1
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Trí thức KHXH&NV quân sự là một bộ phận của đội ngũ trí
thức KHXH&NV Việt Nam công tác trong quân đội. Bằng lao động
trí óc sáng tạo, thế giới quan khoa học, sự hiểu biết sâu, rộng về đời
sống xã hội, con người, về thực tiễn hoạt động quân sự, cùng với
lòng yêu nghề, phẩm chất đạo đức trong sáng, họ luôn đóng vai trò
quan trọng trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về mọi mặt, bảo vệ
vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là nguyên tắc căn
bản trong xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng, là cơ sở
để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của quân đội.
Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị có nội dung toàn diện,
bao gồm xây dựng mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội; xây
dựng các tổ chức, các lực lượng trong quân đội vững mạnh về chính
trị; xây dựng các mối quan hệ chính trị - xã hội trong quân đội thực sự
dân chủ, đoàn kết và kỷ luật; xây dựng ĐSVHTT của bộ đội phong
phú, lành mạnh và ĐTTTLL, phản bác các quan điểm sai trái, phản
động của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của
Đảng trong quân đội. Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là
trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính
trị, trong đó trí thức KHXH&NV quân sự đóng vai trò quan trọng.
Thực tiễn những năm qua, với trình độ học vấn cao, phương
pháp tư duy khoa học nhạy bén, trí thức KHXH&NV quân sự đã tính
tích cực, chủ động trong nghiên cứu khoa học, phổ biến, giáo dục,
ứng dụng và làm giàu tri thức KHXH&NV, góp phần củng cố, tăng
cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của
quân đội, bảo đảm cho quân đội thực sự là lực lượng chính trị tin cậy,
lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và
nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việc

về lý luận và thực tiễn, đòi hỏi KHXH&NV nước ta, trực tiếp là trí
thức KHXH&NV quân sự phải đi sâu nghiên cứu, lý giải có căn cứ
khoa học nhằm góp phần củng cố, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối,
trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, xây dựng tiềm lực
chính trị tinh thần làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức
mạnh chiến đấu của quân đội. Nhận định về vấn đề này, Báo cáo Chính
trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X tại Đại hội XI đã chỉ
rõ: “Khoa học xã hội làm tốt nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu
lý luận, dự báo xu hướng phát triển, cung cấp luận cứ cho việc xây
dựng đường lối, chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới”
[37, tr.78-79], đồng thời phát huy những di sản văn hóa dân tộc, sáng
tạo những giá trị văn hoá mới của Việt Nam.
Mặt khác, những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên
cứu của các tác giả trong nước và ngoài nước bàn đến trí thức, trí
thức quân đội, trí thức KHXH&NV, trí thức KHXH&NV quân sự.
Song, do mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu khác
nhau nên các công trình đó chưa đề cập hoặc có đề cập nhưng chưa
toàn diện, thiếu hệ thống cơ sở lý luận, thực tiễn về vai trò của trí
thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng quân đội về chính trị, làm
cơ sở định hướng việc phát huy vai trò của đội ngũ này trong xây
dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay.
Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề: “Vai trò của trí thức
khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân
Việt Nam vững mạnh về chính trị hiện nay” làm đề tài luận án của mình.


3
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý
luận và thực tiễn vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây

trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị những năm qua,
được thể hiện ở các số liệu nghiên cứu, khảo sát; các báo cáo sơ kết,
tổng kết công tác giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học,


4
CTĐ,CTCT của một số viện nghiên cứu, học viện, trường sĩ quan và
đơn vị làm nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu của Quân đội.
* Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của
CNDVBC và CNDVLS, luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp
nghiên cứu của KHXH&NV, trong đó tập trung vào các phương
pháp: hệ thống - cấu trúc; phân tích - tổng hợp; lôgíc - lịch sử; điều
tra, khảo sát thực tế; thống kê và phương pháp chuyên gia.
5. Những đóng góp mới của luận án
Làm rõ quan niệm về trí thức KHXH&NV quân sự và những
nội dung vai trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVN vững
mạnh về chính trị; Đánh giá được những thành tựu, hạn chế thực hiện
vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN
vững mạnh về chính trị và những vấn đề đặt ra hiện nay cần tập trung
giải quyết; Đề xuất được những giải pháp chủ yếu phát huy vai trò
của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững
mạnh về chính trị hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
* Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần
bổ sung, làm rõ những vấn đề lý luận về trí thức KHXH&NV quân sự
và vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng
QĐNDVN vững mạnh về chính trị.
* Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận án góp
phần cung cấp luận cứ khoa học để các cơ quan nghiên cứu, các
học viện, nhà trường, đơn vị quân đội nghiên cứu, vận dụng trong

khoa học xã hội” của tác giả X.G.Lu-cô-nhin và V.V.Xê-rê-bri-an-nicốp. Các công trình trên, đã trình bày các quan điểm của mình về trí
thức, về vị trí, vai trò của họ, nhất là “nhân tài” bộ phận tinh hoa nhất
của trí thức đối với sự phát triển của xã hội. Đồng thời, trên cơ sở
những đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng trí thức, các công
trình trên đã đề xuất các giải pháp rất cơ bản nhằm đào tạo, bồi
dưỡng, phát triển đội ngũ này trong thực tiễn, phục vụ đắc lực cho sự
nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xẫ hội, giáo dục và đào tạo.
1.1.2. Một số công trình nghiên cứu về xây dựng quân đội và
xây dựng quân đội về chính trị
Cuốn sách: “Xây dựng quân đội củng cố quốc phòng sẵn sàng
chiến đấu” của tác giả M.V. Phrunde; Bài viết: “Cải tổ quân đội
Nga” trong Mark Galeotti; Cuốn sách: “Nhân tố chính trị - tinh thần
trong chiến tranh hiện đại” của nhóm tác giả Học viện Quân chính
Lênin; Cuốn sách: “Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị của
Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc” của tác giả Chương Tư
Nghị; Bài viết: “Nghiên cứu công tác chính trị của Cộng quân đứng
trước cuộc khủng hoảng và tư tưởng sĩ khí của họ” của tác giả Trần
Trạc Minh. Các công trình trên đã phân tích, làm rõ mối quan hệ giữa
con người và vũ khí, từ đó khẳng định vai trò quyết định của con


6
người trong chiến tranh. Tuy nhiên, theo các tác giả, con người luôn
luôn chịu sự tác động mạnh mẽ của điều kiện kinh tế - xã hội ở cả
mặt tích cực và tiêu cực, do đó cần coi trọng công tác với con người,
coi vấn đề con người là vấn đề trung tâm giữ vai trò quyết định. Nếu
không làm tốt công tác chính trị đối với con người, không phát huy
sức mạnh của họ thì quân đội khó vượt qua khó khăn để hoàn thành
tốt nhiệm vụ của mình. Từ đó, các công trình đã đề xuất các biện
pháp nâng cao sức mạnh chính trị, tinh thần, xây dựng bản lĩnh, ý


7
1.2.2. Một số công trình nghiên cứu về xây dựng Quân đội
nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị
Cuốn sách: “Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chính
trị” của nhóm tác giả Viện Khoa học Xã hội Nhân văn Quân sự;
Cuốn sách: “Tiếp tục xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam vững
mạnh về chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới” của tác giả
Lê Văn Dũng; Cuốn sách: “70 năm xây dựng Quân đội nhân dân Việt
Nam về chính trị (1944 - 2014)” của tác giả Trần Đức Nhân; Cuốn
sách: “Bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của
Quân đội nhân dân Viêt Nam” của nhóm tác giả Viện Khoa học Xã
hội Nhân văn quân sự; Cuốn sách: “70 năm Quân đội nhân dân Việt
Nam cội nguồn sức mạnh tinh thần” của các tác giả Nguyễn Đình
Minh và Nguyễn Mạnh Hưởng; Cuốn sách: “Xây dựng quân đội về
chính trị trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới” của tác giả
Nguyễn Vĩnh Thắng. Các công trình trên đã đi sâu nghiên cứu, phân
tích, làm rõ những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối của ĐCSVN
về xây dựng quân đội và xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị
trong bối cảnh mới của tình hình thế giới, khu vực và trong nước.
Đồng thời, chỉ ra bức tranh toàn cảnh xây dựng quân đội vững mạnh
về chính trị, bao gồm cả những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và
các bài học kinh nghiệm. Từ đó, các công trình cũng đã đề xuất, kiến
nghị những yêu cầu cơ bản, giải pháp chủ yếu tiếp tục đẩy mạnh xây
dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới.
1.2.3. Một số công trình nghiên cứu về vai trò và phát huy
vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân văn trong Quân đội
nhân dân Việt Nam
Bài viết: “Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ giảng dạy chính

QUTW, BQP, cải thiện vấn đề cơ chế, chính sách, điều kiện và môi
trường làm của trí thức KHXH&NV trong quân đội.
1.3. Khái quát kết quả của các công trình đã khảo cứu có liên
quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết
1.3.1. Khái quát kết quả của các công trình đã khảo cứu
Một là, trên phương diện lý luận, các công trình khảo cứu ở
trên đã đưa ra hệ thống các quan niệm, phương pháp tiếp cận về trí
thức, trí thức quân đội, trí thức KHXH&NV, trí thức KHXH&NV
quân sự trên nhiều bình diện khác nhau: từ nhận thức, đánh giá về vị
trí, vai trò của họ trong các lĩnh vực của đời sống xã hội; đến việc
vận dụng quan điểm, đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền,
của các đảng phái chính trị nhằm phát huy vai trò, tiềm năng trí tuệ
của đội ngũ này trong thực tiễn xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội
của đất nước. Đặc biệt, nhiều công trình nghiên cứu đã làm nổi bật
vai trò quyết định của con người, của trí thức đối với việc hiện đại
hóa quân đội, tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Tuy
nhiên, trước sự biến đổi phức tạp của tình hình thế giới, khu vực, sự
phát triển cao về yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,
nhiệm vụ quân đội, nhiều vấn đề mới, phức tạp nảy sinh cả về lý


9
luận, thực tiễn cần giải quyết cho thấu đáo, nhất là đặc điểm, vai trò
và nội dung biểu hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong
xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị thì các công trình trên
lại chưa đề cập, hoặc có đề cập nhưng chưa toàn diện, thỏa đáng.
Hai là, trên phương diện thực tiễn, ở chừng mực nhất định, các
công trình khảo cứu ở trên cũng đã phân tích, đánh giá khá sâu sắc
thực trạng vai trò của đội ngũ trí thức, trí thức quân đội, trí thức
KHXH&NV, trí thức KHXH&NV quân sự trong từng ngành, lĩnh


10
xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị. Những vấn đề trên, tuy
không mới, đã được các tác giả, nhóm tác giả đề cập ở mức độ khác
nhau trong các công trình nghiên cứu của mình, song trong điều kiện
thế giới, khu vực, trong nước có nhiều diễn biến phức tạp như hiện
nay; yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc có sự
phát triển mới thì việc nghiên cứu, bổ sung làm rõ những vấn đề trên
có ý nghĩa rất quan trọng.
Hai là, trên cơ sở các khái niệm công cụ, bằng kiến thức
chuyên ngành, liên ngành đã được tích lũy trong quá trình học tập tại
trường và bằng kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động quân sự của
bản thân, luận án sẽ tập trung phân tích, làm rõ những nội dung cơ
bản xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị. Đồng thời, nghiên
cứu, phân tích nội dung biểu hiện vai trò của trí thức KHXH&NV
quân sự trong từng nội dung xây dựng đó. Đây là cơ sở, tiêu chí quan
trọng để tác giả phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện vai trò của trí
thức KHXH&NV quân sự và đề xuất yêu cầu, giải pháp phát huy vai
trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính
trị hiện nay. Mặc dù, vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong
xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là khách quan, vốn có
của chính bản thân đội ngũ này, song việc thực hiện vai trò của họ
đến đâu lại chịu sự quy định của nhiều yếu tố, cả khách quan và chủ
quan. Vì vậy, luận án sẽ nghiên cứu, chỉ ra các yếu tố đó cũng như
phân tích, làm rõ sự quy định của các yếu tố đó đến việc thực hiện
vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN
vững mạnh về chính trị như thế nào.
Ba là, về phương diện thực tiễn, luận án tập trung phân tích,
đánh giá khách quan, trung thực thực trạng thực hiện vai trò của trí
thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về

cứu của các tác giả, nhóm tác giả trong nước, quân đội có liên quan
đến đề tài luận án với nhiều thể loại khác nhau, như sách chuyên
khảo, tham khảo, đề tài, luận án tiến sĩ và các bài báo khoa học đăng
tải trên các tạp chí có uy tín. Đồng thời, tác giả cũng đã khái quát kết
quả của các công trình đã khảo cứu và xác định rõ những vấn đề đặt
ra luận án cần tiếp tục giải quyết. Các công trình khảo cứu ở trên đã
góp phần quan trọng trong việc làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận,
thực tiễn về vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam nói chung, đội ngũ
trí thức quân đội, trí thức KHXH&NV quân sự nói riêng. Qua việc
tổng quan, một mặt tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả nghiên cứu, kế
thừa những giá trị khoa học mà các công trình nghiên cứu đó đạt
được để phục vụ cho luận án của mình. Mặt khác, cung cấp thông tin
giúp tác giả luận án nhận thức rõ hơn, sâu sắc hơn về những vấn đề,
khía cạnh mà các công trình trước đó chưa đề cập, nghiên cứu, hoặc
đã đề cập, nghiên cứu nhưng chưa đầy đủ, thống nhất.


12
Chương 2
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA TRÍ THỨC
KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUÂN SỰ TRONG
XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
VỮNG MẠNH VỀ CHÍNH TRỊ
2.1. Trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự và
những vấn đề cơ bản xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam
vững mạnh về chính trị
2.1.1. Trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự
2.1.1.1. Quan niệm về trí thức KHXH&NV quân sự
Trên cơ sở tiếp cận quan niệm về trí thức; KHXH&NV, trí
thức KHXH&NV, luận án xác định: Trí thức KHXH&NV quân sự là

độc lập, sáng tạo trong nghiên cứu, phổ biến, giáo dục, ứng dụng và
làm giàu tri thức KHXH&NV; tạo ra các sản phẩm tinh thần, vật chất
có giá trị đối với xây dựng quân đội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2.1.2. Những vấn đề cơ bản xây dựng Quân đội nhân dân
Việt Nam vững mạnh về chính trị
2.1.2.1. Chính trị của QĐNDVN và sự vững mạnh về chính
trị của QĐNDVN
Chính trị của QĐNDVN là chính trị của Đảng, mang bản
chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc. Sự vững
mạnh về chính trị của QĐNDVN được thể hiện ở sự kiên định chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu, lý tưởng chiến
đấu, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà
nước; có nhận thức đúng về đối tượng, đối tác, về chức năng, nhiệm
vụ quân đội; đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân; xây dựng các tổ
chức, các lực lượng trong quân đội vững mạnh về chính trị; thực hiện
tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao
động sản xuất, giúp dân xóa đói, giảm nghèo, cứu hộ, cứu nạn...
2.1.2.2. Quan niệm xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính
trị.
Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là yêu cầu
khách quan của sự nghiệp cách mạng, là sự tác động có mục đích, có
ý thức của các chủ thể, các lực lượng vào các yếu tố cấu thành chất
lượng chính trị của từng cá nhân, đơn vị quân đội, nhằm làm gia tăng
giá trị của các yếu tố đó, góp phần tăng cường bản chất giai cấp công
nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của quân đội.
Với cách tiếp cận đó, xây dựng QĐNDVN vững mạnh về
chính trị là tổng thể các hoạt động có mục đích, được tổ chức chặt
chẽ, thống nhất với nhiều chủ trương, nội dung, hình thức, biện pháp
của cả hệ thống chính trị, trực tiếp là của QUTW, BQP, các tổ chức,
cá nhân trong quân đội nhằm không ngừng nâng cao sức mạnh chính

trị
2.2.1.4. Trí thức KHXH&NV quân sự là lực lượng quan
trọng tham gia xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần của bộ đội
2.2.1.5. Trí thức KHXH&NV quân sự là lực lượng nòng cốt
trong đấu tranh tư tưởng, lý luận, góp phần quan trọng bảo vệ vững
chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội
2.2.2. Những yếu tố quy định thực hiện vai
trò của trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong
xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị
2.2.2.1. Điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước và
yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, xây dựng quân đội chi
phối sâu sắc đến thực hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự
trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị
2.2.2.2. Sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, trực
tiếp là của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tác động, chi phối


15
đến thực hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây
dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị
2.2.2.3. Thực hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự
trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị phụ thuộc vào sức
mạnh nội lực của chính đội ngũ này
2.2.2.4. Môi trường quân sự chi phối sâu sắc đến thực hiện
vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN
vững mạnh về chính trị
Kết luận chương 2
Trí thức KHXH&NV quân sự là một bộ phận quan trọng của
đội ngũ trí thức KHXH&NV Việt Nam, những người lao động trí óc
phức tạp trong quân đội, có trình độ học vấn đại học trở lên về lĩnh

Nam vững mạnh về chính trị
3.1.1. Thành tựu thực hiện vai trò của trí thức khoa học xã
hội và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt
Nam vững mạnh về chính trị
3.1.1.1. Nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, bổ sung,
phát triển tri thức KHXH&NV của trí thức KHXH&NV quân sự đã
đạt được nhiều kết quả quan trọng
3.1.1.2. Phổ biến, giáo dục tri thức KHXH&NV
trong quân đội của trí thức KHXH&NV quân sự đạt
chất lượng, hiệu quả ngày càng cao
3.1.1.3. Tiếp thu, ứng dụng tri thức KHXH&NV trong xây
dựng các tổ chức, các lực lượng trong quân đội vững mạnh về chính
trị của trí thức KHXH&NV quân sự ngày càng có chất lượng, hiệu
quả cao và vững chắc
3.1.1.4. Tham gia xây dựng đời sống văn hóa tinh thần bộ
đội của trí thức KHXH&NV quân sự đã có sự chuyển biến mạnh mẽ
về chất lượng, hiệu quả ngày càng được nâng cao
3.1.1.5. Đấu tranh tư tưởng, lý luận của trí thức KHXH&NV
quân sự được coi trọng, chất lượng, hiệu quả ngày càng cao
3.1.2. Hạn chế thực hiện vai trò của trí thức khoa học xã
hội và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt
Nam vững mạnh về chính trị
3.1.2.1. Nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, bổ sung,
phát triển tri thức KHXH&NV của trí thức KHXH&NV quân sự có
mặt còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng
quân đội vững mạnh về chính trị
3.1.2.2. Chất lượng, hiệu quả tham gia phổ biến,
giáo dục tri thức KHXH&NV của một bộ phận trí thức
KHXH&NV quân sự còn hạn chế
3.1.2.3. Tiếp thu, ứng dụng tri thức KHXH&NV trong xây

nước, trực tiếp là của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đối với
hoạt động sáng tạo của trí thức KHXH&NV quân sự;
Bốn là, trí thức KHXH&NV quân sự luôn nêu cao tinh thần
trách nhiệm, tích cực, chủ động học tập, rèn luyện, phấn đấu thực hiện
vai trò của mình trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị
3.2.1.2. Nguyên nhân của hạn chế:
Một là, còn có biểu hiện nhận thức chưa đúng, chưa đầy đủ
về vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng
QĐNDVN vững mạnh về chính trị.
Hai là, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm còn nhiều bất cập,
chưa phù hợp với đặc thù lao động của trí thức KHXH&NV quân sự.
Ba là, công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, sử dụng trí thức
KHXH&NV quân sự còn hạn chế.


18
Bốn là, do tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường,
những hiện tượng tiêu cực trong đời sống xã hội và những khó khăn
của hậu phương gia đình trí thức KHXH&NV quân sự.
3.2.2. Một số vấn đề đặt ra từ thực trạng thực hiện vai trò
của trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong xây dựng
Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị hiện nay
3.2.2.1. Mâu thuẫn giữa những hạn chế, bất cập về trình độ,
năng lực và phẩm chất của trí thức KHXH&NV quân sự với yêu cầu,
nhiệm vụ ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng QĐNDVN vững
mạnh về chính trị
3.2.2.2. Mâu thuẫn giữa yêu cầu cao đối với trí thức
KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính
trị với những yếu kém, bất cập trong đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá,
sử dụng đội ngũ này

CỦA TRÍ THỨC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUÂN
SỰ TRONG XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
VỮNG MẠNH VỀ CHÍNH TRỊ HIỆN NAY
4.1. Yêu cầu phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội
và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt
Nam vững mạnh về chính trị hiện nay
4.1.1. Phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân
văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững
mạnh về chính trị hiện nay phải bám sát mục tiêu, nội dung xây
dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị trong
tình hình mới
4.1.2. Phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội và
nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam
vững mạnh về chính trị hiện nay phải được tiến hành
thường xuyên, toàn diện, có trọng tâm, trọng
điểm, với nhiều hình thức, biện pháp đa dạng,
hiệu quả
4.1.3. Phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân
văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững
mạnh về chính trị hiện nay phải tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo,
phối hợp chặt chẽ, thống nhất của cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy
các cấp, các lực lượng trong và ngoài quân đội
4.1.4. Phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân
văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững
mạnh về chính trị hiện nay phải có cơ chế, chính sách phù hợp,
giải quyết tốt nhu cầu, lợi ích chính đáng của đội ngũ này.
4.2. Những giải pháp chủ yếu phát huy vai trò của trí thức
khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội
nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị hiện nay
4.2.1. Nâng cao nhận thức của các tổ chức, các lực lượng về

cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh
về chính trị trong tình hình mới
Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng tác động trực tiếp đến
sức mạnh nội sinh của trí thức KHXH&NV quân sự. Vì vậy, nâng
cao chất lượng công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng trí thức
KHXH&NV quân sự là vấn đề khách quan, là giải pháp cơ bản, có
ý nghĩa quan trọng phát huy vai trò của đội ngũ này trong xây
dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay. Để nâng cao
chất lượng công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng trí thức
KHXH&NV quân sự, đòi hỏi các chủ thể, lực lượng phải quán
triệt và thực hiện đồng bộ nhiều nội dung và biện pháp, mà trọng
tâm là một số vấn đề cơ bản sau: Một là, đổi mới công tác quy
hoạch nguồn đào tạo, bồi dưỡng trí thức KHXH&NV quân sự trên
cơ sở bám sát yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về


21
chính trị; Hai là, đổi mới đồng bộ, toàn diện công tác đào tạo, bồi
dưỡng trí thức KHXH&NV quân sự.
4.2.3. Tiếp tục đổi mới và thực hiện có hiệu quả các quy định
về quản lý, sử dụng, đãi ngộ đối với trí thức khoa học xã hội và
nhân văn quân sự
Đây là giải pháp quan trọng, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu
sắc nhằm phát huy vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây
dựng quân đội vững mạnh về chính trị. Quản lý, sử dụng, đãi ngộ trí
thức KHXH&NV quân sự là những khâu cơ bản trong công tác cán
bộ, có tác động trực tiếp đến tư tưởng, nhận thức, tình cảm của đội
ngũ này. Để tiếp tục đổi mới và thực hiện có hiệu quả các quy định
về quản lý, sử dụng, đãi ngộ đối với trí thức KHXH&NV quân sự đòi
hỏi Đảng, Nhà nước, trực tiếp là QUTW, BQP và các tổ chức, các lực

quân sự trong các hoạt động thực tiễn xây dựng
Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính
trị
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định đến việc phát huy vai
trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững
mạnh về chính trị. Bởi vì, yếu tố khách quan như nhận thức của chủ
thể lãnh đạo, quản lý, môi trường lao động, điều kiện cơ sở vật chất,
kỹ thuật, chính sách đãi ngộ… dù tác động to lớn đến đâu cũng sẽ
không đem lại kết quả cao nếu mỗi trí thức KHXH&NV quân sự
không tự giác, tích cực và chủ động trong nghiên cứu khoa học, phổ
biến, giáo dục, ứng dụng và làm giàu tri thức KHXH&NV, ĐTTTLL
phản bác các quan điểm sai trái, phản động của các thế lực thù địch
bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội. Để
hiện thực hóa giải pháp này cần thực tốt một số nội dung, biện pháp
cụ thể sau: Một là, trí thức KHXH&NV quân sự đẩy mạnh học tập,
rèn luyện nâng cao trình độ, năng lực và phương pháp tư duy khoa
học; Hai là, trí thức KHXH&NV quân sự tích cực, tự giác tu dưỡng,
rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức nghề nghiệp; Ba là, trí thức
KHXH&NV quân sự tích cực, chủ động trong giáo dục và đào tạo,
nghiên cứu KHXH&NV trong quân đội; Bốn là, trí thức KHXH&NV
quân sự đẩy mạnh hoạt động văn hóa, văn nghệ, văn học, nghệ thuật,
báo chí, xuất bản, phát thanh, truyền hình trong quân đội; Năm là, trí
thức KHXH&NV quân sự tích cực và chủ động ĐTTTLL, bảo vệ
vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội.
Kết luận chương 4
Phát huy vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây
dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị được hiểu là tổng hợp các
cách thức, biện pháp tác động hợp quy luật của các chủ thể, các lực
lượng nhằm làm cho những phẩm chất, năng lực của trí thức
KHXH&NV quân sự được khơi dậy, phát triển và lan tỏa trong thực

24
KẾT LUẬN
1. Trí thức KHXH&NV quân sự là một bộ phận quan trọng của
đội ngũ trí thức KHXH&NV Việt Nam, những người lao động trí óc
phức tạp trong quân đội, có trình độ học vấn đại học trở lên về lĩnh
vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duy độc lập và khả năng
sáng tạo, phổ biến, giáo dục, ứng dụng và làm giàu tri thức
KHXH&NV trong tổ chức và hoạt động quân sự, tạo ra những sản
phẩm tinh thần và vật chất có giá trị đối với sự nghiệp xây dựng quân
đội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.
2. Trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị, trí thức
KHXH&NV quân sự luôn thể hiện vai trò quan trọng và có nhiều
đóng góp to lớn. Tuy nhiên, nhìn một cách khách quan, bên cạnh
những đóng góp to lớn, việc thực hiện vai trò của trí thức
KHXH&NV quân sự vẫn còn bộc lộ những hạn chế, chưa tương
xứng với tiềm năng của họ. Những hạn chế đó bắt nguồn từ nhiều
nguyên nhân khác nhau, cả khách quan và chủ quan.
3. Để tiếp tục phát huy vai trò của trí thức KHXH&NV quân
sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị trong thời gian
tới cần quán triệt sâu sắc những yêu cầu và tập trung thực hiện đồng
bộ các giải pháp đã nêu trong luận án. Các yêu cầu và giải pháp đó là
một chỉnh thể thống nhất, có mối quan hệ biện chứng, chặt chẽ với
nhau tạo thành sức mạnh tổng hợp để phát huy vai trò của trí thức
KHXH&NV quân sự, do đó, các chủ thể trong quá trình thực hiện
không xem nhẹ hay tuyệt đối hóa một giải pháp nào.
4. Vai trò và việc phát huy vai trò của trí thức KHXH&NV là
vấn đề rộng lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng
QĐNDVN vững mạnh về chính trị, do đó đòi hỏi phải được nghiên
cứu cơ bản, toàn diện, có hệ thống và cần có sự phối hợp của nhiều
lĩnh vực khoa học, nhiều cấp, nhiều ngành từ QUTW đến các chi bộ