F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR

NG

I H C C N TH

KHOA LU T

LU N V N T T NGHI P
tài:

TH A K CÓ Y U T

Giáo viên h

ng d n:



o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N

O

i nói u……..………………………………………………………………….Trang 1
Ch ng 1: Khái quát chung v th a k ………….…………………..................Trang 3
1.1. L ch s hình thành và phát tri n v th a k ……………………………...........Trang 3
1.1.1. Giai
n tr c cách m ng tháng Tám 1945 ………………………..…….Trang 3
1.1.2. Giai
n t 1945 n tr c ngày có pháp l nh
th a k n m 1990 …………………….......…………………………………….Trang 4
1.1.3. Giai
n pháp l nh 1990
c ban hành n tr c
ngày b lu t dân s 1995 có hi u l c …….………………..…………………..Trang 5
1.1.4. Giai
n b lu t dân s 1995 có hi u l c n tr c
ngày b lu t dân s 2005 có hi u l c ……….….…….………………………..Trang 5
1.1.5. Giai
n b lu t dân s 2005 có hi u l c n nay ………...……………...Trang 6
1.2. Khái ni m và nh ng qui nh c b n c a th a k ……………...……………...Trang 6
1.2.1. Khái ni m …………………………………………………...……………..Trang 6
1.2.2. Các qui nh c b n ………………………………………...……………...Trang 7
1.3. Khái ni m và nh ng c tr ng c b n v th a k có y u
t n c ngoài………..…….…………………………………………………….Trang 8
1.3.1. Khái ni m …………………...……………………………………………..Trang 8
1.3.2. c tr ng ………...………...…………………………………………….Trang 9
1.3.2.1. V ch th …...………...……………………………………………..Trang 9
1.3.2.1.1 Công dân Vi t Nam ………………………………………………Trang 9
1.3.2.1.2 Ng i n c ngoài ……………………………………………….Trang 10
1.3.2.1.3 Pháp nhân Vi t Nam …………………………………………….Trang 12
1.3.2.1.4 Pháp nhân n c ngoài …………………………………………...Trang 13
1.3.2.1.5 Qu c gia …………………………………………………………Trang 14

C

m

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu


to
k
lic

2.1.3 V n i dung di chúc ..................................................................................Trang 33
2.1.4 Hi u l c c a di chúc ..................................................................................Trang 34
2.2 Th a k theo pháp lu t có y u t n c ngoài ...................................................Trang 35
2.2.1 Nh ng tr ng h p th a k theo pháp lu t Vi t Nam .................................Trang 36
2.2.2 Di n th a k ................................................................................................Trang 37
2.2.3 Hàng th a k ...............................................................................................Trang 38
2.3 Di s n không ng i th a k ..............................................................................Trang 41
Ch ng 3: Th c t áp d ng pháp lu t gi i quy t xung t
v th a k có y u t n c ngoài và m t s
xu t ..........................................Trang 44
3.1 Pháp lu t áp d ng v th a k theo pháp lu t có y u t n c ngoài ..................Trang 44
3.2 M t s
xu t hoàn thi n pháp lu t Vi t Nam .................................................Trang 50
t Lu n ..................................................................................................................Trang 52

IM

U

1.Lý do ch n tài
Quy n
l i th a k và quy n th a k là nh ng quy n c b n c a công dân. Nh ng
quy n y luôn luôn
c pháp lu t c a nhi u n c trên th gi i quan tâm, theo dõi và b o
. Vi t Nam là m t trong nh ng n c ang phát tri n và có n n v n hóa v i các truy n
th ng

có y u t n c ngoài. V nguyên t c các v n
n y sinh trong l nh v c th a k
ph m
vi m t qu c gia thì s do pháp lu t qu c gia ó u ch nh. Th nh ng, các h th ng pháp
lu t c a nh ng qu c gia khác nhau l i có nh ng quy
c ngoài ho c có nh ng qui
này d n

nh gi ng nhau nh ng cách gi i thích khác nhau.

n vi c gi i quy t v v n

và ph c t p, chính các xung
p tác gi a các n

nh khác nhau v th a k có y u t

th a k có y u t n

u

c ngoài g p nhi u khó kh n

t pháp lu t ó ã t o rào c n không nh cho vi c giao l u

c. Hòa nh p vào s phát tri n chung c a th gi i pháp lu t Vi t Nam

ng t ng b c phát tri n v các v n
dân s có y u t n c ngoài . B lu t dân s
1995 ánh d u cho s phát tri n c a pháp lu t n c ta là vi c m t lo t các quan h dân s

a ch

nh th a k có

c ngoài vào m t b lu t c th nh ng b y nhiêu ó v n ch a

u ch nh

quan h th a k có y u t n

u lu t.

t nh ng ch

c ngoài v n ph c t p và a d ng. V i nh ng lý do v a nêu

.d o

o

.c

m

C

m

w


!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

góp ph n t o nên


ng th i c ng phân tích v n
di s n không
ng

i th a k và pháp lu t áp d ng

iv i

ng s n và b t

ng s n không ng

. Em c ng tìm hi u v th c ti n ch n lu t áp d ng

gi i quy t xung

ut n

c trên th gi i qua ó

c ngoài c a pháp lu t n

c ta và m t s n

i th a

t v th a k có
a ra gi i

pháp cho lu t hi n hành.

tài
c nghiên c u thông qua các ph
vi t, so sánh, di n d ch, t ng h p các v n
hi u rõ h n các qui
u t n c ngoài.

ng pháp nh : phân tích câu ch c a lu t
ng th i

nh c a pháp lu t Vi t Nam và các

5. C c u tài
Ngoài l i nói u và k t lu n, lu n v n
Ch ng 1: Khái quát chung v th a k

a ra các ví d c th ... nh m
u

c qu c t v th a k có

c chia thành 3 ch

Ch

ng 2: Pháp lu t v th a k có y u t n

Ch

ng 3: Th c ti n áp d ng pháp lu t gi i quy t xung



w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N


li u tham kh o ít và ki n th c c a tôi v

tài có gi i h n nên không tránh kh i thi u xót,

ch d a trên lý thuy t ch a i vào th c ti n. Nh ng trong ch ng m c nào ó tôi hi v ng
tài c a mình s là ngu n tài li u cho nh ng ai quan tâm và yêu thích v n
Tôi c ng xin chân thành c m n cô Bùi Th M H
hoàn thành

tài c a mình

ng th i g i l i tri ân

cho tôi ki n th c ph c v cho vi c nghiên c u

này.

ng ã t n tình h

ng d n tôi

n quý th y cô trong khoa ã trang b

tài.

Cu i cùng, em mong nh n
c s thông c m và óng góp c a th y cô, b n bè giúp
cho tài ngày càng hoàn thi n h n.


c tìm th y trong các u kho n c a các b lu t phong ki n nh :
Lê tri u hình lu t (lu t H ng
th a k có y u t n

c), Nguy n tri u hình lu t (Hoàng Vi t lu t l ). Ch

c ngoài th i k phong ki n không

Th i k pháp thu c, Vi t Nam là m t n
pháp lu t trong giai
tri t

c n a thu c

n này là công c h tr

chính sách khai thác thu c

c nh c

nh

n.

a n a phong ki n h th ng

c l c cho th c dân Pháp nh m th c hi n

a. Vì v y, pháp lu t dân s


346 b lu t B c k ,

u 314 b Lu t Trung k ), xem gia ình và dòng h là c s chính

.d o

o

.c

m

C

m

w

o

.d o

w

w

w

w


.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

xác

nh v n

th a k còn quan h hôn nhân ch

c xem là th y u (

u 360 b

lu t B c k ,

u 395 b lu t Trung k ). Do coi tr ng quan h huy t th ng nên th i k


ng phong ki n.

1.1.2. Giai
n t 1945 n tr c ngày có pháp l nh th a k n m 1990
Cách m ng tháng Tám thành công ã m ra m t k nguyên m i cho c dân t c tanguyên

c l p, t do, h nh phúc và ti n lên theo con

ngày 2 tháng 9 n m 1945 do hoàn c nh chi n tranh v i ng

ng ch ngh a xã h i. Sau
i Pháp nên chính ph c a ch

ch H Chí Minh v n áp d ng các b dân lu t mà th c dân ã ban hành tr c ó. S c
nh ngày 10/10/1945 cho phép áp d ng lu t l c a ch
c v th a k ngo i tr nh ng
u kho n trái v i n n

c l p và dân ch c a n

c. S c l nh 97 ngày 22/05/1950 ã s a
u 10 s c l nh 97 quy

c ta

im ts

nh v quy n bình

n khi có b lu t th ng nh t c


ng d n gi i quy t th ng nh t tranh ch p v th a k c n c vào quy

nh c a

Hi n pháp 1946 và tinh th n s c l nh 97. Thông t 1742 do B T Pháp ban hành quy
nh di n nh ng ng i th a k theo pháp lu t bao g m: v (ch ng), các con , các con
nuôi, cháu, ch c cha m c a nh ng ng

i

l i di s n và nh ng ng

i th a k khác.

Nh ng thông t này không xác nh rõ nh ng ng i th a k khác là ai nên trong th i k
này anh, ch , ông, bà không thu c di n th a k . Thông t 594 xác nh di n th a k bao
m: V góa (c v c và v l ); con

và con nuôi; b

,m

, b nuôi, m nuôi, ông

bà n i, ông bà ngo i; anh ch em ru t và anh ch em nuôi. Thông t này ã thêm

c anh

ch em và ông bà vào di n th a k nh ng l i b i cháu, ch t ra kh i di n th a k . Ngoài

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!



trong thông t bao g m: V góa (v c và v l ) ho c ch ng góa, các con
m

nh

và con nuôi;

ho c b m nuôi; ông bà n i ngo i; anh ch em ru t, anh ch em cùng cha khác

, cùng m khác cha và anh ch em nuôi.Ngoài ra thông t còn qui
ng là ng

i th a k theo pháp lu t t c là cháu

nh "Ng

i th a t "

c quy n th a k c a ông bà n u cha

2

không còn .
i mi n B c Vi t Nam, ngày 10/07/1959 Tòa Án t i cao ra ch th s 772/ TATC
ình ch vi c áp d ng lu t pháp c c a phong ki n

qu c”. T th i

m ó tr


c ngày b lu t dân s

y ban th

u tiên quy

nh t

ng v Qu c h i) ban
ng

i

y

v th a

c ta pháp l nh th a k 1990 m r ng di n th a k h n so v i thông t 81.

i nh ng ng i có quan h huy t th ng v i ng
nh n t n b n i (t
i c xu ng i ch t).
th ng v i ng

i

i

i

ph n th t , ph n này g m 56
c ti n v

2

ut

u 634

t b c so v i các v n b n pháp lu t tr

có y u t n c ngoài
c
có y u t n c ngoài còn

n

c ngày b lu t dân s
nh c th v th a k t i

u 689. B lu t dân s 1995 có

c ây khi m t lo t các quan h dân s

u ch nh b i các quy ph m xung t nh ng ch
nh “th a
tr ng”. B lu t dân s 1995 không qui nh tr c ti p di n

http://my.opera.com/Deloxom/blog/show.dml/1528077
http://my.opera.com/Deloxom/blog/show.dml/1528077


w

C

lic

k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

Sau m

cs a

nh quy n th a k c a công dân

i b sung

c ta qua t ng giai

c

phù h p v i ti n trình phát

n l ch s .

i n m thi hành, B lu t dân s 1995 ã có nhi u h n ch và b t c p nh :

t s qui nh không phù h p v i s chuy n i nhanh c a n n kinh t th tr ng,
không rõ ràng hay không y
ho c còn mang tính ch t hành chính. Nhi u b lu t m i
ra

i có các n i dung liên quan

ch nh, s a
u

id n



c. Ví d

a vào b lu t dân s , quan h th a k có
u lu t:

u 767 th a k theo pháp lu t có

u 768 th a k theo di chúc có y u t n

c ngoài. Ngh

138/2006/N - CP ngày 15/11/2006 qui nh chi ti t thi hành b lu t dân s v
quan h dân s có y u t n c ngoài, các qui nh d n chi u pháp lu t nh m
quan h th a k có y u t n
Tuy có nh ng

nh s
u ch nh
u ch nh

c ngoài.

u kho n c th và

y

h n b lu t dân s n m 1995 nh ng B

lu t dân s 2005 c ng còn b c l nhi u h n ch c n

Theo u 631 B lu t dân s 2005 quy nh“cá nhân có quy n l p di chúc
t tài s n c a mình; l i tài s n c a mình cho ng i th a k theo pháp lu t; h
n theo di chúc ho c theo pháp lu t”. T quy

nh
ng di

nh v a nêu có th hi u th a k theo quan

pháp lu t dân s chính là s chuy n d ch tài s n và quy n s h u tài s n c a cá nhân

.d o

o

.c

m

C

m

w

o

.d o

w

W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

ng

i ã ch t cho cá nhân, t ch c, có quy n h

ng th a k ; ng

i th a k tr thành ch


1.2.2. Các qui
u ch nh

nh c b n
c m t cách t ng quát các quan h th a k trong n

2005 ã

a ra nh ng qui

nh c a pháp

4

c g i là th a k theo pháp lu t .
c B lu t dân

nh c b n nh t v th a k nh m b o v quy n và ngh a v

a các ch th tham gia vào quan h này. Theo ó th a k theo di chúc và pháp lu t ph i
tuân theo nh ng nguyên t c c b n nh 5:
u tiên, tôn tr ng ý chí c a ng

i có quy n th a k : Pháp lu t th a k luôn tôn

tr ng ý chí c a nh ng ng i tham gia trong quan h th a k .N u nh ng
mà có
l i di chúc thì vi c phân chia di s n theo di chúc bao gi c ng
quy t tr

u 635BLDS 2005 ã qui nh "Ng i th a k là cá nhân ph i là ng i còn s ng vào th i m
th a k ...". V i
ng

i s ng v i ng

c tr ng c b n c a s th a k là s ti p n i v s h u tài s n gi a
i ch t nên ng

i th a h

ng di s n

ng.Vi c d ch chuy n di s n t ng i ch t này sang ng
c. Ti p ó là vi c ng i còn s ng ó ph i còn s ng
4
5

http://my.opera.com/Deloxom/blog/show.dml/1528077
http://my.opera.com/Deloxom/blog/show.dml/1528077

ng nhiên ph i là ng

i còn

i ch t khác là không th c hi n
th i
m m th a k . Có th

.d o


k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge



i óv n

c tính vào

ã b m t tích ho c

c coi là còn s ng và

c quy n

ng di s n sau khi tòa án h y b tuyên b m t ích ho c ã ch t.
Th t , ng i th a k có quy n và ngh a v tài s n do ng i ch t l i: Quy n luôn
luôn i kèm v i ngh a v do ó nh ng ng i th a k có quy n th a h ng di s n l i t
ng

i ch t theo di chúc ho c theo pháp lu t, ph n di s n h

ho c không b ng nhau tùy theo ý chí c a ng
ngh a v tài s n do ng

i ch t

l i theo

th c hi n s tùy theo ph n mà h
c nh n ph n di s n
n c a ng i ch t.

l i c a ng

i ã ch t cho cá nhân, t ch c có quy n th a

; ng i th a k tr thành ch s h u c a tài s n theo di chúc ho c theo pháp lu t (riêng
i v i t ai là th a k quy n s d ng t). Trình t , th t c chuy n d ch quy n s h u
tài s n có ho c không có g n li n v i các ngh a v c a ng
n

c ta th a k có y u t n

c ngoài là m t ch

i ch t do pháp lu t quy
nh pháp lu t l n

nh.

u tiên

c

a vào B lu t dân s 2005 là hình th c th a k còn r t m i m và t n t i nhi u h n ch
trong th c ti n áp d ng pháp lu t. Tuy th a k có y u t n

c ngoài ã

c c th hóa

thành hai u lu t nh ng n nay v n ch a có v n b n pháp lu t nào nh ngh a th a k
có y u t n c ngoài là nh th nào? M c dù v y, chúng ta c ng có th tìm hi u khái quát
nh ngh a th a k có y u t n


ó

n

c ngoài”.

c ngoài, phát sinh t i n

c ngoài ho c tài s n liên quan

.d o

o

.c

m

C

m

w

o

.d o

w

W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

Quan h th a k có y u t n
và c n c vào

c ngoài bao g m: quan h nhân thân, quan h tài s n

u 758 chúng ta có th hi u: th a k có y u t n


n

quan h ó n c ngoài. Ngoài vi c hi u thong quan h hôn nhân có y u t n c ngoài
u 758 b lu t dân s 2005 thì th a k có y u t n c ngoài có th hi u là quan h th a
có y u t n

c ngoài h mà trong ó “ít nh t có m t ng

nh n th a k có qu c t ch n
p

n

i bên

c ngoài; tài s n th a k t n t i

n

l i di s n ho c bên
c ngoài; di chúc

c

6

c ngoài” .

Quan h th a k là m t ph n c a quan h dân s nên quan h th a k ch


c tr ng

1.3.2.1. V ch th
Ch th là y u t c b n trong ba y u t góp ph n quy t
th a k là m t quan h th a k

nh quan h

n thu n hay là m t quan h th a k có y u t n

ngoài. Pháp lu t c a h u h t các qu c gia trên th gi i
th a k có y u t n

nh vi c xác

c

u th a nh n ch th c a quan h

c ngoài bao g m: cá nhân, pháp nhân, qu c gia.

u tiên, chúng ta s tìm hi u các qui
hi u v qu c t ch cá nhân
ng i n c ngoài.

nh c a pháp lu t v cá nhân. Thông qua d u

c chia thành cá nhân trong n

c (cá nhân vi t Nam) và


o

.c

m

C

m

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

p th 4 thông qua ngày 13 tháng 11 n m 2008, trong ó qui
ng

nh tiêu chí xác

nh

i có qu c t ch Vi t Nam.
xác

nh m t ch th có ph i là công dân Vi t Nam hay không n

vào qu c t ch mà ng

i ó

ch

1992 “công dân Vi t Nam là ng


c qui

Vi t Nam, qu c t ch

nh rõ trong lu t qu c t ch 2008. Theo ó m t ng

qu c t ch Vi t Nam n u r i vào m t trong các tr

ng h p sau: Ng

ngoài lãnh th Vi t Nam mà khi sinh ra có cha m

i có

i sinh ra trong ho c

u là công dân Vi t Nam (

u 15),

ng i sinh ra trong ho c ngoài lãnh th Vi t Nam mà khi sinh ra có cha ho c m là công
dân Vi t Nam còn ng i kia là ng i không qu c t ch ho c có m là công dân Vi t Nam
còn cha không rõ là ai(
Vi t Nam còn ng

u 16 kho n 1), ng

i kia là công dân n



ng trú t i Vi t Nam còn cha không rõ là ai(

u 17), Tr s sinh b b r i, tr em

không rõ cha m là ai ( kho n 1

c tìm th y trên lãnh th Vi t Nam mà

u 18).

Ng i Vi t Nam khi mu n tham gia vào quan h dân s nói chung và quan h th a
có y u t n c ngoài nói riêng thì cá nhân ó ph i có t cách ch th (n ng l c pháp
lu t và n ng l c hành vi) c a ng

i ó. Theo kho n 1

u 14 b lu t dân s 2005 quy

nh “ ng l c pháp lu t dân s c a cá nhân là kh n ng c a cá nhân có quy n dân s
và ngh a v dân s ”. C ng theo
u lu t trên B lu t dân s 2005 còn qui nh “ i cá
nhân

u có pháp lu t dân s nh nhau, n ng l c pháp lu t dân s c a cá nhân có t khi

sinh ra và ch m d t khi ng

i ó ch t”. Ngoài n ng l c pháp lu t B lu t dân s 2005



w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

các qui
ng

c trên th gi i

u l y d u hi u qu c t ch làm

c ngoài theo ó pháp lu t n
u 3 Ngh

c ta c ng c n c vào d u

nh 138/2006/N -CP qui

nh c a BLDS v quan h dân s có y u t n

i không có qu c t ch Vi t Nam, bao g m ng

nh chi ti t thi hành

c ngoài thì “ng

i có qu c t ch n

in

c ngoài là

c ngoài và ng



i là ng

in

c ngoài pháp lu t n

xác

c ta c ng c n c vào h thu c lu t qu c

Và c ng nh công dân Vi t Nam, khi mu n tham gia vào quan h dân s có y u t
c ngoài thì ng
u 6 ngh

in

c ngoài c ng ph i có

nh 138/2006/ N -CP qui

pháp lu t dân s c a cá nhân là ng

y

n ng lu t pháp lu t dân s . Kho n 1

nh “vi c áp d ng pháp lu t
in


c trên th gi i b

c ngoài có n ng l c pháp lu t dân s t i Vi t Nam

ng h p pháp lu t c ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam có

u 761). “Trong tr

ng h p cá nhân là ng

in

c ngoài c

trú t i Vi t Nam thì n ng l c pháp lu t c a cá nhân ó
c xác nh theo các qui nh t
u 14 n
u 16 c a b lu t dân s ” (kho n 1
u 6 ngh nh 138/2006/ N -CP). “
trong tr

ng h p ng

in

c ngoài không có qu c t ch ho c có hai hay nhi u qu c t ch

thì vi c áp d ng pháp lu t xác nh n ng l c pháp lu t dân s c a ng i ó tuân theo
qui nh t i
u 760 b lu t dân s ,


m

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

k
lic

các v n b n pháp lu t khác c a C ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam d n chi u
áp d ng pháp lu t c a n
i ng

c mà ng

in

c ngoài là công dân thì pháp lu t áp d ng

i có hai hay nhi u qu c t ch n

qu c t ch và c trú vào th i
t trong các n

c mà ng

n vi c

c ngoài là pháp lu t c a n

m phát sinh quan h dân s ; n u ng

c mà ng

i



u 5 ngh a v ch ng minh c a

i không qu c t ch ho c ng

i có hai

c ngoài ph i ch ng minh quan h g n bó nh t v quy n và ngh a

c a mình i v i n c yêu c u áp d ng pháp lu t tr c c quan có th m quy n, n u
không ch ng minh
c thì pháp lu t Vi t Nam s
c áp d ng.
Ngh
nhân là ng

nh 138 c ng qui
in

c ngoài

nh chi ti t vi c xác
c xác

nh theo

“n ng l c hành vi dân s c a cá nhân là ng
an

c mà ng

nh 138/2006/ N -

CP.
Tóm l i, h u h t pháp lu t c a các qu c gia v
vào qu c t ch. Có nh ng qu c gia th a nh n m t ng

nh ngh a ng

in

c ngoài

ud a

i có th có hai hay nhi u qu c t ch,

có nh ng qu c gia ch th a nh n m t qu c t ch duy nh t. Nhìn chung m t ng i
t
cách tham gia vào quan h dân s trong t pháp qu c t
u có th g i là ng i n c
ngoài.
1.3.2.1.3 Pháp nhân Vi t Nam
Ngoài cá nhân
c pháp lu t các n
qu c t nói chung và th a k có y u t n
a con ng

i,

c pháp lu t nhà n


C

m

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

bu
to
k
lic

nh n có t cách7. Theo qui
là pháp nhân khi áp ng
ch c ch t ch ; có tài s n

nh c a B lu t dân s 2005 thì m t t ch c
các

u ki n sau:

c công nh n

c thành l p h p pháp; có c c u t

c l p v i cá nhân t ch c khác và t ch u trách nhi m b ng tài

n ó; nhân danh mình tham gia vào các quan h pháp lu t m t cách

cl p(

u 84

BLDS 2005).
t t ch c có

y

i di n theo y quy n c a pháp nhân nhân danh pháp nhân

trong quan h dân s ”. Nói cách khác, n ng l c pháp lu t dân s ,
u ki n và th t c
thành l p, h p nh t, sáp nh p, chia, tách, gi i th pháp nhân, thanh lý tài s n khi gi i th
pháp nhân do pháp lu t Vi t Nam quy

nh. Các pháp nhân Vi t Nam trong t pháp qu c

b t k trong t pháp qu c t dù ho t

ng trong n

c hay ngoài n

nhi m dân s trong ph m vi tài s n c a mình, nhà n
ngo i giao

i v i quy n và l i ích h p pháp c a pháp nhân

ng theo pháp lu t c a n

i t cách là pháp nhân n
nhân trên lãnh th n
nh ng v n

u t ch u trách

c Vi t Nam ch b o h v m t


u 2 ngh nh 138/ 2006/ND- CP thì: “
pháp nhân n c ngoài là pháp nhân
c thành l p theo pháp lu t n c ngoài”, vi c áp
ng pháp lu t
quy

nh

xác

nh n ng l c pháp lu t dân s c a pháp nhân n

u 765 b lu t dân s 2005 quy

c ngoài tuân theo

nh“ n ng lu t pháp lu t dân s c a pháp

nhân n c ngoài
c xác nh theo pháp lu t c a n c n i pháp nhân ó
c thành
p, tr tr ng h p quy nh t i kho n 2
u này” kho n 2 quy nh“ trong tr ng h p
7

Giáo trình t pháp qu c t

i h c lu t Hà N i- NXB T pháp, trang 95

.d o


k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge


c xác

nh theo

c ngoài

c xác

u 86 b lu t dân s 2005 ( kho n 2

m chung c a h u h t pháp lu t c a các n

vào hai h thu c
qu c t ch c a n

xác

1.3.2.1.5 Qu c gia ch th

u 10).

c Vi t Nam c ng c n c

nh n ng l c pháp lu t c a pháp nhân n

c n i pháp nhân

nh nh pháp

c ngoài: h thu c lu t


ng th i cá nhân và t ch c c ng không có quy n g i

n ki n qu c gia n u qu c

gia không tuyên b t b quy n mi n tr xét x c a mình trong tr ng h p này các tranh
ch p gi a cá nhân hay t ch c v i qu c gia u
c gi i quy t b ng con
ng ngo i
giao, th

ng l

ng.

Th hai, quy n

c mi n áp d ng các bi n pháp c

ng ch

mb os b

iv i

n ki n ho c b o m thi hành phán quy t c a tòa án n c ngoài: tòa án n c ngoài ch
c phép áp d ng các bi n pháp c ng ch ó trong tr ng h p qu c gia cho phép, ta có
th hi u m t cách gián ti p là tài s n c a qu c gia c ng

ch

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N


Qu c gia m t ch th r t

c bi t trong quan h dân s theo ngh a r ng có y u t

c ngoài nói chung và trong quan h th a k có y u t n
trong pháp lu t dân s Vi t Nam hi n hành ch a có quy
1.3.2.2. V khách th
Ngoài các ch th
c nêu
xác

nh quan h

c ngoài nói riêng, th nh ng

nh

c p

nv n

này.

ph n trên thì khách th c a quan h th a k là m t y u

ó có th là quan h th a k có y u t n

c ngoài hay không?

u 758 b lu t dân s 2005 qui nh quan h dân s có tài s n liên quan n quan h ó


u ch nh nh ng tranh ch p xung quanh v n
pháp lu t các n

c ch y u d a vào các quy ph m xung

t c a pháp lu t các n

tài s n có y u t n
t.

c ngoài,

a s các quy ph m xung

c trên th gi i và pháp lu t Vi t Nam

u

c xây d ng d a

vào h thu c lu t n i có v t. Theo kho n 1
u 766 b lu t dân s qui nh thì vi c xác
p, th c hi n, thay i, ch m d t quy n s h u tài s n, n i dung quy n s h u i v i tài
n

c xác

nh theo pháp lu t c a n


c

1.3.2.3. S ki n pháp lý
ki n pháp lý trong quan h th a k có y u t n c ngoài có th là s ki n pháp lý
y ra Vi t Nam ho c n c ngoài và ph i là s ki n hành vi phù h p v i pháp lu t
Vi t Nam ho c pháp lu t n

c ngoài.

ki n pháp lý làm phát sinh quan h th a k x y ra
th ng trú n c ngoài ch t n
ngoài th ng trú Vi t Nam ch t
1.3.3. Ph

ng pháp

1.3.3.1.

u ch nh

nh ngh a

n

c ngoài: ng

i Vi t Nam

c ngoài và
l i di s n Vi t Nam ho c ng i n

w

C

lic

k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k



u ch nh c a th a k có y u t n

ng pháp

mà Nhà n

c ngoài

c ngoài.

u ch nh c a T pháp qu c t là t ng h p các bi n pháp, cách th c

c s d ng

tác

ng lên các quan h dân s (theo ngh a r ng) có y u t

c ngoài (g i là quan h T pháp qu c t ) làm cho các quan h này phát tri n theo
ng có l i cho giai c p th ng tr 8. Theo ó, ph ng pháp
u ch nh có y u t n c
ngoài c ng là các bi n pháp, cách th c tác ng lên quan h th a k có y u t n c ngoài
làm cho quan h này phát tri n theo h

ng có l i cho nhà n

1.3.3.2. Các ph ng pháp
u ch nh
Các bi n pháp cách th c mà Nhà n c s d ng


c ngoài. S tác

ng c a nhà n

tác

ng pháp th c ch t) là ph

ng

ng tr c ti p lên quan h th a k

c lên quan h th a k có y u t n

c ngoài

c th c hi n thông qua quy ph m th c ch t. Quy ph m th c ch t là quy ph m quy

nh

n các quy n, ngh a v
i v i các ch th tham gia quan h dân s theo ngh a r ng và
th a k có y u t n c ngoài nói riêng. Khi quan h th a k trong t pháp qu c t x y ra,
u có s n quy ph m th c ch t

áp d ng thì các bên ch th c ng nh c quan có th m

quy n (toà án, tr ng tài…) c n c ngay vào ó
(ch ng h n: theo kho n 1

in

c ngoài c trú t i Vi t Nam.

Trong th c ti n, vi c
u ch nh các quan h th a k trong t pháp qu c t
c áp
ng b i các quy ph m th c ch t th ng nh t (là quy ph m th c ch t
c xây d ng b ng
cách các qu c gia ký k t, tham gia các

u

c qu c t ho c ch p nh n và s d ng các

p quán qu c t ). Tuy nhiên, trong m t s l nh v c nh t
lý c a ng

8

in

c ngoài,

nh, nh xác

u ch nh quan h v s h u trí tu có y u t n

http://www.luathoc.net/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=465
http://www.luathoc.net/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=465


w

w

w

C

lic

k

to

bu

y

N

O
W
!

PD

O
W
!

ng pháp

u ch nh này làm cho m i quan h T pháp qu c t nói

chung và th a k trong t pháp qu c t nói riêng
c n quan tâm

c xác

c

u ch nh nhanh chóng, các v n

nh ngay, các ch th c a quan h

quy n khi gi i quy t tranh ch p s ti t ki m

ó và các c quan có th m

c th i gian, tránh

c vi c ph i tìm hi u

pháp lu t n c ngoài v n là v n
r t ph c t p. Tuy nhiên, ph ng pháp này c ng có
m h n ch : do quy ph m th c ch t th ng nh t có s l ng không nhi u (vì m i n c
có nh ng l i ích khác nhau nên khó cùng nhau tho thu n ký k t ho c tham gia các

u


t) là ph

nh h th ng pháp lu t nào s

ng

c áp d ng

trong vi c u ch nh quan h th a k có y u t n c ngoài c th ang xem xét.
Quy ph m xung t là quy ph m pháp lu t không quy nh s n quy n, ngh a v
i các ch th tham gia quan h T pháp qu c t mà nó ch có vai trò xác
pháp lu t nào s
c l p di chúc, thay

c áp d ng (ch ng h n

nh h th ng

u 768 B lu t dân s 2005 quy

i và h y b di chúc ph i tuân theo pháp lu t c a n

i

nh n ng

c mà ng

p di chúc là công dân và hình th c c a di chúc ph i tuân theo pháp lu t n


n

iv i

các bên
ng s và c quan có th m quy n vì do các n c có các
u ki n kinh t ,
chính tr - xã h i khác nhau nên vi c xây d ng pháp lu t c ng có nh ng
m khác nhau
10

http://www.luathoc.net/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=465
http://www.luathoc.net/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=465

11

.d o

o

.c

m

C

m

w


!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

nh



c tr ng và c b n c a T pháp qu c t .

ây

ng pháp ch y u hi n nay.

u ch nh gián ti p là

là ph ng pháp
u ch nh ch
c áp d ng trong ngành lu t T pháp qu c t mà không
c áp d ng trong các ngành lu t và h th ng pháp lu t khác. Qua vi c nghiên c u các
ngành lu t khác cho th y, không ngành lu t nào áp d ng ph
Vi c

ng pháp

u ch nh này.

u ch nh các quan h xã h i c a các ngành lu t trong h th ng pháp lu t Vi t Nam

và ngay c Lu t qu c t th c hi n b ng cách s d ng quy ph m pháp lu t trong các v n
n pháp lu t là ngu n c a chúng, mà không c n ph i thông qua khâu trung gian là “ ch n
lu t”12.
Trong th c ti n, do các quy ph m th c ch t th ng nh t có s l
ng

c yêu c u


c áp d ng trong quan h th a k
Ngoài các nguyên t c chung c a t pháp qu c t nh : tôn tr ng s bình
pháp lý qu c t gi a các ch

ng v m t

s h u khác nhau, tôn tr ng quy n mi n tr t pháp tuy t

i c a qu c gia trong các m i quan h dân s theo ngh a r ng có y u t n
nguyên t c không phân bi t

c coi

c ngoài hay

i x trong quan h gi a công dân Vi t Nam và ng

in

c

ngoài, gi a ng i n c ngoài v i nhau trên lãnh th Vi t Nam, nguyên t c có i có l i, y
thác t pháp nh c quan n c ngoài th c hi n m t s công
n c a t t ng
u tra
t v án nào ó, công nh n và cho thi hành các b n án và quy t
phán quy t c a tr ng tài n
riêng u ch nh.

c ngoài thì th a k có y u t n

m

w

o

.d o

w

w

w

w

w

C

lic

k

to

bu

y


lic

ó. Lu t qu c t ch là lu t c a n
qu c t ch ch áp d ng trong tr

c mà

ng h p xác

Trên th c t h thu c lu t qu c t ch
c, Italia... và m t s n

ng s là công dân. Nh v y, h thu c lu t
nh

c áp d ng

c qu c t ch c a ng
h u h t các n

i

l i di s n.

c Châu Âu nh Pháp,

c khác nh Cuba, Nh t B n... h thu c lu t qu c t ch nh m

o v quy n l i c a công dân n



c mà ng

hình th c c a di chúc ph i tuân theo pháp lu t n
có qu c t ch tr

c khi ch t” và kho n 4

i ó l p di chúc là công dân và

c n i l p di chúc”, kho n 1

th a k theo pháp lu t ph i tuân theo pháp lu t c a n

i và h y

c mà ng

i

u 767 “ di s n không ng

u 767 “

l i di s n th a k
i th a k là

ng

n thu c v nhà n c mà ng i

ng h p c th c a t ng n

c khác nhau chúng ta ph i d a theo

a t ng h th ng pháp lu t mà các n

c

m riêng

c có th áp d ng m t trong hai, c hai ho c d ng

khác c a lu t nhân thân. các n c nh Pháp,
c, Italia…h thu c lu t qu c t ch
c
áp d ng r ng rãi trong r t nhi u l nh v c, còn các n c theo h th ng pháp lu t chung
13

Di p Ng c D ng- Cao Nh t Linh giáo trình t pháp qu c t khoa lu t

i h c C n Th n m 2002

.d o

o

.c

m


y

N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu

c áp d ng trong

nh

c qu c t ch c a

c áp d ng

ng s là ng

i v i nh ng ng

i

i không có qu c t ch thì áp

ng theo lu t c a n c n i th ng xuyên c trú, n u
ng s là ng i hai qu c t ch thì
áp d ng theo lu t c a n c n i
ng s ang c trú hi n t i. Khi ó lu t n i c trú
c
em ra áp d ng cho nh ng tr

ng h p ngo i l

c nêu ra

ti n xã h i có th x y ra nên pháp lu t c ng c n linh

trên cho phù h p v i th c

i v i tài s n ó. H thu c lu t n i có v t th

n

t.
c nào thì lu t n

ng

c áp d ng

c
gi i

quy t các quan h th a k có y u t n c ngoài h v s h u có y u t n c ngoài (nh
tài s n ó có là i t ng c a quy n s h u không, xác nh các quy n tài s n, xác nh
phát sinh, thay

i và ch m d t s h u…)15. H thu c lu t có v t

ch nh quan h th a k có y u t n
thành hai lo i

ng s n và b t

ch p v tài s n là b t

c áp d ng

c ngoài, trên nguyên t c di s n th a k

Giáo trình t pháp qu c t
Giáo trình t pháp qu c t

u ch nh v n
ng tr t pháp

v tài s n là b t

1.3.4.4 Nguyên t c lu t tòa án

15

nh t

c n i có b t

i h c lu t Hà N i- NXB T pháp n m 2004, trang 46
i h c lu t Hà N i- NXB T pháp n m 2004, trang 49

ng s n.

.d o

o

.c

m

C


N

O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to

c áp
ng ph bi n nh t trong vi c gi i quy t nh ng v n
v t t ng có y u t n c ngoài.
Tuy v y c ng có nh ng tr
qu c t và lu t trong n
ho c lu t trong n

ng h p ngo i l không áp d ng lu t tòa án: khi các hi p

c có qui

c có qui

án dân s ho c có th xác

nh r ng có th áp d ng hình th c t t ng n

nh n ng l c hành vi t t ng c a nh ng ng
nh theo lu t tòa án ho c có th

c xác

nh

c ngoài

i trong các v

nh theo lu t nhân


c áp d ng

u ch nh theo pháp lu t n

pháp lu t n

c ós

c

c ngoài.

u ch nh v hành vi l p di chúc

c áp d ng

n

c ó. Nguyên t c lu t n i th c hi n hành vi

u ch nh quan h th a k có y u t n

Theo b lu t dân s 2005,

c th c hi n

xác

c th c hi n


y giao l u dân s phát

.d o

o

.c

m

C

m

w

o

.d o

w

w

w

w

w



F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

tri n, t o

u ki n thu n l i

qu c t , a ph

CH

m r ng quan h

i ngo i và ch

ng h i nh p kinh t

ng hóa, a d ng hóa các quan h qu c t .


c pháp lu t n

c ta công

nh n là h p pháp v n ng l c l p di chúc, n i dung di chúc và hình th c di chúc. Theo ó
di chúc
c xem là h p pháp khi áp ng các u ki n qui nh t i u 652 b lu t dân
2005:
“1. Di chúc
a) Ng

c coi là h p pháp ph i có

các

u ki n sau ây:

i l p di chúc minh m n, sáng su t trong khi l p di chúc; không b l a d i, e

do ho c c

ng ép;

b) N i dung di chúc không trái pháp lu t,

o

trái quy nh c a pháp lu t.
2. Di chúc c a ng i t
m


pháp, n u có
các u ki n
c quy nh t i kho n 1 Ði u này.
5. Di chúc mi ng
c coi là h p pháp, n u ng i di chúc mi ng th hi n ý chí cu i
cùng c a mình tr

c m t ít nh t hai ng

i làm ch ng và ngay sau ó nh ng ng

i

.d o

o

.c

m

C

m

w

o


PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c


F -X C h a n ge

F -X C h a n ge

c u -tr a c k

N
y
bu
to
k
lic

làm ch ng ghi chép l i, cùng ký tên ho c
ngày ng

m ch . Trong th i h n n m ngày, k t


ng tr t pháp v i các n

c nh Lào, Trung Qu c, Mông

…
Theo hi p

nh t

Lào thì vi c xác

ng tr t pháp v các v n

dân s và hình s gi a Vi t Nam và

nh h y b di chúc là úng v i n

c kia n u phù h p v i: a. pháp lu t

a N c ký k t n i th c hi n di chúc ho c; b. pháp lu t c a N c ký k t mà ng i l i
di s n là công dân vào th i
m l p di chúc ho c ng i ó ch t ho c; c. pháp lu t c a
c ký k t n i ng

i

u 38 Hi p

ng tr t pháp Vi t Nam- Lào n m 1998). “


i l p di chúc,

c xác

công dân vào th i
xác

nh theo pháp lu t c a Bên ký k t mà ng

i

l i th a k là

m l p ho c hu b di chúc; hình th c l p ho c hu b di chúc

nh theo pháp lu t c a Bên ký k t mà ng

i

l i th a k là công dân vào th i

c
m

p ho c hu b di chúc. Tuy nhiên, vi c tuân theo pháp lu t c a Bên ký k t n i l p ho c
hu b di chúc c ng
Hi p

nh t

i l p di chúc c

u 38 hi p

nh t

c ký k t s

c c a m t trong ba tr

ng tr t

úng v i n

c kia

ng h p v a nêu

.d o

o

.c

m

C

m


O
W
!

PD

O
W
!

PD

c u -tr a c k

.c