào
Tìm hiểu ứng dụng của nguyên phân và

4

phân bào và

LIÊN

Ứng dụng các hình thức phân
bào

nghệ

Bài 27

10
Bài 20


38

Sinh trưởng của vi sinh vật

Ảnh hưởng của các yếu tố
10

8

3
4

39
34+35

Bài

Sinh sản của vi sinh vật
13

Quá trình tổng hợp và phân giải

Sinh 6

40 +41

4 Tiết
61-64

vạt

Phi và tính đến ngày 15/10/2014 đã có gần 5000 người chết vì đại dịch này. Đại dịch
này đang vượt khỏi tầm kiểm soát khiến nhiều quốc gia và các tổ chức y tế hàng đầu đều
báo động. Điều đáng nói, tốc độ lây truyền virut Ebola đang lan nhanh theo cấp số nhân
(cứ 2 tuần số người chết tăng gấp đôi) mà con người vẫn chưa có văc xin và pháp đồ
điều trị!
Vậy virut Ebola và các virut khác có đặc điểm gì về cấu trúc và cơ chế gây
bệnh? Tại sao chúng ta phải tìm hiểu về virus? Virus được con người ứng dụng trong
những lĩnh vực gì? Tại sao bệnh do virut gây ra được gọi là bệnh truyền nhiễm? Cơ thể
con người và các sinh vật khác có biện pháp nào để bảo vệ trước sự xâm nhập của
virus? Các bệnh truyền nhiễm ở địa phương em chủ yếu là gì? Em phải làm gì để bảo
vệ cơ thể, người thân và môi trường sống trước những hiểm họa về các bệnh do virut
gây ra?
Đó là những nội dung chúng ta cùng tìm hiểu trong chủ đề này.
I.

Mục đích tích hợp:
14


Chủ đề xây dựng trên cơ sở tích hợp liên môn với môn Công nghệ, môn GCCD,
môn Địa, môn Văn … nhằm tổ chức cho học sinh thông qua hoạt động chủ đề sẽ chủ
động sử dụng các năng lực của mình để tìm hiểu về virus, miễn dịch của cơ thể, ứng
dụng và tác hại do virus gây ra. Từ đó, hình thành những kiến thức tổng quan, cơ bản
về virus, miễn dịch và bệnh truyền nhiễm , đồng thời xác định ý thức bảo vệ bản thân,
người thân; tuyên truyền và tham gia xây dựng môi trường sống lành mạnh, tránh
những nguy cơ mắc phải những đại dịch do virus gây ra.
II.

Các nội dung tích hợp:


Nêu được một số dạng virus kí sinh ở động vật, thực vật và vi sinh vật.

-

Con người đã ứng dụng virus vào thực tiễn như thế nào?

-

Đặc điểm bệnh truyền nhiễm và các phương thức lây truyền và phòng

tránh.
-

Khái niệm về miễn dịch, các loại miễn dịch và interferon.

-

Tìm hiểu hội chứng AIDS, cúm gia cầm và sốt xuất huyết do Ebola và

một số bệnh truyền nhiễm ở địa phương.
15


-

Ý thức bảo vệ bản thân, người thân và môi trường sống khỏi những nguy

cơ mắc phải những đại dịch do virus và các vi sinh vật khác gây ra.
III.


-

Lấy được một số ví dụ về bệnh truyền nhiễm và phân tích nguyên nhân, triệu

chứng, cách phòng và chống bệnh.
-

Nêu được khái niệm miễn dịch. Phân biệt được các loại miễn dịch.

-

Vận dụng kiến thức để giải thích được:

+ Vì sao virus kí sinh bắt buộc.
+ Giải thích được nguyên lí và ứng dụng thực tiễn của kĩ thuật di truyền có sử dụng
phagơ.
+ Phân tích được những ưu thế của thuốc trừ sâu sinh học so với thuốc trừ sâu hóa
học?
+ Giải thích được việc cần thiết phải tiêm vacxin đầy đủ để phòng bệnh.
+ Phân tích được vai trò quan trọng của đấu tranh sinh học trong việc xây dựng một
nền nông nghiệp an toàn và bền vững.
Kỹ năng
Rèn luyện được các kĩ năng sau:
-

Kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề

-

Kĩ năng khoa học: quan sát; phân loại; định nghĩa.


-

Năng lực giao tiếp

-

Năng lực khoa học: quan sát, phân nhóm, định nghĩa, khảo sát…

2.

Chuẩn bị của GV và HS

Chuẩn bị của GV
-

Tranh về thí nghiệm nghiệm tìm ra virus của Ivanopski.

-

Tranh hình về thí nghiệm của Franken và Conrat.

-

Video về các loại virus; sự nhân lên của virus trong tế bào chủ.

-

Tranh hoặc Video về các loại virus kí sinh ở vi sinh vật, thực vật, động vật, côn


Vận dụng cao

thấp

tới trong chuyên
đề

ND1. Khái niệm, cấu trúc, hình
thái các loại virus
- Nêu được khái

- Giải thích - KN quan sát, so

niệm Vi rus, cho - Giải thích

- Chỉ ra được

được tại sao sánh.

ví dụ phân được được tại sao

một số bệnh

những

virus

với

vi VR có đời sống truyền nhiễm

tạp.

kí sinh bắt

gây

bệnh - Kĩ năng phân
dễ - Kĩ năng định
nghĩa

- Phân tích

Năng

lực

- Năng lực sử

- Nêu được các được sự khác

- Giải thích

- Giải thích dụng công nghệ

loại hình thái của nhau giữa VR

được nguyên

được


virus trong tế bào virus dựa vào y học và nông
vật chủ.

cấu tạo (acid nghiệp.

nucleic và vỏ).
ND 2: Sự nhân lên của virus trong
tế bào chủ
- Nêu được các

- Giải thích

giai đoạn trong

được tại sao

chu trình nhân lên

gọi là sự nhân

của virus.

lên của virus
mà không gọi

- Nêu vai trò của

là sinh sản.

từng thành phần


việc

sử

chế sự

thức miễn dịch. nhân lên của
Xác

định -

Phân

được các triệu được
chứng
18

sát, so sánh
- NL GQVĐ
- Năng lực mô
hình hoá các chu
trình nhân lên của
virus nhờ CNTT.

virus.
-

- Kĩ năng quan



xây dựng một

sởi, Ebola...

nền

- Trình bày được - Giải thích
diễn biến của các được tại sao

nông

nghiệp an toàn

giai đoạn nhân lên mỗi loại VR

-

Giải

của virus.

chỉ có thể xâm

được việc cần

nhập vào một

thiết phải tiêm - Thực hiện



truyền đồng.
-KN so sánh,

nhiễm.
- Tìm hiểu các

số tác hại của VR được một số

nghiên cứu

đối với vi sinh bệnh do VR

khoa học liên

vật, thực vật côn trên thực vật,

quan đến ứng

trùng, động vật và côn trùng.

dụng của virus

- Phân tích cơ

phân loại
- KN phát hiện
một số triệu
chứng của một số
cơ thể nhiễm


- Giải thích

hợp phân tích,

được cơ sở

đánh giá các tác

khoa học của

hại và vai trò của

thuốc trừ sâu

virus trong tự

sinh học có

nhiên.

chứa VR.
19


ND4. Bệnh truyền nhiễm và miễn
dịch

- Kĩ năng định


bệnh truyền

HIV/AIDS, bệnh

nhiễm.

Sởi, Ebola

- Phân biệt

- Nêu được các

được miễn dịch

con đường lây

dịch thể và

truyền HIV, Sởi,

miễn dịch tế

Ebola...

bào.

nghĩa.
-Kĩ năng so sánh.
- NL giải quyết
vấn đề.


- Tìm hiểu một

tích, tổng hợp

nhiễm ở địa phương.

số đại dịch trên

vận dụng kiến

thế giới năm

thức và năng lực

20


- Tìm hiểu lịch sử, tình hình phát

2014 – 2015 :

liên môn vào giải

triển của các đại dịch AIDS, cúm

Virus cúm gia

quyết các tình


kiếm, thu thập và

địa

phương

trên đối tượng

xử lý thông tin.

người

- Phát triển kĩ

như

viêm gan, bệnh

năng viết báo cáo

dại, đau mắt

và thuyết trình.

đỏ, cúm, cúm
gia cầm.
5. Xây dựng chuẩn kiến thức và kĩ năng và công cụ đánh giá chủ đề
Tiết 1: CẤU TRÚC VÀ CÁC LOẠI VIRUS
Đảm bảo chuẩn kiến thức:
*/ Môn Sinh:


Cột B

1. Thành phần cấu tạo cơ bản của VR

a. gai lipoprotein

là…

b. VR của vi khuẩn

2. VR có đời sống kí sinh bắt buộc vì…

c. phức hợp của acid nucleic

3. VR bám lên tế bào chủ bằng…

và vỏ capsid

4. Phage là…

d. chưa có cấu tạo tế bào

5. Nucleocapsid là…

e. lõi acid nucleic và vỏ

Trả lời

protein

các chủng virus này có thể xâm nhiễm trên nhiều đối tượng vật chủ khác nhau.
Tiết 2: SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUS TRONG TẾ BÀO VẬT CHỦ
Đảm bảo chuẩn kiến thức:
*/ Môn Sinh:
- Nêu được quá trình xâm nhiễm và phát triển của virus trong tế bào vật chủ.
- Phân biệt được virus ôn hòa và virus độc
*/ Môn Công nghệ 10:
- Giải thích cơ chế ứng dụng công nghệ vi sinh sản xuất chế phẩm bảo vệ thực vật và
sản xuất thức ăn chăn nuôi
*/ Môn GDCD:

23


- Học sinh xây dựng được ý thức của người công dân với vấn đề cấp thiết của
nhân loại
*/ Môn Tin:

Mô hình hóa và ứng dụng trong môn Tin (Mô hình hóa cơ chế xâm

nhiễm và nhân lên của virus trong tế bào vật chủ).
*/ Môn Địa:
- Tìm hiểu về môi trường và sự phát triển bền vững.
- Tìm hiểu thêm các con đường lây lan của những đại dịch giữa những quốc gia
trên thế giới.
Đảm bảo chuẩn kĩ năng
Rèn kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp và vận dụng kiến thức và năng lực
liên môn vào giải quyết các tình huống thực tiễn.
Phát triển kĩ năng thảo luận nhóm, kĩ năng thuyết trình.
Công cụ đánh giá (Điểm đánh giá ngẫu nhiên 1 số học sinh trong lớp được lấy vào

virus nhân lên độc lập

Đúng / sai

Câu hỏi 6: Hãy điền từ/cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau đây:
24


1)
2)
3)
4)
5)
6)

virus là thực thể……................, có kích thước siêu nhỏ.
Phân loại virus chủ yếu dựa vào …….......................
Hệ gen của viruscó thể là….. hoặc.......
Các virus không có vỏ ngoài gọi là……
Vỏ..............được cấu tạo từ các đơn vị protein gọi là.........
Trong chu trình nhân lên của virus giai đoạn lắp ráp là giai đoạn lắp…..vào

….để tạo virus hoàn chỉnh.
Câu hỏi 7: Hãy ghép các nội dung ở cột A và cột B để có được đáp án đúng với các
giai đoạn của chu trình nhân lên của virus:
Giaiđoạn
1.
2.
3.


vào tế bàochất
f.
Tổng hợp acid nucleic và protein của
virus
g.
Tổng hợp vỏ ngoài

Câu hỏi 8: Ghép các nội dung ở cột A với cột B để được đáp án đúng :
Cột A

Cột B

1. virus bám được vào bề mặt

a. tồn tại trong tế bào chủ mà chưa

của tế bào chủ do

phá vỡ tế bào chủ

2. Gọi là sự nhân lên của virus

b. Protein của virus đặc hiệu với

mà không gọi là sinh sản do

thụ thể bề mặt của tế bào

3. Vi sinh vật cơ hội là