BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
_____________

______________

LÊ TUẤN ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNGTRUNG HỌC PHỔ THÔNG KHOÁI CHÂU,
TỈNH HƯNG YÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI
GIÁO DỤC HIỆN NAY

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60140101
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. LÊ PHƯỚC MINH

HÀ NỘI - 2016


i

LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã
nhận được rất nhiều sự quan tâm động viên, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo,
các thầy Cô giáo, bạn bè và gia đình.
Với tình cảm chân thành, tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô
giáo đã tham gia giảng dạy lớp Cao học QLGD K11.
Tác giả trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, các đồng chí cán bộ, giáo


Công nghệ thông tin

DH

Dạy học

GD

Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GV

Giáo viên

HCM

Hồ Chí Minh

HS

Học sinh

HSG

Học sinh giỏi


Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

ĐHSP

Đại học sư phạm


iii

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................. i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................................ ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................ vi
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ............................................................................. vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ...........................................................................................3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................3
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.....................................................................3
5. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................3
6. Giả thuyết khoa học .............................................................................................4
7. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................4
8. Câu hỏi nghiên cứu ..............................................................................................4
9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ............................................................5

1.4.4. Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của tổ chuyên môn ...36
1.4.5. Quản lý hoạt động sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn ................37
1.4.6. Quản lý các hoạt động bồi dưỡng chuyên đề ..........................................39
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn .....41
1.5.1. Yếu tố chủ quan .......................................................................................41
1.5.2. Yếu tố khách quan ...................................................................................43
Kết luận chương 1 ...................................................................................................44
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG KHOÁI CHÂU, TỈNH HƯNG
YÊN ..........................................................................................................................45
2.1. Khái quát về đặc điểm lịch sử, địa lý, kinh tế-xã hội và giáo dục
huyện Khoái Châu ...............................................................................................45
2.1.1. Về đặc điểm địa lí, kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Khoái Châu .......45
2.1.2. Sự quan tâm của các cấp, các ngành cho giáo dục ..................................46
2.1.3. Nguồn lực đầu vào ảnh hưởng tới chất lượng giáo dục của trường
Trung học phổ thông Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên ...........................................47
2.2. Quá trình phát triển trường Trung học phổ thông Khoái Châu .............48
2.2.1. Quá trình hình thành trường Trung học phổ thông Khoái Châu .............48
2.2.2. Cơ sở vật chất trường THPT Khoái Châu. ..............................................49
2.2.3. Các thành tích phát triển giáo dục của nhà trường. .................................50
2.3. Thực trạng tổ chức và hoạt động các tổ chuyên môn ở trường Trung
học phổ thông Khoái Châu .................................................................................52
2.3.1. Cơ cấu tổ chức .........................................................................................52
2.3.2. Tình hình đội ngũ giáo viên, nhân viên của nhà trường ..........................54
2.3.3. Đặc điểm hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ
thông Khoái Châu ..............................................................................................58
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học
phổ thông Khoái Châu ........................................................................................58
2.4.1. Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng, thực hiện kế hoạch của
tổ chuyên môn và công tác quy hoạch, bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn .........59

và đảm bảo hiệu quả trong hoạt động chuyên môn ...........................................82
3.3.2. Biện pháp 2: Đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thực hiện kế
hoạch hoạt động của tổ chuyên môn..................................................................84
3.3.3. Biện pháp 3:Quản lý hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá kết
quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh ................................85
3.3.4. Biện pháp 4: Nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ tổ trưởng chuyên
môn.....................................................................................................................93
3.3.5. Biện pháp 5: Đổi mới công tác quản lý hoạt động sinh hoạt của TCM
theo hướng tăng cường hoạt động bồi dưỡng chuyên đề ..................................95
3.3.6. Biện pháp 6:Tăng cường hoạt động giao lưu, học tập, trao đổi kinh
nghiệm giữa các tổ chuyên môn trong trường và với các tổ chuyên môn
trường trung học phổ thông tiên tiến trong tỉnh...............................................103
3.4. Mối quan hệ giữa các iện pháp trong quản lý hoạt động TCM ở
trường THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên ....................................................105
3.5. Th m dò mức độ cần thiết và tính khả thi của các iện pháp đề xuất ..106
Kết luận chương 3 .................................................................................................114
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .......................................................................115
1. Kết luận ...........................................................................................................115
2. Khuyến nghị ....................................................................................................116
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................117
PHỤ LỤC


vi

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Kết quả xếp loại hai mặt giáo dục từ năm học 2012 - 2013 đến hết
năm học 2014 - 2015..............................................................................50
Bảng 2.2: Thành tích thi HSG cấp tỉnh từ năm học 2012 - 2013 đến năm học
2014 - 2015 ............................................................................................51

Bảng 2.20: Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng
học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu, kém ..........................................71
Bảng 2.21: Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động nghiên cứu
khoa học của giáo viên và học sinh .......................................................73
Bảng 2.22: Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý kèm cặp, bồi dưỡng các
thành viên của TCM...............................................................................73
Bảng 2.23: Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý giao lưu học tập với các
trường bạn ..............................................................................................75
Bảng 3.1: Bảng kết quả khảo sát về mức độ cần thiết của các biện pháp quản
lý hoạt động của TCM ở trường THPT Khoái Châu ...........................107
Bảng 3.2: Bảng kết quả khảo sát về mức độ khả thi của các biện pháp quản
lý hoạt động của TCM ở trường THPT Khoái Châu ...........................110
Bảng 3.3: Bảng tính hiệu số D..............................................................................112

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Quá trình quản lý .....................................................................................11
Sơ đồ 1.2: Quan hệ giữa các chức năng quản lý và thông tin ...................................13
Sơ đồ 1.3: Mười thành tố cấu thành nhà trường .......................................................17
Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức của trường THPT Khoái Châu ......................................53
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ tổ hợp mối quan hệ giữa các biện pháp .......................................106
Biểu đồ 3.1: Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp ........111


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn
bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội
hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục,

học đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục trong tình hình mới.
Trường THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên có 6 tổ chuyên môn Toán - Tin,
Văn, Lý - Hóa, Sinh - Kĩ - Thể dục - Quốc Phòng, Sử - Địa - GDCD, Ngoại ngữ.
Ngoài các TCM trên, để phục vụ cho việc dạy và học nhà trường còn có tổ hành
chính.Từ năm học 2009 - 2010 thực hiện chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao chất
lượng giáo dục” do Bộ giáo dục phát động, hoạt động quản lý nhà trường đặc biệt là
quản lý hoạt động TCM của trường THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, đã đạt được
một số kết quả nhất định nhưng vẫn còn có hạn chế như:
Thứ nhất, hoạt động TCM chưa thực sự phát huy hết sức mạnh nội lực vốn
có của mình để tạo ra hiệu quả tích cực như việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học còn mang tính hình thức, việc dự giờ thăm lớp,
trao đổi hay rút kinh nghiệm bài học còn nhiều e ngại né tránh, hoạt động của một
số TCM còn có những bất cập như một tổ ghép nhiều môn học, công tác quản lý
tổ còn mang tính hành chính đơn thuần, nội dung sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn
chưa sâu.
Thứ hai, hầu hết TTCM chưa được đào tạo quản lý, một số ít tổ trưởng CM
được HT bổ nhiệm do tuổi cao trong tổ, nên năng lực quản lý tổ chưa đáp ứng yêu
cầu ngày càng cao của nhà trường và của ngành đề ra. Ngoài công việc chuyên môn
thì TCM còn là nơi nhận thức sâu sắc về tư tưởng chính trị, tuyên truyền và thực
hiện chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước
Thứ ba, việc quản lý TCM của HT chủ yếu theo kế hoạch hành chính, do đó
chưa phát huy được vai trò chủ động sáng tạo của TCM trong thực hiện nhiệm vụ
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay.
Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, việc nâng cao năng
lực và hiệu quả hoạt động của TCM là vấn đề có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết.


3
Vấn đề này chưa được quan tâm nghiên cứu một cách đầy đủ và đúng mức để áp
dụng trong thực tiễn quản lý giáo dục ở trường THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.

- Các số liệu thống kê được sử dụng trong luận văn là số liệu của trường
THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên từ năm học 2012 - 2013 đến hết năm học
2014 - 2015.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu nghiên cứu và thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động của TCM một
cách đồng bộ, có hệ thống và áp dụng phương pháp quản lý khoa học thì có thể
nâng cao chất lượng hoạt động của TCM, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
của nhà trường trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn kết hợp sử dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
+ Nghiên cứu các quan điểm, đường lối, chính sách, chiến lược phát giáo dục
của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục.
+ Nghiên cứu một số các luận văn về khoa học quản lý giáo dục liên quan.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến quản lý hoạt động của TCM ở
trường THPT Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên: Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học,
các báo cáo tổng kết năm học.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục trong các năm học.
+ Phương pháp quan sát, phỏng vấn, làm phiếu điều tra, trưng cầu ý kiến của
hiệu trưởng, TTCM, giáo viên về thực trạng quản lý hoạt động của TCM
- Phương pháp nghiên cứu bổ trợ
Phương pháp thống kê toán học và một số phần mềm tin học nhằm xử lý các
dữ liệu, số liệu trong quá trình nghiên cứu.
8. Câu hỏi nghiên cứu
- Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của TCM ở trường THPT gồm những gì.
- Thực trạng quản lý hoạt động của TCM ở trường THPT Khoái Châu, tỉnh
Hưng Yên như thế nào.
- Biện pháp quản lý có hiệu quả hoạt động của TCM ở trường THPT Khoái
Châu, tỉnh Hưng Yên như thế nào.

dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài, góp phần xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa con người Việt Nam
mới”. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 đã định hướng “ Phát triển
và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột
phá chiến lược”.
Như vậy, mục đích của giáo dục ngày nay không đơn thuần là truyền thụ cho
học sinh những tri thức mà loài người đã tích lũy được qua nhiều thế hệ mà còn
phải bồi dưỡng cho họ năng lực làm chủ bản thân, độc lập trong suy nghĩ, tích cực
tìm tòi, phát hiện ra cái mới trong học tập và trong nghiên cứu, biết tự giải quyết
những vấn đề mới nảy sinh trong các hoạt động hàng ngày của bản thân. Để làm
được việc này công tác QLGD phải không ngừng được cải tiến, nâng cao chất lượng
điều hành và quản lý của mình qua đó tác động một cách hiệu quả vào quá trình cải
tiến chất lượng ở các khâu, các bộ phận của hệ thống giáo dục. Trong đó việc quản
lý hoạt động dạy và học (hay nói cách khác là hoạt động CM của đội ngũ giáo viên)
có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường.
Nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục Xô Viết P.Vkhudominxky cho rằng:
“ Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ
chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên”. Với kinh
nghiệm thực tiễn hơn 20 năm làm hiệu trưởng, P.Vkhudominxky đã tổng kết được
những thành công cũng như thất bại của mình, cùng với nhiều tác giả khác ông đã
đưa ra một số biện pháp quản lý hoạt động CM ở trường THPT [24]


7
Anton Semionnnovic Makarenko - nhà giáo dục Xô Viết lỗi lạc, quá trình
giáo dục suốt 32 năm, đã là vốn tư liệu để Makarenko viết những tác phẩm giáo dục
có giá trị lớn lao và hết sức sinh động. Trong cuốn “ Một số kinh nghiệp giáo dục Nhà Xuất bản Giáo dục ”, A. S. Makarenko đã nói: “ Sự thống nhất của tập thể sư
phạm là điều quyết định hoàn toàn, và một giáo viên trẻ nhất, thiếu kinh nghiệm
nhất ở trong một tập thể thống nhất và gắn bó, đứng đầu bởi một người lãnh đạo người thợ cả giỏi, sẽ làm được nhiều hơn một giáo viên tài năng và giàu kinh nghiệm
bao nhiêu đi chăng nữa mà lại đi ngược với tập thể sư phạm ” [1]

giá và tổ chức các hoạt động chuyên môn ”. Tài liệu bao gồm các nội dung về: Đổi
mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo hướng tăng cường tính tích cực,
chủ động, sáng tạo của học sinh; Đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng đánh giá
quá trình học tập và phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết
vấn đề thực tế; Xây dựng kế hoạch, tổ chức, quản lý các hoạt động trong tổ, nhóm
chuyên môn; cải tiến phương pháp dự giờ đồng nghiệp và sinh hoạt của tổ, nhóm
CM, trong đó có nội dung tổ chức sinh hoạt CM thông qua nghiên cứu bài học. [7]
Trong các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục đã có một số công trình
nghiên cứu về quản lý hoạt động của TCM trong nhà trường trong đó có thể kể đến
là các công trình của các tác giả: Phạm Minh Hạc, Hà Sỹ Hồ, Hà Thế Ngữ, Nguyễn
Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí…Các tác
giả đề cập đến các vấn đề chung về lý luận quản lý, lý luận quản lý giáo dục, các
nội dung về quản lý nhà trường. Đặc biệt các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn
Thị Mỹ Lộc đã đề cập về vấn đề đội công tác trong một tổ chức. Đây là nội dung
liên quan đến tổ chức và hoạt động của TCM trong nhà trường THPT. Trong những
năm gần đây, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ, nhiều tác giả nghiên cứu về quản
lý nâng cao chất lượng hoạt động của TCM, chẳng hạn:
- Năm 2006, có đề tài “Các biện pháp quản lý nhằm phát huy hiệu quả hoạt
động của tổ chuyên môn tại Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang” của
Ngô Văn Bình.
- Năm 2008, đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng
các trường trung học phổ thông huyện Yên Khánh - Ninh Bình trong bối cảnh hiện
nay” của Đỗ Văn Thông.


9
- Năm 2013, đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học
phổ thông Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Hoàng Mạnh Hùng.
Các nghiên cứu của các tác giả nhìn chung đã đề cập đến nội dung quản lý
hoạt động dạy và học ở trường THPT và một số các biện pháp quản lý trên cơ sở

điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh
từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập
với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì
cần phải có nhạc trưởng”. [10]
Khái niệm quản lý còn có rất nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau.
Theo F. W. TayLor nhà lý luận quản lý Mỹ cho rằng: “ Quản lý là biết chính xác
điều bạn muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một
cách tốt nhất và rẻ nhất”[12].
Trong cuốn “Khoa học tổ chức và quản lý”, các tác giả quan niệm rằng:
“Quản lý là một qúa trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến
khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung”[16].
Tác giả Nguyễn Thành Vinh kế thừa những nhân tố hợp lý của cách tiếp cận
và quan niệm về quản lý trong lịch sử tư tưởng quản lý đã tổng hợp và rút ra một
cách hiểu về quản lý như sau: “Quản lý là tác động có ý thức, bằng quyền lực, theo
quy trình của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý để phối hợp các nguồn lực nhằm
thực hiện mục tiêu của tổ chức trong điều kiện môi trường biến đổi”.[28]
Nhóm tác giả Nguyễn Thị Tuyết Hạnh, Đặng Thị Thanh Huyền và Lê Thị
Mai Phương cho rằng “Quản lý là quá trình thực hiện các công việc xây dựng kế
hoạch hành động (bao gồm cả xây dựng mục tiêu cụ thể, chế định kế hoạch, quy
định tiêu chuẩn đánh giá và thể chế hóa), sắp xếp tổ chức (bố chí tổ chức, phối hợp
nhân sự, phân công công việc, điều phối nguồn lực tài chính và kĩ thuật…), chỉ đạo,
điều hành, kiểm soát và đánh giá kết quả, sửa chữa sai sót (nếu có) để đảm bảo hoàn
thành mục tiêu của tổ chức đề ra”.[19]
Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Bản chất hoạt động quản lý gồm hai quá
trình tích hợp vào nhau: quá trình “quản ” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng
thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đưa hệ vào thế
“phát triển …trong “quản ” phải có “lý”, trong “lý” phải “quản ” để động thái của


11

Sơ đồ 1.1: Quá trình quản lý

Mục tiêu


12
1.2.1.2. Chức năng quản lý
Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí quản lý là quá
trình hoạt động gồm bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá (planning); tổ chức
(organizing); lãnh đạo - chỉ đạo (Leading) và kiểm tra (controlling). [11]
- Chức năng kế hoạch hóa:
Trong bốn chức năng quản lý, chức năng kế hoạch hóa là nền tảng của quản
lý. Bởi vì đó là việc xây dựng các định hướng và đưa ra quyết định tổ chức thực
hiện trong thời gian nhất định của tổ chức. Chức năng kế hoạch bao gồm việc xác
định sứ mệnh, dự báo tương lai của tổ chức trên cơ sở thu thập thông tin về thực
trạng của tổ chức từ đó xác định mục tiêu dựa trên việc tính toán các nguồn lực, các
giải pháp. Mục đích của việc lập kế hoạch là lựa chọn một đường lối hành động mà
một tổ chức nào đó và mọi bộ phận của nó phải tuân theo nhằm hoàn thành các mục
tiêu của tổ chức đã đề ra.
- Chức năng tổ chức:
Chức năng tiếp theo của quản lý là tổ chức. Tổ chức chính là việc sắp xếp,
tuyển chọn xác định một cơ cấu định trước về các vai trò của từng con người đảm
đương trong một cơ sở thông qua việc phân tích công việc, đề ra nhiệm vụ để lựa
chọn người vào việc và cả việc tính toán phân bổ nguồn lực khác để xây dựng cơ
chế làm việc thích hợp. Như vậy tổ chức là một công cụ của quản lý.
- Chức năng lãnh đạo - chỉ đạo
Để tổ chức cơ sở hoạt động có hiệu quả, người quản lý cần thực hiện chức
năng lãnh đạo - chỉ đạo. Đây là quá trình tác động điều khiển con người làm cho họ
nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức. Người quản
lý phải ra quyết định, có thông báo, hướng dẫn để động viên mọi thành viên trong

QLGD là một khoa học quản lý chuyên ngành, nhưng đồng thời cũng là một
bộ phận của khoa học giáo dục. Giống như khái niện quản lý, các nhà nghiên cứu đã
đưa ra những khái niệm khác nhau về QLGD:
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì “QLGD là những tác động có hệ
thống, có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý giáo dục đến hệ
thống giáo dục, nhằm làm cho hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối và
nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN


14
Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục, đưa hệ thống giáo
dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [25]
Tác giả Nguyễn Thành Vinh cho rằng: “QLGD là một dạng của quản lý xã
hội trong đó diễn ra quá trình tiến hành những hoạt động khai thác, lựa chon, tổ
chức và thực hiện các nguồn lực, các tác động của chủ thể quản lý theo kế hoạch
chủ động để gậy ảnh hưởng đến đối tượng quản lý được thực hiện trong lĩnh vực
giáo dục, nhằm thay đổi hay tạo ra hiệu quả cần thiết vì sự ổn định và phát triển của
giáo dục trong việc đáp ứng các yêu cầu mà xã hội đặt ra đối với giáo dục”. [28]
Những khái niệm về QLGD tuy có những cách diễn đạt khác nhau nhưng tựu
trung lại có thể hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật
khách quan của chủ thể quản lý ở các cấp độ lên đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt
động giáo dục của từng cơ sở và toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu.
Trong QLGD, chủ thể quản lý ở các cấp chính là bộ máy QLGD từ trung
ương đến địa phương. Còn đối tượng quản lý chính là nguồn lực, cơ sở vật chất và
hoạt động thực hiện chức năng của GD&ĐT, có thể hiểu QLGD một cách cụ thể:
QLGD là sự tác động lên tập thể GV, HS và các lực lượng trong và ngoài
nhà trường nhằm huy động họ cùng phối hợp, tác động tham gia các hoạt động giáo
dục của nhà trường để đạt mục đích đã định
QLGD thực chất là nội dung quản lý hoạt động dạy của GV và hoạt động
học của HS nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong hình thành nhân cách của HS.

Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở của hệ thống giáo dục quốc gia, ở đó
vừa mang tính giáo dục vừa mang tính xã hội, trực tiếp tiến hành quá trình giáo dục
và đào tạo thế hệ trẻ, trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục. Nhà trường là cơ sở
chuyên trách hoạt động giáo dục, thực hiện chương trình giáo dục, có phương tiện
và phương pháp hiện đại, do đội ngũ các nhà sư phạm thực hiện. Nhà trường có môi
trường giáo dục thuận lợi, với tập thể học sinh cùng nhau học tập, rèn luyện. Chất
lượng của giáo dục và đào tạo chủ yếu do nhà trường đảm nhiệm.
Hêghen quan niệm nhà trường là cái cầu nối đưa đứa trẻ từ thế giới gia đình
đến thế giới công việc làm cho đứa trẻ không bị hụt hẫng.
Theo tác giả Nguyễn Quang Ngọc “ Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động
dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để


16
dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục”[26].
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang đã khẳng định quản lý nhà trường là quản lý
hoạt động dạy - học nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo
dục của Đảng, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ
giáo dục đạt tới mục tiêu giáo dục.[26]
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối
giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối
với nghành giáo dục, thế hệ trẻ và từng học sinh”[17].
Theo tác giả Trần Kiểm “ Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành
theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với
ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”.[22]
Theo M.I. Kôndacôp “Chúng ta hiểu quản lý nhà trường (công việc nhà
trường) là một hệ thống xã hội chuyên biệt. Hệ thống này đòi hỏi những tác động có
ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt đời sống