Header Page 1 of 145.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN ĐÌNH TRANG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN TAM ĐẢO TỈNH VĨNH PHÚC THEO HƢỚNG
KHUYẾN KHÍCH TỰ HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2016

Footer Page 1 of 145.


Header Page 2 of 145.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN ĐÌNH TRANG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG THPT HUYỆN TAM ĐẢO TỈNH VĨNH PHÚC THEO HƢỚNG
KHUYẾN KHÍCH TỰ HỌC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14


bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Vĩnh Phúc, ngày 24 tháng 11 năm 2016
Tác giả

Nguyễn Đình Trang

Footer Page 3 of 145.


ii

Header Page 4 of 145.

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này
là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác. Tôi cũng xin cam đoan
rằng các số liệu và thông tin đƣợc trích dẫn trong luận văn và các tƣ liệu đƣợc
sử dụng đều đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.
Vĩnh Phúc, ngày 24 tháng 11 năm 2016
Tác giả

Nguyễn Đình Trang

Footer Page 4 of 145.


Header Page 5 of 145.

iii



Header Page 6 of 145.

iv

2.1. Khái quát về tình hình kinh tế giáo dục huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh
Phúc ............................................................................................................. 35
2.1.1. Đặc điểm kinh tế - địa lí – xã hội .................................................. 35
2.1.2. Khái quát tình hình giáo dục trung học của huyện Tam Đảo tỉnh
Vĩnh Phúc ................................................................................................ 36
2.2. Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trƣờng THPT huyện
Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc............................................................................. 40
2.2.1. Hoạt động dự giờ thăm lớp ........................................................... 40
2.2.3. Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi .............................................. 43
2.2.4. Hoạt động sinh hoạt chuyên đề ..................................................... 44
2.2.5. Hoạt động viết sáng kiến kinh nghiệm, sử dụng thiết bị, làm đồ
dùng dạy học ........................................................................................... 45
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trƣờng THPT
huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc theo hƣớng khuyến khích tự học ............ 47
2.3.1. Tổ chức khảo sát ........................................................................... 47
2.3.2. Kết quả khảo sát: .......................................................................... 48
2.3.3. Đánh giá chung ............................................................................. 76
Kết luận chƣơng 2 ....................................................................................... 79
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƢỚNG KHUYẾN KHÍCH TỰ HỌC Ở CÁC TRƢỜNG THPT
HUYỆN TAM ĐẢO TỈNH VĨNH PHÚC ...................................................... 80
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn
theo hƣớng khuyến khích tự học ở trƣờng THPT huyện Tam Đảo tỉnh Vĩnh
Phúc ............................................................................................................. 80

1. Kết luận ................................................................................................... 98
2. Kiến nghị ................................................................................................. 98
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 100
PHỤ LỤC

Footer Page 7 of 145.


Header Page 8 of 145.

vi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC

Cơ sở vật chất

CNXH


HS

Học sinh

HT

Hiệu trƣởng

KH-KT

Khoa học kĩ thuật

KHXH

Khoa học xã hội

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

NCKH

Nghiên cứu khoa học

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

PPGD

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

TCM

Tổ chuyên môn

TTCM

Tổ trƣởng chuyên môn

UBND

Uỷ ban nhân dân

WTO

Tổ chức thƣơng mại thế giới

Footer Page 9 of 145.


Header Page 10 of 145.

viii

Header Page 11 of 145.

ix

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.3. Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo và bồi dƣỡng đội ngũ
giáo viên ........................................................................................ 55
Biểu đồ 2.4. Thực trạng quản lý thực hiện nề nếp hồ sơ chuyên môn của
giáo viên ........................................................................................ 57
Biểu đồ 2.5. Biện pháp quản lý sinh hoạt theo chuyên đề của tổ
chuyên môn ................................................................................... 60
Biểu đồ 2.6. Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD và đánh giá
giờ dạy của giáo viên .................................................................... 62
Biểu đồ 2.7. Biện pháp quản lý việc soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp
của giáo viên ................................................................................. 68
Biểu đồ 2.8. Quản lý giờ dạy ở trên lớp của giáo viên. .................................. 72
Biểu đồ 2.9. Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá và thực hiện kế
hoạch chuyên môn. ....................................................................... 76

Footer Page 11 of 145.


Header Page 12 of 145.

1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ở bất kỳ giai đoạn lịch sử nào, giáo dục - đào tạo luôn đóng một vai trò
hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng


bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục
nhấn mạnh coi con ngƣời vừa là động lực vừa là mục tiêu của sự phát triển.
Các giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong
chiến lƣợc phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020 đã nêu ra: Củng cố, hoàn
thiện hệ thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản và toàn diện nội dung và
phƣơng pháp đào tạo, bồi dƣỡng nhằm hình thành đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục đủ sức thực hiện đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông
sau năm 2015. Nghị quyết 29 Hội nghị Trung ƣơng 8, khóa XI đề ra chủ
trƣơng: Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo hƣớng chuẩn hóa,
hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế. Tạo chuyển biến
căn bản, mạnh mẽ về chất lƣợng, hiệu quả giáo dục đào tạo; Đáp ứng ngày
càng tốt hơn công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của
nhân dân, phấn đấu đến năm 2030 nền giáo dục Việt Nam đạt tiên tiến trong
khu vực.
Mục tiêu giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển
những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và
có những hiểu biết thông thƣờng về kỹ thuật và hƣớng nghiệp, có điều kiện
phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hƣớng phát triển, tiếp tục học đại học,
cao đẳng, trung cấp nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.
Việc nâng cao chất lƣợng quản lý tổ chuyên môn của cán bộ quản lý sẽ
phát huy năng lực sáng tạo của giáo viên trong tập thể sƣ phạm, tạo ra sự
đoàn kết nội bộ, rèn luyện khả năng quản lý, điều hành hoạt động của tổ
chuyên môn, đồng thời tạo động lực để giáo viên phát huy sáng kiến kinh
nghiệm trong bộ môn của mình. Thông qua hoạt động tổ chuyên môn, giáo
viên đƣợc bồi dƣỡng thƣờng xuyên qua các hoạt động dự giờ, sinh hoạt
chuyên đề, thao giảng, hội giảng, hội thi giáo viên giỏi để nâng cao chất
lƣợng dạy và học của trƣờng.

Footer Page 13 of 145.

hƣớng khuyến khích tự học và khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các
biện pháp đó.

Footer Page 14 of 145.


Header Page 15 of 145.

4

4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Các quan hệ quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại cấp trƣờng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Số liệu khảo sát với 107 CBQL và GV tại 2 trƣờng THPT huyện Tam
Đảo tỉnh Vĩnh Phúc từ cuối năm 2012-2013 đến hết năm học 2014-2015.
5. Giả thuyết khoa học
Nếu các biện pháp quản lí tổ chuyên môn trong nhà trƣờng THPT duy trì
và phát huy đƣợc tính tích cực của giáo viên, khuyến khích sự tự học của các
thành viên trong tổ chuyên môn theo nguyên tắc tham gia, hợp tác thì sẽ nâng
cao chất lƣợng chuyên môn của giáo viên cũng nhƣ chất lƣợng dạy học của
nhà trƣờng.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phân tích tƣ liệu lí luận trong và ngoài nƣớc để tìm hiểu tình hình
nghiên cứu có liên quan đến đề tài quản lí hoạt động tổ chuyên môn trong
trƣờng phổ thông.
- Nghiên cứu các vấn đề lí thuyết, nghiên cứu các Văn kiện của Đảng,
các văn bản của Nhà nƣớc, của ngành Giáo dục, Luật giáo dục, điều lệ
trƣờng…

Footer Page 16 of 145.


Header Page 17 of 145.

6

Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ
TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THEO HƢỚNG KHUYẾN KHÍCH TỰ HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Vấn đề tự học đã đƣợc các nhà giáo dục quan tâm nghiện cứu vì vai trò
quan trọng trong sự phát triển nhân cách của ngƣời học. Các nhà sƣ phạm đã
tìm hiểu về bản chất tự học, các phƣơng pháp hình thành, rèn luyện kỹ năng
tự học, năng lực tự học cho ngƣời học từ bậc tiểu học cho đến sinh viên đại
học nhƣ Lê Thị Lan Anh (1), Nguyễn Thị Thế Bình (8), Nguyễn Ngọc Bích
(9), Tôn Quang Cƣờng (15), Dƣơng Thị Thanh Huyền (43), Nguyễn Thị Tính
(85)… Đã có những chú ý ban đầu về việc bồi dƣỡng chuyên môn trong tổ
chuyên môn bằng hình thức tự học (Phạm Quang Huân, Trần Thị Hải Yến
(35). Tuy nhiên, đó chỉ là nghiên cứu có tính chất lẻ tẻ, riêng biệt, tuy rất đáng
khuyến khích.
Vấn đề hoạt động tổ chuyên môn và quản lí hoạt động tổ chuyên môn đã
đƣợc đề cập trong nhiều bài báo, luận văn nhƣ Nguyễn Trọng Bé; Phan Hòa
(5), Nguyễn Thanh Cao (10), Huỳnh Hùng Châu (12), Nguyễn Hữu Cho (14),
Nguyễn Minh Đăng (18), Vũ Diệu (20), Trần Thu Đông (21), Tô Minh Đức
(22), Trịnh Hoài Duy (24)…Các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh vai trò hoạt
động, nội dung hoạt động của tổ chuyên môn, những phƣơng pháp và hình
thức quản lí hoạt động tổ chuyên môn. Tuy nhiên chƣa có đề tài nào đề cập
đến vấn đề quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo hƣớng khuyến khích tự học.

của ngƣời học cũng nhƣ đòi hỏi ngày càng cao của đời sống xã hội. Vì vậy,
bồi dƣỡng năng lực tự học cho giáo viên là một công việc có vị trí cực kì quan
trọng trong các nhà trƣờng đại học. Chỉ có tự học, tự bồi đắp tri thức bằng
nhiều con đƣờng, nhiều cách thức khác nhau mỗi giáo viên mới có thể bù đắp
đƣợc những thiếu khuyết về tri thức khoa học về đời sống xã hội.
Theo Nguyễn Kỳ ở Tạp chí Nghiên cứu giáo dục số 7/ 1998, khái niệm
tự học đƣợc hiểu là: “Người học tích cực chủ động, tự mình tìm ra tri thức
kinh nghiệm bằng hành động của mình, tự thể hiện mình. Tự học là tự đặt
mình vào tình huống học, vào vị trí nghiên cứu, xử lí các tình huống, giải
quyết các vấn đề, thử nghiệm các giải pháp”.

Footer Page 18 of 145.


Header Page 19 of 145.

8

Theo Đặng Thành Hƣng (26a), Tự học là việc học có tính chất độc lập,
không phụ thuộc trực tiếp vào thầy, và được người học tiến hành hoàn toàn tự
nguyện do nhu cầu, lợi ích hay hứng thú của chính mình thúc đẩy. Tính chất độc
lập của việc học trong quá trình tự học đƣợc xét theo nhiều liên hệ khác nhau:
- Tính độc lập của mục đích và giá trị học vấn mong muốn, tức là học cái
gì và học để làm gì là do ngƣời học quyết định.
- Tính độc lập về mặt quản lí (kế hoạch, cách thức quản lí, thời gian,
không gian và các điều kiện khác), tức là ngƣời học tự quản lí.
- Tính độc lập của cách thức học tập (kĩ năng và phƣơng pháp học tập),
tức là học do ngƣời học lựa chọn.
- Tính độc lập của phƣơng tiện và môi trƣờng học tập.
Tính tự nguyện của ngƣời học có thể thấy đƣợc qua những yếu tố sau:

cao tính tích cực học tập.
- Môi trƣờng học tập thân thiện, cởi mở, không gò ép, có nhiều cơ hội
chia sẻ và trải nghiệm.
1.2.2. Đặc điểm hoạt động của tổ chuyên môn
1.2.2.1. Vị trí, chức năng của tổ chuyên môn
- Tổ chuyên môn là tổ chức cơ sở của bộ máy chính quyền nhà trƣờng
giúp hiệu trƣởng quản lý giáo viên một cách toàn diện về tƣ tƣởng, chuyên
môn nghiệp vụ, kế hoạch giáo dục và giảng dạy.
- Tổ chuyên môn là nơi triển khai toàn bộ các hoạt động giáo dục chung
của nhà trƣờng đến học sinh các lớp, tổ chức thực hiện toàn bộ chƣơng trình
học theo nội dung và phƣơng pháp đã đƣợc hƣớng dẫn theo biên chế năm học
đã quy định. Tổ chuyên môn là tập thể sƣ phạm gần nhất của giáo viên có tác
động giúp đỡ nhau bồi dƣỡng nâng cao tay nghề, phát huy những sáng kiến
kinh nghiệm chuyên môn, đánh giá, phân loại giáo viên về nghiệp vụ, là cơ sở
đề nghị khen thƣởng, kỷ luật và nâng lƣơng hàng năm đối với giáo viên. Nhƣ
vậy tổ chuyên môn là nơi bồi dƣỡng chuyên môn cho giáo viên giúp nhà
trƣờng hoàn thành mục tiêu giáo dục - đào tạo.
- Tổ chuyên môn có nhiệm vụ phải chăm lo về nhiều mặt, chủ yếu là dạy
tốt học tốt theo đúng nội dung, phƣơg pháp và các quy chế chuyên môn, các
nề nếp, phong cách thầy và trò, các điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết
bị cần thiết để dạy tốt và học tốt.

Footer Page 20 of 145.


Header Page 21 of 145.

10

1.2.2.2. Phân loại tổ chuyên môn


11

hƣớng vào mục tiêu nâng cao năng lực giáo viên, hƣớng dẫn các hoạt động
vào mục tiêu nâng cao hiệu quả giờ dạy.
Tổ chuyên môn cần tích cực tiến hành dự giờ trên lớp, sau đó trao đổi rút
kinh nghiệm, thống nhất các mục đích yêu cầu, kiến thức cơ bản cần khắc sâu
cho học sinh. Việc dự giờ, trao đổi chuyên môn cần hƣớng vào tìm ra những
phƣơng pháp phù hợp để giúp học sinh lĩnh hội những kiến thức mới nhanh
nhất, có hiệu quả nhất. Tổ trƣởng tổ chuyên môn cần quan tâm giúp đỡ những
giáo viên mới vào nghề, những giáo viên còn hạn chế về năng lực chuyên
môn, về phƣơng pháp giảng dạy.
- Khảo sát, đánh giá chất lƣợng học sinh và thực hiện tốt quy chế
chuyên môn
Kiểm tra đánh giá giúp nhà quản lý nắm bắt thực trạng công tác dạy và
học, điều chỉnh kế hoạch trong dạy và học nhằm nâng cao chất lƣợng giáo
dục toàn diện.
Cần thống nhất trong tổ về các hình thức và biện pháp khảo sát chất
lƣợng học sinh về các mặt giáo dục toàn diện: nề nếp, hành vi đạo đức, nếp
sống văn minh, kiến thức, kỹ năng các môn học…Việc khảo sát này cần kết
hợp với những quy định trong quy chế chuyên môn về đánh giá cho điểm
hàng ngày theo bảng cho điểm tối thiểu của các môn học và kiểm tra học kỳ
cần thực hiện đồng bộ ở các lớp nhằm đánh giá so sánh đƣợc chất lƣợng học
sinh các lớp, là cơ sở đánh giá thi đua cuối học kỳ, cuối năm học.
Tổ chuyên môn cần tiến hành kiểm tra thƣờng xuyên việc thực hiện quy
chế chuyên môn của giáo viên. Việc kiểm tra đƣợc tiến hành theo định kỳ,
kiểm tra đột xuất việc thực hiện chƣơng trình, dự giờ, hồ sơ chuyên môn. Sau
kiểm tra có nhận xét, đánh giá, rút kinh nghiệm và nêu gƣơng những giáo
viên làm tốt để các thành viên khác học tập.
- Các hoạt động bổ trợ nhằm nâng cao chất lƣợng giảng dạy

bộ môn và trao đổi chuyên đề. Tìm các biện pháp dạy tối ƣu nhất để nâng cao
chất lƣợng giáo dục học sinh đối với tất cả các môn của các khối lớp, đặc biệt
là thực hiện nội dung chƣơng trình mới.
Hoạt động tổ chuyên môn một mặt tạo điều kiện phát huy dân chủ hóa
trƣờng học, một mặt tạo điều kiện phát huy quyền làm chủ tập thể của cán bộ

Footer Page 23 of 145.


Header Page 24 of 145.

13

giáo viên, phát huy sáng kiến kinh nghiệm của từng thành viên của tổ chuyên
môn trong giảng dạy, nhất là về đổi mới phƣơg pháp dạy học, làm đồ dùng
dạy học, sử dụng thiết bị dạy học, thực hành thí nghiệm…
1.2.3. Vai trò hoạt động tổ chuyên môn đối với sự phát triển nghề
nghiệp và tự học của Giáo viên
1.2.3.1. Tạo môi trường học hỏi
Ngày nay, đất nƣớc ta đang trên đƣờng đổi mới, với xu thế kinh tế xã
hội ngày càng phát triển trong giai đoạn cách mạng khoa học - kĩ thuật và
công nghệ, khối lƣợng kiến thức của con ngƣời ngày một gia tăng, các
phƣơng tiện thông tin đại chúng đƣợc phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi giáo
cần phải chuyển mình và phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội.
Việc bồi dƣỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ, đổi mới phƣơng pháp
trong giảng dạy nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục góp phần thay đổi về
chất trong đội ngũ. Quá trình rèn luyện nghề nghiệp này đòi hỏi đội ngũ
GV phải không ngừng tự học và học hỏi trong tổ, trong trƣờng, ngay từ
các đồng nghiệp. Tổ chuyên môn là môi trƣờng học hỏi cho GV gần gũi
và phù hợp nhất để các GV có thể học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau qua các

Mối quan hệ giữa lãnh đạo và nhân viên là một yếu tố quan trọng ảnh
hƣởng tới môi trƣờng làm việc của giáo viên, đòi hỏi ngƣời lãnh đạo phải có
tầm nhìn xa, trông rộng, là ngƣời công tâm, có tâm huyết với công việc, có
đầu óc tổ chức để có thể xây dựng đơn vị vững mạnh. Việc tổ chức, phân
công, bố trí công việc hợp lý, phù hợp với trình độ chuyên môn và năng lực
công tác của mỗi cán bộ, giáo viên cũng là một yếu tố quan trọng.
Bên cạnh đó, yếu tố về tâm lý của ngƣời lãnh đạo cũng hết sức quan
trọng; đòi hỏi ngƣời lãnh đạo phải biết lắng nghe, biết kìm chế trong mọi
hoàn cảnh; luôn giữ đƣợc mối quan hệ mật thiết đối với nhân viên, tạo động
lực cho họ chuyên tâm với nghề… Nhà quản lý không nên tạo ra những
khoảng cách không đáng có giữa nhân viên và thủ trƣởng. Ngoài các yếu tố
nói trên, ngƣời lãnh đạo cần có những nhận xét, đánh giá kịp thời đối với cán
bộ, công chức; có khen, có chê… Nội dung đánh giá phải hết sức đúng đắn,
khách quan tạo một tâm lý thoải mái, khuyến khích cán bộ, công chức cố
gắng hơn nữa trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, gắn bó với sự

Footer Page 25 of 145.