PHẦN I : MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Nghị Quyết trung ương Đảng đã nêu. Giáo dục mầm non là bộ phận rất
quan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ, vì đây là một tiềm lực phát triển
mạnh mẽ nếu chăm sóc, nuôi dưỡng tốt, đúng khoa học thì các cháu phát triển
toàn diện về thể chất và trí tuệ một cách đúng đắn, mạnh mẽ, là giai đoạn cực kỳ
quan trọng của con người mới”.
Nghị Quyết cải cách giáo dục của Bộ chính trị cũng đã nêu vì mục tiêu
đào tạo của giáo dục mầm non “ Giáo dục mầm non thu hút trẻ dưới 6 tuổi, có
nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng các cháu nhằm tạo ra những mầm
mống về thể chất và năng lực con người làm cho các cháu phát triển thuận lợi
về thể lực, tình cảm và trí tuệ chuẩn bị cho các cháu vào học phổ thông”.
Đặc biệt là Nghị quyết số 29 Trung ương 8 khoá XI về “Đổi mới căn bản
toàn diện giáo dục đào tạo”. Nghị quyết xác định mục tiêu “Tạo chuyển biến căn
bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt
hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân”.
Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên của giáo dục quốc dân, đây là nền
móng ban đầu cho sự hình thành và phát triển nhân cách con người. Việc đặt nền
móng ban đầu cho sự hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non là tiền
đề cho sự phát triển nhân cách tiếp theo. Đó là một vấn đề vô cùng quan trọng.
Như chúng ta đã biết: Theo chương trình giáo dục mầm non hoạt động
giáo dục gồm: Hoạt động chơi, hoạt động học, hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá
nhân, hoạt động lao động.
Vì vậy giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là: Tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ
vào trung tâm của quá trình giáo dục, có nghĩa là tạo cơ hội cho trẻ tham gia vào
các hoạt động trải nghiệm, trẻ học qua thực tế, qua việc làm, qua khám phá tìm
tòi. Giao tiếp chia sẻ với bạn và học từ mọi người. Suy nghĩ và vận dụng những
điều đã lĩnh hội được vào việc giải quyết các tình huống. Trao đổi điễn đạt chia
sẻ suy nghĩ mong muốn.
Xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm vì: Trẻ vừa là đối tượng hoạt
động và vừa là chủ thể hoạt động. Do đó hoạt động giáo dục có hiệu quả nhất
3. Đối tượng nghiên cứu.
5 lớp mẫu giáo nhỡ, và giáo viên của Trường mầm non Sơn Thủy
4. Phương pháp nghiên cứu
* Để thực hiện được đề tài này tôi đã tiến hành những phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
+ Nghiên cứu tài liệu về việc thực hiện chuyên đề giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm.
+ Nhận định chung đối tượng nghiên cứu, sau đó đọc phân tích tổng hợp
tài liệu tham khảo, xây dựng đề cương, áp dụng sáng kiến và hoàn thành sáng
kiến.
- Phương pháp thực nghiệm và thống kê kết quả
2
PHẦN II: NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vì: Trẻ em vừa là đối tượng hoạt động, vừa
là chủ thể hoạt động nên tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ vào trung tâm của quá
trình giáo dục, có nghiã là: Tạo mọi cơ hội cho trẻ được tham gia vào các hoạt
động như: Hoạt động trải nghiệm, trẻ được học qua thực tế, qua việc làm, qua
khám phá tìm tòi, qua giao tiếp chia sẻ với bạn và học từ mọi người, suy ngẫm,
suy nghĩ và vận dụng những điều đã lĩnh hội được vào việc giải quyết các tình
huống. Trên cơ sở đó tạo cơ hội để trẻ trao đổi diễn đạt, chia sẻ suy nghĩ và
mong muốn. Giáo viên chỉ là người tạo cơ hội, hướng dẫn gợi mở giúp trẻ được
chiếm lĩnh kiến thức.
Sự cẩn thiết phải xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm vì: Con người chỉ
thích nghe những cái mà bản thân chưa biết, khám phá những điều chưa hiểu, trẻ
em cũng thế, chỉ tích cực khám phá, tìm tòi, thích học cái chưa có. Vì vậy, muốn
trẻ học tập tích cực, giáo viên không dạy trẻ cái mà trẻ đã biết, mà phải dạy cái
Đồ dùng đồ chơi: phục vụ cho các môn học và các hoạt động hàng ngày
của trẻ ở các góc đang còn ít chưa, đảm bảo cho trẻ hoạt động trải nghiệm,
Khuôn viên trong nhà trường, và một số lớp chưa đảm bảo cho việc thực
hiện các hoạt động của trẻ, trang thiết bị trong phòng học một số nhóm/ lớp còn
nghèo nàn đơn điệu, đặc biệt là đồ dùng đồ chơi và cách thiết kế góc chơi và tạo
môi trường học tập cho lớp học chưa có tính sáng tạo, đồ dùng đồ chơi ở các góc
chơi đang còn ít chưa đảm bảo cho trẻ tham gia hoạt động học và chơi.
Một số giáo viên chưa nhận thức đúng đắn và chưa thấy hết được vai trò
tầm quan trọng của tổ chức hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Mặt khác
do một số năng lực giáo viên đang còn hạn chế nên thiếu sự linh hoạt, sáng tạo,
thiếu chủ động, còn mang tính ỷ lại. Do đó mà việc tổ chức hoạt động lấy trẻ
làm trung tâm, và cho trẻ được hoạt động trong nhóm lớp cho trẻ còn mang tính
chất đối phó, chiếu lệ, dẫn đến hiệu quả giáo dục thông qua các hoạt động chưa
cao, phần nữa là do giáo viên ngại thiết kế, tổ chức. Các biện pháp tổ chức hoạt
động lấy trẻ làm trung tâm nhiều giáo viên chưa quan tâm vào phương pháp tổ
chức dạy học của mình vì họ phải đầu tư suy nghĩ và mất nhiều công sức chuẩn
bị, họ thường coi đó là tiết học tổ chức một cách đơn điệu, thường được coi là
yếu tố gây bất ngờ, gây cảm xúc, chơi nhiều hơn học, mà không ảnh hưởng đến
kết quả các giờ hoạt động khác, giáo viên ít đầu tư sáng tạo, và thường gặp khó
khăn khi đầu tư sáng tạo, và áp dụng các phương pháp tổ chức hoạt động chỉ là
bắt buộc…Bởi lẽ họ chưa nắm được tính chất cơ bản của biện pháp này, và có
làm thì thường làm và sử dụng một cách cảm tính. Do những nguyên nhân trên.
Nên hiệu quả các hoạt động của trẻ chưa thật tốt, hiệu quả giáo dục chưa cao.
2.3 Kết quả của thực trạng:
Từ thực trạng trên dẫn đến phần nào hạn chế các quá trình hoạt động của
trẻ. Điều đó được thể hiện rõ khi tiếp xúc với trẻ, ta thấy trẻ nhút nhát, phát triển
nhận thức chưa tốt, không linh hoạt, không tích cực hoạt động ít giao tiếp, ít hòa
nhập, giao tiếp không mạch lạc…Thụ động trong mọi hoạt động.
quyết những vấn đề cùng cô giáo trẻ sẽ lĩnh hội được tốt những tri thức, hiểu
biết những kỹ năng trong cuộc sống và hình thành nhân cách trẻ.
Từ những thực tế trên tôi đã mạnh dạn tiến hành những biện pháp và giải
pháp kinh nghiệm để áp dụng vào quá trình “Tổ chức hoạt động giáo dục lấy trẻ
làm trung tâm” như sau:
3. Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề:
Qua thực tế nghiên cứu cho thấy việc tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung
tâm có tác động rất lớn đến sự phát triển nhận thức tình cảm thẩm mỹ, và phát
triển ngôn ngữ của trẻ, và đưa trẻ vào cùng được hoạt động, trải nghiệm vai trò,
lòng say mê nhiệt tình khi thể hiện Ví dụ: Chủ điểm: Thế giới thực vật: Trước
khi bước vào chủ điểm cần trò chuyện trao đổi gây hứng thú cho trẻ về chủ điểm
sắp học. Tôi tìm hiểu xem trẻ đã biết, và chưa biết điều gì về chủ điểm để cùng
trẻ khám phá Ví dụ: Như giải quyết các nhiệm vụ đặt ra bằng cách cho phép trẻ
tự thực hiện quan sát so sánh rút ra kết luận Ví dụ: tận dụng kết quả của gieo hạt,
trẻ biết được hạt có thể nảy mầm thành cây trong đất ẩm, cô cần có câu hỏi mở
để hỗ trợ tạo cơ hội để trẻ suy ngẫm, đáp ứng được nhu cầu ham hiểu biết, và
kích thích trẻ tích cực trao đổi…Nhờ đó mà trí tưởng tượng của trẻ ngày càng
được phong phú dần lên.
Tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm, với tư cách trẻ cũng là một chủ
thể tích cực hoạt động, tích cực giao tiếp với bạn bè, và chủ động giao tiếp, vận
dụng các biểu tượng, các kinh nghiệm đã có tạo nên đồ dùng, đồ chơi cùng cô.
Với lính vực khám phá khoa học lại ảnh hưởng như một điều kiện đến sự phát
triển và nhận thức của trẻ. Bên cạnh đó vẫn còn có sự hướng dẫn gợi mở của
người lớn để trẻ được trải nghiệm và giao tiếp nhiều về việc làm của trẻ.
Vậy muốn tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm thật tốt thì trước hết
giáo viên cần tổ chức môi trường giáo dục và chế độ sinh hoạt hàng ngày phong
phú. Xây dựng bầu không khí giao tiếp tích cực, khuyến khích các hoạt động tự
lực giải quyết vấn đề, tự diễn đạt những suy nghĩ bằng lời nói của trẻ, quan sát
Cùng với thực trạng của địa phương và nhà trường.Tôi đã tìm ra các biện
pháp và giải pháp sau:
* Biện pháp 1: Chỉ đạo cách xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm:
Trước hết phải quán triệt sâu sắc tới toàn bộ giáo viên trong nhà trường về
nhiệm vụ năm học, các nội quy, quy chế chuyên môn, cùng với các chuyên đề.
đặc biệt là Chuyên đề “ Xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm ”. Do phòng
giáo dục tổ chức đầu năm học.
Tác động nhận thức để giáo viên thấm nhuần các cách thức xây dựng kế
hoạch lấy trẻ làm trung tâm, xác định được mục tiêu, lựa chọn nội dung, lựa
chọn hoạt động giáo dục.Các quy định về thực hiện chương trình, nề nếp học
tập… bằng cách cho giáo viên tập huấn nâng cao nhận thức, và đi học tập cách
tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm ở một số lớp điển hình ở trường bạn.
Chỉ đạo giáo viên biết xá định các chủ đề lên kế hoạch, tổ chức, lồng ghép
hợp lý các hoạt động của trẻ, phát huy hứng thú, khuyến khích trẻ tích cực, chủ
động, sáng tạo tham gia vào các hoạt động tìm tòi, khám phá, phát hiện. Khai
thác vốn hiểu biết của trẻ, tạo nhiều tình huống có vấn đề, gợi mở cho tìm cách
giải quyết, khuyến khích trẻ thực hành theo cá nhân, tổ chức cho trẻ được tham
gia bàn bạc trong nhóm bạn, vận dụng những hiểu biết và kỹ năng đã học giải
quyết những vấn đề thực tiễn.
Chỉ đạo tổ chức hoạt động hiệu quả phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, phù
hợp với tình hình thực tế của địa phương và từng nhóm lớp.
Rèn kỹ năng sống cho trẻ qua việc tổ chức các hoạt động giáo dục trong
nhà trường. Qua các hoạt động còn được lồng ghe các trò chơi dân gian, và làm
đồ chơi dân gian từ những vật liệu sẵn có phù hợp với truyền thống của địa
phương.
Tôi đã nghiên cứu và xây dựng kế hoạch cho phù hợp với tình hình thực
tế của địa phương, của nhà trường và từng nhóm lớp
Chỉ đạo cho giáo viên tự xây dựng kế hoạch cá nhân. Trong kế hoạch cá
nhân cần chú trọng đến cách xây dựng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong mỗi
nhóm lớp mà giáo viên phụ trách sao cho phù hợp với đặc điểm trẻ ở từng lứa
BGH chỉ đạo quán triệt cho Giáo viên lưu ý:
Giáo viên là người xác định các chủ đề, lên kế hoạch, tổ chức lồng ghép
hợp lý các hoạt động của trẻ, khuyến khích trẻ tích cực chủ động, sáng tạo, khai
thác vốn hiểu biết của trẻ. Quan tâm đến hệ thống câu hỏi có hai dạng câu hỏi
chính, câu hỏi đóng, và câu hỏi mở để kích thích tư duy của trẻ.
+ Hướng dẫn, khuyến khích, gợi mở, hỗ trợ và tạo cơ hội
+ Quan sát để đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết, tìm tòi, khám phá qua
những câu hỏi thắc mắc của trẻ.
+ Trẻ tích cực, chủ động tham gia hoạt động, làm việc theo cặp, theo
nhóm trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ trình bày ý kiến
+ Phương pháp, hình thức tổ chức, đồ dùng sử dụng phù hợp, đúng lúc,
đúng chỗ để kích thích sự tìm tòi, khàm phá của trẻ
+ Các câu hỏi tạo ra một thách thức về trí tuệ, tìm kiếm hiểu biết và tạo hứng
thú cho trẻ, đặt không nhiều câu hỏi nhưng câu hỏi phải khiến trẻ suy nghĩ, không
hỏi tràn lan, dành thời gian để trẻ suy nghĩ trả lời., không nên vội đánh giá, hãy
động viên khuyến khích để nhận được câu trả lời tốt hơn từ trẻ. Khuyến khích trẻ
đặt câu hỏi, trân trọng và trả lời câu hỏi của trẻ.
Ví dụ một số câu hỏi mở: - Con nghĩ thế nào?
- Làm sao con biết?
7
- Tại sao con lại nghĩ như vậy?
- Nếu thế thì sao?... Nếu không thì sao?, Theo con thì điều gì/cái gì sẽ sảy
ra tiếp theo…
+ Giúp các Bé tự tin trong hoạt động nhằm khuyến khích sự chuyên cần
tích cực, chủ động sáng tạo, và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng tự sáng tạo
của các Bé.
+ Chỉ đạo giáo viên lên kế hoạch và xác định rõ việc tổ chức hoạt động
dục lấy trẻ làm trung tâm” Một cách linh hoạt kích thích khả năng sánh tạo và
ham hiểu biết, khả năng tư duy của trẻ, Cần tổ chức cho trẻ có một môi trường
hoạt động lành mạnh, kích thích sự hứng thú mong muốn được đến trường hoạt
động cùng cô và bạn, giáo viên chủ nhiệm cần chuẩn bị chu đáo việc tổ chức
hoạt động lấy trẻ làm trung tâm cho một chủ đề cụ thể.
8
Với cơ sở vật chất trang thiết bị đồ dùng đồ chơi phục vụ cho từng chủ đề
đã đáp ứng được phần nào cho các hoạt động của trẻ. Bên cạnh đó môi trường
thiên nhiên, cảnh quan sư phạm cũng từng bước được nâng lên cùng với các
hoạt động được giáo viên hướng dẫn một cách linh hoạt sáng tạo mềm dẻo;
Từng nhóm lớp đã có phòng học riêng sạch sẽ, có các tủ đựng đồ dùng,
giá góc để đồ chơi có bàn ghế đầy đủ phục vụ cho hoạt động dạy và học của cô
và trẻ, có các đồ chơi phục vụ cho các nhóm chơi, có góc thiên nhiên ngoài trời,
lớp được trang trí đúng theo chủ đề, chủ điểm, góp phần kích thích sự tư duy
sáng tạo óc tò mò ham hiểu biết của trẻ về các chủ đề khi được hoạt động.
Bên cạnh đó các ban ngành đoàn thể địa phương và các bậc cha mẹ đã thống
nhất có sự ủng hộ nhiệt tình trong công tác chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ, từ
đó đã tạo điều kiện cho nhà trường hoạt động tốt.
Qua quá trình tạo môi trường hoạt động, tôi đã thử nghiệm ở các lớp mẫu
giáo nhỡ của Cô: Phạm Thị Thóa, Thao Thị Xai, Hà Thị Thới, Lò Thị Hường,
Thao Thị Ly Sau khi lên kế hoạch tiến hành chỉ đạo hướng dẫn tôi đã đến các
lớp mẫu giáo nhỡ để quan sát quá trình nhận thức, và kỹ năng hoạt động của trẻ
thông qua quá trình tổ chức hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại 5 lớp
mẫu giáo nhỡ với 87 học sinh số lần khảo sát chia làm lần.
Các căn cứ để xây dựng kế hoạch: Trước tiên hướng dẫn cho Giáo viên
sưu tầm một số tài liệu, và tiệu chính là nội dung chương trình giáo dục mầm
non các độ tuổi, tài liệu bồi về chuyên đề xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ
thích làm việc theo cặp, theo nhóm. Ngoài ra giáo viên còn phải tìm hiểu thêm
tập quán sinh hoạt của trẻ cùng gia đình tại cộng đồng để lựa chọn các nội dung
có ý nghĩa cho đời sống thực của trẻ Ví dụ: Trẻ vùng núi cần biết cách đi an
toàn trên đường đồi, dốc núi, phân biệt tiếng động cơ, tiếng còi của các loại
phương tiện giao thông để tránh đường…
- Kích thích sự hứng thú nhu cầu của trẻ: các nội dung khi trẻ nói chuyện
với nhau tập trung vào vấn đề gì, sự kiện hoặc đối tượng nào…để biết được mối
quan tâm của trẻ.
Động viên sự tham gia chia sẻ của cha mẹ trẻ: Cha mẹ có thể hỗ trợ, tìm
kiếm nguồn thông tin để phục vụ chủ đề
Hướng dẫn giáo viên tìm hiểu thiết kế theo một số lĩnh vực để tổ chức hoạt
động cho trẻ:
Ví dụ: Như lĩnh vực tình cảm kỹ năng xã hội:
Phát triển sự tự tin, tự trọng, và cảm giác an toàn, chăm sóc cho bản thân
và sự an toàn của mình, phát triển sự tự lập.
Ví dụ: Mặc quần áo, vệ sinh cá nhân, kiên trì trong công việc. Hình thành
quan hệ tích cực với bạn bè và người lớn, nhận biết các ngày hội ngày lễ là
những sự kiện quan trọng trong đời sống. Phát triển thái độ tích cực đối với văn
hoá tôn giáo tín ngưỡng, ngôn ngữ và giới của người khác. Chăm sóc môi
trường con người trong cộng đồng
- Trong lĩnh vực ngôn ngữ giao tiếp: Có sự hứng thú với ngôn ngữ tạo ra
các câu chuyện, lắng nghe bạ và người lớn. Biết nghe một cách thích thú hưởng
ứng câu chuyện, bài hát, thơ, nhịp điệu, chú ý đến thông tin và sự hướng dẫn của
người lớn, diến đạt các nhu cầu ý nghĩ, tình cảm với sự tăng lên bằng lời nói và
ngôn ngữ không lời Ví dụ: Mô tả, giải thích, dự đoán, đặt câu hỏi và phát triển
các ý tưởng. Sử dụng sách để tìm thông tin thú vị
- Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ: Tìm hiểu và sử dụng màu khác nhau
như tô màu, vẽ, in, nặn với các chất liệu khác nhau. Biểu đạt ý nghĩ cảm xúc
trong các tranh vẽ, tô màu, nặn,sử dụng ngôn ngữ bằng lời, không lời trong khi
đóng vai, nghe và đáp lại âm thanh, bài thơ, bài hát và âm nhạc khác nhau…
nghiệm và kĩ năng trẻ lĩnh hội được một cách bền vững để lại ấn tượng khó phai
mờ trong trẻ và cũng chính tổ chức hoạt động phong phú đã giúp trẻ chủ động
,tích cực trong việc nêu ý tưởng và hoạt động trải nghiệm ,biết chia sẻ, trao
đổi ,hợp tác trong hoạt động, qua đó phát triển các mặt: xúc cảm, tình cảm, giao
tiếp xã hội, ngôn ngữ …
Phụ huynh học sinh rất vui mừng được hỗ trợ tìm kiếm thông tin hỗ trợ
cho công tác tổ chức hoạt động của cô và trẻ …qua đó tăng cường mối quan hệ
kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ
Kết quả cụ thể trong đợt khảo sát lần hai như sau:
Khảo sát
số trẻ/tỷ lệ
phát triển nhận thức
kĩ năng hoạt động
Đạt
Chưa đạt
Đạt
Chưa đạt
87
83
4
84
3
Tỷ lệ %
95.4
4.6
96.6
3.4