ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

THÁI TRUNG LỤC

ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ QUY HOẠCH
CÂY CÔNG NGHIỆP DÀI NGÀY
HUYỆN ĐĂK HÀ, TỈNH KON TUM

CHUYÊN NGÀNH: ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN

Demo Version - Select.Pdf SDK

MÃ SỐ: 60 44 02 17

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÍ
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. LÊ NĂM

Thừa Thiên Huế, năm 2017

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và
kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho
phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.
Tác giả

LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... iii
MỤC LỤC ..................................................................................................................1
BẢNG CHỮ VIẾT TẮT ...........................................................................................4
DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................5
DANH MỤC CÁC HÌNH .........................................................................................7
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................8
1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................8
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ...........................................................................9
3. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..................................................................................9
4. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu ...............................................................10
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ..............................................................13
6. Cơ sở tài liệu .........................................................................................................13
7. Cấu trúc luận văn ..................................................................................................14

Version - Select.Pdf SDK
NỘI DUNGDemo
..............................................................................................................
15
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN ĐẤT
ĐAI PHỤC VỤ QUY HOẠCH CÂY CÔNG NGHIỆP DÀI NGÀY..................15
1.1. Tổng quan một số công trình nghiên cứu đất đai phục vụ quy hoạch nông
nghiệp ........................................................................................................................15
1.1.1. Trên thế giới ................................................................................................15
1.1.2.

Việt Nam ..................................................................................................16

1.1.3. Các công trình nghiên cứu đánh giá, sử dụng đất đai nông - lâm nghiệp có
liên quan đến huyện Đắk Hà .................................................................................20
1.2. Một số khái niệm được sử dụng trong đề tài......................................................21

đặc điểm
địa lí huyện
Đắk Hà, tỉnh
Kon Tum liên quan đến đánh giá,
sử dụng tài nguyên đất đai ........................................................................................34
2.1.1. Đặc điểm địa lí tự nhiên ..............................................................................34
2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội ............................................................................39
2.2. Đánh giá tài nguyên đất phục vụ định hướng quy hoạch cây công nghiệp dài
ngày ở huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum .......................................................................47
2.2.1. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai ..................................................................47
2.2.2. Đánh giá, phân hạng mức độ thích nghi đất đai cho các loại hình sử dụng ............57
2.2.3. Tiểu kết chương 2 ........................................................................................71
CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ
QUY HOẠCH CÂY CÔNG NGHIỆP DÀI NGÀY Ở HUYỆN ĐẮK HÀ, TỈNH
KON TUM ................................................................................................................72
3.1. Cơ sở khoa học của việc đề xuất ........................................................................72
3.1.1. Hiện trạng sử dụng đất đai huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum..........................72

2


3.1.2. Định hướng phát triển kinh tế-xã hội huyện Đắk Hà đến năm 2020 ..........74
3.1.3. Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của một số loại hình cây
công nghiệp dài ngày .............................................................................................77
3.2. Đề xuất định hướng sử dụng hợp lý tài nguyên đất đai phục vụ quy hoạch cây
công nghiệp dài ngày huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum................................................83
3.2.1. Đề xuất bố trí các loại hình sử dụng được chọn theo các đơn vị đất đai............83
3.2.2. Đề xuất bố trí các loại hình sử dụng đất đai theo các tiểu vùng sinh thái ..........84
3.3. Đề xuất các giải pháp góp phần phát triển bền vững cây công nghiệp dài ngày
huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum ...................................................................................89


Điều kiện

ĐKTN

Điều kiện tự nhiên

ĐVĐĐ

Đơn vị đất đai

ĐVT

Đơn vị tính

KN

Khả năng

KT - XH

Kinh tế, xã hội

LHSD

Loại hình sử dụng

LT

Lương thực

Bảng 2.2. Dân số trung bình và cơ cấu dân số phân theo .........................................39
thành thị và nông thôn huyện Đắk Hà.......................................................................39
Bảng 2.3. Diện tích đất nông nghiệp ở huyện Đăk Hà .............................................41
Bảng 2.4. Diện tích rừng ở huyện Đắk Hà, giai đoạn 2011 - 2015...........................42
Bảng 2.5. Giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá hiện hành...........42
Đắk Hà năm 2015......................................................................................................42
Bảng 2.6. Giá trị sản xuất công nghiệp huyện Đắk Hà (phân theo thành phần kinh tế) .. 43
Bảng 2.6. Tổng mức bán lẻ hàng hóa theo giá hiện hành phân theo loại hình kinh tế .....43
Bảng 2.7. Các chỉ tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đai ............................................48
Bảng 2.8. Bảng phân cấp chỉ tiêu theo cấp độ cao địa hình huyện Đắk Hà..............49
Bảng 2.9. Thống kê diện tích các nhóm đất huyện Đắk Hà ......................................50
Bảng 2.10. Bảng phân cấp chỉ tiêu độ dốc huyện Đắk Hà ........................................50
Bảng 2.11. Bảng phân cấp chỉ tiêu độ dày tầng đất huyện Đắk Hà .........................51
Bảng 2.12. Bảng phân cấp chỉ tiêu điều kiện tưới huyện Đắk Hà ............................54

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
Bảng 2.13. Bảng
phân
cấp chỉ tiêu
khẳ năng thoát
nước huyện Đắk Hà ..................54
Bảng 2.14. Bảng phân cấp chỉ tiêu lượng mưa TB năm huyện Đắk Hà ...................55
Bảng 2.15. Bảng phân cấp chỉ tiêu nhiệt độ TB năm huyện Đắk Hà ......................55
Bảng 2.16. Chỉ tiêu yêu cầu sử dụng đất đai cho cây cà phê ....................................59
Bảng 2.17. Chỉ tiêu yêu cầu sử dụng đất đai cho cây cao su ....................................60
Bảng 2.18. Chỉ tiêu yêu cầu sử dụng đất đai cho cây điều .......................................61
Bảng 2.19. Chỉ tiêu yêu cầu sử dụng đất đai cho cây hồ tiêu ...................................62

Hình 2.4. Bản đồ độ dày tầng đất huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum ..............................53
Hình 2.5. Bản đồ lượng mưa trung bình huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum ...................56
Hình 2.6. Bản đồ đơn vị đất đai huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum ................................58
Hình 2.7. Sơ đồ phân hạng khả năng thích nghi đất đai theo FAO (1980) ..............63
Hình 2.8. Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây cà phê huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum .66
Hình 2.9. Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây cao su huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum 67
Hình 2.10. Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây hồ tiêu huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum ...68
Hình 2.11. Bản đồ phân hạng thích nghi cho cây điều huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum........ 69

- Select.Pdf
SDK
Hình 3.1. Bản Demo
đồ đề xuấtVersion
quy hoạch cây
công nghiệp dài
ngày huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum ....85
Hình 3.2. Bản đồ phân vùng sinh thái huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum .......................88

7


MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất đai là tài nguyên quý giá của mỗi quốc gia, là thành phần quan trọng
nhất của môi trường sống, là không gian cư trú, tổ chức các hoạt động sản xuất bảo
đảm cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Đối với hoạt động nông - lâm
nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất không thể thiếu được để bố trí các loại hình sử
dụng (LHSD).
Trong những năm gần đây, công tác đánh giá quản lý đất đai ở nước ta đã đạt
được nhiều kết quả khả quan, tạo cơ sở cho quá trình chuyển dịch cơ cấu nông - lâm

quy hoạch cây công nghiệp dài ngày ở huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum” sẽ góp phần
vào việc phát triển KT - XH và bảo vệ môi trường ở huyện Đắk Hà hiện nay.
2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
2.1. Mục tiêu
Đánh giá tài nguyên đất đai nhằm xác lập cơ sở khoa học phục vụ qui hoạch, bố
trí CCNDN theo hướng phát triển lâu bền ở huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum.
2.2. Nhiệm vụ
- Tổng quan có chọn lọc cơ sở lý luận và phương pháp đánh giá đất đai
(ĐGĐĐ) phục vụ mục tiêu quy hoạch phát triển nông nghiệp làm căn cứ cho việc
nghiên cứu của đề tài.
- Phân tích các đặc điểm địa lý của huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum làm cơ sở
cho việc đánh giá, quy hoạch sử dụng đất đai phục vụ mục tiêu qui hoạch CCNDN.
- Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai (ĐVĐĐ) huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum
phục vụ mục tiêu đánh giá.
- Đánh giá và phân hạng thích nghi tài nguyên đất đai huyện Đắk Hà, tỉnh Kon

Version
Select.Pdf
Tum cho các Demo
LHSD CCNDN
theo- quan
điểm phátSDK
triển lâu bền.
- Phân tích hiện trạng sử dụng đất đai, đánh giá hiệu quả KT - XH và môi
trường của các LHSD đất đai được đề xuất.
- Đề xuất qui hoạch sử dụng hợp lí lãnh thổ và các giải pháp góp phần phát
triển bền vững CCNDN ở khu vực nghiên cứu.
3. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU
3.1. Giới hạn về không gian
Toàn bộ huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum

SDK Áp dụng quan điểm này, trong
thái nông - lâm
nghiệp
và mối -quan
hệ giữa chúng.
đề tài xác định cấu trúc thẳng đứng là các thành phần: độ cao địa hình, độ dốc, độ
dày tầng đất, loại đất trong mối quan hệ với nhau tạo nên các ĐVĐĐ. Cấu trúc
ngang thể hiện sự phân hoá của các ĐVĐĐ trong khu vực nghiên cứu và mối quan
hệ giữa chúng.
4.1.2. Quan điểm tổng hợp
Quan điểm này xem các sự vật và hiện tượng của môi trường tự nhiên là một
tổ hợp có tổ chức, giữa chúng có mối quan hệ qua lại với nhau. Sự tác động của con
người vào một hợp phần hay bộ phận tự nhiên nào đó có thể gây ra những biến đổi
lớn trong hoạt động của cả tổng thể. Tuy nhiên, quan điểm này không yêu cầu nhất
thiết phải nghiên cứu tất cả các thành phần mà có thể lựa chọn một số đại diện có
vai trò chủ đạo, là những nhân tố có vai trò quyết định đến các thuộc tính cơ bản
nhất của tổng thể. Áp dụng quan điểm này, đề tài chỉ đánh giá một số chỉ tiêu liên
quan đến sử dụng đất đai phục vụ quy hoạch CCNDN theo hướng bền vững: độ cao,

10


độ dốc (địa hình ); độ dày tầng đất, loại đất theo đá mẹ (nham thạch, thổ nhưỡng );
hiện trạng rừng và hiện trạng sử dụng đất (thực vật), các chỉ tiêu sinh khí hậu.
4.1.3. Quan điểm lãnh thổ
Mỗi một công trình nghiên cứu địa lí tự nhiên nói riêng cũng như địa lý nói
chung đều được gắn với một lãnh thổ cụ thể. Các thành phần tự nhiên luôn có sự
thay đổi theo thời gian và phân hoá theo không gian. Vì vậy, khi nghiên cứu một
khu vực, cần xác định sự phân hoá không gian theo lãnh thổ và việc đánh giá cần
gắn liền trên một lãnh thổ cụ thể được phân chia. Với quan điểm này, đề tài đánh


11


Hà, tỉnh Kon Tum: địa chất, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, thổ nhưỡng, sinh vật và các
thông tin về dân sinh, KT - XH: dân cư, dân tộc, tập quán sử dụng đất đai; một số
tài liệu thuộc các chương trình, dự án phát triển KT - XH khu vực. Tất cả các nguồn
tư liệu có liên quan đến đối tượng và lãnh thổ được đề tài tiếp cận và vận dụng có
chọn lọc trong nghiên cứu.
4.2.2. Phương pháp bản đồ
Phương pháp bản đồ được áp dụng trong việc xây dựng bản đồ ĐVĐĐ, bản
đồ phân hạng thích nghi cho các loại hình CCNDN, bản đồ đề xuất quy hoạch
CCNDN huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum.
Các loại bản đồ này được xây dựng dựa trên cơ sở sử dụng các phần mềm
Mapinfo, ArcGIS, Adobe Photoshop.
4.2.3. Phương pháp đánh giá đất đai theo FAO
Đề tài vận dụng quy trình và phương pháp ĐGĐĐ theo FAO trong xây dựng
ĐVĐĐ, trong đánh giá tài nguyên đất đai cho các LHSD CCNDN vào lãnh thổ
huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum.
4.2.4. Phương pháp khảo sát thực địa

Demo
Version
- Select.Pdf
SDKtài liệu, tìm hiểu hiện trạng sản
Áp dụng
phương
pháp này
nhằm thu thập
xuất và khảo sát các mô hình CCNDN, kiểm tra đối chiếu các tài liệu về tự nhiên và

- Các tài liệu mang tính lý luận về đánh giá tài nguyên đất đai phục vụ mục

Demo
- Select.Pdf
SDK
tiêu qui hoạch
nông –Version
lâm nghiệp;
các đề tài khoa
học cấp Nhà nước; các luận án và
các công trình nghiên cứu khác có liên quan đến đề tài.
- Số liệu, văn bản, báo cáo của UBND, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Kon Tum về các chủ trương phát triển kinh tế-xã
hội trong giai đoạn từ năm 2010 - 2020, về quy hoạch sử dụng đất đai huyện Đăk Hà,
tỉnh Kon Tum đến năm 2025 .
- Nguồn tư liệu thống kê của Chi cục Thống kê tỉnh Kon Tum từ 2000 đến
năm 2016.
6.2. Tư liệu bản đồ
- Bản đồ địa hình tỉnh Gia Lai - Kon Tum, tỷ lệ 1/50.000 do Cục Đo đạc và Bản
đồ Nhà nước in năm 1992; Bản đồ địa hình tỉnh Gia Lai - Kon Tum, tỷ lệ 1/100.000 do
Cục Bản đồ - Bộ tổng tham mưu QĐNDVN in năm 1977.

13


- Bản đồ cảnh quan tỉnh Kon Tum (trong tập bản đồ địa lý địa phương của
Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia - Chủ biên: Vũ Tự Lập), năm
1996, tỷ lệ 1/1.000.000.
6.3. Các bản đồ số hoá, xử lý trong hệ GIS
- Bản đồ địa hình; Bản đồ độ cao; Bản đồ độ dốc huyện Đắk Hà, tỉnh Kon