Hội thảo khoa học Quốc gia về Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biến đổi khí hậu lần thứ XVI

302 Tập 2: Thủy văn - Tài nguyên nước, Biển, Môi trường

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC MẶT
SÔNG VU GIA-THU BỒN ĐOẠN QUA HUYỆN ĐẠI LỘC,
TỈNH QUẢNG NAM
Dương Anh Điệp
Phó trưởng Phòng Thí nghiệm Phân tích môi trường khu vực II
Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Trung Trung Bộ

Sông Vu Gia – Thu Bồn là một nguồn nước mặt quan trọng ở tỉnh Quảng Nam và
thành phố Đà Nẵng , cung cấp nước cho mọi hoạt động của các khu dân cư, thị trấn, thành
phố, bao gồm cấp nước cho sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông thuỷ, du lịch
trên sông đồng thời cũng là nơi tiếp nhận nước thải từ các hoạt động sản xuất, dân sinh
trên bề mặt lưu vực sông.
Trong những năm gần đây, do sự gia tăng dân số và sự phát triển kinh tế ngày càng
mạnh mẽ, dẫn đến nhu cầu về sử dụng nguồn nước cũng ngày càng tăng lên. Ngày càng có
nhiều cụm công nghiệp, khu công nghiệp, công trình khai thác, sử dụng tài nguyên nước được
xây dựng. Bên cạnh đó với xu thế biến đổi bất lợi của thời tiết, sông Vu Gia – Thu Bồn cũng
phải thường xuyên gánh chịu những tác động bất lợi từ thiên nhiên như: lũ lụt, hạn hán, xâm
nhập mặn, Tất cả những nguyên nhân trên đã làm cho chất lượng nước sông Vu Gia – Thu
Bồn biến chuyển theo chiều hướng xấu, về cả số lượng lẫn chất lượng.
Đánh giá hiện trạng ô nhiễm, phân vùng chất lượng nước sông Vu Gia-Thu Bồn
đoạn qua huyện Đại Lộc nhằm phục vụ dân sinh kinh tế trong vùng là hết sức cấp bách và
quan trọng.

Mở đầu
Sông Vu Gia-Thu Bồn, đoạn qua huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam nơi tiếp giáp
giữa vùng đồng bằng và miền núi, là hệ thống sông lớn nhất ở Quảng Nam. Đại Lộc là

không có mưa tiểu mãn vào tháng 5, 6 thì dòng chảy nhỏ nhất vào tháng 7 và tháng 8.
Bảng 1. Phân phối dòng chảy mùa kiệt trung bình nhiều năm
Trạm
Sông
Yếu tố
Tỷ số (%) dòng chảy tháng so với dòng chảy năm
1
2
3
4
5
6
7
8
Hội Khách
Vu Gia
Q
142
97.1
82.0
78.5
104
116
87.2
99.7
W
380
235
220
203

31.1
23.2
25.7
%
7.74
4.26
3.37
2.94
4.35
4.81
3.59
3.97
Ái Nghĩa
Yên
Q
117
85.9
70.1
65.5
83.9
89.8
77.2
85.2
W
312
208
188
170
225
233

250
265
%
7.43
4.15
3.23
2.64
3.67
3.57
2.81
2.97
Căn cứ vào tài liệu thực đo tại 2 trạm đo dòng chảy là Nông Sơn (Flv=3150
km
2
) trên sông Thu Bồn và Thành Mỹ (Flv =1850 km
2
) trên sông Vu Gia cho thấy
lượng dòng chảy rất phong phú với mô đun dòng chảy bình quân nhiều năm đạt 57,9 –
92,4 l/s/km
2
.
Qua phân tích tính toán, lưu vực sông Vu Gia–Thu Bồn hàng năm chảy ra biển
khoảng 20. 10
9
m
3
nước.
+ Vùng thượng nguồn của sông chảy trong vùng núi cao, tâm mưa lớn Trà My,
Tiên Phước, Ngọc Linh lượng mưa bình quân lưu vực nhiều năm đạt 3300 mm, môdun
dòng chảy năm toàn lưu vực đạt M

9
m
3
.
Bảng 2. Nguồn nước các sông thuộc Vu Gia -Thu Bồn
Sông
Tính đến
Flv
(km
2
)
X
0

(mm)
Y
0

(mm)
Q
0

(m
3
/s)
M
0

(l/s,km
2

289
92,4
9,135

Giao Thuỷ
3825
3300
2539
308
80.5
9,710 Hội thảo khoa học Quốc gia về Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biến đổi khí hậu lần thứ XVI

304 Tập 2: Thủy văn - Tài nguyên nước, Biển, Môi trường

2. Hiện trạng môi trường nước sông Vu Gia-Thu Bồn:
Môi trường nước mặt đoạn sông Vu Gia-Thu Bồn qua huyện Đại Lộc, không
những chịu ảnh hưởng do quá trình phát triển kinh tế xã hội của huyện mà còn chịu tác
động từ các hoạt động phát sinh ô nhiễm từ khu vực lân cận ở thượng nguồn.
Nguồn nước mặt tại nơi đây đã và đang có nguy cơ bị ô nhiễm ngày thêm trầm
trọng, làm cho chất lượng nước ngày càng giảm nên chưa đáp ứng được yêu cầu sản
xuất và đời sống dân sinh.
Đã có nhiều chương trình quan trắc môi trường nước mặt lục địa được tiến
hành trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói chung và huyện Đại Lộc nói riêng, có liên
quan đến chất lượng môi trường nước lưu vực sông Vu Gia -Thu Bồn, như:
- Chương trình Quan trắc môi trường nước mặt Vùng kinh tế trọng điểm miền
Trung;
- Chương trình Quan trắc môi trường nước lưu vực sông Vu Gia- Thu Bồn;

2-
, PO
4
3-
-P theo công thức như sau:
 
11
1
1
++


+=
+
+
ipi
BPBP
qq
qCBPWQI
ii
ii

Trong đó:
- BP
i
: Nồng độ giới hạn dưới của giá trị thông số quan trắc được quy định trong
Bảng 1 tương ứng với mức i
- BP
i+1
: Nồng độ giới hạn trên của giá trị thông số quan trắc được quy định

II
76-90
Sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt
nhưng cần các biện pháp xử lý phù hợp
Xanh lá cây
III
51-75
Sử dụng cho mục đích tưới tiêu và mục
đích tương đương khác
Vàng
IV
26-50
Sử dụng cho giao thông thủy và mục đích
tương đương khác
Da cam
V
0-25
Nước ô nhiễm nặng, cần các biện pháp xử
lý trong tương lai
Đỏ

2.3. Tổng hợp phân vùng chất lượng nước trong năm
Hội thảo khoa học Quốc gia về Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biến đổi khí hậu lần thứ XVI

306 Tập 2: Thủy văn - Tài nguyên nước, Biển, Môi trường
nguyên nước trong thời gian đến.
Tính chất, đặc điểm thủy văn hệ thống sông Vu Gia- Thu Bồn đã có những thay
đổi rõ nét. Những thay đổi này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến nguồn tài nguyên nước
trên lưu vực sông, cũng như gia tăng những tác hại, những sự cố môi trường từ nguồn
nước. Cần làm rõ các yếu tố tác động, đánh giá mức độ biến đổi các yếu tố thủy văn
cũng như các hậu quả của chúng để định hướng đề xuất những chính sách, giải pháp
đối phó, giảm thiểu thiệt hại, phát triển bền vững kinh tế xã hội tại các địa phương.

ASSESSMENT ON WATER SURFACE QUALITY STATUS IN
VUGIA-THUBON RIVER PERIOD THROUGH DAILOC
DISTRICT, QUANGNAM PROVINCE
Duong Anh Diep
Deputy Chief of Laboratory for Environmental Analysis region II,
Hydro- meteorological Observatory Mid Central region

Vu Gia -Thu Bon river is an important water surface resources for Quang Nam
province and Danang City, supplying water for all activities of residential areas, towns, cities
including for domestic, industry, agriculture, water navigation, river cruise, etc. However it is
received waste water from the production and people activities in the basin.
In recent years, because of increasing population and strongly developing economy, the
water demand is also increasing. There are more works that use large amount of water that
are industrial clusters, industrial zones, mining works. Besides, due to climate change, The
Vu Gia-Thu Bon river often suffers adverse effects of nature such as flood, drought, salinity…
With all reasons above, the water resource in Vu Gia- Thu Bon has become worse in both
quality and quantity.
Assessing the current state of pollution, zoning water quality of Vu Gia-Thu Bon
River, specially Dai Loc district area, in order to serve for activities in this region is therefore
very urgent and important.