ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG QUANG HIỂN

ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA
HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG “CHẤT KHÍ”
VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lí
Demo Version - Mã
Select.Pdf
SDK
số: 60 14 01
11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. NGUYỄN BẢO HOÀNG THANH

Thừa Thiên Huế, năm 2017

i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu
của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi
trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa ......................................................................................................... i
Lời cam đoan ......................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ............................................................................................................ iii
Mục lục................................................................................................................... 1
Danh mục các bảng, biểu đồ, hình vẽ ................................................................... 5
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 7
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................... 7
2. Mục tiêu của đề tài ............................................................................................ 9
3. Giả thuyết khoa học .......................................................................................... 9
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................ 9
5. Đối tượng nghiên cứu ..................................................................................... 10
6. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................ 10
7. Phương pháp nghiên cứu đề tài ....................................................................... 10
8. Dự kiến đóng góp mới của đề tài..................................................................... 10
9. Cấu trúc
của luận
văn ......................................................................................
11
Demo
Version
- Select.Pdf SDK
NỘI DUNG .......................................................................................................... 12
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ
NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC
VẬT LÍ ................................................................................................................. 12


1.6. Thực trạng đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học
vật lí ở trường THPT........................................................................................ 47
1.6.1. Mục đích khảo sát ....................................................................................... 47
1.6.2. Đối tượng và thời gian khảo sát................................................................... 47
1.6.3. Nội dung khảo sát ....................................................................................... 47
1.6.4. Phương pháp khảo sát ................................................................................. 47

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.6.5. Kết quả khảo sát .......................................................................................... 47

1.7. Kết luận chương 1..................................................................................... 50
CHƯƠNG 2. ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC
SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG “CHẤT KHÍ” VẬT LÍ 10 TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG ............................................................................................ 51
2.1. Tổng quan nội dung kiến thức chương “Chất khí” .................................... 51
2.1.1. Cấu trúc nội dung kiến thức cơ bản chương "Chất khí". .............................. 51
2.1.2. Mục tiêu dạy học chương “Chất khí” Vật Lí 10 .......................................... 53

2.2. Tìm hiểu thực trạng dạy học chương: “Chất khí” – Vật lí 10 ở một số
trường trung học phổ thông .............................................................................. 53
2.2.1. Thực trạng dạy học của giáo viên................................................................. 54
2.2.2. Thực trạng học tập của học sinh .................................................................. 54

2.3. Nguyên nhân và hướng khắc phục thực trạng trên ..................................... 54
2.3.1. Nguyên nhân của thực trạng trên ................................................................. 54
2.3.2. Đề xuất biện pháp góp phần khắc phục thực trạng trên ................................ 55

2

3.4. Nội dung thực nghiệm sư phạm ................................................................ 90
3.4.1. Tài liệu thực nghiệm sư phạm ..................................................................... 90
3.4.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm................................................................... 91
3.4.3. Chọn mẫu thực nghiệm ............................................................................... 91

3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm ................................................................... 92
3.5.1. Phân tích định tính ...................................................................................... 92
3.5.2. Phân tích định lượng ................................................................................... 99
3.4.3. Kiểm định giả thuyết thống kê .................................................................. 102

KẾT LUẬN ........................................................................................................ 106
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 107
PHỤ LỤC

3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt

Viết đầy đủ

DH

Dạy học

DHVL

Dạy học vật lí


Kiểm tra

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

NL
Demo Version
- Select.Pdf Năng
SDKlực
PPDH

Phương pháp dạy học

SGK

Sách giáo khoa

THPT

Trung học phổ thông

TN

Thực nghiệm

TNSP

Thực nghiệm sư phạm


Bảng 3.4. Phiếu quan sát năng lực của học sinh Nguyễn Thị Bích Luận................... 97
Bảng 3.5. Phiếu quan sát năng lực của học sinh Huỳnh Nhật Ý............................... 98
Bảng 3.6. Bảng thống kê điểm số (Xi) của bài kiểm tra đánh giá năng lực GQVĐ
của học sinh sau khi TNSP .................................................................. 99
Bảng 3.7. Bảng phân phối tần suất....................................................................... 100
Bảng 3.8. Bảng phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm .................................... 101
Bảng 3.9. Các tham số thống kê........................................................................... 101

5


Bảng 3.10. Thông số thống kê cơ bản của hai lớp ĐC và TN ............................... 103
Bảng 3.11. Kiểm định giả thuyết về trị trung bình điểm của hai nhóm ĐC và TN .... 103
Bảng 3.12. Kết quả khảo sát ý kiến của GV ......................................................... 104
Biểu đồ
Biểu đồ 3.1. Đa giác về chất lượng học tập của nhóm TN và ĐC........................... 92
Biểu đồ 3.2. Biểu đồ phân bố điểm bài kiểm tra sau khi TNSP của hai nhóm ĐC
và TN ............................................................................................. 100
Biểu đồ 3.3. Biểu đồ phân phối tần suất ............................................................... 100
Biểu đồ 3.4. Phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm ĐC và TN ........................ 101
Hình vẽ
Hình 2.1. Sơ đồ cấu trúc nội dung chương “Chất khí” ............................................ 52
Hình 3.1. Kiểm định giả thuyết thống kê trong SPSS........................................... 102

Demo Version - Select.Pdf SDK

6


MỞ ĐẦU

truyền thông trong dạy học”; “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi,
kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan.
Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các
tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận.
Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối
7


năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà
trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”.
- Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, Điều 28 qui định: "Phương pháp giáo dục
phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với
đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm
việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình
cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS".
- Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020 ban hành kèm theo
Quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: "Tiếp tục
đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học"; "Đổi
mới kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng theo
hướng đảm bảo thiết thực, hiệu quả, khách quan và công bằng; kết hợp kết quả kiểm
tra đánh giá trong quá trình giáo dục với kết quả thi".
Như vậy có thể nói giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển
mình mạnh mẽ từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực
người học, phát triển năng lực của người học, trong đó năng lực phát hiện và giải

Demo Version - Select.Pdf SDK

quyết vấn đề là năng lực cần thiết phát triển ở học sinh, chuẩn bị hành trang cho
người học đối diện, giải quyết những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống.

lực giải quyết vấn đề của HS trong dạy học chương “Chất khí” Vật lí 10 THPT.

Demo
- Select.Pdf SDK
3. Giả thuyết
khoaVersion
học
Nếu thiết kế được các công cụ và đề xuất được quy trình đánh giá năng lực
giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học chương “Chất khí” Vật lí 10 phù hợp
thì sẽ cung cấp được những thông tin phản hồi về NL GQVĐ của HS giúp giáo viên
điều chỉnh PPDH từ đó phát triển NL giải quyết vấn đề và nâng cao chất lượng dạy
học môn Vật lí cho HS THPT.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận cơ bản về KTĐG KQHT của HS, chú trọng
nghiên cứu cơ sở lí luận về ĐG KQHT theo định hướng phát triển NL học sinh và
ĐG NL GQVĐ của HS trong DHVL THPT.
- Tìm hiểu một số phương pháp và kỹ thuật ĐG dựa trên NL HS.
- Tìm hiểu thực trạng ĐG năng lực GQVĐ của HS trong DHVL ở một số
trường THPT hiện nay.
- Tìm hiểu mục tiêu dạy và nội dung DH chương "Chất khí" Vật lí 10.
9


- Xác định các thành tố năng lực GQVĐ, xác định các tiêu chí và thang đo
năng lực nhằm xác nhận năng lực GQVĐ của học sinh trong DHVL.
- Thiết kế các công cụ và đề xuất quy trình ĐG năng lực GQVĐ của HS
trong DH chương "Chất khí" Vật lí 10.
- Tiến hành TN sư phạm nhằm kiểm định giả thuyết khoa học và ĐG tính
khả thi, hiệu quả của các kết luận được rút ra từ luận văn.
5. Đối tượng nghiên cứu


10


8.2. Về thực tiễn
- Phân tích, đánh giá thực trạng của việc kiểm tra, đánh giá năng lực giải
quyết vấn đề cho học sinh trong dạy học Vật lí.
- Xây dựng được công cụ đánh giá, thiết kế quy trình và kỹ thuật đánh giá
năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học chương “Chất khí”, Vật lí 10;
nội dung luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho GV và HS trong quá trình
DHVL ở THPT .
9. Cấu trúc của luận văn
PHẦN MỞ ĐẦU
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đánh giá năng lực giải quyết vấn đề
của học sinh trong dạy học Vật lí.
Chương 2: Đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học
chương “Chất khí” Vật lí 10, ban cơ bản.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
PHẦN KẾT LUẬN

Version
- Select.Pdf SDK
TÀIDemo
LIỆU THAM
KHẢO
PHỤ LỤC

11