BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGUYỄN ĐỨC ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC
CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP
TRONG ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC
NGÀNH KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 9.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Lê Phước Minh
2. PGS.TS. Đỗ Thị Thúy Hằng

Hà Nội - 2018


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC
CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO
NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG ..................10
1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ ................................................... 10
1.1.1. Các nghiên cứu về hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp
trong đào tạo nguồn nhân lực ..............................................................................10
1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý hợp tác của trường đại học với doanh

với doanh nghiệp .................................................................................................43
1.5.2. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp về phát triển chương
trình và hoàn thiện giáo trình đào tạo .................................................................44
1.5.3. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp về dạy học trong quá
trình đào tạo ........................................................................................................45
1.5.4. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp về trang bị, sử dụng cơ
sở vật chất và thiết bị đào tạo ..............................................................................46
1.5.5. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp về xây dựng môi
trường đào tạo thuận lợi ......................................................................................47
1.5.6. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp về đánh giá kết quả đào
tạo ........................................................................................................................49
1.5.7. Quản lý hoạt động hợp tác với doanh nghiệp triển khai các hoạt
động sau đào tạo ..................................................................................................50
1.6. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP
TÁC CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO
TẠO NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG ......... 51
1.6.1. Xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, nền kinh tế thị trường và sự
phát triển của khoa học và công nghệ của thời đại ngày nay .............................51
1.6.2. Đường lối lãnh đạo của Đảng, luật pháp và chính sách của Nhà nước
về phát triển kinh tế - xã hội, phát triển nguồn nhân lực và phát triển giáo
dục và đào tạo .....................................................................................................52
1.6.3. Năng lực cán bộ quản lý các cấp của trường đại học và của doanh
nghiệp được phát triển đáp ứng yêu cầu quản lý hoạt động hợp tác đào tạo
nguồn nhân lực ....................................................................................................53
1.6.4. Mức độ đầu tư tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo của
trường đại học cho hoạt động hoạt động đào tạo và hợp tác đào tạo ..................53
1.6.5. Tiềm lực của doanh nghiệp trong đầu tư nguồn lực (nhân lực, tài lực
và vật lực) cho sản xuất, kinh doanh và cho hoạt động hợp tác với các
trường đại học .....................................................................................................54
Tiểu kết chương 1 ....................................................................................................55

2.4.2. Thực trạng quản lý hợp tác phát triển chương trình và hoàn thiện
giáo trình đào tạo .................................................................................................95
2.4.3. Thực trạng quản lý hoạt động hợp tác dạy học trong quá trình đào tạo ........97
2.4.4. Thực trạng quản lý hợp tác trang bị, sử dụng cơ sở vật chất và thiết
bị đào tạo .............................................................................................................99
2.4.5. Thực trạng quản lý hợp tác tạo lập môi trường đào tạo thuận lợi ...........101


2.4.6. Thực trạng quản lý hoạt động hợp tác trong đánh giá kết quả đào tạo .......103
2.4.7. Thực trạng quản lý các hoạt động hợp tác sau đào tạo ............................105
2.4.8. Thực trạng mức độ tác động của các yếu tố có ảnh hưởng đến quản
lý hợp tác đào tạo ..............................................................................................109
2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
HỢP TÁC CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP TRONG
ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN
THÔNG .......................................................................................................... 110
2.5.1. Nhận định chung .....................................................................................110
2.5.2. Các nhận định cụ thể ...............................................................................111
Tiểu kết chương 2 ..................................................................................................114
Chương 3. GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC CỦA
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO
NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG ................115
3.1. CÁC NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ......................................... 115
3.1.1. Nguyên tắc tuân thủ đường lối lãnh đạo của Đảng, pháp luật và
chính sách của Nhà nước, quy chế đào tạo của ngành ......................................115
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học .........................................................115
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ .......................................116
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo hài hoà giữa lợi ích và trách nhiệm đầu tư ............116
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................117
3.2. CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC CỦA

NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG ................ 154
3.5.1. Mục đích, nội dung, giả thuyết, địa điểm, đối tượng, quá trình triển
khai và phương thức đánh giá kết quả thử nghiệm ...........................................154
3.5.2. Kết quả thử nghiệm .................................................................................158
Tiể u kế t chương 3 ..................................................................................................163
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..............................................................................165
1. Kết luận ...................................................................................................... 165
2. Kiến nghị .................................................................................................... 167
CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ..............................................................................170
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................171
CÁC PHỤ LỤC ...........................................................................................................


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.

Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động ký kết văn bản hợp tác đào

Bảng 2.2.

tạo của trường với doanh nghiệp...........................................................69
Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động hợp tác về phát triển
chương trình và hoàn thiện giáo trình đào tạo ......................................71

Bảng 2.3.

Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động hợp tác với doanh nghiệp
về hoạt động dạy học trong quá trình đào .............................................73


Bảng 2.13. Kết quả khảo sát mức độ đáp ứng các yêu cầu về môi trường hợp
tác đào tạo .............................................................................................90
Bảng 2.14. Kết quả khảo sát mức độ đáp ứng các yêu cầu về kết quả hợp tác
đào tạo ...................................................................................................91
Bảng 2.15. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý các hoạt động ký kết với
doanh nghiệp trong hợp tác đào tạo ......................................................94
Bảng 2.16. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động hợp tác phát triển
chương trình và hoàn thiện chương trình đào tạo .................................96


Bảng 2.17. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý các hoạt động hợp tác dạy
học trong quá trình đào tạo ....................................................................98
Bảng 2.18. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động hợp tác trạng bị và
sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo ...........................................100
Bảng 2.19. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý các hoạt động hợp tác về tạo
lập môi trường đào tạo thuận lợi .........................................................102
Bảng 2.20. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý các hoạt động hợp tác với
doanh nghiệp về đánh giá kết quả đào tạo ..........................................104
Bảng 2.21. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý các hoạt động hợp tác sau đào
tạo ........................................................................................................106
Bảng 2.22. Kết quả khảo sát thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố có
Bảng 3.1.
Bảng 3.2.
Bảng 3.3.
Bảng 3.4.
Bảng 3.5.
Bảng 3.6.

tác động đến quản lý hợp tác đào tạo ..................................................109
Kết quả xin ý kiến chuyên gia về mức độ cần thiết của các giải

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ giữa các yếu tố theo mô hình CIPO ....................................30
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các giải pháp quản lý ................................................147


MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Những đặc trưng của thời đại như xu thế toàn cầu hóa và hội nhập, kinh tế thị
trường, sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ (KH&CN), nhất là
công nghệ điện tử và truyền thông dẫn đến những thay đổi toàn diện và sâu sắc đối
với mọi hoạt động xã hội, trong đó có hoạt động đào tạo nguồn nhân lực phục vụ
cho phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH).
Cùng với các luận điểm lý luận, các minh chứng từ thực tiễn của lịch sử phát
triển của nhân loại cho thấy mọi phần tử trong hệ thống xã hội luôn luôn có các mối
quan hệ chặt chẽ với nhau để tạo thành một chỉnh thể và mang lại tính trồi cho hệ
thống. Các mối quan hệ đó được thể hiện như là nhu cầu tất yếu khách quan để hỗ
trợ và tạo động lực thúc đẩy nhau cùng phát triển nhằm mang lại lợi ích riêng cho
từng phần tử và lợi ích chung của cả hệ thống. Sự đáp ứng các nhu cầu đó không
những nhờ vào tiềm lực của chính bản thân các phần tử, mà còn nhờ vào sự hợp tác
với nhau của các phần tử khác trong hệ thống.
Trường đại học, một phần tử của hệ thống xã hội, với trọng trách “đào tạo nhân
lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài; nghiên cứu khoa học, công nghệ tạo ra tri
thức, sản phẩm mới, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng,
an ninh và hội nhập quốc tế; đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức; có
kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng
khoa học và công nghệ tương xứng với trình độ đào tạo; có sức khỏe; có khả năng
sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, thích nghi với môi trường làm việc; có ý thức
phục vụ nhân dân”[58]. Để đảm đương trọng trách này, các trường đại học luôn có nhu
cầu nhận biết các yêu cầu về sản phẩm đào tạo (sinh viên tốt nghiệp) mà các doanh

động đào tạo” và “Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có quyền và trách nhiệm tiếp
nhận, tạo điều kiện để người học, giảng viên thực hành, thực tập, nghiên cứu khoa
học và chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo” [58].
Nhưng hiện nay “Nhà trường chưa gắn chặt với đời sống kinh tế, xã hội; chưa
chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội” [16], dẫn đến “Năng lực nghề
nghiệp của sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc” [16].
Trước tình hình đó, Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới
căn bản, toàn diện GD&ĐT đã đưa ra các quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp
như “Khuyến khích các doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động tham gia hỗ trợ

2


hoạt động đào tạo” [22] “Gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và nghiên cứu, giữa các cơ
sở đào tạo với các cơ sở sản xuất, kinh doanh” [22]; “Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng
năng lực, kỹ năng nghề tại cơ sở sản xuất, kinh doanh. Có cơ chế để tổ chức, cá
nhân người sử dụng lao động tham gia xây dựng, điều chỉnh, thực hiện chương
trình đào tạo và đánh giá năng lực người học” [22]. Từ đó Chính phủ đã đề ra một
số giải pháp chiến lược nhằm đẩy mạnh sự hợp tác giữa nhà trường với doanh
nghiệp như: “Có cơ chế, chính sách quy định trách nhiệm của doanh nghiệp trong
đầu tư phát triển đào tạo nhân lực, đặc biệt đào tạo nhân lực chất lượng cao và
nhân lực thuộc ngành nghề mũi nhọn” [16].
Trong giai đoạn hiện nay, để thực hiện được một trong các mục tiêu, nhiệm vụ
tổng quát phát triển đất nước 5 năm 2016 - 2020 là “Phát triển kinh tế nhanh, bền
vững, xây dựng nền tảng để sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp
theo hướng hiện đại” [23], thì nhất thiết phải phát triển nhanh nguồn nhân lực các
ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó có nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền
thông - một trong các ngành mang tính đặc trưng của thời đại. Chính vì vậy, có
được một nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện về vấn đề quản lý hoạt động hợp tác
(Cooperation) của trường đại học (University) với doanh nghiệp (Business) trong đào

tuy nhiên vẫn có những khó khăn và bất cập. Nế u các trường đại học triển khai đồng bộ
một số giải pháp quản lý đối với các hoạt động ký kết hợp tác, hợp tác đào tạo theo
“đơn đặt hàng” của doanh nghiệp, hợp tác phát triển chương trình đào tạo, hợp tác đầu
tư và sử dụng cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo (CSVC&TBĐT), tập huấn cho đội ngũ
cán bộ quản lý (CBQL) của hai bên về lý luận và thực tiễn hợp tác đào tạo; thì chất
lượng hoạt động hợp tác đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật điện tử, truyền thông sẽ
được nâng cao.
5. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học
với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông.
5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học
với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông.
5.3. Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học với
doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông,
nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.
6. GIỚI HẠN VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Đào tạo nguồn nhân lực điện tử và truyền thông có nhiều ngành khác nhau
và được các cơ sở đào tạo vận dụng để sử dụng tên chuyên ngành (ví dụ: ngành kỹ
thuật điện tử - truyền thông; ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông; …). Theo Quy

4


định tại văn bản số 15/VBHN-BGDĐT, ngày 08/5/2014 của Bộ GD&ĐT về Ban
hành danh mục giáo dục, đào tạo cấp IV trình độ cao đẳng, đại học thì mã số
52520207 là ngành “Kỹ thuật điện tử, truyền thông”. Cho nên luận án này sử dụng
cụm từ “nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyên thông” và tập trung nghiên
cứu để đề xuất các giải pháp quản lý của CBQL các cấp trường đại học (trong đó

nghĩa Mác - Lênin, nghiên cứu đề tài của luận án này được sử dụng một số hướng
tiếp cận và phương pháp nghiên cứu chủ yếu dưới đây.
7.1. Các tiếp cận trong nghiên cứu
7.1.1. Tiếp cận quá trình
Tiếp cận quá trình trong nghiên cứu đề tài luận án này là việc xác định các
hoạt động trong quá trình đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử truyền
thông trên cơ sở phối hợp các thành tố của quá trình giáo dục (mục tiêu, chương
trình và nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức, phương tiện và điều kiện, kết
quả đào tạo và lực lượng đào tạo) với các yếu tố của mô hình CIPO (đầu vào, quá
trình, đầu ra và sự tác động của bối cảnh); để từ đó xác định được quản lý đào tạo
nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông là quản lý các hoạt động nào.
7.1.2. Tiếp cận lịch sử - lôgic
Tiếp cận lịch sử - lôgic trong nghiên cứu luận án này là việc xem xét các dấu
hiệu mang tính lịch sử (theo giai đoạn hoặc theo thời kỳ lịch sử) đối với hoạt động
hợp tác đào tạo của các trường đại học với doanh nghiệp, những diễn tiến về quan
niệm từ truyền thống đến hiện đại về trọng trách của các trường đại học (nơi đào tạo
nguồn nhân lực) và trách nhiệm của các doanh nghiệp (nơi tiếp nhận và sử dụng
nguồn nhân lực là sản phẩm đào tạo của các trường đại học). Từ đó nhận biết được
sự lôgic giữa các dấu hiệu về sự diễn tiến các quan niệm đó trong mối quan hệ cân
bằng động giữa phát triển GD&ĐT với phát triển KT-XH; đồng thời thấy được xu
hướng tất yếu phải đẩy mạnh các hoạt động hợp tác của trường đại học với doanh
nghiệp nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển KTXH trong giai đoạn hiện nay.
7.1.3. Tiếp cận hệ thống
Tiếp cận hệ thống trong nghiên cứu luận án này là xem xét các trường đại học
và các doanh nghiệp như là những phần tử trong hệ thống xã hội. Các phần tử này
có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động vào nhau để tạo nên tính trồi (tức là
mỗi bên góp phần tích cực vào đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển
KT-XH). Cũng từ đó xem xét được mối quan hệ và quá trình vận động của mỗi
6


phiếu hỏi, bằng phỏng vấn và bằng hội thảo khoa học), so sánh, tổng kết kinh
nghiệm, nghiên cứu sản phẩm, khảo nghiệm và thử nghiệm ... nhằm mục đích: khảo
7


sát và đánh giá được thực trạng hoạt động hợp tác của trường đại học với doanh
nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông và đặc
biệt là thực trạng quản lý hoạt động hợp tác đó đó của các trường đại học; kiểm
chứng (khảo nghiệm, thử nghiệm) một số giải pháp quản lý hoạt động hợp tác trong
đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông để nhận biết mức độ
cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đó.
7.2.3. Nhóm các phương pháp bổ trợ
Sử dụng phương pháp thống kê toán học, trong đó chủ yếu là thuật toán tính
trung bình cộng có trọng số để xử lý các kết quả khảo sát thực trạng và kết quả xin ý
kiến chuyên gia về mực độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý.
8. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN

8.1. Những đóng góp về lý luận
Thiết lập được cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học
với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông
trên cơ sở xác định các hoạt động hợp tác trong quá trình đào tạo được phối hợp
giữa lý luận giáo dục với mô hình CIPO về đào tạo nguồn nhân lực. Trong đó làm
rõ tính tất yếu của hoạt động hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp trong
đào tạo nguồn nhân lực, khung lý luận về quản lý các hoạt động hợp tác đó.
8.2. Những đóng góp về thực tiễn
Chỉ ra cơ sở thực tiễn về hoạt động hợp tác và quản lý hoạt động hợp tác của
trường đại học với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện
tử, truyền thông; trong có một số kinh nghiệm của nước ngoài và bài học đối với
Việt Nam, thực trạng hoạt động hợp tác của trường đại học với doanh nghiệp, thực
trạng quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học với doanh nghiệp trong đào tạo

xuất trên cơ sở kinh nghiệm của một số quốc về hợp tác giữa trường đại học với
doanh nghiệp nhằm tháo gỡ các khó khăn và khắc phục các bất cập có ngay trong
các thực trạng quản lý hoạt động hợp tác đã nêu trên.
10. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, các công trình khoa học của tác
giả, tài liệu tham khảo và phụ lục; luận án này có 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học với
doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông.
- Chương 2: Cơ sở thực tiễn về quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học
với doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông.
- Chương 3: Các giải pháp quản lý hoạt động hợp tác của trường đại học với
doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực ngành kỹ thuật điện tử, truyền thông.

9


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC
CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC VỚI DOANH NGHIỆP TRONG ĐÀO TẠO
NGUỒN NHÂN LỰC KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ, TRUYỀN THÔNG
1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1.1. Các nghiên cứu về hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp
trong đào tạo nguồn nhân lực
Vấn đề hợp tác trường đa ̣i ho ̣c và doanh nghiê ̣p (tiếng Anh là University
Business Cooperation - UBC), bắ t đầu đươ ̣c nghiên cứu từ những năm 1990 và trở
thành chủ đề được đặc biê ̣t quan tâm đối với mọi quốc gia trong vài thập niên gầ n
đây. Tổng hợp các công trình nghiên cứu trên thế giới về chủ đề này, có thể nhâ ̣n
thấ y 2 hướng nghiên cứu chủ yếu dưới đây:

Nghiên cứu khoa học tiếp thị của Công hoà Liên bang Đức thực hiê ̣n năm 2011 là
công trình nghiên cứu với quy mô lớn đầ u tiên ở Châu Âu về chủ đề hợp tác giữa
trường đại học với doanh nghiệp, đươ ̣c thực hiê ̣n ta ̣i hơn 3.000 cơ sở giáo du ̣c đa ̣i
ho ̣c thuô ̣c 33 quố c gia [74]. Qua triǹ h bày thực tra ̣ng hoa ̣t đô ̣ng hơ ̣p tác giữa trường
đa ̣i ho ̣c và doanh nghiê ̣p, các tác giả đã giới thiê ̣u khái niê ̣m “Mô hình môi trường
sinh thái của hoạt động hợp tác trường đại học và doanh nghiê ̣p” (UBC Ecosystem
Model). Cũng vào năm 2011, trong công trình nghiên cứu của các tác giả Davey, T.,
Baaken, T., Muros, V.G., & Meerman, A: “Barriers and Drivers in European
University - Business Cooperation” (Rào chắn và những khắc phục trong hợp tác
giữa trường đại học và doanh nghiệp ở Châu Âu) [73] đã chỉ ra thực trạng các mâu
thuẫn, các khó khăn mang tính rào cản trong hợp tác trường đại học và doanh
nghiệp; từ đó đề xuất các hướng khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động
hợp tác mang tính tất yếu đó.
Trong kỳ họp năm 2012 của Diễn đàn hợp tác trường đại học và doanh
nghiê ̣p (một diễn đàn tổ chức thường niên từ năm 2008 của Châu Âu) được tổ chức
tại Brussel (Bỉ), Ủy ban Châu Âu đã đưa ra kết quả Tổ ng kế t các xu hướng hợp tác
trường đại học và doanh nghiê ̣p giai đoạn 2008 - 2011 [80]. Trong diễn đàn này,
các tác giả Rebecca Allisoon, Christoher Allison, Zsuzsa Javorka có các tham luận
chỉ ra tính tất yếu của hoạt động hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, các
nội dung và hình thức tổ chức hợp tác, các mặt tích cực và đặc biệt là các hạn chế
11


để chỉ ra các giải pháp khắc phục. Cũng vào năm 2012 một công trình nghiên cứu
rất có giá trị được công bố ở Vương quốc Anh là “A Review of Business - University
Collaboration” (Tổ ng quan về hợp tác trường đại học và doanh nghiê ̣p) của tác giả
Tim Wilson [82]. Trong công trình này, tác giả đã triǹ h bày cu ̣ thể các chiń h sách
của Nhà nước về phát triể n hơ ̣p tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp trong
những năm gầ n đây và kế t quả tác đô ̣ng của những chiń h sách đó đố i với hoa ̣t đô ̣ng
hơ ̣p tác trên thực tế . Tiếp đó, ở Mỹ năm 2012 có công trình “Study on University Business Cooperation in the US” (Nghiên cứu về hợp tác trường đại học và doanh

trạng hợp tác đó và phương thức cải thiện các bất cập từ thực trạng hợp tác trường
đại học và doanh nghiệp.
Nghiên cứu của các tác giả Davey, T., Deery, M., & Winters, C. Công bố vào
năm 2009 (đã nêu trên) đã đưa ra 30 kết quả nghiên cứu điển hình về hợp tác của
trường đại học với doanh nghiệp, trong đó chỉ rõ pha ̣m vi đố i tươ ̣ng hợp tác đã đươ ̣c
mở rô ̣ng, không chỉ đối với các doanh nghiê ̣p mà còn với các cơ quan, tổ chức công
lâ ̣p và ngoài công lâ ̣p ở Châu Âu [74].
Năm 2011, Công ty Technopolis đã công bố công trình nghiên cứu:
“University Business Cooperation: 15 institutional case studies on the links
betweeen university and business” (Hợp tác trường đại học và doanh nghiệp: 15
nghiên cứu trường hơ ̣p về mố i liên hê ̣ giữa trường đa ̣i ho ̣c và doanh nghiê ̣p) [81].
Công trình nghiên cứu này đã mô tả rấ t cu ̣ thể cách tiế p câ ̣n, các hin
̀ h thức hơ ̣p tác,
kế t quả đa ̣t được và những bài ho ̣c của từng trường hơ ̣p.
Một công trình nghiên cứu ở Châu Âu của tác giả Edmondson, G. theo xu
hướng này do Hô ̣i đồng Đổ i mới kinh doanh và khoa ho ̣c Vương quốc Bỉ (AISBL)
đã công bố vào năm 2012 là “Making industry - university partnerships work:
Lessons from succesful collaborations”(Các nội dung công việc trong mối quan hệ
đối tác giữa trường đại học và doanh nghiệp: Những bài học từ hợp tác thành
công) [75] đã bàn về các công việc trong mối quan hệ hợp tác của trường đại học
với doanh nghiệp.
Nhìn chung các công trình nghiên cứu về hoạt động hợp tác của trường đại
học với doanh nghiệp ở nước ngoài theo hai xu hướng trên đã định hướng cho các
nội dung, phương thức hợp tác được chứng minh bằng thực tiễn ở nhiều cơ sở giáo
dục đại học và doanh nghiệp.
- Tại Việt Nam, có một số công trình nghiên cứu thực tiễn các điể n hiǹ h về
hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp được thể hiện ở kết quả nghiên cứu

13


Tạp chí Lao động và xã hội số 368, năm 2009 [2]; “Mô hình đào tạo gắn với nhu
14


cầu của doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay” của Phùng Xuân Nhạ, đăng trên Tạp
chí Khoa học Đại học quốc gia Hà Nội, chuyên mục Kinh tế và Kinh doanh, số 25
(2009) [52]; “Hợp tác Doanh nghiệp - Viện/ Trường trong môi trường chính sách
công” của Võ Tòng Xuân, đăng trên Tạp chí điện tử Tia sáng của Bộ Khoa học
công nghệ ngày 18/06/2013 [60]; “Hoàn thiện chính sách để phát triển liên doanh,
liên kết giữa các trường dạy nghề và doanh nghiệp đào tạo” của Nguyễn Xuân
Mai, đăng trên Tạp chí Khoa học giáo dục, số 57, tháng 6 năm 2010 [45, tr 55-57];
“Một số biện pháp phối hợp đào tạo giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp” của
Lương Thị Tâm Uyên, đăng trên Tạp chí Khoa học giáo dục số 78, 2012, [68; tr 35-39]
+ Một số đề tài luận án tiến sĩ đã nghiên cứu về vấn đề hợp tác của cơ
sở đào tạo với với doanh nghiệp; trong đó tập trung vào nghiên cứu cơ sở lý luận
của vấn đề nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp quản lý nhằm
nâng cao chất lượng đào tạo và sử dung nguồn nhân lực. Cụ thể: Luận án tiến sĩ
chuyên ngành quản lý giáo dục của Trần Khắc Hoàn với đề tài “Kết hợp đào tạo tại
trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở Việt Nam trong
giai đoạn hiện nay” bảo vệ tại Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2006 [32] đã nêu lên
cơ sở lý luận và thực tiễn việc kết hợp đào tạo nghề tại nhà trường với đào tạo tại
doanh nghiệp; từ đó đề ra các giải pháp kết hợp đó để nâng cao chất lượng đào tạo
nghề. Luận án tiến sĩ chuyên ngành lý luận và lịch sử giáo dục của Nguyễn Văn
Anh với đề tài “Phối hợp đào tạo giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp trong khu
công nghiệp” bảo vệ tại Viện Khoa học giáo dục Việt Nam năm 2009 [3] đã nêu lên
sự cần thiết phải phối đào tạo giữa cơ sở dạy nghề với doanh nghiệp, các nội dung
cần phố hợp và phương thức phối hợp để mang lại hiệu quả trên cơ sở đề xuất các
giải pháp thực thi. Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Xuân Hướng - RICARDO
thuộc Trường Đại học công lập Southern Luzon Philippines (trong Dự án hợp tác
với liên kết với Đại học Thái Nguyên của Việt Nam) - năm 2013 với đề tài “Tăng

Điều khiển quá trình - P (Process) và giám sát đầu ra - O (Outcome).
1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý hợp tác của trường đại học với doanh
nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật điện tử, truyền thông
Từ việc dẫn chứng về các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trong
và ngoài nước đối với vấn đề hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp trong
một vài thập kỷ gần đây cho thấy có nhiều có nhiều công trình nghiên cứu về hợp
tác giữa trường đại học với doanh nghiệp với nhiều chủ thể hợp tác, nội dung hợp
16