MỤC LỤC

1


LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, khi tình hình vi phạm pháp luật ngày càng tăng v ề s ố l ượng gây
ảnh hưởng nghiêm trọng tới lợi ích quốc gia cũng như l ợi ích cá nhân, t ội ph ạm
thì ngày càng tinh vi, biết sử dụng những khe h ở của luật đ ể lách lu ật thì thanh
tra là một hoạt động không thể thiếu. Nó là một khâu thi ết y ếu trong ho ạt đ ộng
quản lý của nhà nước và là một phương pháp tăng cường quản lý của Nhà n ước
sao cho các vi phạm được quản lý và xử lý kịp thời.
Những nội dung thanh tra bao phủ toàn bộ các lĩnh v ực của đ ời s ống xã h ội.
Một trong số đó là thanh tra về bảo hiểm xã hội. Tại tỉnh Hải D ương, thanh tra
về Bảo hiểm xã hội đã đạt được những thành tích đáng kể, góp phần hạn ch ế
những sai phạm của các doanh nghiệp về vấn đề đóng bảo hi ểm cho người lao
động. Để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng vì vậy em xin chọn đề tài: “Thực trạng
công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hiểm xã hội tại doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trên địa bản tỉnh Hải Dương” .
Do hiểu biết còn hạn hẹp vì vậy trong quá trình làm bài không th ể tránh
khỏi những sai sót, mong thầy có thể thông cảm và có những góp ý đ ể bài vi ết
được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!

2


CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THANH TRA LAO ĐỘNG
1.1. Một số khái niệm:
- Thanh tra lao động: là hoạt động xem xét, đánh giá và xử lí việc thực hiện theo
pháp luật lao động của tổ chức cá nhân do cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực lao

trong lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội; Nghiên cứu khoa h ọc v ề thanh
tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội. - Hợp tác qu ốc t ế v ề công tác
3


thanh tra trong lĩnh vực lao động, thương binh và xã hội; Tổng h ợp, báo cáo B ộ
trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng Thanh tra Chính ph ủ v ề k ết
quả công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, ch ống tham nhũng
trong phạm vi quản lý của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội theo quy đ ịnh
của pháp luật; Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
- Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội: thực hiện nhiệm vụ,
quyền hạn quy định tại Điều 24 Luật Thanh tra và các nhiệm vụ, quyền hạn sau:
Tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc cơ quan, đơn vị thuộc quyền quản lý
của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trong việc thực hiện pháp luật về thanh
tra; Tổ chức tập huấn nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành cho thanh tra viên, công
chức làm công tác thanh tra thuộc Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội;
Tổng kết, rút kinh nghiệm về công tác thanh tra trong phạm vi quản lý của Sở Lao
động - Thương binh và Xã hội; Tổng hợp, báo cáo kết quả công tác thanh tra, giải
quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng trong phạm vi quản lý của Sở
Lao động - Thương binh và Xã hội theo quy định của pháp luật; Các nhiệm vụ,
quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
1.3. Mục đích của thanh tra lao động
Cũng theo Luật thanh tra, Điều 2 ghi rõ mục đích của hoạt động thanh tra nhằm:
- Phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ
quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý
hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định
của pháp luật phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt
động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ
quan, tổ chức, cá nhân.
- Phát huy những nhân tố tích cực.

1.7. Phương thức thanh tra
Công tác thanh tra lao động tiến hành bằng phương thức thanh tra:
- Có thế thanh tra theo đoàn thanh tra;
- Thanh tra viên phụ trách vùng thông qua phiếu tự kiểm tra (Quyết định số
01/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 về việc ban hành quy chế hoạt
động thanh tra nhà nước về lao động theo phương thức thanh tra viên phụ trách vùng,
Quyết định 02/2006/QĐ-BLĐTBXH ngày 16 tháng 02 năm 2006 của Bộ LĐTBXH về
việc ban hành quy chế sử dụng phiếu tự kiểm tra thực hiện pháp luật lao động).
1.8. Nội dung thanh tra lao động
Theo Khoản 2 Điều 20 Nghị định số 39/2013/NĐ-CP, nội dung thanh tra
chuyên ngành lao động bao gồm:
- Việc thực hiện các quy định pháp luật lao động: Việc th ực hi ện các lo ại
báo cáo định kỳ; tuyển dụng và đào tạo lao động; hợp đồng lao đ ộng; th ỏa ước
lao động tập thể; thời giờ làm việc và nghỉ ngơi; ti ền công và tr ả công lao đ ộng;
an toàn lao động, vệ sinh lao động; việc thực hi ện các quy đ ịnh đ ối v ới lao đ ộng
nữ, lao động là người cao tuổi, lao động là người tàn tật, lao động ch ưa thành
niên; việc thực hiện các quy định đối với lao động là người nước ngoài; k ỷ lu ật
lao động, trách nhiệm vật chất; việc thực hiện các quy định khác c ủa pháp lu ật
lao động;
- Việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo hi ểm xã h ội (b ảo hi ểm xã
5


hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm thất nghi ệp): Vi ệc thực
hiện pháp luật về bảo hiểm xã hội của tổ chức bảo hi ểm xã h ội; vi ệc th ực hi ện
pháp luật về bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động và người lao động.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP
LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
(FDI) TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
2.1. Khái quát về doanh nghiệp FDI tại tỉnh Hải Dương.



Hải Dương đang phát triển theo hướng tích cực. Để dễ quan sát hơn, ta có thể xem
trong bảng dưới đây:

7


Bảng 2.1: Tổng hợp thu BHXH tại khối doanh nghiệp FDI tỉnh Hải Dương
Giai đoạn (2014 – 2016)
Tiêu chí

Đơn vị tính

2014

2015

2016

73

95

111

Tổng số doanh nghiệp

Đơn vị


(Nguồn: Bảo hiểm xã hội tỉnh Hải Dương)
Qua bảng số liệu trên nhận thấy, từ năm 2014 đến năm 2016, số lượng doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại tỉnh Hải Dương tham gia đóng Bảo hiểm
xã hội tăng từ 73 đơn vị lên tới 111 đơn vị. Điều này thể hiện rõ sự mở rộng quy mô
sản xuất trên địa bàn tỉnh do được đầu tư và mở rộng sản xuất. Theo đó, số tiền đã
đóng của các doanh nghiệp tăng lên đáng kể, số nợ đóng cũng giảm đi theo hướng tích
cực (từ 2 236 triệu năm 2014 xuống còn 2 050 triệu đồng năm 2016). Nguyên nhân là
do công tác thanh tra về Bảo hiểm xã hội đã ngày được quan tâm và nâng cao chất
lượng thanh tra trên địa bàn tỉnh Hải Dương.
2.2. Thực trạng công tác thanh tra
2.2.1. Cơ quan thực hiện chức năng thanh tra:
- Cơ chế chính sách: Căn cứ Luật thanh tra s ố 56/2010/QH12; Nghị định s ố
39/2013/NĐ- CP quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra ngành Lao đ ộng
Thương binh và Xã hội; và một số văn bản quy phạm khác có liên quan.
- Đơn vị thanh tra: Thanh tra Sở lao động - thương binh và xã h ội tỉnh H ải
Dương.
Thanh tra Sở lao Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Hải Dương phối hợp
với cơ quan Bảo hiểm xã hội, ban quản lý khu công nghi ệp, khu ch ế xuất, B ảo
hiểm xã hội, Liên đoàn Lao động tỉnh để tổ chức ki ểm tra, thanh tra vi ệc th ực
hiện chính sách bảo hiểm xã hội, thực hiện kiểm tra, thanh tra các doanh nghi ệp
trốn đóng, nợ đóng, đóng chậm Bảo hiểm xã hội và theo căn c ứ của Lu ật B ảo
hiểm xã hội.
2.2.2. Lực lượng thanh tra lao động:
Hiện nay, lực lượng thanh tra lao động tỉnh Hải Dương còn yếu cả v ề s ố
lượng lẫn chất lượng.
* Về số lượng: Toàn tỉnh có 38 thanh tra, trong đó chỉ có 5 thanh tra chuyên
8


trách chuyên ngành lao động, trong đó:

- Tham vấn ý kiến của các nhà chuyên môn.
- Thuyết phục đối tượng thanh tra tích cực hợp tác .
- Chất vấn đối tượng thanh tra.
- Xử lý kịp thời, đúng pháp luật những hành vi gây cản trở đến hoạt động thanh
tra.
9


2.2.4. Phương thức hoạt động:
Cũng như thanh tra nói chung, thanh tra lao động Hải Dương thực hiện thanh tra
theo phương thức Đoàn thanh tra hoặc thanh tra độc lập.
Ngoài ra, thanh tra lao động tỉnh Hải Dương còn một phương thức đặc biệt khác,
đó là phương thức thanh tra viên phụ trách vùng. Thanh tra lao động phụ trách vùng
do Phó chánh thanh tra Sở phụ trách thanh tra làm Trưởng đoàn.
2.2.5. Nội dung thanh tra:
Một số nội dung mà thanh tra lao động về Bảo hi ểm xã h ội của tỉnh H ải
Dương đã tiến hành thanh tra như sau:
- Các hành vi vi phạm pháp luật về đóng bảo hi ểm xã h ội: không đóng,
đóng không đúng thời hạn, đóng không đúng mức quy định, đóng không đủ s ố
người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội.
- Các hành vi vi phạm pháp luật về l ập hồ sơ đ ể hưởng ch ế đ ộ b ảo
hiểm xã hội: gian lận, giả mạo hồ sơ; cấp giấy chứng nhận, giám định sai.
- Các hành vi vi phạm pháp luật về thủ tục thực hi ện b ảo hi ểm xã h ội:
không cấp sổ bảo hiểm, không trả sổ bảo hiểm cho người lao đ ộng; c ố tình gây
khó khăn hoặc cản trở việc hưởng các chế độ bảo hiểm của người lao động.
- Các hành vi vi phạm pháp lu ật về s ử dụng ti ền đóng và quỹ b ảo
hiểm: sử dụng tiền đóng sai quy định của pháp luật; báo cáo sai s ự th ật, cung
cấp sai thông tin, số liệu tiền đóng và quỹ bảo hiểm xã hội.
2.2.6. Kết quả thanh tra:
Qua những thông tin thu thập được cho thấy, từ trước 2015, tỉnh Hải

năm gần đây, với sự quan tâm của Chính Phủ, công tác thanh tra tại t ỉnh H ải
Dương đã đạt được nhiều thành tích đáng kể.
- Đội ngũ cán bộ thanh tra về Bảo hiểm xã hội đã quan tâm, theo dõi, thanh
tra tình hình thực hiện Bảo hiểm xã hội của các doang nghi ệp FDI. Đ ặc bi ệt, v ới
sự chỉ đạo của ban ngành cấp trên, lực lượng thanh tra lao động tỉnh đang ngày
càng được nâng cao về chất lượng góp phần nâng cao hiệu quả và ch ất l ượng
thanh tra.
- Công tác thanh tra về Bảo hiểm xã hội của tỉnh Hải Dương đã đang d ần
được quan tâm, chú trọng và ngày càng hoạt động hiệu quả.
- Công tác thanh tra về Bảo hiểm xã hội tại tỉnh đã th ực hi ện đúng pháp
luật, bảo đảm chính xác, trung thực, khách quan, công khai và kịp th ời.
- Các thanh tra viên đã có nhi ều n ỗ lực trong vi ệc ti ến hành các cu ộc thanh
tra nhằm tăng số lượng và tần suất các cuộc thanh tra hàng năm.
- Nội dung thanh tra về Bảo hiểm xã hội đã đi vào trọng tâm, tr ọng đi ểm,
kết quả và hiệu quả lớn hơn, phòng ngừa và xử lý được nhiều vi ph ạm của các
doang nghiệp về Bảo hiểm xã hội hơn trước.
2.3.2. Hạn chế:
Lực lượng thanh tra lao động tỉnh Hải Dương hiện vẫn còn đang thi ếu về
số lượng và kém về chất lượng, điều này làm ảnh hưởng không nhỏ tới công tác
thanh tra lao động của tỉnh. Hơn nữa thanh tra lao động nói chung và thanh tra
về bảo hiểm xã hội nói riêng còn một số tồn tại trong vi ệc ti ến hành thanh tra
như: thanh tra chưa toàn diện, công tác thanh tra chưa chú tr ọng thanh tra đ ột
xuất trong khi đây là một công cụ hữu ích để phát hiện và xử lý những vi phạm…
11


12


CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

hơn.
3.4. Đổi mới và tăng cường công tác thanh tra.
13


Hiện nay, công nghệ ngày càng phát triển, việc áp dụng khoa học công nghệ
tiên tiến vào thanh tra có thể đem lại những hiệu quả cao như áp dụng công
bố kết quả thanh tra qua mạng, dùng công nghệ thông tin để tìm ki ếm dữ
liệu,… Bên cạnh đó, cũng nên tiến hành những hoạt động như tuyên truyền,
kiểm tra thường xuyên, nâng cao ý thức của đội ngũ thanh tra cũng nh ư các
doanh nghiệp trên địa bàn trong việc thực hiện pháp luật lao động nói chung
và pháp luật bảo hiểm xã hội nói riêng.

14


KẾT LUẬN
Vậy, qua bài tiểu luận này trong một phạm vi điều ki ện th ời gian cho phép.
Đề tài cũng đã khải quát được những nội dung chính về thanh tra nói chung và
thanh tra lao động nói riêng. Bên cạnh đó, đề tài đã cho th ấy đ ược th ực tr ạng
công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật Bảo hi ểm xã h ội tại doanh nghi ệp
FDI trên địa bản tỉnh Hải Dương. Từ đó, đề tài cũng đã đưa ra một s ố những
kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác thanh tra
lao động tại Hải Dương.
Em hi vọng với đề tài này sẽ đóng góp được một vài những ý ki ến t ốt nhằm
nâng cao được hiệu quả công tác thanh tra tỉnh Hải Dương nói chung và t ại các
doanh nghiệp FDI nói riêng.
Bởi trong nền kinh tế hiện nay, công tác thanh tra có vai trò vô cùng quan
trọng trong vấn đề phát hiện những sai phạm trong vi ệc th ực hi ện pháp lu ật
Bảo hiểm xã hội trong các doanh nghiệp, góp phần ngăn ch ặn k ịp th ời nh ững