SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MÔI TRƯỜNG
GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG
TRƯỜNG MẦM NON NGA GIÁP

Người thực hiện: Mai Thị Mỵ
Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Giáp
SKKN lĩnh vực: Quản lý

THANH HÓA, NĂM 2018

1


MỤC LỤC
Tên đề mục
Trang
1. Mở đầu
1
1.1. Lý do chọn đề tài
1
1.2. Mục đích nghiên cứu
1
1.3.Đối tượng nghiên cứu
2

15
tham gia hội thi các cấp.
Giải pháp 6: Phối kết hợp với Phụ hunh và cộng đồng trong
17
công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
19
giáo dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
3. Kết luận, kiến nghị
20
3.1.Kết luận
20
3.2. Kiến nghị
20
Tài liệu tham khảo

2


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết: Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là việc các nhà giáo
dục không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách thụ động mà các nhà
giáo dục tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo,
tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm. Để đạt được điều
này, các nhà giáo dục (giáo viên) cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả
năng, thế mạnh của từng trẻ trong lớp, đánh giá đúng và tôn trọng trẻ. Trên cơ sở
đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân
trẻ. Để giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thực hiện một cách tốt nhất và có
hiệu quả nhất thì xây dựng môi trường giáo dục (MTGD) trong các trường mầm

2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Theo dự án tăng cường khả năng sẵn sàng cho trẻ đi học mô đun 1(MN1D), (MN2 TK) dành cho giáo viên và mô đun (QL1 TK) dành cho cán bộ quản
lý về Xây dựng trường MN lấy trẻ làm trung tâm trong đó có nội dung về thiết
kế, xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non có nêu rõ: “Việc xây
dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp ứng yêu cầu chuyên đề
xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là thực sự cần thiết và rất quan
trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng
dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó,
nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện.” [2].
Để nâng cao chất lượng xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm
nói chung và nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nói
riêng, trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non ban hành kèm theo
thông tư 28/2016/TT-BGD ra ngày 30/12/2016 của Bộ giáo dục đào tạo. Nội
dung xây dựng và tổ chức môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động cho từng độ
tuổi bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội:
+ Đối với môi trường vật chất có: Môi trường cho trẻ hoạt động trong lớp
yêu cầu có các đồ dùng, đồ chơi đa dạng có màu sắc sặc sỡ, hình dạng phong
phú, hấp dẫn, Sắp xếp, bố trí đồ vật, đồ chơi an toàn, hợp lý, đảm bảo thẩm mỹ
và đáp ứng mục đích giáo dục, Có khu vực để bố trí chỗ ăn, chỗ ngủ cho trẻ đảm
bảo yêu cầu quy định. Các khu vực hoạt động bố trí phù hợp, linh hoạt có tính
mở, tạo điều kiện dễ dàng cho trẻ tự lựa chọn và sử dụng đồ vật, đồ chơi, tham
2


gia vào hoạt động, đồng thời thuận lợi cho sự quan sát của giáo viên. Các khu
vực hoạt động của trẻ cần yên tĩnh bố trí xa các khu vực ồn ào. Tên các khu vực
hoạt động đơn giản, phù hợp với chủ đề và tạo môi trường làm quen với chữ
viết; Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời, gồm có Sân chơi và sắp xếp thiết
bị chơi ngoài trời. Khu chơi với cát, đá, sỏi, nước. Bồn hoa, cây cảnh, nơi trồng
cây và khu vực nuôi các con vật.

và là chuyên đề trọng tâm trong năm học 2017 – 2018 đối với bậc học mầm non
cả nước nói chung và trường mầm non Nga Giáp nói riêng.
2.2. Thực trạng của công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
* Những thuận lợi:
- Đối với nhà trường:
+ Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của tổ mầm non
phòng giáo dục và đào tạo. về chuyên môn, thường xuyên trao đổi thông tin 2 chiều
qua hộp thư điện tử về nhiệm vụ giáo dục mầm non nói chung và nội dung xây
3


dựng môi trường cho trẻ hoạt động theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nói riêng.
+ Được Đảng ủy - UBND, các ban ngành đoàn thể xã, hội cha mẹ học sinh
rất quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường.
+ Là trường chuẩn Quốc gia mức độ I năm 2012, đạt kiểm định chất lượng
giáo dục cấp độ 3 vào tháng 4 năm 2015 nên cơ sở vật chất tương đối đầy đủ
phục vụ cho quá trình chăm sóc – nuôi dưỡng - giáo dục trẻ.
+ Trường có khuôn viên thoáng mát, sạch sẽ có hệ thống đồ chơi ngoài trời
đảm bảo theo quy định.
- Đối với giáo viên: Đội ngũ giáo viên trẻ, luôn nhiệt tình trong công việc,
hết lòng yêu thương trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chăm sóc
giáo dục trẻ, xây dựng môi trường, làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo; 100% cán bộ,
giáo viên, nhân viên trong nhà trường đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn 85%.
- Đối với phụ huynh: Luôn quan tâm đến con em trong trường và tin tưởng
ủng hộ mọi hoạt động của nhà trường.
- Đối với trẻ: Tỷ lệ trẻ ra lớp đông, trẻ ngoan, thông minh, nhanh nhẹn.
* Những khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi, nhà trường cũng còn gặp một số khó khăn như:
- Do điều kiện cơ sở vật chất nhà trường xây dựng từ năm 2006 nên một số


XD các mối quan
hệ, MT xã hội
trong nhà trường
(20 điểm)

19

18

17.5

17

18.5

Kết quả
Tổng
Xếp
điểm
loại
đạt

90

Tốt

- Khảo sát Giáo viên:
Nắm vững lý thuyết
XDMTGD lấy trẻ

TB

Y

T

K

TB

Y

T

K

TB

Y

T

K

TB

Y

T


0

4

5

3

0

3

4

4

1

Tỉ lệ
%

25

33.3

33,3

8.4

25


Độ tuổi

13-24 Tháng
25-36 Tháng
3 - 4 Tuổi
4 - 5 Tuổi
5 – 6 Tuổi
Tổng số
Tỉ lệ %

Tổng
số
trẻ

15
30
56
66
100
267

Trẻ có kỹ năng hiểu
biết, tự tin giao tiếp
tình cảm , ứng xử
Đạt

Chưa đạt

12


3
5
7
6
9
37
13.8

Trẻ tích cực hoạt
động, sáng tạo
trải nghiệm,
khám phá trong
MT giáo dục
Đạt
Chưa đạt

Trẻ luôn khẳng
định bản thân, có
kiến thức và phát
triển kỹ năng
hoạt động.
Đạt
Chưa đạt

Đạt

Chưa đạt

11


4
5
7
8
9
33
12.4

5
7
8
9
10
39
14.6

Kết quả chung

Qua các bảng khảo sát cho thấy kết quả chung của nhà trường tuy đạt điểm
ở mức độ tốt nhưng nằm ở số điểm chớm đầu mức tốt; Chất lượng đội ngũ giáo
viên ở mức trung bình cao, thậm chí còn có đồng chí còn ở mức độ yếu; chất
lượng trên trẻ vì qua thời gian nghỉ hè, các cháu đã phần nào quên các kiến thức
về tất cả các lĩnh vực cũng như sự giao tiếp, hợp tác với bạn bè nên tỉ lệ trẻ chưa
đạt còn cao.
2. 3. Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề:
Với thực trạng trên để nâng cao chất lượng xây dựng và sử dụng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, Tôi đã nghiên cứu tìm tòi sáng tạo và áp
dụng các biện pháp mới nhằm nâng cao chất lượng chung của nhà trường, của
giáo viên và trẻ trong xây dựng và sử dụng môi trường trong năm học như sau:

+ Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm gồm những nội dung gì?
+ Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm có tác dụng như thế nào đối với
sự phát triển của trẻ Mầm non?
+ Đ/c hãy thiết kế xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của
nhóm lớp mình...
- Bên cạnh thảo luận, ôn luyện về kiến thức chúng tôi đã phân công các
nhóm thực hành xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm bên trong
lớp học về tận dụng nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, nguyên liệu phế thải
để giáo viên và trẻ làm đồ dùng đồ chơi, bố trí sắp xếp các khu vực chơi trong
các nhóm lớp mình phụ trách. Hoặc tổ chức một hoạt động cho trẻ được hoạt
động, giao tiếp, chia sẻ, hợp tác và được thể hiện mình trong môi trường giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm.
- Nhận thức đúng sẽ giúp cho hành động đúng. Để thực hiện biện pháp này,
ban giám hiệu nhà trường đã tích cực:
+ Đăng lý mua tài liệu với Phòng GD&ĐT, sưu tầm tìm tài liệu, sách báo,
tập san…viết về nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
cho toàn trường học tập nghiên cứu.
+ Mở video hình ảnh thăm quan thực tế xây dựng môi trường giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm trường Mầm non Nam Ngạn, trường mầm non Hoa Mai do Sở
GD&ĐT tổ chức lớp chuyên đề đến thăm quan học hỏi; Truy cập những tranh
ảnh, đồ dùng… trên mạng, Itenet, đĩa chiếu cho chị em xem về quy trình,
nguyên tắc, thiết kế (cách sắp xếp bố trí môi trường giáo dục và cách làm từ
những nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương…để cho sự sắp xếp phù hợp với
từng góc chơi, từng chủ đề).
+ Mở hội thảo chuyên đề cho cán bộ giáo viên cùng tham gia hưởng ứng
thảo luận về nội dung thực hiện.
- Xây dựng tổ chức các giờ dạy mẫu và cách sắp xếp bố trí của các lớp.
Đặc biệt là hai lớp điểm thay đổi vị trí, thay đổi theo chủ đề, đồ dùng đồ chơi
phải phù hợp với chủ đề, giúp trẻ dễ lấy và hoạt động thoải mái…nhằm phát
triển tư duy của trẻ.

lớp) và giữa trẻ với cô, trẻ với gia đình, trẻ với môi trường xung quanh… giúp
họ hiểu được tầm quan trọng, vai trò và thái độ hành vi của mình đối với việc
đánh giá thực trạng xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non.
* Kết quả: Từ kết quả của phiếu tự khảo sát Ban giám hiệu và giáo viên
thấy được những điểm đạt được và chưa đạt, từ đó đưa ra kế hoạch cụ thể để xây
dựng, bổ sung hoàn thiện môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả
và được Phòng GD&ĐT đánh trong lần kiểm tra kết quả “Xây dựng và tổ chức
MTGD lấy trẻ làm trung tâm” đạt 96.5 điểm.
(Phiếu khảo sát tự đánh giá thực trạng các tiêu chí “Xây dựng và tổ chức
MTGD lấy trẻ làm trung tâm” của nhà trường và kết quả phòng GD&ĐT kiểm
tra đánh giá xem tại phần phụ lục 1).
2.3.3.Giải pháp 3: Công tác tham mưu với địa phương để đầu tư xây
dựng, tu sửa Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ xây dựng môi trường giáo
dục lấy trẻ làm trung tâm:
- Vào đầu năm học ban giám hiệu đã tiến hành khảo khát nắm tình tình cơ
sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường. Sau khi nắm rõ thực trạng, Tôi đã lập
tờ trình đề nghị UBND Xã xây dựng, tu sửa cơ sở vật chất như: Xây cổng, tường
rào, xây bồn hoa, bể nước, trát lại và lăn sơn tường các phòng học, phòng chức
năng. Đi kèm cùng với Tờ trình là dự toán tất cả các hạng mục, các thiết bị cần
thay thế để đảm bảo cho các cháu bước vào năm học mới được an toàn.
Bên cạnh đó, Thực hiện phương châm “Mưa dầm thấm lâu” nên các cuộc
hội nghị Đảng ủy mở rộng thường kỳ, cuộc họp Hội đồng nhân dân xã, và các
hội nghị khác tôi đều tham gia phát biểu. Một mặt là báo cáo về kết quả hoạt
động của nhà trường mặt khác kiến nghị để Địa phương quan tâm đầu tư xây
dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường. Từ sự tham mưu tích cực của
tôi, Tháng 7/ 2017 địa phương đã thành lập đoàn khảo sát thực tế tại trường, mời
Ban đại diện Phụ huynh và Ban giám hiệu trường cùng tham gia. Đi cùng đoàn
khảo sát bản thân Tôi đã trực tiếp giới thiệu, phân tích, chỉ ra các hạng mục, các
vị trí, các thiết bị đã hư hỏng, không hợp lý một cách có khoa học.
Ví dụ: Khi khảo sát đến khu vực cổng, tường rào, tôi giải trình: Cổng và hàng

đua là các nội dung về xây dựng môi trường xã hội thân thiện, an toàn, cởi mở
gắn với tiêu chí xếp loại thi đua để giáo viên nêu cao tinh thần trách nhiệm động
viên trẻ cùng cô thực hiện tốt các phong trào. Các nội dung này được in thành
các câu khẩu hiệu và được trang trí bằng các hình ảnh ngộ nghĩnh phù hợp với
nội dung và gắn ở các vị trí quan sát.
Ví dụ: Các nội dung: “Bé vui đến trường, cô vui đón bé”; “Cô mẫu mực,
Bé chăm ngoan”; “Ngôi trường là nhà, cô giáo là mẹ, các cháu là con”; “Nói lời
hay, làm việc tốt”; “Bé vui khoẻ-Cô hạnh phúc”; “Trường mầm non-Ngôi nhà
ấm áp của bé”; “ Chúng mình hãy lắng nghe và chia sẻ”; “Kết nối vòng tay yêu
thương”.
Nhờ những phát động như trên, dần dần những hành vi chưa gương mẫu
của cán bộ, giáo viên, nhân viên đã chấm dứt, hành vi lời nói của giáo viên với
giáo viên, giáo viên với trẻ nhẹ nhàng thân thiện hơn, cô không nói to trong giờ
nghỉ của trẻ, không đi xe trong sân trường, ăn mặc lịch sự kín đáo, khi giao tiếp,
trao đổi, trò chuyện với phụ huynh, với trẻ, với mọi người xung quanh đúng
phong cách nhà giáo.
Đối với các cháu trong giờ học cũng như trong giờ chơi, tôi chỉ đạo giáo
viên tổ chức thực hiện đảm bảo được môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng,
ấm cúng, cởi mở tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ được giao tiếp với nhau, tôn trọng
8


trẻ. Trong giờ đón trả trẻ giáo viên gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh phải thể hiện
tình cảm thân thiện, cởi mở và mẫu mực. Quan hệ giữa cô và trẻ thể hiện tình
thương yêu, tôn trọng, tin tưởng, đối xử công bằng với trẻ. Quan hệ giữa trẻ với
trẻ thể hiện sự hợp tác, thân thiện, cô giáo đưa các cháu đi dần vào nề nếp, thói
quen như: có tinh thần tập thể, đoàn kết, biết thương yêu, nhường nhịn lẫn nhau,
trong cách xưng hô giao tiếp phải luôn xưng tôi với bạn, nếu bạn ngã biết đến
giúp đỡ bạn, nâng bạn đứng dậy…
Ngoài ra tôi chỉ đạo giáo viên tổ chức một ngày ở trường của trẻ, cô giáo

- Các đồ dùng cá nhân của mỗi trẻ phải 1 ký hiệu riêng cho tất cả các đồ
dùng của mình, để cho trẻ dễ sử dụng, không bị nhầm lẫn như: Ca, cốc, khăn
mặt, gối, nhíp đánh răng, bảng bé ngoan, ghế ngồi... Qua đó cũng là một trong
các hình thức để cung cấp kiến thức, kỹ năng và phát triển các lĩnh vực giáo dục
cho trẻ.
- Trong lớp học tôi chỉ đạo giáo viên đã thiết kế, xây dựng các khu vực chơi
khác nhau:
9


+ Độ tuổi nhà trẻ 18-24 tháng gồm các khu vực: Khu vực vận động; khu
vực hoạt động với đồ vật, đồ chơi; khu vực cho trẻ chơi với truyện tranh, bút sáp
và giấy; khu vực cho trẻ nghỉ ngơi, thư giãn.
+ Độ tuổi nhà trẻ 25-36 tháng gồm các khu vực: Khu vực vận động; khu
vực hoạt động với đồ vật, đồ chơi; khu vực cho trẻ chơi với truyện tranh, bút sáp
và giấy; khu vực cho trẻ nghỉ ngơi, thư giãn; Khu vực chơi thao tác vai, chơi với
đất nặn, bút vẽ.
+ Với độ tuổi mẫu giáo chỉ đạo giáo viên thiết kế gồm 6 khu vực chơi
chính: (hay còn gọi góc chơi) như: Khu vực âm nhạc, Khu vực chơi xây dựnglắp ghép, khu vực chơi đóng vai, khu vực thư viện (sách, truyện), khu vực tạo
hình, khu vực khám phá khoa học được bố trí, sắp xếp theo nguyên tắc những
hoạt động tương đồng bố trí gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động) có học
liệu và đồ dùng đồ chơi đặc trưng cho từng góc và được trẻ cùng cô bày biện
hấp dẫn, sắp xếp thuận lợi, mang tính mở, tạo cơ hội cho trẻ hoạt động theo khả
năng, hứng thú, sở thích của trẻ và được thay đổi theo từng chủ đề.
Ví dụ: Thiết kế xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục trong lớp mẫu
giáo 5 tuổi A1 với chủ đề “Thế giới động vật”. Giáo viên thiết kế và tổ chức cho
trẻ hoạt động như sau:
- Với mảng chính của chủ đề thế giới động vật giáo viên đã cùng trẻ thiết
kế một bức tranh từ những miếng xốp và nguyên vật liệu phế thải như chiếu, vỏ
lạc, mùn cưa, vỏ cây khô... phía dưới đã được chuẩn bị rất nhiều những con vật

Gạch, hàng rào, cây, vật liệu xây nhà... Khi trẻ chơi trẻ biết thể hiện được mối liên
hệ chặt chẽ với nhau, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau tạo nên một công trình chung.
Đồ chơi là những con vật, cây hoa, hàng rào, ngôi nhà, giáo viên làm rời cho trẻ
dễ di chuyển vị trí theo ý muốn của trẻ. Khi chơi trẻ tự lắp ráp, tạo thành cây hoa,
hàng rào, con vật... tạo thành công trình theo sự sáng tạo của mình. Cô thể sử
dụng tên của góc, biểu tượng của góc để đàm thoại với trẻ về những hoạt động
có thể thực hiện được ở góc. Có sơ đồ mạng về công việc của trẻ, để khi trẻ chơi
trẻ tự tìm, lấy đúng ký hiệu và phần việc của mình để thực hiện. Sau khi phân
công công việc và trải nghiệm thực hiện thao tác ở góc mở xong trẻ được thực
hành xây dựng khu trang trại chăn nuôi.
- Khu vực chơi đóng vai, với các trò chơi bán hàng; nấu ăn.
+ Với trò chơi bán hàng giáo viên đã thiết kế sắp xếp khu chợ “chợ quê”
thu nhỏ. Ở đây trẻ sẽ được giao tiếp, mua bán những sản phẩm đặc trưng của địa
phương Nga Giáp mình như: Bún, bánh cuốn, bánh chưng, bánh đúc… đó là
những sản phẩm được làm ra từ nghề truyền thống bún bánh từ xa xưa ông bà
truyền lại. Ngoài ra còn có những sản phẩm lúa, ngô, khoai, sắn, lạc, rau, củ, quả
làm ra từ nghề nông nghiệp, các mặt hàng thực phẩm tôm, cua, cá, ngao... được
bày, sắp xếp gọn gàng khoa học, mỗi mặt hàng đều có biển tên. Ở đây trẻ được
giao tiếp, chia sẻ ý kiến, giúp đỡ lẫn nhau trong quá trình bán hàng, mua hàng.
Ví dụ: Trong quá trình chơi trẻ đóng vai người bán hàng phải niền nở chào
mời khách, nói giá cả các mặt hàng, biết đưa hàng cho khách và lấy tiền bằng 2
tay, biết cảm ơn khách hàng…. Người mua hàng phải biết chọn lựa hàng, hỏi
giá, trả giá, biết lấy đúng mặt hàng, trả tiền và nhận hàng bằng 2 tay như:
. Bác ơi bác mua hàng giúp tôi đi, Bác mua gì nào?
. Bác bán cho tôi bó rau, Bao nhiêu tiền 1 bó?
. Vâng, 2 nghìn 1 bó ạ, Rau của tôi tươi ngon lắm…
. Tôi trả tiền cho bác này.
. Trẻ nhận bằng 2 tay nà nói. Vâng tôi xin, tôi cảm ơn Bác,
lần sau Bác lại nhớ đến mua hàng cho tôi nhé....
+ Ở trò chơi nấu ăn: Các giá kệ cũng sắp xếp ngăn nắp, có dán tên từng

Kệ giá góc được giáo viên bố trí đa dạng các phương tiện, vật liệu đồ
dùng phục vụ cho hoạt động như: Vải vụn, vật liệu thiên nhiên như lá cây, lá
ngô, cói, vỏ hến, rơm, len, tranh ảnh, đất nặn…. Mỗi ngăn giá là một đồ dùng,
vật liệu có dán tên một cách khoa học. Tùy thuộc vào đề tài học trẻ tự lựa chọn
các phương tiện, thực hiện sáng tạo trong các hoạt động. Đặc biệt là những sản
phẩm đẹp do trẻ tự làm ra như các bức tranh, sản phẩm nặn, xé dán…có ghi tên
trẻ và ký hiệu riêng của trẻ ở phía góc trên của sản phẩm. Có các tranh ảnh, họa
báo, giấy màu, lá cây khô, bẹ ngô, cói, đay, len sợi, bông…để trẻ tự làm đồ chơi
theo ý tưởng riêng của trẻ, cô và trẻ cùng làm chung một sản phẩm hoàn
chỉnh…trong những lúc đón và trả trẻ giáo viên giới thiệu cho phụ huynh quan
sát, nhìn thấy tên, sản phẩm của con mình được nêu gương trên góc, phụ huynh
rất phấn khởi, động viên con tiếp tục ngoan hơn, học giỏi hơn.
Trong quá trình trẻ chơi mà học, học bằng chơi, cô luôn tạo không khí giao
tiếp tích cực, vui tươi, mối quan hệ gần gũi, yêu thương, đối xử công bằng với
mọi trẻ các góc chơi mà trẻ yêu thích, luôn phiên thay đổi góc chơi cho trẻ khi
trẻ muốn nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích của trẻ.
* Kết quả: 9/9 = 100% nhóm, lớp đã biết lựa chọn nội dung, hình thức
trang trí, xây dựng môi trường giáo dục vật chất trong lớp theo hướng mở, sắp
xếp đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nội dung của từng chủ đề, với khả năng nhận
thức của trẻ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.
(Ảnh minh họa xây dựng và tổ chức môi trường hoạt động lấy trẻ làm
trung tâm trong nhóm lớp xem phụ lục 2a)
* Xây dựng và sử dụng môi trường hoạt động lấy trẻ làm trung tâm bên
ngoài lớp học:
Hiểu được đặc điểm nhận thức của trẻ là học phải gắn liền với trực quan
hình tượng nên ở các cột tường, mảng tường, hiên chơi, gốc cây, đường đi chúng
tôi đều trang trí các chữ số, chữ cái, con vật.... các mảng tường đều trang trí hình
ảnh có nội dung về các chuyên đề trọng tâm như: Giáo dục bảo vệ môi trường,
vệ sinh, An toàn giao thông, chuyên đề vận động, chuyên đề biển hải đảo, các
trò chơi dân gian.... để trẻ được quan sát, học tập từ đó khắc sâu thêm kiến thức.

gắn các tên cây, tên hoa để trẻ được làm quen với môi trường chữ viết. Ở đây
các bé được thoải mái ngắm nhìn, khám phá, được tự tay tưới, chăm sóc, bắt
sâu, lau lá cho cây ở khu cây cảnh, khu hoa, khu cây thuốc nam, chăm sóc vườn
rau của bé. Đặc biệt đường đi trong các khu vực được đặt bằng các miếng ghép
giả thân gỗ 1 cách sáng tạo, các miếng ghép được viết bằng chữ cái để trẻ học
hoặc chữ số để trẻ vừa bước đi tưới rau, vừa tập đếm. Các miếng ghép này rất
thuận tiện ở chỗ khi muốn mở rộng hoặc thu hẹp khu vực trồng cây, rau thì sẽ di
chuyển và xếp theo ý chứ không đổ cố định.
- Khu chơi với cát, đá, sỏi, nước: Ngoài việc được vui chơi trong một bầu
không khí giao tiếp tích cực, học tập, được khám phá môi trường gần gũi yêu
thương, trẻ còn được chơi trong khu vực phát triển cảm giác giác quan:
Ví dụ: Từ các lốp xe chúng tôi đã sơn, trang trí các hình ảnh ngộ ngĩnh và
thiết kế làm bể đựng cát, sỏi, đá, nước để trẻ được chơi in cát thành các con vật
ngộ nghĩnh, chơi đong đo nước, guồng nước, thí nghiệm xem vật chìm hoặc nổi;
xếp đá, sỏi thành các con vật; chơi câu cá.....
- Khu vườn cổ tích: Được bố trí bên cạnh khu vườn thiên nhiên, đường vào
khu vườn được lát bằng các miếng ghép có gắn sỏi phía mặt trên tạo thành bông
hoa, bàn chân, chữ cái, chữ số, các con vật ngộ nghĩnh để trẻ vừa đi vừa gọi tên
13


con vật, đồ vật, chữ số, chữ cái. Bên dưới cầu là một dòng suối nhỏ có xếp sỏi
thành sóng nước, lòng suối có các con vật cò, rùa, cua, hoa sen, hoa súng, cây
khoai nước, rong rêu.... để trẻ vừa được ngắm nhìn vừa được khám phá. Toàn
cảnh vườn với các câu chuyện gần gũi với trẻ như: Chuyện tấm Cám, Chuyện
Thánh Gióng, dê đen dê trắng, nàng bạch tuyết và bảy chú lùn, sự tích trầu cau,
chú gà chú vịt… Đặc biệt trong khu vườn cổ tích có chuyện Từ thức gặp Tiên
bên vườn hoa mẫu đơn, và thiết kế khu đảo có núi và bãi dưa hấu trong chuyện
Sự tích dưa hấu của quê hương Nga Sơn …..
- Khu vực sân khấu ngoài trời: Nhà trường đã làm tốt công tác xã hội hóa

luôn được tôn trọng, khẳng định bản thân, được khuyến khích tham gia hợp tác,
giao tiếp, được bán, bê đồ ăn và mời chào khách… để cùng phát triển môi
trường xã hội một cách lành mạnh.
- Khu sân chơi giao thông: Được trang bị đầy đủ các đồ dùng, dụng cụ
trang phục chơi như biển báo, cột đèn, bục đứng, mũ, còi, gậy.... Giáo viên các
lớp thường xuyên tổ chức cho trẻ chơi, trẻ được làm quen với các phương tiện
14


và được thực hành trên sân. Từ đó trẻ hiểu được luật khi giao thông.
Ví dụ: Đi bên phải đường; phải dừng lại khi báo đèn đỏ, hoặc phải đi theo
hiệu lệnh của chú cảnh sát giao thông; khi đi bộ sang đường phải có người lớn
dắt và đi trên phần đường có vạch kẻ ngang dành cho người đi bộ; phải trẻ biết
khi ngồi trên xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm. ….
* Ngoài các nội dung cho trẻ được khám phá trong và ngoài nhóm, lớp, nhà
trường, các lớp mẫu giáo đã xây dựng kế hoạch thời gian cụ thể tổ chức cho trẻ đi
dạo, đi thăm cánh đồng lúa, ngô, khoai, Đài tưởng niệm liệt sĩ, hội các làng văn
hóa trong xã, các công trình, làng nghề bún bánh, con mương, kênh rạch…để cho
trẻ được làm quen, tiếp xúc với môi trường bên ngoài nhà trường. Qua đó để trẻ
nhận biết, phân biệt, khám phá mọi sự vật, hiện tượng ở xung quanh trẻ, nhằm
kích thích sự tò mò, ham hiểu biết và phát triển trí thông minh, ngôn ngữ mạch
lạc, mở rộng vốn từ, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước cho trẻ.
(Ảnh minh họa xây dựng và tổ chức môi trường hoạt động lấy trẻ làm
trung tâm bên ngoài nhóm lớp xem phụ lục 2b)
2.3.5.Giải pháp 5: Tổ chức tốt hội thi Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung
tâm” cấp trường và chuẩn bị tốt các điều kiện tham gia hội thi các cấp:
Theo lộ trình kế hoạch thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non
lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” giai đoạn 2016-2020 của nhà
trường, năm học 2017-2018 một trong những nhiệm vụ quan trọng được thể hiện
trong kế hoạch đó là: “Nhà trường chỉ đạo tổ chức thi trực tiếp tại các nhóm,

nhiệm, xác định lịch trình thời gian cho từng công việc, sắp đặt nguồn lực và
điều phối các hoạt động có hiệu quả, xác định các bước để chuẩn bị lên kế hoạch
công việc như sau:
. Xác định các việc làm cần thiết; xác định sản phẩm của mỗi việc làm.
. Ước tính thời gian cần thiết để thực hiện mỗi việc làm.
. Ước tính giá thành cho mỗi việc làm.
. Xác định ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho mỗi việc làm.
. Tổ chức giám sát việc thực hiện.
(Kế hoạch thực hiện tổ chức hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” cấp trường . Xem phụ lục 3).
+ Nhà trường triển khai kế hoạch đến toàn thể cán bộ giáo viên được bàn
bạc, thảo luận, thống nhất và đưa vào thực hiện. Hội thi được tổ chức với 4 nội
dung thi cụ thể: Xây dựng môi trường bên ngoài lớp học; xây dựng môi trường
bên trong lớp học; xây dựng môi trường xã hội và khai thác, sử dụng môi
trường. Để hội thi đạt hiệu quả, Ban giám hiệu chúng tôi hướng cho giáo viên
hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của công tác chuẩn bị về môi trường vật chất và
môi trường xã hội. Cần tạo cho trẻ tâm thế, thích thú tham gia vào các hoạt động
một cách tích cực, thoải mái, mạnh dạn, tự tin. Sau khi thống nhất trong hội
đồng, nhà trường báo cáo kế hoạch tổ chức hội thi với Phòng GD&ĐT, và chính
quyền địa phương
+ Từ mục đích yêu cầu, nội dung của cuộc thi, giáo viên các nhóm lớp đã
khéo léo, tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh của nhóm lớp mình hỗ trợ
cùng chuẩn bị thu lượm nguyên vật liệu để cô và trẻ làm đồ dùng đồ chơi, hỗ trợ
kinh phí, hỗ trợ ngày công đến trường cùng cô giáo cắt, khoan lốp xe, sơn sửa
đồ dùng dụng cụ trong và ngoài nhóm lớp, đóng các giá treo cho trẻ chơi bán
hàng, chuẩn bị dụng cụ, đạo cụ....
+ Trước khi tổ chức hội thi 2 ngày, tôi gửi giấy mời Phòng GD&ĐT, Chính
quyền, các ban ngành đoàn thể và Ban chấp hành hội phụ huynh toàn trường và
các nhóm lớp. Bên cạnh đó thông báo rộng rãi trên loa truyền thanh xã để phụ
huynh và nhân dân biết được thời gian tổ chức.

môi trường từ kẻ, vẽ, cải tạo các khu vui chơi, các vườn trường chúng tôi đều
tham gia và chỉ đạo cán bộ, giáo viên, nhân viên và vận động phụ huynh cùng
làm và cố gắng hoàn thành mọi công việc đã đặt ra theo kế hoạch.
* Kết quả:
- Nhờ chuẩn bị tốt các điều kiện nên hội thi cấp trường đã thành công tốt
đẹp. Kết quả có 2 lớp đạt giải nhất, 2 giải nhì, 3 giải ba, 3 giải khuyến khích.
Qua hội thi đã tuyên truyền mạnh mẽ về chuyên đề “Xây dựng trường mầm non
lấy trẻ làm trung tâm”. Là một trong các hình thức giúp giáo viên đẩy mạnh nội
dung đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung
tâm”; tuyên truyền vận động được phụ huynh và cộng đồng tham gia hỗ trợ cùng
nhà trường có được những điều kiện tốt nhất góp phần nâng cao chất lượng
chăm sóc và giáo dục trẻ.
- Nhà trường chuẩn bị tốt các điều kiện tham gia hội thi cấp Huyện đạt giải
nhất và được phòng GD&ĐT chọn đi dự thi cấp tỉnh đạt giải Ba.
2.3.6. Phối kết hợp với phụ huynh và cộng đồng trong công tác xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:
- Song song với sự đầu tư ngân sách của nhà nước đã cải thiện mạnh mẽ
điều kiện trường lớp, bổ sung nhiều trang thiết bị hiện đại phục vụ chăm sóc,
giáo dục, làm chuyển biến rõ nét chất lượng giáo dục Mầm non có sự đóng góp
của cha mẹ trẻ. Đó là chủ trương đa dạng hoá nguồn lực cho giáo dục Mầm non.
- Vào đầu năm học tôi đã họp Ban đại diện hội cha mẹ học sinh trường,
triển khai kế hoạch năm học của nhà trường trong đó có nội dung tổ chức hội thi
xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm các cấp. Tôi nhấn mạnh nội
dung, hình thức và yêu cầu của hội thi. Giải thích cho họ hiểu so với những nội
dung, yêu cầu thì nhà trường đã đạt được gì và cần bổ sung gì.
Ví dụ: Các năm học trước nhà trường phải tổ chức ngày hội ngày lễ trong
phòng âm nhạc chỗ ngồi của các cháu rất chật hẹp, phụ huynh đến dự chỉ đứng ở
ngoài hiên không xem được con mình tham gia thi hay biểu diễn văn nghệ. Năm học
này nhà trường dự định cùng với hội phụ huynh huy động kinh phí từ nguồn xã hội
hóa giáo dục bắn mái tôn sân khấu ngoài trời và khu vực phía dưới để ngày hội ngày

bài thơ, câu chuyện, bài hát phù hợp với trẻ để hỗ trợ cho nội dung xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường, lớp thêm phong phú.
- Bên cạnh đó nhà trường đã họp, tuyên truyền, vận động ban đại diện hội
cha mẹ học sinh của trường và các nhóm lớp tham gia hỗ trợ cùng với nhà
trường bổ sung trang thiết bị, làm đồ dùng đồ chơi cần thiết để nhà trường tham
gia hội thi các cấp:
Ví dụ: Ban chấp hành phụ huynh trường đã quên góp tre, luồng, lá cọ, rơm,
rạ và ngày công để giúp nhà trường làm bổ sung thêm 3 lều khu chợ quê và các
đồ chơi dân gian, đồ chơi vận động; góp sỏi để gắn dòng suối, hình ảnh đường
đi; ủng hộ cây cảnh, cây hoa bổ sung vào vườn thiên nhiên; thu gom các vật liệu
thiên nhiên lá dừa, lá mít, lá đa để trẻ chơi gấp đồ chơi, con vật; ủng hộ các hộp
xốp, thùng giấy để trẻ chơi xây dựng sáng tạo; phụ huynh trước đây học đại học
văn hóa và được đi thực tập tại Xã Phượng Dực, huyện phú xuyên – Tỉnh Hà tây
(trước kia), Ông học được nặn tò he và nhà trường đã mời ông thường xuyên
đến trường dạy trẻ nặn tò he; phụ huynh có xe ba gác giúp nhà trường chọn và
chở đá từ núi Nít về để đắp núi tạo bãi dưa hấu Mai An Tiêm tại khu vườn cổ
tích...
* Kết quả: Phụ huynh cùng với nhà trường làm tốt công tác xã hội hóa giáo
18


dục kêu gọi được kinh phí bắn mái tôn sân khấu ngoài trời và khu phát triển thể
chất; Mua sắm 2 bộ đồ chơi hầm chui hình cú mèo, 2 bộ thang leo, 150m 2 cỏ
nhân tạo trải 2 khu vực sân khấu và khu vận động; Làm cầu, đường đi, suối,
chuyện dê đen dê trắng, từ thức gặp tiên, sự tích dưa hấu và các con vật (cò, thỏ,
rùa, gà, vịt, ngỗng), cây nấm, nhà của chuyện nàng bạch tuyết và bảy chú lùn; cỏ
nhật trồng và nhiều trang thiết bị phục vụ cho các nhóm lớp như tủ đựng đồ
dùng cá nhân, giá phơi khăn, giá để dép... Kinh phí đầu tư 175.000.00đ. Bên
cạnh đó 100% phụ huynh đã tích cực tham gia thu lượm nguyên vật liệu thiên
nhiên, phế thải hỗ trợ giáo viên xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động.

Kết quả
Tổng
Xếp loại
điểm đạt
96.5

Tốt

- Khảo sát Giáo viên:
Nắm vững lý thuyết
XDMTGD lấy trẻ
làm TT, năng lực,
nghiệp vụ

Tổng
số
Giáo
Viên

Tốt

K

TB

5

5

2

Nội dung, hình thức,
PP tổ chức cho trẻ
khai thác và sử dụng
MTGD có hiệu quả.

Công tác tuyên truyền,
sưu tầm vật liệu phế
thải làm ĐD ĐC và
XDMTGD trong và
ngoài nhóm, lớp

T

T

4

K

5

0 33.3 41.7

TB

Y

3

0


4

3

0

41.7 33.3 25

0

5

Y

- Bảng khảo sát trên trẻ cuối năm học: Tổng số trẻ 306 cháu. Tăng 39 cháu so
với đầu năm học huy động tăng
Độ tuổi

13-24 Tháng
25-36 Tháng
3 - 4 Tuổi
4 - 5 Tuổi
5 – 6 Tuổi
Tổng số
Tỉ lệ %

Tổng
số trẻ
19

trí, sắp xếp, vệ sinh
môi trường hoạt động.
Đạt
Chưa đạt
18
1
36
1
72
1
73
1
102
1
237
5
98.4
1.6

Trẻ tích cực hoạt
động, sáng tạo
trải nghiệm,
khám phá trong
MT giáo dục
Đạt
Chưa đạt
17
2
34
3

96,4
3.6

Kết quả chung
Đạt
17
35
70
71
102
295
96.4

Chưa đạt
2
2
3
3
1
11
3.6

Sau một năm thực hiện đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng và tổ
chức môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường Mầm non Nga
Giáp” đã đạt được những kết quả đáng phấn khởi.
- Về phía nhà trường và giáo viên:
+ Nhà trường đã tạo được niền tin đối với Chính quyền, các ban ngành
đoàn thể, các bậc phụ huynh và cộng đồng quan tâm hỗ trợ kinh phí xây dựng
môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động.
+ 100% giáo viên xây dựng kế hoạch tổ chức tốt xây dựng môi trường giáo dục

cho trẻ lựa chọn học liệu và hoạt động Giáo viên trò chuyện và chơi với trẻ, kích
thích trẻ tư duy trẻ có thể chủ động, tích cực vui chơi tìm tòi khám phá trải
nghiệm thực hành sáng tạo hợp tác trò chuyện và chia sẻ ý tưởng
Tạo quang cảnh khuôn viên sư phạm, môi trường giáo dục ở trong và ngoài
nhóm, lớp, ngoài nhà trường đảm bảo nội dung, hình thức phong phú, góp phần
không nhỏ vào việc tạo môi trường học tập thuận lợi cho trẻ. Việc đầu tiên khi
triển khai chuyên đề là phải quan tâm đến việc xây dựng cơ sở vật chất, mua
sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi chung của trường cũng như của từng nhóm,
lớp, phát động phong trào và tổ chức tốt “ Hội thi đồ dùng, đồ chơi sáng tạo”.
“Hội thi xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Việc này cần có
sự quan tâm ủng hộ và đúng góp của nhiều lực lượng trong và ngoài nhà trường.
Sự ủng hộ phối, kết hợp của các bậc phụ huynh, các ban ngành, đoàn thể
trong và ngoài nhà trường là rất quan trọng. Một trong những nguyên nhân
thành công là có sự đóng góp, giúp đỡ của phụ huynh, các đoàn thể. Sự đóng
góp kinh phí chỉ hỗ trợ về nâng cấp cơ sở vật chất, tham gia cùng với nhà trường
thực hiện tốt những yêu cầu của việc xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm,
giúp trẻ duy trì và củng cố những kiến thức khoa học đơn giản, những nề nếp,
thói quen, thái độ, giao tiếp ứng xử tốt giúp trẻ hình thành và phát triền toàn diện
nhân cách ban đầu, cũng như phát triển các lĩnh vực giáo dục góp phần nâng cao
chất lượng toàn diện chăm sóc- nuôi dưỡng- giáo dục trẻ trong trường mầm non.
3.2. Kiến nghị:
- Đối với sở GD&ĐT: Gửi Video các trường mầm non tham dự hội thi
20


“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”
cấp Tỉnh đạt giải nhất, nhì cho tổ mầm non Phòng GD&ĐT các Huyện để phòng
gửi đến tất các nhà trường được tham khảo và học tập.
Trên đây là một số kinh nghiệm chỉ đạo “Xây dựng và sử dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” mà tôi đã áp dụng tại

trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng
dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó,
nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện” [2].
- Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non ban hành kèm theo thông
tư 28/2016/TT-BGD ra ngày 30/12/2016 của Bộ giáo dục đào tạo (Trang độ tuổi
nhà trẻ trang 31; độ tuổi mẫu giáo trang 75): Nội dung xây dựng và tổ chức môi
trường giáo dục cho trẻ hoạt động cho từng độ tuổi bao gồm môi trường vật
chất và môi trường xã hội:…... Hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của giáo viên
đối với trẻ và những người khác luôn mẫu mực để trẻ noi theo [3].
- Tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non từ
3-36 tháng tuổi (trang 191), 3-4 tuổi (trang 150), 4-5 tuổi (trang 168), 5- 6 tuổi
(trang 183) của nhà xuất bản giáo dục Việt Nam: “Tổ chức MTGD dục hoạt
động của trẻ trong trường, nhóm, lớp có vai trò quan trọng đối với sự phát triển
về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm – xã hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo
của trẻ. Vì vậy xây dựng, bố trí và tổ chức môi trường cho trẻ chơi và hoạt động
cần đảm bảo trên nguyên tắc cho trẻ “Chơi mà học ” “Học bằng chơi” [4]..
- Thực hiện tài liệu bồi dưỡng hè hàng năm, tài liệu bồi dưỡng thường
xuyên cán bộ quản lý và giáo viên mầm non năm học 2014-2015, 2015-2016
của Bộ Giáo dục và đào tạo: “MTGD trong trường, nhóm, lớp mầm non có vai
trò quan trọng đối với sự phát triển năm lĩnh vực giáo dục của trẻ” [5].
- Chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn
2016 – 2020 ngày 15/02/2017 của Bộ GD&ĐT.
- Kế hoạch số 237/KH-SGDĐT- GDMN ngày 15/02/2017 của Sở giáo
dục và đào tạo Thanh Hóa về tổ chức chuyên đề xây dựng MTGD lấy trẻ làm
trung tâm.
- Công văn số 335/SGDĐT - GDMN ngày 27/8/2017 của Sở Giáo dục và
Đào tạo về việc Hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2017- 2018
- Kế hoạch số 2446/KH-SGDĐT-GDMN ngày 13/10/2017 của Sở Giáo
dục và Đào tạo về tổ chức Cuộc thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm trong các cơ sở giáo dục mầm non”.

Tỉnh Thanh Hóa
trường mầm non Nga Yên
Một số kinh nghiệm chỉ đạo - Phòng GD&ĐT
hoạt động nuôi dưỡng chăm huyện Nga Sơn
3
sóc sức khỏe cho trẻ ở trường - Sở GD&ĐT
mầm non Nga Trường
Tỉnh Thanh Hóa
Một số biện pháp chỉ đạo - Phòng GD&ĐT
nâng cao chất lượng thực huyện Nga Sơn
4 hiện chuyên đề giáo dục
bảo vệ môi trường cho trẻ - Sở GD&ĐT
mầm non
Tỉnh Thanh Hóa
Một số biện pháp thực hiện - Phòng GD&ĐT
tốt công tác xã hội hóa giáo huyện Nga Sơn
dục trong trường mầm non
5 Nga Trường năm học 2009- - Sở GD&ĐT
2010
Tỉnh Thanh Hóa
Một số biện pháp chỉ đạo - Phòng GD&ĐT
giáo viên giáo dục kỹ năng huyện Nga Sơn
sống cho trẻ Mầm non.
- Sở GD&ĐT
6
Tỉnh Thanh Hóa
Một số biện pháp chỉ đạo - Phòng GD&ĐT
thực hiện sử dụng tiết kiệm huyện Nga Sơn
năng lượng điện, nước trong - Sở GD&ĐT
7

-A
-C

2014-2015