BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y
*****************

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

KHẢO SÁT MỘT SỐ BỆNH CÓ TRIỆU CHỨNG ÓI MỬA, TIÊU
CHẢY TRÊN CHÓ ĐƯỢC KHÁM VÀ ĐIỀU TRỊ
TẠI TRẠM THÚ Y QUẬN BÌNH THẠNH

Sinh viên thực hiện : KHÚC QUANG HUY
Lớp

: DH07DY

Ngành

: Dược Thú Y

Niên khóa

: 2007 - 2012

Tháng 07/2012


BỘ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y
*****************



LỜI CẢM TẠ
 Kính dâng cha mẹ
Những cố gắng phấn đấu của con, niềm kính yêu và biết ơn vô hạn trước những khó
khăn, vất vả của cha mẹ để cho con yên tâm học tập có được ngày hôm nay.
 Thành kính ghi ơn
Ban Giám Hiệu trường Đại Học Nông Lâm TP. HCM.
Ban Chủ Nhiệm khoa Chăn Nuôi - Thú Y cùng toàn thể quý Thầy Cô trong khoa đã
tận tình chỉ dạy, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt
khóa học.
 Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến
ThS. Phan Quang Bá
BSTY. La Hồng Đạo
Đã hết lòng chỉ bảo, động viên và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực tập và
hoàn thành khóa luận này.
 Chân thành cảm ơn
Ban lãnh đạo trạm Thú y quận Bình Thạnh, TP. HCM.
Quý cô chú, anh chị đang công tác tại trạm Thú y quận Bình Thạnh, TP. HCM.
Đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực tập tốt
nghiệp.
Cám ơn các bạn trong và ngoài lớp DH07DY đã gắn bó, chia sẻ vui buồn cùng tôi
trong suốt thời gian học tập và thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn!
TP. Hồ Chí Minh, ngày 24 tháng 07 năm 2012
Sinh viên

KHÚC QUANG HUY
iii


MỤC LỤC
TRANG
Trang tựa ....................................................................................................................... i
Phiếu xác nhận của giáo viên hướng dẫn ....................................................................ii
Lời cảm tạ .................................................................................................................. iii
Tóm tắt ........................................................................................................................ iv
Mục lục ........................................................................................................................ v
Danh sách các chữ viết tắt ....................................................................................... viii
Danh sách các bảng .................................................................................................... ix
Danh sách các hình ...................................................................................................... x
Danh sách các sơ đồ, biểu đồ ..................................................................................... xi
Chương 1 MỞ ĐẦU ................................................................................................... 1
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ ....................................................................................................... 1
1.2 MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU .................................................................................. 2
1.2.1 Mục đích ............................................................................................................. 2
1.2.2 Yêu cầu ............................................................................................................... 2
Chương 2 TỔNG QUAN ........................................................................................... 3
2.1 MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH LÝ TRÊN CHÓ..........................................................3
2.2 PHUONG PHÁP CẦM CỘT CHÓ ĐỂ KHÁM.....................................................4
2.2.1 Buộc mõm.............................................................................................................4
2.2.2 Banh miệng...........................................................................................................4
2.2.3 Túm chặt gáy .......................................................................................................5
2.2.4 Buộc chó trên bàn mổ ..........................................................................................5
2.3 CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BỆNH TRÊN CHÓ .................................5
2.3.1 Đăng ký và hỏi bệnh ............................................................................................5
2.3.2 Chẩn đoán lâm sàng .............................................................................................5
2.3.3 Chẩn đoán cận lâm sàng .......................................................................................6
v





3.2 ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT .................................................................................. 32
3.3 VẬT LIỆU ........................................................................................................... 32
3.3.1 Dụng cụ............................................................................................................. 32
3.3.2 Hóa chất ............................................................................................................ 32
3.4 NỘI DUNG KHẢO SÁT .................................................................................... 33
3.5 PHƯƠNG PHÁP KHẢO SÁT ............................................................................ 33
3.5.1 Hỏi bệnh sử và lập bệnh án .............................................................................. 33
3.5.2 Phân loại chó đến khám .................................................................................... 34
3.5.3 Các phương pháp chẩn đoán lâm sàng ............................................................. 34
3.5.3.1 Khám chung ................................................................................................... 34
3.5.3.2 Khám hệ tim mạch......................................................................................... 35
3.5.3.3 Khám hệ hô hấp ............................................................................................. 35
3.5.3.4 Khám hệ tiêu hóa ........................................................................................... 35
3.6 PHÂN TÍCH SỐ LIỆU ........................................................................................36
3.7 CÔNG THỨC TÍNH CÁC CHỈ TIÊU KHẢO SÁT ........................................... 36
38. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU ................................................................... 36
Chương 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ............................................................... 37
4.1 TỶ LỆ CHÓ BỆNH CÓ TRIỆU CHỨNG ÓI MỬA, TIÊU CHẢY TRÊN
TỔNG SỐ CHÓ KHẢO SÁT . ................................................................................. 37
4.1.1 Tỷ lệ các triệu chứng trong bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy ................. 38
4.1.2 Tỷ lệ chó bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy theo nhóm tuổi. ................... 38
4.1.3 Tỷ lệ chó bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy theo nguồn gốc giống ......... 39
4.1.4 Tỷ lệ chó bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy theo giới tính ....................... 39
4.2 MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN GÂY NÊN BỆNH TRÊN CHÓ.. .......................... 40
4.2.1 Trường hợp chó nghi bệnh Carré ..................................................................... 41
4.2.2 Trường hợp chó nghi bệnh do Parvovirus ....................................................... 46
4.2.3 Trường hợp chó nghi bệnh do Leptospira ........................................................ 49
4.2.4 Trường hợp chó nghi bệnh do giun sán ............................................................ 51

Bảng 4.3 Tỷ lệ chó bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy theo nguồn gốc giống... 41
Bảng 4.4 Tỷ lệ chó bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy theo giới tính ................ 41
Bảng 4.5 Tỷ lệ các nhóm bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy ............................. 42
Bảng 4.6 Tỷ lệ chó nghi bệnh Carré theo
nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...................................................................... 43
Bảng 4.7 Tỷ lệ chó nghi bệnh do Parvovirus theo
nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...................................................................... 47
Bảng 4.8 Tỷ lệ chó nghi bệnh do Leptospira theo
nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...................................................................... 50
Bảng 4.9 Tỷ lệ chó nghi bệnh do giun sán theo
nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...................................................................... 53
Bảng 4.10 Tỷ lệ chó nghi bệnh do vi khuẩn khác theo
nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...................................................................... 55
Bảng 4.11 Tỷ lệ chó nghi ngộ độc theo nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính ...... 57
Bảng 4.12 Kết quả điều trị từng nhóm bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy ........ 59
Bảng 4.13 Kết quả điều trị dựa vào thời gian
chó mang triệu chứng trước khi đến khám………………………………………….60

x


DANH SÁCH CÁC HÌNH
TRANG
Hình 2.1 Sơ lược bộ máy tiêu hóa của chó ................................................................. 9
Hình 2.2 Hình dạng virus gây bệnh Carré trên chó .................................................. 12
Hình 2.3 Chó sừng hóa ở gan bàn chân trong bệnh Carré ........................................ 15
Hình 2.4 Hình dạng Parvovirus trên chó .................................................................. 17
Hình 2.5 Hình dạng Leptospira trên chó .................................................................. 22
Hình 2.6 Trứng và hình dạng giun móc Ancylostoma caninum ............................... 26
Hình 2.7 Trứng và hình dạng giun đũa Toxocara canis ........................................... 28

đường tiêu hóa có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy hoặc cả hai sẽ làm cho chúng bị suy yếu
nghiêm trọng. Bệnh có thể do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, ... Bệnh gây nên những tác
hại nhất định về kinh tế cũng như giá trị tinh thần cho chủ nuôi khi chó bị tử vong. Do đó,
biện pháp vệ sinh thú y đóng vai trò quan trọng không kém trong việc góp phần cải thiện
và nâng cao tình trạng sức khỏe của chó. Để chẩn đoán nhanh, chính xác và chủ động
trong việc phòng và điều trị bệnh trên chó, việc theo dõi về mặt dịch tễ đối với nhóm
bệnh này là rất cần thiết.
Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về một số bệnh trên đường tiêu hóa, đặc biệt là
các bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy xảy ra trên chó, được sự cho phép của bộ môn
Cơ thể - Ngoại khoa, khoa Chăn Nuôi - Thú Y trường Đại Học Nông Lâm TP. HCM,
dưới sự hướng dẫn tận tình của ThS. Phan Quang Bá phối hợp với trạm Thú y quận Bình
Thạnh, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Khảo sát một số bệnh có triệu chứng ói
mửa, tiêu chảy trên chó được khám và điều trị tại trạm Thú y quận Bình Thạnh.”
1.2 Mục đích và yêu cầu
1.2.1 Mục đích
Tìm hiểu một số bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy xảy ra trên chó nhằm nâng
cao sự hiểu biết về bệnh và ghi nhận kết quả điều trị tại trạm Thú y quận Bình Thạnh.

1


1.2.2 Yêu cầu
- Ghi nhận thông tin về những ca bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy trên chó
theo nhóm tuổi, nguồn gốc giống, giới tính.
- Ghi nhận hiệu quả điều trị.

2


Chương 2


Trung Bình

Đơn Vị

Erythrocyte

5,5 – 8,5

Triệu/mm3

Hemoglobin

12 – 18

g%

Hematocrit

37 – 55

ml/100ml

Leukemia

6 – 18

ngàn/mm3

Neutrophile


0,4 – 12,2

mg/dl

Magnesium

1,8 – 2,5

mg/dl

Phosphore

4–8

mg/dl

0,2 – 0,5

g/l

Percentage of leukocyte

Ure

2.2 Phương pháp cầm cột chó để khám
2.2.1 Khớp miệng
Dùng 1 sợi dây mềm đối với 1 nút giữ chặt đươc đưa vào trong miệng chó, để nút
cột nằm trên mũi của chó. Đưa hai đầu dây xuống hàm dưới và cột thêm nút đơn giản ở
dưới cằm chó, sau đó đưa 2 đầu sợi dây lên cổ xuống phía sau tai rồi cột cố định lại.

- Khám niêm mạc.
- Khám hạch bạch huyết.
- Khám lông, da: kiểm tra độ đàn hồi da, quan sát đánh giá sự mất nước.
- Khám hệ tim mạch: nghe nhịp tim, đánh giá tiếng tim.
- Khám hệ hô hấp:
+ Kiểm tra tần số hô hấp, các thể thở của thú.
+ Đánh giá tính chất âm của hô hấp.
5


+ Sờ nắn vùng phổi xem phản ứng đau của thú.
+ Quan sát đánh giá mũi, dịch mũi, gương mũi thú.
- Khám mắt, hệ cơ xương, hệ niệu dục và các phản xạ thần kinh để biết thêm về
sức khỏe của thú.
- Khám hệ tiêu hóa:
+ Khám miệng, răng, lưỡi, nướu răng ở miệng, các rối loạn nhai, nuốt, ói...
+ Quan sát, sờ nắn vùng bụng xem các phản ứng đau của thú, xem thú có bị đầy
hơi, ăn không tiêu, báng nước hay táo bón không.
+ Quan sát, sờ nắn vùng thực quản xem thú có phản ứng đau do sưng hay tắc thực
quản do ngoại vật.
+ Kiểm tra màu sắc, tính chất đặc hay lỏng, mùi phân cũng như các tính chất của
chất nôn.
2.3.3 Chẩn đoán cận lâm sàng
Kiểm tra máu: đếm số lượng hồng cầu, bạch cầu, xem tươi tìm giun tim, thực hiện
các phản ứng huyết thanh học, tìm ký sinh trùng đường máu (Babesia). Kiểm tra một số
chỉ tiêu sinh hóa máu (Creatinine, protein tổng số, Albumine, Bilirubine, glucose...)
Kiểm tra phân: tìm ký sinh trùng đường ruột bằng phương pháp phù nổi với nước
muối bão hòa.
Kiểm tra nước tiểu: quan sát màu sắc, đo tỉ trọng, độ nhớt, độ pH, glucose, nitrit,
urobilirubine, xét nghiệm vi sinh vật, sự hiện diện của hồng cầu, bạch cầu, cặn nước

Điều trị theo cách sinh bệnh là dùng các biện pháp điều trị để cắt đứt bệnh ở một
khâu nào đó, ngăn chặn hậu quả sẽ xảy ra tiếp theo.
Ví dụ: cung cấp nước và chất điện giải đầy đủ cho chó trong trường hợp tiêu chảy
nặng nhằm chống lại hậu quả do mất nước và chất điện giải khi các triệu chứng này chưa
xảy ra.
2.4.3 Điều trị theo triệu chứng
Đây là cách điều trị phổ biến trong thú y, điều trị dựa trên biểu hiện lâm sàng mà
không biết được chính xác tác nhân gây bệnh. Mục đích của liệu pháp điều trị là nhằm
kịp thời ngăn chặn các triệu chứng nguy kịch, có khả năng đe dọa tính mạng của chó. Ví
dụ: dùng thuốc cầm tiêu chảy trong trường hợp tiêu chảy nhiều hoặc dùng thuốc an thần
khi chó bị co giật.
7


2.4.4 Liệu pháp hỗ trợ
Đây là liệu pháp hết sức quan trọng trong công tác điều trị bệnh, mục đích là nâng
cao sức đề kháng và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp cho thú vượt qua cơn bệnh. Cần
đảm bảo những điều sau:
Thức ăn phải ngon miệng và dễ tiêu hoá.
Đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ cho cơ thể.
Bổ sung kịp thời các chất cơ thể đang thiếu như: vitamine, khoáng.
Có chế độ ăn uống thích hợp cho từng loại bệnh. Các trường hợp cắt ruột phải cho
chó nhịn ăn vài ngày. Sau đó cho chó uống sữa, nước cháo lỏng rồi chuyển dần sang thức
ăn dễ tiêu hóa, khoảng 2 ngày sau mới cho ăn bình thường trở lại.
2.5.Phòng bệnh
2.5.1.Biện pháp vệ sinh
- Quét dọn sạch sẽ và định kỳ sát trùng chuồng nuôi
- Giữ vệ sinh, tắm rửa cho thú, rửa sạch khay đựng thức ăn nước uống.
2.5.2 Biện pháp tiêm phòng
Tiêm vaccine (Tetradog, Hexadog, Recombitek...) cho những thú trong tình trạng

tượng ói mửa.
 Ói mửa do trung khu nôn bị kích thích gặp trong các bệnh: viêm màng não, u
não, độc tố vi trùng trong các bệnh truyền nhiễm và các bệnh trúng độc khác.
Những lưu ý khi kiểm tra hiện tượng ói mửa:
 Số lần ói, thời điểm xuất hiện, tính chất, mùi và thành phần các chất, dịch ói
mửa ra.
 Nếu chỉ ói một lần, chó vẫn ăn bình thường và sau đó không ói nữa là do chó
ăn quá nhiều. Ói vài lần trong ngày là do những nguyên nhân gây kích thích
lâu (các bệnh gây trúng độc).
 Sau khi ăn mà ói ngay thường do các bệnh ở dạ dày hoặc thời gian sau mới ói
có thể do các bệnh tắc ruột.
 Các chất, dịch ói ra có lẫn máu: do viêm dạ dày xuất huyết, loét dạ dày. Ruột
non (tá tràng) bị tắc: chất dịch ói ra có lẫn máu, màu vàng hay màu đục. Ruột
già bị tắc: chất, dịch ói ra có lẫn phân, mùi thối.
2.6.3 Tiêu chảy
Theo Hồ Thị Mỹ Hạnh (2006), tiêu chảy là tình trạng bệnh lý xảy ra khi có sự gia
tăng đồng thời hoặc riêng lẻ của: lượng phân hằng ngày, lượng nước trong phân và số lần
đi tiêu.
Các chỉ tiêu cần chú ý khi chó bị tiêu chảy:
Số lượng phân
 Tùy thuộc vào số lượng thức ăn, loại thức ăn và chất lượng thức ăn.
 Chó bị tiêu chảy thì lượng phân nước nhiều hơn bình thường.
 Chó bị táo bón thì phân bón, số lượng ít. Hầu hết các bệnh sốt cao đều gây
bón, số lượng ít.
Độ cứng phân
 Do chất lượng thức ăn, tỷ lệ nước và chức năng tiêu hóa quyết định.
10


 Phân nhão hơn bình thường là do nhu động ruột tăng, lượng nước trong phân


Thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn: thức ăn đi qua ruột quá nhanh, các
enzyme tiêu hóa không xử lý hết.
Các rối loạn của sự hấp thu do tổn thương niêm mạc, nhu động ruột tăng.
2.6.3.3 Hậu quả
Tiêu chảy cấp: rối loạn xảy ra chủ yếu ở quá trình chuyển hóa nước và muối.
Tiêu chảy mãn: do thời gian tiêu chảy kéo dài dẫn đến rối loạn hấp thu, thiếu
protein, vitamine, muối canxi, thiếu máu.
2.7 Một số bệnh có triệu chứng ói mửa, tiêu chảy trên chó
2.7.1 Bệnh Carré
2.7.1.1 Đặc điểm của bệnh
Bệnh Carré là bệnh truyền nhiễm do virus thuộc họ Paramyxoviridae, giống
Morbillivirus gây nên với đặc điểm gây chết với tử số cao trên các loài thú ăn thịt, đặc
biệt là loài chó và nhất là chó con.
Trên chó con, bệnh thường lây lan rất mạnh với các biểu hiện sốt hai pha, viêm
phổi, viêm ruột, nổi những mụn mủ ở vùng da ít lông, … Ở giai đoạn cuối thường xuất
hiện triệu chứng thần kinh. Bệnh sẽ trầm trọng hơn khi có sự kế phát các vi khuẩn ký sinh
ở niêm mạc đường hô hấp, tiêu hóa, …(Trần Thanh Phong ,2010)

Hình 2.2 Hình dạng virus gây bệnh Carré trên chó
(Nguồn: www.marvistavet.com/html/canine_distemper.html)

12