MỤC LỤC
STT
NỘI DUNG
TRANG
1
2
Mục lục.
Lý do chọn đề tài.
1
3
4
5
Mục đích nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu.
1
1
2
6
Nội dung sáng kiến
13
Kết luận
Kiến nghị
13
14
1
1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
“Trẻ chơi mà học, học bằng chơi” đối với trẻ Mầm Non rất cần thiết. Trẻ nhỏ
có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá một cách tích cực về thế
giới. Qúa trình học hỏi, khám phá của trẻ diễn ra thông qua nhiều hoạt động trong
đó hoạt động góc có ý nghĩa quan trọng. Vui chơi không chỉ là hoạt động giúp trẻ
giải trí, thư giãn mà còn giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh một
cách tự nhiên, thuận lợi, nhanh chóng.
Vì vui chơi là tái hiện nhập vai giống như người lớn. Khi cho trẻ hóa thân
vào những nhân vật thợ xây, cô bán hàng, “bố, mẹ” hay bác sĩ khám bệnh, trẻ được
tái hiện công việc mà trẻ từng biết, không chỉ giúp trẻ trưởng thành hơn mà còn tạo
cho trẻ những phản xạ tự nhiên và tính sáng tạo trong khi đóng vai. Không chỉ thể
hiện vai chơi trẻ thích, bên cạnh đó trẻ còn được giao tiếp với nhau qua vai trẻ thể
hiện. Hiểu được điều này các bậc cha mẹ đặc biệt là giáo viên mầm non cần tạo
điều kiện thuận lợi để cho trẻ được vui chơi lành mạnh. Trong quá trình giáo dục
trẻ nói chung, tổ chức cho trẻ chơi nói riêng, giáo viên cần phải biết dạy cho trẻ
chơi cái gì? Chơi như thế nào để đem lại kiến thức phục vụ cho hoạt động học,
phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ. Vì vậy các góc chơi càng phong phú bao
nhiêu thì càng kích thích trẻ chơi bấy nhiêu và tạo sự ham muốn được khám phá
- Phương pháp đàm thoại nêu gương
- Phương pháp dùng tình cảm
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
2. Nội dung
2.1. Cơ sở lí luận
Với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều có
cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau”. Với trẻ Mầm non vui chơi là hoạt
động chủ đạo. Trẻ qua học mà chơi qua chơi mà học chính vì vậy ngay từ đầu năm
học tôi đã tạo môi trường học tập tích cực cho trẻ để trẻ được học được trải nghiệm
và khám phá ở mọi lúc mọi nơi.
Muốn trẻ phát triển tốt thì cô giáo phải là người thể hiện tốt nhiệm vụ giáo
dục của mình luôn linh động sáng tạo giúp trẻ thông qua chơi mà học, bằng cách
thông qua hoạt động chơi, hoạt động ở các góc. Trong quá trình giáo dục trẻ nói
chung, tổ chức cho trẻ chơi nói riêng giáo viên cần phải đảm bảo tính hứng thú,
nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi trẻ đều được hiểu, đánh giá đúng và được tôn
trọng mỗi trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công. Để thực hiện được điều
đó giáo viên cần dựa trên hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi trẻ để
xây dựng kế hoạch giáo dục cho phù hợp với từng đối tượng và điều kiện địa
phương, xây dựng kế hoạch trên cơ sở những gì trẻ đã biết và có thể làm để phản
ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ.
Trẻ chơi chủ yếu do nhu cầu và khả năng của trẻ, nhu cầu muốn bắt chước,
muốn làm người lớn, nhưng khả năng và sức lực của trẻ chưa đủ để làm người lớn
do đó trẻ giải tỏa nhu cầu đó dưới hình thức là hoạt động góc. Trẻ tham gia vào xã
hội người lớn theo cách riêng của mình chúng tưởng tượng mình là người lớn và
cũng đóng một cương vị xã hội như: Cô giáo, bác sỹ, chú công nhân, cô bán
hàng…với vai trò đó chúng tái tạo lại cuộc sống của người lớn một cách tổng quát
trong hoàn cảnh tưởng tượng vì chơi của trẻ không phải thật mà là giả vờ, nhưng
sự giả vờ ấy lại mang tính rất thật. Bởi vậy khi trẻ chơi giáo viên có thể phát triển
tư duy và kỹ năng của trẻ bằng cách khuyến khích trẻ thiết lập mối quan hệ với
những gì trẻ đã biết và có thể làm hoặc với những kinh nghiệm có sự tương đồng,
2. Khó khăn :
Bên cạnh những thuận lợi còn tồn tại những mặt hạn chế như:
- Giáo viên chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc tạo cơ hội cho trẻ được
thể hiện hiểu biết của mình.
- Sự hứng thú tham gia vào các hoạt động trong lớp không đồng đều
- Trẻ chưa mạnh dạn, tự tin khi tham gia vào các hoạt động.
* Số liệu điều tra trước khi thực hiện:
Stt
Nội dung đánh giá
Trước khi áp dụng biện pháp
1
2
3
4
5
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động góc
Trẻ tạo ra được sản phẩm
Trẻ có kỹ năng tham gia vào các
hoạt động góc
Trẻ giao tiếp với bạn cùng chơi
Trẻ mạnh dạn, tự tin
Đạt
Tỉ lệ
Tỉ lệ
65%
62%
Với thực trạng trên tôi đã suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu và mạnh dạn đưa ra
“Một số biện pháp giúp trẻ 4 - 5 tuổi tham gia hứng thú vào hoạt động góc theo
quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
2.3. Những biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Trong thực trạng đó cũng như nhận thức được tình hình thực tế hiện nay tôi
đã suy nghĩ tìm tòi nghiên cứu tìm ra những biện pháp giúp trẻ giúp trẻ 4 - 5 tuổi
tham gia hứng thú vào hoạt động góc đạt hiệu quả cao hơn.
Biện pháp 1: Tạo môi trường trong lớp an toàn thân thiện:
Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học
thêm lôi cuốn trẻ tôi đã tạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc sinh
4
động, những nhân vật ngộ nghĩnh … không gian hợp lí, cách sắp xếp phù hợp, gần
gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ. Phản ánh các hoạt động,
cuộc sống văn hóa của địa phương, luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối
với trẻ. Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên. Vì vậy tôi suy nghĩ
cẩn trọng về việc bố trí các góc này. Việc sắp xếp rất linh hoạt để có thể sắp xếp
lại. Khi thiết kế các góc hoạt động này tôi luôn tuân thủ các nguyên tắc sau:
Sắp xếp: Những hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (góc tĩnh xa góc
động).
Giới hạn không gian: Sắp xếp kệ đồ dùng đồ chơi hợp lý, phù hợp. Đảm
bảo rằng trẻ có thể di chuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào nhau
hoặc vấp ngã hay va chạm vào đồ vật. Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc
chủng cho từng góc: Các góc phải được bày biện hấp dẫn
- Không gian để chơi và di chuyển xung quanh: Cần giới hạn số trẻ trong
những không gian nhỏ.
Với trẻ góc mở là góc mới mà trẻ đang dần làm quen và hoạt. Góc hoạt động
được thiết kế phù hợp với chiều cao của trẻ để trẻ có thể dễ dàng lấy, cất đồ chơi,
tháo ra lắp vào theo ý thích của mình.
Để lớp học thêm sinh động và gây hứng thú lôi cuốn trẻ tham gia vào các
hoạt động tôi đã sắp xếp các góc mở hình ảnh ngộ nghĩnh gần gũi thân quen với
trẻ. Mảng chính tôi đã trang trí phù hợp với chủ điểm trẻ có thể tự gắn những hình
ảnh lên mảng chính. Cô và trẻ cùng tạo ra các sản phẩm và sử dụng các sản phẩm
đó để trang trí cũng như làm đồ dùng góc chơi làm cho góc hoạt động không bao
giờ cũ đối với trẻ vì luôn được thay đổi để phù hợp với các chủ điểm trong năm
học. Các góc hoạt động liên kết mật thiết với nhau, qua mỗi buổi chơi và ở các
nhóm chơi khác nhau, trẻ có thể tạo ra nhiều sản phẩm để trưng bày, cũng như sử
dụng sản phẩm của các bạn khác trong lớp để chơi, chính điều này làm cho mỗi
buổi chơi trở nên phong phú hơn, hấp dẫn hơn và mỗi buổi chơi có hiệu quả hơn
với trẻ. Không những vậy, việc tạo ra nhiều sản phẩm còn rèn cho trẻ những đức
tính tốt, như: kiên trì, biết tôn trọng và giữ gìn sản phẩm do chính mình hay người
khác tạo ra ... Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo nhỡ có trí tưởng tượng cũng như óc sáng tạo
vô cùng độc đáo. Để khuyến khích trí tưởng tượng và óc sáng tạo của trẻ, tôi đã sử
dụng và tận dụng nhiều nguyên vật liệu khác nhau để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng
đồ chơi để phục vụ chính những góc hoạt động trong lớp, hướng dẫn trẻ tạo ra
những sản phẩm từ những viên sỏi, giấy bìa, vải vụn ...
Qua các buổi chơi, trẻ có thể tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo và chính những
sản phẩm này được sử dụng để trang trí vào các góc chơi, điều này càng khuyến
khích trẻ hoạt động tích cực, qua quá trình thực hiện tôi thấy rằng, ngoài việc trẻ
hứng thú với các góc chơi, còn rất tích cực hoạt động để có thể tạo ra nhiều sản
phẩm giúp cô trang trí các góc lớp, hay để được khoe với cha mẹ.
Với việc tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có không những khuyến khích
trẻ hoạt động một cách tích cực, tiết kiệm được kinh phí mà còn là một hình thức
liên kết giữa gia đình và nhà trường một cách tự nhiên.
ngao, ống chỉ, tăm tre, khối gỗ, … tất cả những nguyên vật liệu cần đảm bảo an
toàn về tính mạng, không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ.
Từ những nguyên vật liệu trên tôi làm ra rất nhiều đồ chơi ở các góc cho trẻ.
(Hình ảnh đồ dùng đồ chơi tự tạo ở góc chơi)
Ví dụ: Có thể dùng chai C2, trà xanh để làm chén, bộ tách trà cho cháu chơi
ở góc gia đình, vải vụn để trẻ may quần áo búp bê.
Việc chuẩn bị đồ dùng cần phải phù hợp với nội dung chủ điểm. Ví dụ: Chủ
điểm Tết - Mùa xuân thì cô giáo cần chuẩn bị đồ dùng như: Lon nước yến, hộp
giấy hình vuông, giấy màu xanh, giấy nilon, ống hút trân châu, giấy kiếng, cành
cây khô, giấy màu, hồ dán, tranh ảnh về ngày tết, bài hát, bài thơ về mùa xuân, …
khi trẻ chơi ở các góc trẻ có đủ đồ dùng để thực hiện một số nội dung như: Làm
bánh tét, bánh chưng, làm kẹo trong ngày tết, cắm hoa ngày tết, hát múa về ngày
tết, mùa xuân, xem tranh ảnh về ngày tết, mùa xuân. Từ những nội dung đó, nhằm
hỗ trợ cho giờ hoạt động chung giúp trẻ sáng tạo hơn trong việc thực hiện một số
hoạt động và giúp trẻ khắc sâu kiến thức hơn.
Muốn cho trẻ thực hiện hoạt động vui chơi ở các góc một cách rõ ràng, cụ
thể và mang tính chặt chẽ thì ngoài những biện pháp trên còn có một biện pháp mà
tôi nghĩ cũng rất quan trọng đó là: Nội dung chơi ở các góc. Nhu cầu gì của trẻ,
hoặc góc chơi này nó liên kết với góc chơi kia bằng cách nào. Vì vậy, muốn trẻ
chơi tốt thì tôi cũng cần phải hiểu được ý nghĩa của từng trò chơi.
Ví dụ: Trong trò chơi xây dựng thì cô phải hiểu được ý nghĩa của trò chơi
xây dựng đối với trẻ là loại trò chơi biểu hiện khả năng tạo hình của trẻ, từ những
khối gỗ, khối nhựa, hộp giấy… với những dạng kích thước khác nhau trẻ có thể lắp
ghép, xây dựng nên những công trình như công viên, trường học …, hoặc từ những
vật liệu thiên nhiên như vỏ sò, đá, sỏi, … trẻ xây nên vườn trường, vườn cây, …
7
Hoạt động góc là một hoạt động trẻ được vui chơi và học tập. Trong đó giáo
viên là người dẫn dắt trẻ tham gia chơi, trẻ biết tên góc, tên trò chơi, biết chơi
những đồ chơi gì ở góc đó, biết nhiệm vụ của góc chơi đó và biết liên kết các góc
chơi cùng nhau làm lên những sản phẩm chơi ở từng góc. Tất cả những điều đó
phụ thuộc vào nhiều ở sự gợi mở, kích thích, gây hứng thú tư duy của trẻ, muốn có
được điều đó thì giáo viên cần có những hình thức gây hứng thú dẫn dắt trẻ vào
hoạt động thu hút trẻ, gây ấn tượng cho trẻ để trẻ thể hiện được vai chơi, được suy
nghĩ, nhu cầu và sở thích của trẻ
Từ kinh nghiệm của bản thân và dự giờ của một số lớp, một số đồng nghiệp
trong trường qua những tiết dạy hoạt động góc tôi có rút ra được một số hình thức
gây hứng thú cho trẻ để dẫn dắt trẻ vào chơi tốt và đạt kết quả cao trong giờ học,
trên trẻ và trên cô. Giờ học đảm bảo lấy trẻ làm trung tâm, trẻ thể hiện tốt.
Trong giờ hoạt động góc giáo viên trò chuyện với trẻ về các góc chơi, tên
góc, nhiệm vụ của góc chơi, đồ chơi tại góc, sau đó cho trẻ nhận góc chơi và tự về
8
góc chơi tự phân vai chơi ở góc chơi đó. Rồi cho trẻ tiến hành chơi trẻ đã hứng thú
tham gia chơi rất tốt, biết nhiệm vụ của mình, thể hiện vai chơi tốt và đạt kết quả
cao.
Ví dụ: Gây hứng thú cho trẻ bằng một bài hát trong chủ đề, sau đó cô và trẻ
trò chuyện về nội dung bài hát và trò chuyện về chủ đề. Rồi cô hỏi trẻ tên các góc
chơi và trò chuyện về các góc chơi, cô cho trẻ nhận góc chơi và nhận vai chơi. Sau
đó cô tiến hành cho trẻ về góc chơi của mình. Trẻ đã hứng thú tham gia chơi rất tốt,
biết nhiệm vụ của mình, thể hiện vai chơi tốt và đạt kết quả cao, trẻ được là trung
tâm của hoạt động.
Tôi cũng có thể gây hứng thú cho trẻ bằng 1 trò chơi đơn giản, cho trẻ cầm
tay nhau đứng thành vòng tròn, sau đó lăn quả bóng, quả bóng lăn đến bạn nào thì
bạn đó sẽ nói xem mình thích chơi ở góc chơi nào và rủ thêm những bạn khác cùng
tham gia chơi ở góc chơi đó với mình. Sau đó cô cho trẻ nói nhiệm vụ của góc chơi
chế biến một số món ăn đơn giản theo mẫu, biết được sự vất vả của người lớn khi
9
chế biến những món ăn cho trẻ ăn hàng ngày qua đó giáo dục trẻ không làm rơi vãi
thức ăn.
Hoạt động góc giúp trẻ từ chỗ không biết, chưa biết rõ đến nắm được mục
đích của nội dung, làm giàu vốn kinh nghiệm tăng thêm sự hiểu biết và phát triển
tri thức cho trẻ. Hoạt động góc giúp trẻ phát triển sự giao lưu qua lời nói, làm giàu
vốn từ cho trẻ, còn giúp trẻ thể hiện tình cảm, giáo dục nhân cách cho trẻ, tình cảm
của trẻ được hình thành qua mối quan hệ tốt giữa người với người, mối quan hệ
giữa con người và lao động, giữa trẻ và gia đình, tình cảm đó được thể hiện một
cánh chân thành qua các trò chơi gia đình cùng nhau nấu ăn, cô bán hàng cho
khách, bác sĩ khám bệnh và chăm sóc cho bệnh nhân.
Ví dụ: “Bác sĩ khám bệnh chăm sóc cho bệnh nhân, gia đình, bố mẹ chăm
sóc con, tổ chức các bữa tiệc cuối tuần mời mọi người đến dự”
“Cô bán hàng có thể trao đổi về giá cả khi mua bán ở góc bán hàng, bác cần
mua gì tôi bán cho?; bán cho tôi hộp bánh! Bao nhiêu tiền một hộp?...
( Hình ảnh trẻ chơi góc phân vai, đóng vai bác sĩ, cô bán hàng, đầu bếp...)
Trẻ biết cách giao tiếp qua các tình huống, phát triển vốn từ cho cháu khi
chơi trẻ được cùng nhau thể hiện vai chơi và chơi hứng thú hơn. Khi chơi trẻ được
thực hiện những động tác tự nhiên với đồ dùng, đồ chơi và có ý thức giữ gìn đồ
chơi ở các góc.
- Góc nghệ thuật:
Ở góc nghệ thuật này cô trang trí góc phù hợp với độ tuổi, có bục để trẻ biểu
diễn trên sân khấu. Trẻ có thể sáng tạo ra các sản phẩm mà trẻ thích. Phát triển
năng khiếu ca hát, ở góc này trẻ có thể hát các bài hát về chủ điểm, sử dụng các
nhạc cụ âm nhạc một cách hồn nhiên...
qua quá trình thử nghiệm, như: Khám phá vật nổi, vật chìm, không khí, nam
châm.... cũng thông qua giờ chơi ở góc thiên nhiên cháu được vui đùa với thiên
nhiên, tự mình trồng cây, chăm sóc cây lau lá cây, tưới nước và tìm hiểu được quá
trình phát triển của cây và biết được lợi ích của cây xanh đối với con người.
(Hình ảnh trẻ đang chăm sóc hoa, cây, lau lá cây, tưới nước)
Muốn cho trẻ đi học thường xuyên và hứng thú tham gia vào mọi hoạt động
của lớp và có trách nhiệm với lớp thì cô là người luôn luôn làm mới lớp trong ánh
mắt của trẻ. Vì không chỉ giờ hoạt động góc trẻ mới được thỏa sức sáng tạo mà
mọi hoạt động cô đều phải tạo sự hứng thú kích thích sự tò mò khám phá của trẻ.
* Đánh giá hoạt động vui chơi
- Khi cháu nhập vai cô cần bao quát các cử chỉ chính xác để có biện pháp và
cách xử lý phù hợp động viên khuyến khích cháu chơi tốt hơn. Từ đó có thể động
viên cháu sưu tầm thêm những phế liệu để cô và các cháu cùng làm thêm đồ chơi
11
cho các buổi chơi khác, cô nên có biện pháp khen và động viên rõ ràng để khích lệ
cháu
* Trao đổi với phụ huynh
- Phối hợp với phụ huynh là một việc rất quan trọng. Bởi việc giáo dục trẻ
là sự phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường. Các kiến thức trẻ tiếp thu được sẽ
được khắc sâu hơn nếu cả gia đình và cô giáo cùng chăm sóc, giáo dục trẻ.
Ví dụ: Ở lớp tôi có trường hợp cháu Trâm Anh hiếu động trong khi chơi
cùng bạn, tranh giành đồ chơi và đánh bạn. Khi phụ huynh đến đón trẻ tôi trao đổi
với phụ huynh cùng cô nhắc nhở cháu, sau một thời gian cháu đã thay đổi biết
nhường bạn trong khi chơi.
- Không chỉ trao đổi về các đồ chơi đến với phụ huynh mà còn trao đổi về
các mặt phát triển của trẻ khi được học và được chơi để phụ huynh phấn khởi và
cảm thấy tự tin hơn khi tổ chức cho trẻ hoạt động góc cũng như giáo dục trẻ ở mọi
lúc mọi nơi.
12
- Có kinh nghiệm hơn trong việc trang trí các góc chơi cũng như tạo cơ hội
cho trẻ được hoạt động tốt hơn.
- Nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức một giờ hoạt động góc cho trẻ.
b. Đối với trẻ.
- Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên tôi nhận thấy trẻ lớp tôi
đang dạy có khả năng giao tiếp mạnh dạn hơn, sử dụng đồ dùng khéo léo hơn, tạo
ra nhiều sản phẩm đẹp hơn và có nhiều sáng tạo khi tạo ra một sản phẩm.
- Biết thể hiện tình cảm giao lưu giữa bạn bè, giữa trẻ và cô, thích chơi cùng
bạn và biết được nhiệm vụ của mình và bạn trong khi chơi, có thái độ tự giác cùng
bạn đến góc chơi, hứng thu trong khi chơi.
- Trẻ đều hứng thú tham gia vào giờ hoạt động góc ở mỗi chủ đề.
- Trẻ biết thể hiện vai chơi tốt trong nhóm của mình và trẻ biết liên kết với
các nhóm khác trong quá trình chơi.
- Biết cùng cô tạo nên những đồ dùng đồ chơi đơn giản từ các hột hạt, giấy
bìa, lá cây… cùng với cô trong quá trình chơi.
- Biết tự nhận xét về vai chơi, kết quả chơi trong quá trình chơi.
* Kết quả trên trẻ sau khi thực hiện các biện pháp trên:
Stt
Nội dung đánh giá
Sau khi áp dụng biện pháp
1
2
3
4
77%
85%
6
4
23%
15%
23%
27%
20%
c. Đối với phụ huynh:
- Các bậc phụ huynh đã hiểu được tầm quan trọng của hoạt động góc cho trẻ
nên chủ động phối hợp với giáo viên làm tốt công tác này.
- Phụ huynh đã quan tâm nhiều hơn tới con mình từ lời ăn tiếng nói cũng
như sự phát triển của trẻ. Phụ huynh đã tự nguyện ủng hộ sách vở, tranh truyện,
nguyên vật liệu, giúp cô chuẩn bị đồ dùng đồ chơi trong các góc…
3. Kết luận, kiến nghị
* Kết luận
Như vậy qua việc áp dụng các biện pháp tích cực nêu trên ta thấy kết quả đạt
được trên trẻ cao hơn hẳn so với khảo sát đầu năm. Số trẻ đạt tăng cao, tỷ lệ trung
bình giảm
- Dựa trên quan điểm tâm sinh lí của trẻ: “Học mà chơi, chơi bằng học” việc
tổ chức hoạt động góc cho trẻ, giúp trẻ hình thành nhân cách và phát triển. Do vậy
giáo viên phải biết cách lựa chọn các biện pháp phù hợp và vận dụng các biện pháp
đó có hiệu quả. Những biện pháp trên tôi đã vận dụng vào việc tổ chức cho trẻ chơi
13
Quan Sơn, ngày 12 tháng 4 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN tôi viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Ký tên
Lò Thị Chiêm
Phạm Thị Phượng
14