ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG
CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ YÊN BÁI TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG
CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ YÊN BÁI TỈNH YÊN
BÁI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Tác gia
Nguyễn Phương Linh

ii


MỤC LỤC
LƠI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MUC CÁC TƯ, CUM TƯ VIÊT TĂT ..................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1.

Lý do chọn đề tài ......................................................................................... 1

2.

Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 2

3.

Khách thể, đối tượng nghiên cứu ................................................................ 2

4.

Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................... 2

5.

1.2.1. Quan lý, quan lý giáo duc .................................................................... 12
1.2.2. Bạo lực, bạo lực học đường, phòng chống bạo lực học đường............... 14
1.2.3. Giáo dục phòng chống bạo lực học đường.............................................. 15
1.2.4. Quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh
Trung
học phổ thông .......................................................................................... 16
1.3.
17

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh THPT .............

1.3.1. Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân ...................................
17


1.3.2. Một số đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THPT ................................... 17
iii


1.3.3. Mục tiêu giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh trung
học phổ thông .......................................................................................... 20
1.3.4. Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh trung
học phổ thông .......................................................................................... 20
1.3.5. Phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh
THPT ... 21
1.3.6. Các hình thức tổ chức giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho
học sinh trung học phổ thông .................................................................. 22
1.4. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục, phòng chống bạo
lực học đường cho học sinh THPT.......................................................... 23
1.4.1. Lập kế hoạch giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh

Thực trạng giáo dục phòng chống bạo lực học đường cho học sinh
THPT ở thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái .............................................. 36

2.3.1. Thưc trang về nội dung giáo duc phòng chống bao lưc hoc đường ........ 36
2.3.2. Thưc trang về phuong pháp giáo duc phòng chống bao lưc hoc đường
......... 38
2.3.3. Thưc trang về hình thưc tô chưc giáo duc phòng chống bao lưc hoc
đường.. 41
2.3.4. Kết qua công tác giáo duc phòng chống bao lưc hoc đường .................. 43
2.4.

Thực trạngquản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường
cho học sinh THPT ở TP Yên Bái........................................................... 45

2.4.1. Thưc trạng quản lý kế hoạch giáo dục phòng, chống bạo lưc hoc đường
cho học sinh ở cac trường THPT thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái ............
45
2.4.2. Thưc trang về tô chưc thưc hiẹn kế hoach giáo duc phòng chống bao
lưc hoc đường ơ các trường Trung hoc phổ thông .................................. 46
2.4.3. Thưc trang chi đao triên khai kế hoach giáo duc phòng chống bao lưc
hoc đường ................................................................................................ 47
2.4.4. Thưc trang kiêm tra, đánh giá kết qua hoạt động giáo duc phòng, chống
bao lưc học đường ơ các trường THPT ................................................... 49
2.4.5. Các yếu tố anh hưởng đến quan lý giáo duc phòng chống bao lưc học
đường cho HS THPT ............................................................................... 52
2.4.6. Đánh giá chung về hoạt động quản lý giáo dục phòng chống BLHĐ..... 53
Kết luận chương 2.............................................................................................. 57
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG
CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT Ở
THÀNH PHỐ YÊN BÁI, TỈNH YÊN BÁI .............................................. 59

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 77
1. Kết luận.......................................................................................................... 77
2. Kiến nghi ....................................................................................................... 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 82
PHU LUC

vi


DANH MUC CÁC TƯ, CUM TƯ VIÊT TĂT

BGH

: Ban giám hiẹu

BLHĐ

: Bao lưc học đường

CBQL

: Cán bộ quan lý

GDCD

: Giáo duc công dân

GV

: Giáo viên

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Bảng 2.2.

Đánh giá cua Cán bộ quản lý, giáo viên các trường Trung học
phổ thông thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái về việc thưc hiẹn
nội dung giáo duc phòng, chống bao lưc hoc đường .................... 37
Đánh giá cua hoc sinh các trường THPT thành phố Yên Bái về
việc thưc hiẹn nội dung giáo duc phòng, chống bao lưc hoc
đường............................................................................................. 37

Bảng 2.3.

Đánh giá cua GV về mức độ sư dung các phuong pháp giáo
duc phòng chống bao lưc hoc đường cho hoc sinh ....................... 39

Bảng 2.4.

Đánh giá của HS về mức độ sư dung các phuong pháp giáo duc
phòng chống bao lưc hoc đường cua GV...................................... 40
Tư đánh giá cua GV về việc sử dụng các hình thưc giáo duc

Bảng 2.5.
Bảng 2.6.

phòng chống bao lưc hoc đường cho hoc sinh.............................. 41

giáo duc phòng, chống bao lưc hoc đường ................................... 72
v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong suốt những năm vừa qua, Việt Nam đã có những bước chuyển
mình mạnh mẽ, đạt được nhiều thành tựu góp phần quan trọng trong việc hoàn
thành các kế hoạch chiến lược về mọi mặt của đất nước, đặc biệt là mục tiêu
“nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” của ngành giáo dục.
Bên cạnh những thành tựu phát triển, giáo dục Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều
bất cập, yếu kém. Hậu quả của hạn chế này là sự gia tăng phức tạp của hiện
tượng bạo lực học đường trong các trường học, đặc biệt là khối THPT. Đây là
mối lo ngại không chỉ của ngành Giáo dục mà còn của toàn xã hội.
Bạo lực học đường ngày càng gia tăng với số lượng chóng mặt đã ảnh
hưởng rất lớn đến quá trình đào tạo và phát triển con người của đất nước. Do
đó, cần tiến hành và tăng cường công tác giáo dục phòng chống bạo lực học
đường cho học sinh. Để hoạt động này có hiệu quả, công tác quản lý của lãnh
đạo nhà trường có vai trò hết sức quan trọng.
Ở tỉnh Yên Bái, để ngăn ngừa có hiệu quả BLHĐ xảy ra ở đơn vị mình,
nhiều trường THPT trong tỉnh đã có các hình thức, giải pháp khác nhau để
phòng chống và hạn chế BLHĐ xảy ra. Có nhiều hoạt động tuy không mới về
nội dung nhưng đã được cải tiến không ngừng về mặt hình thức để thu hút học
sinh tham gia nhằm góp phần hạn chế tình trạng bạo lực trong trường THPT.
Tuy vậy, nhìn trên diện rộng thì thực trạng công tác quản lý phòng chống
BLHĐ trong các trường THPT ở tỉnh Yên Bái vẫn còn không ít mặt hạn chế,
bất cập. Chính vì vậy, BLHĐ vẫn xảy ra và có thể diễn biến phức tạp trong các
nhà trường bất cứ lúc nào nếu như từng đơn vị, trường học lơ là, mất cảnh giác
đối với vấn đề BLHĐ.
Với những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động

tuy nhiên đứng trước những thay đổi của môi trường, có ảnh hưởng sâu sắc đến
hoạt động giáo dục phổ thông thì công tác quản lý trên bộc lộ nhiều bất cập.
Nếu có các biện pháp quản lý giáo dục phù hợp thì sẽ hạn chế được nạn bạo lực
học
2


đường, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh, đặc biệt là
giáo dục phòng chống BLHĐ.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo
lực học đường cho học sinh THPT.
- Khảo sát, phân tích thực trạngquản lý hoạt động giáo dục phòng chống
bạo lực học đường cho học sinh ở các trường THPT Thành phố Yên Bái.
- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực
học đường cho học sinh ở các trường THPT Thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái.
7. Phương pháp nghiên cứu
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, phân loại các tài liệu khoa
học có liên quan đến hoạt động quản lý giáo dục, bạo lực học đường...nhằm xây
dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu.
- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:
Sử dụng hệ thống các câu hỏi và phiếu điều tra theo mẫu nhằm thu thập
số
liệu về thực trạng công tácquản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học
đường cho học sinh THPT ở Thành phố Yên Bái, từ đó tìm ra những ưu điểm,
hạn chế và nguyên nhân của thực trạng.
+ Phương pháp phỏng vấn:
Đối tượng phỏng vấn là cán bộ quản lý và giáo viên của các trường


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG
CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH THPT
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1.Trên thế giới
Bạo lực học đường đang trở thành vấn nạn tại nhiều quốc gia. Bạo lực học
đường không phải là câu chuyện mới, nhưng thời gian gần đây, nó trở thành đề
tài được nhiều phụ huynh trên thế giới quan tâm khi mạng xã hội góp phần
“phát tán” nhanh hơn những đoạn ghi hình các học sinh ẩu đả, hiếp đáp lẫn
nhau.
Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) là một cơ
quan thuộc bộ Y tế và dịch vụ nhân sinh Mỹ. Nhiệm vụ của CDC là thực hiện
công tác y tế cộng đồng và an toàn thông qua việc cung cấp thông tin giúp nâng
cao sức khoẻ cùng với các bộ trong liên bang và các tổ chức khác. Tuy nhiên,
nhiều năm qua, CDC cũng là một trong những cơ quan có nhiều nghiên cứu và
hành động trong vấn đề bạo lực học đường tại Mỹ và nhiều quốc gia trên thế
giới.
Năm 2007, CDC đã đưa ra hệ thống chiến lược ngăn ngừa và can thiệp
với vấn đề bạo lực học đường. Theo đó, các chuyên gia của cơ quan này xây
dựng bốn mức độ can thiệp tương ứng với bốn chương trình can thiệp để ngăn
chặn tình trạng này. Đó là can thiệp xã hội, cộng đồng trường học, gia đình và
can thiệp cá nhân.
Các chiến lược phòng chống từ xã hội nhắm tới việc thay đổi điều kiện
văn hoá và xã hội nhằm giảm thiểu sự phát sinh bạo lực. Sự can thiệp ở mức độ
này khá rộng từ hạn chế kích thích bạo lực trên các phương tiện truyền thông,
phục hồi các quy tắc xã hội và đạo đức tới việc tái dựng các hệ thống giáo dục
5



trạng bạo lực trong các trường học ở châu Á. Báo cáo dựa trên kết quả nghiên
cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi 12-17, các giáo viên, hiệu
7


trưởng, phụ huynh... tại 5 quốc gia Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan
và Nepal, thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014.
Theo báo cáo này, tình trạng bạo lực trong các trường học châu Á đang ở
mức báo động. Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực
học đường. Quốc gia có số học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là
Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43%. Chỉ tính trong 6 tháng
(10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác...)
tại trường học của Indonesia là 75%. Việt Nam với 71%.
Năm 1994 Mushinski M với nghiên cứu có tên: “Bạo lực trong các
trường công lập của Mỹ” trong loạt bài điều tra hàng năm của giáo viên trường
công lập MetLife Mỹ đã chỉ ra thực trạng hành vi bạo lực, nhận thức của giáo
viên, sinh viên và các quan chức thực thi pháp luật về tình trạng bạo lực học
đường trong các trường học. Những người tham gia khảo sát công nhận bạo lực
là một vấn đề trong các trường học của họ, tuy nhiên sự cảm nhận về tầm quan
trọng của vấn đề này lại có sự khác nhau giữa các nhóm.
Một công trình nghiên cứu của Glew GM và các cộng sự tiến hành năm
2005 trên 3530 học sinh lớp ba, lớp bốn, lớp năm tại Mỹ với đề tài: “Bắt nạt,
tâm lý xã hội điều chỉnh và kết quả học tập ở trường tiểu học” với mục tiêu xác
định tỷ lệ bắt nạt trong trường tiểu học và mối liên quan của nó với nhà trường,
thành tích học tập, hành động kỷ luật và cảm giác của bản thân: buồn, an toàn,
phụ thuộc. Kết quả của nghiên cứu cho thấy 23% trẻ em được khảo sát đã từng
tham gia bắt nạt, hoặc đã từng là kẻ bắt nạt, nạn nhân hoặc cả hai. Nạn nhân và
kẻ bắt nạt nạn nhân có thành tích học tập thấp hơn so với những người ngoài
cuộc. Tất cả 3 nhóm nêu trên đều có cảm giác không an toàn khi ở trường học
so với những đứa trẻ ngoài cuộc. Nạn nhân và kẻ bắt nạt nạn nhân cho biết, họ

giáo dục, thiếu đầu tư cho việc tìm hiểu và tác động giáo dục... Không ít thầy cô
giáo vẫn cho rằng mình là bậc “bề trên”, thời gian đâu để lắng nghe, điều kiện
đâu để tìm hiểu hoàn cảnh, sự đầu tư cho công tác giáo dục đạo đức còn bị xem
nhẹ thì thử hỏi bạo lực - một hành vi bột phát sao không có cơ hội nảy sinh”.
Sự ảnh
9


hưởng của các loại sản phẩm được núp bóng dưới văn hoá một cách thô thiển,

10


đó là những trò chơi bạo lực gián tiếp hay trực tuyến, đó là những phim ảnh
thiếu sự kiểm soát của những cơ quan chức năng được tuồn vào bằng nhiều
hình thức dẫn đến sự “rối nhiễu” hành vi về mặt tâm lý. Đây không hẳn là sự
rối nhiễu mang tính chất tâm thần mà đó là rối nhiễu hay lệch chuẩn hành vi
với những định hướng chuẩn mực.
Tác giả Đinh Phương Duy, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ thành phố Hà
Nội chỉ ra rằng: “Các giá trị xã hội đang thay đổi. Thế hệ trẻ chưa được giáo
dục một cách bài bản đồng bộ nên một bộ phận không nhỏ bị khủng hoảng, tiếp
thu những giá trị ảo không đúng với chuẩn mực của xã hội” [dẫn theo 32].
Tác giả Trần Tuấn Lộ, Trưởng khoa Tâm lý Trường Đại học Văn Hiến
cho rằng: “Cùng với sự phát triển của kinh tế và xã hội, thế hệ trẻ đang bị đầu
độc bởi ma lực của những trò chơi chém giết trong game, đồng thời cũng bị
"nhiễm khuẩn” từ chính những cảnh bạo hành trong gia đình và ngoài xã hội.
Chính người lớn đã góp phần không nhỏ làm tăng thêm tính hung hãn, côn đồ
ở trẻ” và “Nguyên nhân từ nhà trường chính là sự giáo dục chưa đủ, thậm chí
không giáo dục về việc phòng chống bạo lực. Đặc biệt là gia đình cũng chưa
quan tâm, chưa thân thiện với con cái trong khi xã hội lại có quá nhiều yếu tố

đánh nhau; bị kích động bởi hoàn cảnh do thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề.
Nhưng năm gần đây, bao lưc hoc đường mơi được tập trung nghiên cưu
mọt nhu là đối tuơng cua mọt bộ môn khoa hoc. Rất nhiều tác phẩm, đề tài đi
sâu vào nghiên cứu hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở trong
nước.
- Quang Cường (2014), Hà Nội: Hoc sinh được học cách phòng ngưa,
ưng phó vơi bao lưc hoc đường, Diên đàn Dân trí Viẹt Nam.
- Trần Quyết, Quang Sơn (2014), Nhưng lô hông “chết người” trong giáo
duc nhân cách và pháp luật. .
- Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế (2009): “Nhu cầu, định hướng và
đào tạo tâm lý học đường tại Việt Nam” (Needs, Direction and Training of
12


School spychology in VietNam), Viện Tâm lý học.

13


- Hà Loan (2014), “Vô cảm là lớp cặn nổi trên bề mặt xã hội”, trang điện
tử Chúng ta, ngta. com/nd/tu-lieu-tra-cuu/vo-cam-la-lopcan-noitren-be-mat-xa-hoi.html, ngày 15/9/2014.
- Chi Nam (2015), “Giáo viên bạo hành trẻ mầm non: Do quản lý yếu
kém…”, Báo điện tử Phụ nữ online, -duc/
chuyen-giao-duc/giao-vien-bao-hanhtre-mam-non-do-quan-ly-yeu-kem-61447/,
ngày 8/10/2015.
- Hồng Nam (2015), “Mổ xẻ nguyên nhân khiến bạo lực học đường tràn
lan”, Báo điện tử Sống khỏe.vn, ngày 18/03/2015.
- Duong Thi Trúc Bach (2002), Đề tài “Nhưng biện pháp quan lý hoạt
động giáo duc đao đưc cho học sinh trung hoc phô thông cua người hiẹu
truơng”.