Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
–––––––––––––––––––––
LƢU THỊ KIM ANH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC NINH,
TỈNH BẮC NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Hồng Quang
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
THÁI NGUYÊN - 2013 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN TRƢỞNG KHOA TÂM LÝ GIÁO DỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
i
LỜI CAM ĐOAN
Tác giả Lưu Thị Kim Anh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các từ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục các sơ đồ, biểu đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4
7. Các phƣơng pháp luận nghiên cứu 4
8. Cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 7
2.1.1. Mục tiêu và nội dung khảo sát 33
2.1.2. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp khảo sát 33
2.2. Kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học
TP Bắc Ninh 34
2.2.1. Vài nét vè kinh tế xã hội và giáo dục của thành phố Bắc Ninh 34
2.2.2. Thực trạng giáo dục tiểu học thành phố Bắc Ninh 35
2.2.2.1. Thực trạng về số lƣợng học sinh 36
2.2.2.2. Thực trạng chất lƣợng giáo dục tiều học của TP Bắc Ninh 37
2.2.3. Thực trạng việc tổ chức hoạt động ngoại khóa 38
2.2.3.1. Nhận thức của giáo viên về vai trò của hoạt động ngoại khóa 38
2.2.3.2. Học sinh tiểu học đánh giá về hoạt động ngoại khóa 40 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
v
2.2.3.3. Nội dung và hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa mà học sinh
mong muốn 41
2.2.3.4. Những kết quả đạt đƣợc trong hoạt động ngoại khóa 42
2.3. Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng
tiểu học TP Bắc Ninh 44
2.3.1. Công tác lập kế hoạch 44
2.3.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch 46
2.3.3. Công tác chỉ đạo thực hiện các hoạt động ngoại khóa 50
2.3.4. Công tác kiểm tra đánh giá các hoạt động ngoại khóa 53
2.4. Đánh giá chung về quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học
thành phố Bắc Ninh 54
2.4.1. Những thành công và hạn chế của các biện pháp quản lý 54
2.4.1.1. Thành công 54
2.4.1.2. Hạn chế 55
1. Kết luận 94
2. Khuyến nghị 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO 99
PHỤ LỤC
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH Ban giám hiệu
CBQL Cán bộ quản lý
GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
GV Giáo viên
HĐNK Hoạt động ngoại khóa
HS HS
THCS Trung học cơ sở
TP Thành phố
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Đối tƣợng, phạm vi khảo sát 33
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
vi
Bảng 3.4. Phân phối tần suất kết quả kiểm tra sau thử nghiệm 91
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 3.1. Tổng quát biện pháp quản lý các hoạt động ngoại khóa 84
Biểu đồ 3.1. Phân phối tần suất kết quả kiểm tra trƣớc TN 90
Biểu đồ 3.2.Tần suất kết quả kiểm tra sau TN 91
Biểu đồ 3.3. Phân phối tần suất kết quả các bài kiểm tra trƣớc thực nghiệm và
sau thực nghiệm ở lớp TN 93 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nhiệm vụ trọng tâm của nhà trƣờng phổ thông là tổ chức các hoạt động
giáo dục học sinh. Hoạt động giáo dục giúp học sinh nắm vững những tri thức
để thỏa mãn nhu cầu phát triển của cá nhân và đáp ứng sự phát triển kinh tế, xã
hội. Giáo dục có mục tiêu, có nội dung, phƣơng pháp và các hình thức tổ chức
nhất định. Mục tiêu của giáo dục trong nhà trƣờng phổ thông là nhằm phát triển
toàn diện nhân cách học sinh. Sự phát triển toàn diện nhân cách đó bao hàm sự
hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trƣờng
kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”, (Luật Giáo dục 2005).
Trƣờng Tiểu học có vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân,
là cấp học nền tảng trong hình thành và phát triển nhân cách học sinh. Các
trƣờng tiểu học hiện nay đang thực hiện học 2 buổi/ngày. Về điều kiện thời
gian rất thuận lợi cho các hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên, trên thực tế, việc tổ
chức các hoạt động ngoại khóa còn gặp nhiều khó khăn. Có những trƣờng chƣa
thực sự quan tâm đến hoạt động này. Có những trƣờng khó khăn về đội ngũ
giáo viên, về điều kiện tổ chức hoặc chƣa đƣợc sự ủng hộ của cha mẹ học
sinh Ngay hình thức, nội dung hoạt động ngoại khóa ở trƣờng tiểu học cũng
chƣa thật thống nhất và cũng còn có nhiều điều bất cập.
Thành phố Bắc Ninh cũng trong tình trạng chung đó. Theo báo cáo tổng
kết năm học 2010- 2011 và 2011- 2012 của Tp, Bắc Ninh thì việc tổ chức các
hoạt đông ngoại khóa trong các trƣờng tiểu học ở thành phố tuy đã đƣợc các
trƣờng quan tâm một các đúng mực, song nội dung và hình thức tổ chức còn
đơn điệu. Các hoạt động ngoại khóa ở Tp. Bắc Ninh trƣớc đây bị coi là hoạt
động phụ. Việc tổ chức các hoạt động này thƣờng không phải do giáo viên chủ
nhiệm lớp mà do tổng phụ trách đội nhà trƣờng tổ chức và đảm nhiệm. Việc tổ
chức các hoạt động ngoại khóa hiện nay vẫn còn lúng túng về phƣơng pháp,
hình thức, vẫn còn tƣ tƣởng xem tổ chức hoạt động ngoại khóa chỉ là tiết sinh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
3
hoạt đơn thuần, Việc quản lý của các nhà trƣờng thƣờng chƣa đƣợc chú ý đúng
mức nên kế hoạch giáo dục ít đƣợc sự quan tâm mà chỉ chú ý nhiều đến kế
hoạch hoạt động giờ chính khóa. Cho đến nay, việc nghiên cứu một cách hệ
thống về hoạt động ngoại khóa và quản lý hoạt động ngoại khóa ở trƣờng tiểu
học chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Ở cấp độ luận văn thạc sĩ, hoạt động ngoại
Hiện nay việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học
thành phố Bắc Ninh đã đạt đƣợc những kết quả nhất định; Công tác quản lý
cũng đã đƣợc quan tâm khá tốt. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức và quản lý
các hoạt động ngoại khóa cũng bộc lộ một số bất cập, chƣa đáp ứng các yêu cầu đổi
mới giáo dục tiểu học ở địa phƣơng. Nếu đề xuất một số biện pháp quản lý phù hợp
với yêu cầu của hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học thì kết quả giáo dục
toàn diện trong các trƣờng tiểu học của thành phố Bắc Ninh sẽ đƣợc cải thiện.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác lập cơ sở lý luận của quản lý hoạt động ngoại khóa ở trƣờng
tiểu học
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động ngoại khóa và thực trạng quản
lý hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học trên địa bàn thành phố Bắc Ninh,
tỉnh Bắc Ninh
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa nhằm nâng
cao chất lƣợng hoạt động này ở các trƣờng tiểu học thành phố Bắc Ninh .
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn về đối tượng nghiên cứu
Đề tài chỉ nghiên cứu quản lý các hoạt động ngoại khóa thuộc chƣơng
trình giáo dục tiểu học. Đó là những hoạt động bắt buộc phải có cùng với các
nội dung hoạt động chính khóa
6.2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
Đề tài đƣợc nghiên cứu trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
và tiến hành nghiên cứu thực tiễn ở 10 trƣờng tiểu học: Tiền An, Ninh Xá, Thị
Cầu, Vệ An, Võ Cƣờng 1, Võ Cƣờng 2, Võ Cƣờng 3, Đại Phúc, Đáp Cầu, Vạn
An. Chỉ sử dụng các số liệu của các trƣởng tiểu học này từ năm 2008 đến nay.
7. Các phƣơng pháp luận nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
6
Chƣơng 2. Thựa trạng hoạt động ngoại khóa và quản lý hoạt động ngoại khóa ở
các trƣờng tiểu học thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa ở các trƣờng tiểu học thành
phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
Hoạt động ngoại khoá là một phần quan trọng trong chƣơng trình giáo
dục ở hầu hết các nƣớc trên thế giới. Hoạt động này đƣợc chú trọng nghiên cứu
và thực hiện nhƣ là một công cụ hữu ích để giúp ngƣời học mở mang kiến thức,
học tập có kết quả hơn, phát triển toàn diện nhân cách bản thân.
Tƣ tƣởng về hoạt động ngoại khoá đƣợc hình thành, phát triển gắn liền
với quá trình phát triển của lý luận và thực tiễn giáo dục trong các giai đoạn
lịch sử. Từ khi giáo dục học chính thức trở thành môn khoa học độc lập, với sự
xuất hiện của hình thức dạy học theo lớp thì hoạt động ngoại khoá bắt đầu thu
hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà sƣ phạm.
J.A.Cô men xki - ông tổ của nền sƣ phạm cận đại trong thời gian làm
cố vấn giáo dục tại Hung-ga-ri đã rất coi trọng hoạt động ngoại khoá. Ông đã
đƣợc công việc trong tƣơng lai.
Tại Anh, gần 7 triệu học sinh hàng năm đƣợc tham gia vào các hoạt động
ngoại khoá, nghĩa là hàng tuần có hàng nghìn em đƣợc đi tham quan hoặc
tham gia vào các câu lạc bộ học tập. Theo các nhà giáo dục Anh, các hoạt động
này giúp học sinh gắn kiến thức với cuộc sống. Chính phủ Anh cho rằng hoạt
động này là một phần quan trọng của công tác giáo dục thế hệ trẻ. Để nâng cao
chất lƣợng và tăng cƣờng số lƣợng các hoạt động này, chính phủ Anh đã đƣa ra
các qui định về trách nhiệm của giáo viên và nhà trƣờng, tăng cƣờng các nguồn
lực và các điều kiện cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá.
Các nhà giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động
ngoại khoá. Học sinh Nhật Bản dành khá nhiều thời gian cho các hoạt động này
vì hầu hết các trƣờng học ở Nhật Bản là các trƣờng bán trú. Tuy nhiên, các hoạt
động ngoại khoá này tập trung chủ yếu vào việc giáo dục đạo đức và giáo dục
truyền thống cho học sinh nhƣ dạy các nghi thức giao tiếp theo tập tục của
ngƣời Nhật, dạy cách pha trà, các nghề truyền thống Ngoại khoá các môn học Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
9
chủ yếu tổ chức thông qua các cuộc thi, các trò chơi ở trƣờng và trên ti vi.
Chƣơng trình cải cách giáo dục của Nhật Bản là giảm thời gian lên lớp để tăng
cƣờng nhiều hơn các hoạt động ngoại khoá cho học sinh.
Nghiên cứu so sánh của các nhà giáo dục Mĩ năm 2002 giữa chất lƣợng
giáo dục của Mĩ và 8 nƣớc trong khối G8 cho rằng, hoạt động ngoại khoá là một
trong những điều kiện đem lại chất lƣợng giáo dục cao ở các nƣớc. Những công
trình nghiên cứu này đã làm nổi bật tầm quan trọng của các hoạt động ngoại khoá,
giúp cho cán bộ quản lí nhà trƣờng và giáo viên phải làm gì để tổ chức và quản lí
tốt các hoạt động này nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo.
Ở Việt Nam, ngay từ những năm 60 của thế kỷ trƣớc, khi xây dựng
các thế hệ học sinh, xem hoạt động ngoại khoá là một trong những hình thức tổ
chức dạy học quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học và giáo dục.
Trƣớc sự phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu của lý luận và thực tiễn hoạt
động ngoại khoá, đòi hỏi về phƣơng diện quản lý giáo dục phải nghiên cứu tìm
ra quy luật và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của
lĩnh vực hoạt động này. Trong thực tế, những công trình nghiên cứu về hoạt
động ngoại khoá chƣa chỉ ra một cách cụ thể việc cần tổ chức và quản lý hoạt
động ngoại khóa ra sao? Làm thế nào để hoạt động ngoại khoá thực sự là một
hoạt động thƣờng xuyên có kết quả tốt? Các công trình nghiên cứu cũng chƣa
chỉ ra cách thức cho các nhà quản lí khi tổ chức hƣớng dẫn thực hiện đƣa hoạt
động ngoại khoá vào trong kế hoạch giáo dục - đào tạo ở từng năm học Điều
này dẫn đến tình trạng hoạt động ngoại khoá ở các nhà trƣờng còn là việc làm
có tính hình thức, gò ép, hiệu quả chƣa cao.
Tuy nhiên dƣới góc độ của quản lí giáo dục, cho đến nay chƣa có một đề
tài nào nghiên cứu một cách hệ thống cơ bản về quản lý hoạt động ngoại khóa
ở trƣờng tiểu học. Trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh thì vấn đề
cũng chƣa đƣợc quan tâm nghiên cứu.
1.2. Hoạt động ngoại khóa ở trƣờng tiểu học
1.2.1. Hoạt động ngoại khóa, mục tiêu và đặc điểm của hoạt động ngoại khóa Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
11
1.2.1.1. Hoạt động ngoại khóa
Theo Phan Trọng Luận, Trƣơng Dĩnh, Nguyễn Thanh Hùng, Trần Thế
Duật : “ Ngoại khoá không nên hiểu là công việc ngoài giờ học, ngoài chƣơng
trình, thực hiện tuỳ tiện đƣợc sao hay vậy. Ngoại khoá chỉ có nghĩa là không
đặt sự giảng dạy của giáo viên bộ môn lên hàng đầu mà xem trọng hoạt động tự
giác vận dụng sáng tạo của học sinh. Đó cũng là việc học đích thực, do học
Hoạt động ngoại khóa là hình thức tổ chức học tập tiếp nối với chính
khóa, chủ yếu diễn ra ngoài giờ lên lớp nhằm bổ sung, củng cố, mở rộng và
nâng cao kiến thức, kỹ năng đã đƣợc học trong chƣơng trình chính khoá. Đồng
thời, hoạt động ngoại khóa góp phần nâng cao chất lƣợng học tập, rèn luyện
cho học sinh, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục. Hoạt động ngoại khóa là hoạt
động có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch, đƣợc thực hiện ngoài giờ chính khoá, là
sự tiếp nối, bổ sung các hoạt động trên lớp, là con đƣờng gắn lí thuyết với thực tiễn
nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách ngƣời học.
- Mục tiêu cơ bản của quản lí ngoại khoá là bổ trợ cho ngƣời học những nội
dung chƣa đƣợc thực hiện đầy đủ trong chƣơng trình chính khoá nhằm hoàn thiện
các phẩm chất cần thiết đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục của cấp học.
Hoạt động ngoại khoá chính là dịp, là cơ hội để học sinh củng cố, ôn lại
kiến thức và mở rộng kiến thức cơ bản mà học sinh đã đƣợc trang bị trên lớp.
Hoạt động ngoại khóa đặc biệt cần thiết cho học sinh nhằm giúp các em khắc
sâu hơn kiến thức đã học mà những giờ học trên lớp không đủ điều kiện trang
bị. Hoạt động ngoại khóa có thể bổ sung các kiến thức môn học mà trong giờ
lên lớp, giáo viên không thể giảng giải hoặc trang bị cho học sinh. Đồng thời,
hoạt động ngoại khóa còn mở rộng vốn sống, nâng tầm hiểu biết, giúp học sinh
tích luỹ kinh nghiệm thực tiễn, hỗ trợ cho môn học. Do vậy, hoạt động ngoại
khoá sẽ cung cấp làm phong phú thêm tri thức cho học sinh, nhất là những kiến
thức gắn với thực tiễn, kiến thức cần có tính cụ thể, gắn với đời sống của các em.
Tóm lại, hoạt động ngoại khoá ở các trƣờng phổ thông nói chung,
trƣờng tiểu học nói riêng luôn gắn với hoạt động chính khóa, cả hoạt động
Copyright: Tài liệu đại học ©