I H C THÁI NGUYÊN
TR

NG

I H C NÔNG LÂM

----------------------------

LA TH THUY N

Tên

tài:

ÁNH GIÁ HI N TR NG MÔI TR

NG N

O N CH Y QUA TH XÃ B C K N VÀ

C M T SÔNG C U
XU T BI N PHÁP

GI M THI U Ô NHI M

KHÓA LU N T T NGHI P

H

ào t o

L IC M

N

Th c t p t t ngi p là m t khâu r t quan tr ng b i l ây là giai o n
sinh viên c ng c hóa toàn b ki n th c ã h c t p tr ng.
ng th i c ng
giúp sinh viên ti p xúc v i th c t em nh ng ki n th c ã h c áp d ng vào
th c ti n s n xu t. Qua ó giúp sinh viên h c h i và rút ra kinh nghi m quý
báu t th c t
khi ra tr ng tr thành m t ng i cán b có n ng l c t t,
trình lý lu n cao, chuyên môn gi i áp ng yêu c u c p thi t c a xã h i.
V i m c ích và t m quan tr ng nêu trên
c s phân công c a khoa
Tài nguyên và Môi tr ng ng th i
c s ti p nh n c a Chi c c B o v
Môi tr ng t nh B c k n. Em ti n hành nghiên c u
tài: “ ánh giá hi n
tr ng môi tr ng n c m t sông C u o n ch y qua th xã B c k n và
xu t các gi i pháp gi m thi u ô nhi m”.
hoàn thành khóa lu n t t nghi p này, em xin chân thành c m n s
giúp , ch b o c a các th y cô giáo trong ban giám hi u nhà tr ng, ban ch
nhi m khoa Tài nguyên và Môi tr ng- Chi c c tr ng , cán b Trung tâm
QT&PT Môi tr ng, cùng các cô, chú, anh, ch trong Chi c c B o v Môi
tr ng t nh B c k n.
c bi t em trân tr ng bày t lòng bi t n sâu s c i v i th y giáo
h ng d n Ths. Nguy n Minh C nh ã nh h ng, ch b o, dìu d t em
trong quá trình th c hi n khóa lu n t t nghi p này.
Do th i gian th c t p ng n, trình
chuyên môn còn h n ch , b n thân

2

BVMT

B o v môi tr

ng

3

CLN

Ch t l

c

4

COD

Nhu c u ô xi hóa h c

5

DO

Hàm l

6


QLMT

Qu n lý môi tr

12

TCVN

Tiêu chu n Vi t Nam

13

TN&MT

Tài nguyên và môi tr

14

TSS

T ng ch t r n l l ng

ng n

ng õi hòa tan trong n

c

a lý




M CL C
PH N 1:M

U ............................................................................................ 1

1.1. Tính c p thi t c a

tài ............................................................................ 1

1.2. M c tiêu, yêu c u c a

tài ....................................................................... 2

1.2.1. M c tiêu................................................................................................... 2
1.2.2. Yêu c u.................................................................................................... 2
1.3. Ý ngh a c a

tài ....................................................................................... 2

Ph n 2.T NG QUAN TÀI LI U ..................................................................... 4
2.1. C s khoa h c c a

tài ............................................................................ 4

2.1.1. C s lý lu n............................................................................................. 4
............................................................................................. 9
2.3. C s th c ti n ......................................................................................... 11
2.3.1. Các v n


cd

2.3.4. Hi n tr ng ch t l
Ph n 3

IT

i

t ..................................................................... 19

ng n

c m t sông C u ........................................... 19

NG, N I DUNG VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U .. 22

3.1.

it

ng và ph m vi nghiên c u............................................................ 22

3.2.

a i m và th i gian ti n hành ............................................................... 22



ng pháp quan tr c l y m u và phân tích trong phòng thí nghi m 23

3.4.5. Ph

ng pháp k th a............................................................................. 26

3.4.6. Ph

ng pháp so sánh và ánh giá ......................................................... 27

3.4.7. Ph

ng pháp x lý s li u..................................................................... 27

c ngoài th c

a ......................... 23

PH N 4. K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N .............................. 28
4.1. i u ki n t nhiên, KT-XH c a th xã B c K n ...................................... 28
4.1.1. i u ki n t nhiên ................................................................................. 28
4.1.2. i u ki n kinh t -xã h i ........................................................................ 35
4.2. ánh giá hi n tr ng môi tr

ng n

c m t sông C u o n ch y qua th xã

B c K n n m 2013 .......................................................................................... 40

ng n

c

sông C u. ......................................................................................................... 49
4.4.1. T ng c

ng công tác tuyên truy n, giáo d c, nâng cao nh n th c, tích

c c th c hi n xã h i hóa s nghi p b o v dòng sông và l u v c ................. 50
4.4.2. G n k t b o v môi tr

ng trong quá trình phát tri n kinh t -xã h i ... 50

4.4.3. Nâng cao n ng l c qu n lý nhà n
v qu n lý, b o v môi tr

c , t o ra m t khung th ch phù h p

ng sinh thái, c nh quan và khai thác b n v ng l u

v c ................................................................................................................... 51
4.4.4. T ng c

ng công tác khoa h c công ngh ............................................ 52


4.4.5. T ng c
môi tr



c m t trên th gi i.................................................. 13

c tr ng c b n c a 9 h th ng sông chính

B ng 3.1 Ch tiêu và ph
B ng 1.1 L

c trên th gi i.......................................... 11

Vi t Nam .. 15

ng pháp phân tích .................................................. 25

ng m a trung bình tháng n m 2012 ......................................... 30
gió trung bình tháng n m 2012 ........................................... 30

B ng1.3 S gi n ng trung bình tháng n m 2012 .......................................... 30
B ng 4.2. B ng k t qu phân tích m t s ch tiêu ch t l
s

cm tt im t

a i m quan tr c trên C u o n ch y qua th xã B c K n ...................... 40

B ng 4.1. Ch s ch t l
n

ng n



B c K n ........................................................................................................... 41
Hình 4.2. Bi u

so sánh ch tiêu Amoni (NH4+) gi a các m u n

c m t sông

C u so v i QCVN08:2008/BVNMT ( c t B1 ) .............................................. 42
Hình 4.3. Bi u

so sánh ch tiêu

ng (Cu ) gi a các m u n

c m t sông

C u so v i QCVN08:2008/BVNMT ( c t B1 ) ............................................. 42
Hình 2.1. Thói quen ch n th gia súc c a ng

i dân ...................................... 47

Hình 2.2. Công ngh s n xu t l c h u t i nhà máy gi y B c K n .................. 47


1

PH N 1
M
1.1. Tính c p thi t c a

i v i th xã b c k n, Sông C u gi vai trò c p, thoát

n ct

ng phát tri n nông nghi p,

i tiêu cho các ho t

m b o công tác thu

l i cho th xã và ph c v nhi u m c ích phát tri n kinh t - xã h i khác.

C u ã có nh ng d u hi u tích

,
m t s khu v c

ãb

s n xu t công nghi p, nông nghi p,t
l

, y t và n

c th i sinh ho t ch a qua x lý.

, du


2

- ánh giá hi n tr ng môi tr

ng n

c sông C u o n ch y qua

a bàn

th xã B c K n
- Xác
c môi tr
tr

ng n

nh nguyên nhân gây suy thoái môi tr

ng n

ng n

c sông và các s

c.

xu t bi n pháp gi m thi u, kh c ph c tình tr ng ô nhi m môi
c l u v c sông C u o n ch y qua

a bàn th xã B c K n


1.3. Ý ngh a c a

tài

- Ý ngh a trong h c t p và nghiên c u khoa h c:
+ V n d ng và phát huy

c các ki n th c ã

c h c t p và nghiên c u.

+ Nâng cao nh n th c, k n ng và rút kinh nghi m th c t ph c v cho
công tác sau này.
+ B sung t li u cho h c t p sau này.


3

+ Tích l y kinh nghi m cho công vi c sau khi ra tr

ng.

- Ý ngh a trong th c t :
+

a ra

c các ánh giá chung nh t v ch t l

giúp cho c quan qu n lý nhà n


Ph n 2
T NG QUAN TÀI LI U
2.1. C s khoa h c c a

tài

2.1.1. C s lý lu n
2.1.1.1. M t s khái ni m v môi tr
tr

ng n

ng, tiêu chu n môi tr

c

- Khái ni m môi tr

ng

Theo khoàn 1 i u 3 Lu t B o v Môi Tr
môi tr

ng

c

,s t n t i ,phát tri n c a con ng



Theo kho n 6 i u 3 lu t b o v môi tr
ng là s bi n

ng bao g m các y u t t

i và sinh v t”.

- Khái ni m ô nhi m môi tr

chu n môi tr

ng Vi t Nam n m 2005 [8]

nh ngh a nh sau; ‘‘môi tr

nhiên và v t ch t bao quanh con ng

tr

ng ô nhi m môi

ng môi tr

ng c a ch t gây ô nhi m trong ch t th i

n

c có th m quy n quy



i. Ch t l

c b suy gi m v s l

ánh giá hi n tr ng môi tr
ph

ng xung

ng n

ng cu c s ng c a con ng
ng và ch t l

ib

e

ng.

c cung c p b c tranh t ng th v 2

ng di n v t lý, hoá h c th hi n ch t l

ng môi tr

ng và




ng.

Công tác ánh giá hi n tr ng môi tr

ng b t

u vào nh ng n m cu i

th p k 70. Nó th hi n b ng vi c l p báo cáo hi n tr ng môi tr
n m nh m áp ng m i quan tâm c a xã h i v ch t l
s d ng tài nguyên thiên nhiên.

ph

ng

c b t

ng

ng môi tr

ng hàng
ng và vi c

Vi t Nam, công tác ánh giá hi n tr ng môi

u th c hi n t n m 1994, cho



c Qu c gia.Trên c s

c, c quan qu n lý Nhà n

ng cho các ho t

cs

ng khai thác và

ng x u gây nh h

ng

c.
ánh giá hi n tr ng tài nguyên n

m t s khái ni m v ÔNMT, ÔNMT n
ng n

ng và ch t l

c, tìm ra các nguyên nhân

ng n

c, d báo cho các ho t

nghiêm tr ng cho ngu n n


c m t ch y u:

c ta c n tìm hi u

c, nguyên nhân và các d ng ô nhi m


6

- ÔNMT là s bi n
tiêu chu n môi tr

i c a thành ph n môi tr

ng gây nh h

i u 3 Lu t B o v Môi tr

ng x u

ng không phù h p v i

n con ng

i và sinh v t. (kho n 6

ng Vi t Nam 2005) [ 8 ].

- TCMT là gi i h n cho phép c a các thông s v ch t l


ng l n t i con ng
c m t bao g m n

su i, kênh r ch. Ngu n n
th , KCN và

ng thì ô nhi m

c là m t trong nh ng th c tr ng áng ng i nh t c a

ng t nhiên do n n v n minh

ng n

a d ng

t.( Hoàng V n Hùng,2009) [ 5 ]

c r t d b ô nhi m, các ô nhi m t

Môi tr

th l ng, r n làm cho

lan truy n và quy mô nh h

áng lo ng i h n ô nhi m

c, nh h

cao. Ngu n gây ra ô nhi m n

u có th làm ô

i và các sinh v t khác.
c h , ao,

c các sông, kênh t i n

ng ru ng lúa n

ng th i gây nên. Môi

c là nh ng n i th

ng ru ng, n

c các sông

c th i, các h khu v c ô
ng có m c

ô nhi m

c m t là các khu dân c t p trung, các ho t

ng công nghi p, giao thông thu và s n xu t nông nghi p.
Ngu n n

c b ô nhi m có các d u hiêu


ng oxy hoà tan (DO) trong n

c gi m do các quá trình sinh hoá

oxy hoá các ch t b n h u c v a m i th i vào.
- Các vi sinh v t thay

i v loài và s l

ng. Có xu t hi n các vi trùng

gây b nh.
Các d ng ô nhi m n

c m t th

ng g p là:

- Ô nhi m ch t h u c : ó là s có m t c a các ch t tiêu th ôxy trong
n

c.Các ch tiêu

ánh giá ô nhi m ch t h u c là: DO, BOD, COD

- Ô nhi m các ch t vô c : là có nhi u ch t vô c gây ô nhi m n

c, tuy



ng n

c b suy

gi m và ô nhi m.
- Ô nhi m do kim lo i n ng và các hoá ch t khác: th

ng g p trong các

thu v c g n khu công nghi p, khu v c khai khoáng, các thành ph l n. Ô
nhi m kim lo i n ng và các ch t nguy h i khác có tác
ho t

ng s ng c a con ng

i và sinh v t. Chúng ch m phân hu và s tích

lu theo chu i th c n vào c th
- Ô nhi m vi sinh v t: th
ho t,

c bi t là n

ng r t tr m tr ng t i

ng v t và con ng
ng g p

i.


ng l n Mmax =200

250 kg/ha

ng h c tính lu ch t b n, ph thu c vào c p

ô th


45

KZ = 0.2

0.5 /ngày

+ t: Th i gian tích lu ch t b n.
-N

c m a là ngu n gây ô nhi m khá l n

theo các ch t ô nhi m trong không khí vào n
th ng thoát n

i v i sông do: m a kéo

c; do thành ph ch a có h

c hoàn ch nh nên khi m a to ng p, tràn kh p n i cu n theo


môi tr

ng

i v i phát

ng ch a có ch tài và ch a

giám sát ch t ch vi c xây d ng khu công nghi p theo quy ho ch và theo
úng d án ã

c c quan có th m quy n phê duy t.

Các ngành công nghi p ch y u

KCN là: luy n kim, s n xu t than c c, xi

m ng và v t li u xây d ng, c khí, công nghi p ch bi n nông – lâm s n, th c
ph m, khai khoáng.
ud n

ó là các ngu n gây ô nhi m cao, n

c th i c a chúng

ra sông C u.

H n n a, vi c qu n lý các khu công nghi p v n ch a hi u qu , ch a t t. Các
ngu n th i tr c ti p nh h
là n


46

4.3.3. Ngu n gây ô nhi m t

ho t

ng s n xu t nông nghi p

Phát tri n ngành nông nghi p
m b o an ninh l

c xem là l nh v c n n t ng c b n

ng th c, xoá ói gi m nghèo trong m i hoàn c nh trong

th i k quy ho ch. Vì v y tr ng tr t t p trung s n xu t cây l

ng th c là (lúa,

ngô) ch y u b ng các gi i pháp k thu t thâm canh, t ng v . Ngoài ra khai
thác ti m n ng

s n xu t m t s loài cây ph c v tiêu dùng và cung ng

trên th tr

c bi t là ch n nuôi

ng.

c th i này ch y vào các con su i r i

vào sông.
- Ch n nuôi gia súc, gia c m có quy mô nh , thi u kinh phí

u t xây

d ng h th ng x lý ch t th i: Các c s , các h gia ình ch n nuôi th
quy mô nh , phân tán nên a ph n ch a
th i. V n

này ã và ang t o áp l c

ng có

u t xây d ng h th ng x lý n
n ch t l

ng môi tr

ng.

c


47

Hình 2.1. Thói quen ch n th gia súc c a ng
4.3.4. Ngu n gây ô nhi m t ho t
Trên

c ngâm trong n

xút (NaOH) nên dòng th i bao g m ch y u là xút

c hoà l n v i

n ng

th p, các ch t

h u c có trong thành ph n nguyên li u b phân hu và d ch en. Trong khâu
nghi n thô n
còn sót l i

c th i có ch a b t gi y, s i xenlulo b r i vãi, các ch t h u c
tre và m t ph n xút. Dòng th i có màu t i nên th

ng

cg i

là d ch en. T i công o n nghi n tinh và xeo gi y, dòng th i t quá trình
nghi n b t và xeo gi y ch y u ch a x s i m n, b t gi y

d ng l l ng và

các ch t ph gia nh nh a thông, ph m màu, cao lanh.
Công ngh s n xu t gi y trên
l


n v c n có nhi u ho t

ng c i thi n môi tr

3.4.5. Ngu n gây ô nhi n t ho t
Ngành y t t p trung
tâm y t trên

ô nhi m cao nên các

ng .

ng y t

u t xây d ng h th ng các b nh vi n và trung

a bàn các huy n, th xã. Tuy nhiên, bên c nh các l i ích ngành

y t mang l i, các B nh vi n, trung tâm y t nh B nh vi n
trung tâm y t th xã, b nh vi n …
h

ng

n môi tr

-N

a khoa t nh,



TT Phân lo i

nv

Ch t th i r n y t

1

lây nhi m
Ch t th i r n y t

2

thông th

ng

Ch t th i r n sinh

3

ho t
T ng l

4

ng các

lo i ch t th i


Kg/ngày

61,5

68,0

70,0

66,5

Kg/ ngày

300,0

296,0

303,0

300,0

Kg/ngày

398,9

407,3

415,0

407,0

c, môi tr
it

ng sinh thái, c nh quan và khai thác b n v ng cho

ng c th trong c ng

các dân t c ít ng

i, các c ng

Xây d ng ch

ng, t p trung vào nông dân,

ng dân c trình

ng bào

th p.

ng trình t p hu n cho cán b chuyên nghi p, cán b

qu n lý trong các c quan t c p t nh
môi tr

nâng cao nh n th c b o

n huy n xã v b o v ngu n n


ng sinh thái, c nh

quan và khai thác b n v ng vào k ho ch phát tri n kinh t -xã h i c a t nh
trên l u v c sông C u.
Nhi m v b o v ngu n n

c, môi tr

ng sinh thái, c nh quan và khai

thác b n v ng ph i l ng ghép vào k ho ch phát tri n kinh t xã h i và các d
án phát tri n.
Xây d ng h

ng d n b o v ngu n n

c, môi tr

ng sinh thái, c nh

quan và khai thác b n v ng cho các nhà làm k ho ch và quy ho ch phát tri n
c a các t nh trong l u v c.
Xây d ng các h th ng x lý n

c th i c a các khu ô th , khu công

nghi p, khu dân c trong l u v c sông C u,
vào sông ph i

t QCVN.

qu n (huy n), ph

ng

ng t nh
các c p

ng (xã), các vùng kinh t tr ng i m, các khu công nghi p

t p trung.
- T ng c

ng v s l

ng và ch t l

nghiên c u v b o v ngu n n

ng

c, môi tr

i ng làm công tác qu n lý,

ng sinh thái, c nh quan và khai

thác b n v ng.
- T ng c
môi tr



n

c các ho t

ng các ngu n v n

u t cho b o v môi tr

ng, môi

ng sinh thái, c nh quan và phát tri n b n v ng l u v c. C th g m: các

chính sách v thu , l phí, qu , chính sách v áp d ng công ngh s ch, công
ngh x lý ch t th i và chính sách v xã h i hóa công tác b o v môi tr
- Ti p t c hoàn thi n, ban hành các v n b n, quy
tiêu chu n

a ph

ng v môi tr

ng.

nh, tiêu chu n vùng,

ng và các ch s phát tri n b n v ng.


52


ng t m i ngu n t các ngành, các thành ph n kinh t và c a ng

cho vi c b o v ngu n n

c, môi tr

i dân

ng sinh thái, c nh quan và phát tri n

b n v ng, l u v c.
4.4.6. M r ng và t ng c
Môi tr

ng h p tác qu c t

ng v a có tính c c b c a m i qu c gia, v a có tính toàn c u

vì v y s nghi p b o v môi tr
v môi tr

ng c a Vi t Nam c ng g n v i s nghi p b o

ng trong khu v c và trên toàn th gi i thông qua:

- Tích c c và ch
ho c song ph

ng tham gia các ch

ng sinh thái, c nh quan

n n m 2020, ngoài các gi i pháp

chung nêu trên còn òi h i ph i có các gi i pháp chi ti t c a m t s nhi m v
thành ph n môi tr

ng sau:


53

a. Các gi i pháp v th ch
- T ng c

ng b o v r ng, x ph t nghiêm các tr

làm cháy r ng, khai thác khoáng s n trái phép, t ng c

ng h p phá r ng,

ng n ng l c cho các

c quan tr ng r ng, ki m lâm, b o v r ng giao nhi m v c th cho các
chính quy n các c p, các h

c giao

- Xây d ng chi n l


i u này òi h i ph i có m t s qu n lý th ng nh t trên c s l u v c,

và h th ng công trình, tránh t t
qu n lý theo

ng c t c

a ph

a gi i hành chính. Các ngành dùng n

trong quy ho ch và qu n lý v ngu n n

c

ng phân chia quy n
c, ph i có s ph i h p

c t n d ng t ng h p khai thác

v i hi u qu cao nh t.
b. Các gi i pháp v pháp lý
- Trong c ch th tr

ng hi n nay, Nhà n

c gi vai trò

i u ti t n n kinh t thông qua chính sách và pháp lu t.
n

ng,

ng c n ph i th c hi n t t chính sách thu tài nguyên và các

- Th c hi n lu t tài nguyên n

tr

nh h

c c a vùng (ngu n n

a bàn vùng châu th và ngu n n

c phát

c ngo i lai) c v ch t và

a ra các chính sách khai thác và s d ng thích h p.


54

- T ng c
t

ng nghiên c u các tiêu chu n, quy

ng s d ng và x th i vào ngu n n


c

trong l u v c
Môi tr

ng ch t l

quan tr ng

ó

c m t m c tiêu và a m c tiêu là công c

thu th p s li u nh m hi u

phát hi n xu th bi n
s

ng n

in

b o v ch t l

ng n

c các sông su i trong l u v c không ch ph c v cho s n

ng c a ng



ra các bi n pháp thích h p
Ngu n n

c hi n tr ng ch t l

ng n

ng n

ng n

c am c

c ph thu c vào m c

c ki n ngh c n quan tr c

y u t theo yêu c u c a các nghành có nhu c u s d ng và

i di n

cho t t c các ti u vùng trong l u v c.
L p

t m t s tr m quan tr c môi tr

có các s li u quan tr c toàn di n và

ng n


- Hoàn thi n h th ng các khu b o v

a d ng sinh h c.