BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ ĐỨC HẢO

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ ĐỨC HẢO

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

giảng viên hướng dẫn PGS.TS Vũ Trọng Hách đã tận tình chỉ bảo và hướng
dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn một số cơ quan, tổ chức, cán bộ quản lý và
nhân viên làm công tác phi chính phủ nước ngoài, các đồng nghiệp, cùng bạn
bè và đặc biệt là gia đình đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện động viên trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn tốt nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Học viên
Nguyễn Thị Đức Hảo


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI ...... 10
1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu .................. 10
1.1.1. Tổ chức phi chính phủ ...............................................................................10
1.1.2. Tổ chức phi chính phủ nước ngoài............................................................11
1.1.3. Quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước
ngoài .....................................................................................................................12
1.2. Sự cần thiết phải quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức
phi chính phủ nước ngoài ......................................................................... 13
1.2.1. Bảo đảm, tạo điều kiện cho các tổ chức phi chính phủ nước ngoài
tham gia hoạt động nhân đạo và phát triển .............................................. 13
1.2.2. Ngăn ngừa các tổ chức phi chính phủ nước ngoài lợi dụng hoạt động
nhân đạo và phát triển để vi phạm phát luật ............................................. 16
1.3. Nội dung, chủ thể và những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước đối
với hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài .......................... 18
1.3.1. Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức phi
chính phủ nước ngoài ............................................................................... 18

2.2.4. Quản lý việc tiếp nhận và sử dụng nguồn viện trợ của các tổ chức phi
chính phủ nước ngoài ..........................................................................................64
2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động của tổ chức phi chính phủ
nước ngoài trên địa bàn thành phố .....................................................................66


2.3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động của tổ
chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố.....................................68
2.3.1. Thành tựu cơ bản và nguyên nhân ............................................................68
2.3.1.1. Thành tựu ................................................................................................68
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ...........................................................................72
2.3.2.1. Hạn chế ...................................................................................................72
2.3.2.2. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế...............................................73
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ............................................................................... 76
Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC PHI CHÍNH
PHỦ NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ......... 77
3.1. Định hướng quản lý nhà nước đối với hoạt động của tổ chức phi chính
phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng ...................................... 77
3.2. Giải pháp hoàn thiện hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động của
tổ chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng .......... 85
3.2.1. Hoàn thiện thể chế hành chính quản lý nhà nước đối với hoạt
động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố
Đà Nẵng ..............................................................................................................85
3.2.2. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ
chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.....................87
3.2.3. Đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công
tác phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng........................90
3.2.4. Tăng cường thu hút sự viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài
trên địa bàn thành phố Đà Nẵng …………………………………………………………90

TCPCP

: Tổ chức phi chính phủ

UBND

: Ủy ban nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu
bảng

Tên bảng

Trang

2.1.

Đơn vị hành chính trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

42

2.2.

Tỷ lệ giải ngân dự án viện trợ PCPNN 6 tháng đầu năm

51

2016 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng


thành phố Đà Nẵng


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn (tính cấp thiết của đề tài luận văn)
Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung, đặc biệt là khi
phát triển nền kinh tế thị trường nói riêng, hầu hết các quốc gia trên thế giới
đều phải đối mặt với những vấn đề xã hội nảy sinh như: vấn đề trẻ em có
hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em có nguy cơ bị xâm hại, bạo lực, bóc lột và sao
nhãng; vấn đề người khuyết tật; vấn đề người già cô đơn không có nguồn thu
nhập; tình trạng buôn bán phụ nữ và trẻ em; vấn đề sử dụng ma túy; vấn đề
mại dâm; vấn đề nghiện rượu và các chất gây nghiện khác; vấn đề nghèo đói,
phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội; vấn đề thất nghiệp; vấn đề di dân tự
do, đặc biệt là di dân từ nông thôn ra thành thị; vấn đề nạo phá thai lứa tuổi vị
thành hôn, vấn đề tảo hôn; vấn đề HIV/AIDs; vấn đề tại nạn thương tích; biến
đổi khí hậu…
Song song với quá trình phát triển kinh tế, các quốc gia đều phải tìm
các giải pháp đối phó với các vấn đề trên, chỉ có điều mức độ các vấn đề xã
hội đó ở mỗi nước, mỗi giai đoạn có khác nhau mà thôi. Thông thường các
nước phát triển sớm và nhanh, thường phải đối phó với các vấn đề xã hội đó
trước so với các nước nghèo, các nước đang phát triển. Điều này có lợi cho
các nước đi sau, vì ít nhiều họ cũng học được kinh nghiệm của các nước đi
trước. Do vậy việc tăng cường hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề xã hội
là một xu hướng tất yếu của các nước nghèo, nước đang phát triển hay nói
một cách khác là các nước đi sau. Trong quá trình hợp tác quốc tế đó diễn ra
theo ba mối quan hệ chính đó là hợp tác giữa Chính phủ với các tổ chức quốc
tế như UNDP, UNICEF, WHO, … gọi chung là hợp tác đa phương; thứ hai là
hợp tác giữa các chính phủ với các chính phủ đó là hợp tác song phương; và


định số 93/2009/NĐ-CP về quy chế quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ

2


nước ngoài, đặc biệt là Nghị định số 12/2012/NĐ-CP về đăng ký và quản lý
hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam.
Nghị định cũng quy định phân cấp thẩm quyền phê duyệt viện trợ phi
chính phủ nước ngoài. Việc phê duyệt khoản viện trợ không phụ thuộc vào
quy mô nguồn vốn mà phụ thuộc vào nội dung khoản viện trợ.
Thủ tướng cũng đã ký Quyết định số 40/2013/QĐ-TTg về việc ban
hành Chương trình quốc gia xúc tiến vận động viện trợ phi chính phủ nước
ngoài giai đoạn 2013-2017.
Đối với thành phố Đà Nẵng, trong những năm qua, công tác quản lý
các TCPCPNN luôn được quan tâm, chú trọng và tạo ra ảnh hưởng lan tỏa
nhất định cũng như thu hút được một lượng lớn các TCPCPNN đến hoạt
động trên địa bàn thành phố.
Hầu hết các TCPCPNN hoạt động tại thành phố Đà Nẵng đang mang
lại hiệu quả cao. Nhìn chung, các dự án đã và đang hoạt động trên địa bàn
thành phố tập trung chủ yếu về nâng cao năng lực, xóa đói giảm nghèo, nâng
cao nhận thức, phòng chống dịch bệnh, quyền bình đẳng giới, thực hiện công
ước quốc tế về quyền trẻ em… Hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng vùng
nghèo…Các dự án đã có một số kết quả, tác động nhất định, góp phần cải
thiện điều kiện sống của một bộ phận dân cư của thành phố nhất là nâng cao
năng lực cho người nghèo, bởi đối tượng hưởng ứng lợi thế của các chương
trình, dự án phi chính phủ trong những năm qua phần lớn là người nghèo,
nhóm nghèo và địa phương nghèo, trong đó phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật
và nông dân nghèo được quan tâm nhất. Thông qua các chương trình, dự án
này đã góp phần làm thay đổi hoạt động sản xuất, giúp họ được tiếp cận với
công nghệ thích hợp, cải thiện điều kiện làm việc, tạo thu nhập, giảm nợ nần.

như thực trạng nhà nước đối với các tổ chức phi chính phủ tại tỉnh Quảng trị.

4


Trên cơ sở đó, tác giả đã đề ra những giải pháp để hoạt động QLNN đối với
các tổ chức phi chính phủ tại Quảng Trị đạt hiệu lực, hiệu quả.
- Công trình nghiên cứu "Hoàn thiện phân cấp trong quản lý nhà nước
đối với các tổ chức PCPNN tại Việt Nam", Luận văn thạc sỹ của Phan Thu
Hằng (HVCTQG HCM), 2010.
Trong nghiên cứu tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực
tiễn về QLNN đối với các TCPCP, quan điểm của Đảng và Nhà nước cũng
như các nguyên tắc, nội dung, phương thức QLNN đối với các TCPCP. Đánh
giá thực trạng về nội dung phân công, phân cấp QLNN đối với các TCPCP tại
Việt Nam từ năm 2000 đến nay, từ đó rút ra những kết quả, hạn chế và phân
tích các nguyên nhân, bài học kinh nghiệm làm cơ sở đề xuất các giải pháp
hoàn thiện và nâng cao hiệu lực QLNN đối với các TCPCP tại Việt Nam.
- Công trình nghiên cứu "Quản lý nhà nước đối với các tổ chức phi
chính phủ", Luận văn của Th.S Nguyễn Song Nam, Học viện Hành chính
Quốc gia, 2010 đã đề cập một cách hệ thống về cơ sở hình thành, quá trình
hình thành, cơ cấu và nội dung hoạt động của các TCPCP, đã đề cập vai trò
QLNN đối với các TCPCP ở Việt Nam trên các phương diện về thể chế,
chính sách, phân công, phân cấp, quyền hạn và nghĩa vụ của từng cấp trong
quá trình thực hiện QLNN đối với các TCPCP tại Việt Nam, đưa ra các
khuyến nghị nhằm tăng cường hiệu quả QLNN đối với các TCPCP tại Việt
Nam.
- Bài viết nghiên cứu "Đổi mới phương thức QLNN đối với các
TCPCPNN tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế" (Tạp chí Kinh tế
đối ngoại, số 3, 2011) của tác giả Nguyễn Kim Ngọc đã phân tích những tác
động của hội nhập quốc tế đối với công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước

6


phủ nước ngoài, quản lý nhà nước đối với hoạt động của tổ chức phi chính
phủ. Các kết quả trên được tác giả nghiên cứu kế thừa trong luận văn. Tuy
nhiên, bàn về "Quản lý nhà nước đối với hoạt động của tổ chức phi chính
phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng" thì hiện nay chưa có đề
tài nào nghiên cứu.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
3.1. Mục đích
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất hệ thống
giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức
phi chính phủ nước ngoài (TCPCPNN) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
3.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước đối với hoạt động của
các TCPCPNN.
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động của
TCPCPNN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
- Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối
với hoạt động của TCPCPNN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước đối với TCPCPNN
đang hoạt động trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước đối với các
TCPCPNN đang hoạt động/có dự án tại thành phố Đà Nẵng.

7


- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho việc học tập, nghiên cứu của
sinh viên, học viên và là tài liệu tham khảo cho các cán bộ quản lý liên quan
tới các TCPCPNN.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, mục lục và phụ lục.
Nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước đối với hoạt động của các
tổ chức phi chính phủ nước ngoài
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ
chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện hiệu quả quản lý nhà
nước đối với hoạt động của tổ chức phi chính phủ nước ngoài trên địa bàn
thành phố Đà Nẵng

9


Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
1.1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu
1.1.1. Tổ chức phi chính phủ
Quan niệm của thế giới
Thuật ngữ "tổ chức phi chính phủ", tiếng Anh thường gọi là NonGovernmental Organization (NGO), theo tiếng Pháp là Organisation Non
Gouvernementale (ONG) chính thức xuất hiện lần đầu tiên tại Châu Âu vào
đầu thế kỷ XX.
Có rất nhiều khái niệm khác nhau về TCPCP và cho tới nay, trên thế
giới có rất nhiều quan điểm khác nhau về TCPCP như:
- Theo quan niệm của Liên hợp quốc, TCPCP là các tổ chức phi lợi
nhuận do các nhóm công dân tự nguyện lập ra ở quy mô địa phương, quốc gia

1.1.2. Tổ chức phi chính phủ nước ngoài
Tổ chức phi chính phủ mang tính quốc tế (hay còn gọi là tổ chức phi
chính phủ nước ngoài) xuất hiện trên thế giới vào năm 1970, có phạm vi hoạt
động rộng khắp thế giới. Các tổ chức phi chính phủ mang tính quốc tế phải
tuân theo luật pháp của nước nhận sự hợp tác.
Theo định nghĩa của Liên Hiệp Quốc, các tổ chức phi chính phủ nước
ngoài: "Là bất kỳ tổ chức quốc tế nào được lập ra không phải do một thỏa
thuận liên chính phủ quốc tế, nhưng tổ chức phi chính phủ đó có thể bao gồm
các thành viên do chính phủ cử ra, với điều kiện thành viên đó không được
can thiệp vào quyền tự do bày tỏ ý kiến của tổ chức đó".
Ngoài các tổ chức phi chính phủ được nêu trên còn xuất hiện những tổ
chức phi chính phủ do tư nhân sáng lập và hoạt động không vì mục đích lợi
nhuận.

11


TCPCPNN trong luận văn này được hiểu là những tổ chức được thành
lập ở nước ngoài, không thuộc lãnh thổ Việt Nam, không thuộc chính phủ,
hoạt động cứu trợ và phát triển trên cơ sở tự nguyện và không vì mục đích lợi
nhuận. Các thành viên của nó mang nhiều quốc tịch khác nhau cùng sáng lập
ra. Phạm vi hoạt động rộng khắp thế giới, nhưng phải tuân theo luật pháp của
nước nhận sự hợp tác.
1.1.3. Quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tổ chức phi chính
phủ nước ngoài
Quản lý nhà nước: là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các
cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối
ngoại của Nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm mục đích
ổn định và phát triển đất nước. Thực hiện QLNN phải tuân thủ những nguyên
tắc riêng. Những nguyên tắc này không phải là sản phẩm duy ý chí của một tổ

mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Trong
quá trình phát triển này, nước ta phát huy nội lực là chính, đồng thời tranh thủ
và đánh giá cao nguồn lực bên ngoài, sự giúp đỡ của các chính phủ, các tổ
chức quốc tế cũng như các tổ chức phi chính phủ.
Hiện nay, ở Việt Nam, có thể kể ra các loại hình tổ chức phi chính phủ
nước ngoài sau đây:
a) Các quỹ văn hóa – xã hội (thường được gọi là Foundation trong
tiếng Anh, hay Fondation trong tiếng Pháp hay Stiftung trong tiếng Đức)
Đây là một loại hình tổ chức phi chính phủ nước ngoài nhưng được xếp
thành một phạm trù riêng do các quỹ văn - xã thường không trực tiếp triển
khai các dự án viện trợ nhân đạo hoặc các dự án phát triển mà chủ yếu hoạt
động trong các lĩnh vực kiến trúc thượng tầng về chính trị, văn hóa, giáo dục,
thúc đẩy các cải cách về thể chế và đào tạo, phát triển con người, thúc đẩy tư
nhân hóa… Họ cũng tài trợ cho các tổ chức phi chính phủ nước ngoài khác
tiến hành các dự án phù hợp với tôn chỉ, mục đích của họ.
13


Các quỹ văn - xã thường có ngân sách lớn, hoạt động ở nhiều nước và
có ảnh hưởng khá lớn đối với chính phủ nước họ. Các tổ chức dạng này đang
hoạt động tại Việt Nam là Ford Foundation, KAS, FES, Asia Foundation.
b) Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài có nguồn gốc tôn giáo.
Các tổ chức này ra đời rất sớm và vào Việt Nam hoạt động cũng rất sớm.
Lúc đầu họ coi việc truyền đạo, cải giáo là chính, sau chuyển dần sang coi trọng
cả việc đạo và việc đời và đến nay, phần lớn lấy việc đời để làm việc đạo.
Khoảng một phần ba các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đang hoạt
động ở Việt Nam là các tổ chức phi chính phủ có liên quan đến tôn giáo.
c) Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài khác, chuyên hoạt động trên các
lĩnh vực nhân đạo, từ thiện, phát triển bền vững, khắc phục hậu quả thiên tai …
Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài thuộc loại hình này có phạm vi