I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chon đề tài:
Con người ở mọi lứa tuổi, giới tính đều muốn được vui chơi, giải trí, hoạt
động vui chơi giải trí cũng là một trong những hoạt động cơ bản của con người. Tuy
nhiên ở lứa tuổi học sinh hoạt động vui chơi đó càng có ý nghĩa quan trọng. Người
lớn trang bị cho trẻ em kiến thức, kỹ năng sống thông qua trò chơi. Chơi mà học và
học mà chơi. Xã hội càng hiện đại, văn minh thì hiển nhiên trẻ em ta càng có điều
kiện và cần chơi những trò chơi máy móc, tối tân, nhưng lạm dụng những đồ chơi
gươm súng và điện tử thì cũng không được dư luận đồng tình. Tôi đã tự hỏi tại sao
bây giờ trẻ em ít chơi những trò chơi đơn giản dễ làm, có tính giáo dục nhân cách,
mang lại kiến thức bổ ích như trước kia mà chúng chỉ thích chơi những trò chơi điện
tử như: bắn súng, đua xe… Chính điều trăn trỏ đó đã nảy ra trong tôi một ý nghĩ là
hãy đưa các trò chơi vào hoạt động giảng dạy trong các trường phổ thông.
Bản thân tôi là một giáo viên dạy toán trường THCS, một môn học mà nhiều
học sinh rất “sợ - ngại” học và đã có nhiều học sinh nói rằng môn học này quá “khô
khan”. Chính vì lí do đó tôi đã đưa một số trò chơi toán học vào các bài dạy của
mình để gây hứng thú học tập cho học sinh và qua đó các em có thể tự tổ chức trò
chơi toán học vào những lúc giải lao, lúc rảnh rỗi đê khắc sâu kiến thức và đặc biệt
có thể xa rời các trò chơi điện tử kém tính giáo dục thể chất và tinh thần.
Trên thực tế những giờ dạy mà tôi đã đan xen tổ chức chò chơi toán học tôi
thấy học sinh rất thích thú, rất hào hứng đón nhận trò chơi và kiến thức dần dần
được các em nắm bắt thông qua các hoạt động đó một cách nhẹ nhàng và hiệu quả.
Với hai lí do trên tôi thiết nghĩ cần đưa ra chuyên đề này để một phần nào đó
khích lệ phong trào học tập môn Toán của học sinh, giúp học sinh có cái nhìn mới
hơn về môn học này và đặc biệt đã làm phong phú thêm vốn trò chơi của các em để
các em có những lựa chọn đúng đắn trong các hoạt động giải trí của bản thân.
Từ những cơ sở, nhận thức nêu trên, cộng thêm những kinh nghiệm nhỏ mà
bản thân đã tích lũy được trong những năm học qua. Tôi xin được đóng góp một
Sáng kiến kinh nghiệm có tựa đề : Nâng cao hiệu quả giờ học môn toán 7 thông
qua tổ chức các trò chơi toán học ở trường THCS Nga An.


mới về chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học.
Luật giáo dục công bố năm 2005, Điều 82.2 có ghi “Phương pháp dạy học phổ
thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng

-2-


làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động
đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Trong chương trình giáo dục & đào tạo chung hiện nay đòi hỏi phải thay đổi
cách tiếp cận đối với quá trình dạy – học. Hoạt động giảng dạy với vai trò chủ đạo là
giáo viên không còn là hoạt động chính nữa, mà thay vào đó là vai trò trung tâm của
người học với hoạt động chính là hoạt động nhận thức, tự chiếm lĩnh tri thức. Học
sinh cùng tranh luận nghiên cứu chứ không phải là ghi nhớ máy móc và tái hiện tri
thức sẵn có. Những điều này đòi hỏi phải có sự đổi mới phương pháp dạy học thật
sự theo hướng tăng cường sự tham gia của học sinh, tạo môi trường để các em tích
cực tranh luận đưa ra những ý kiến điều chỉnh lại cho phù hợp, biến những kiến thức
thành niềm tin của bản thân, thành tri thức của mình. Thực trạng trên đòi hỏi giáo
viên khi dạy học phải sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp
với nội dung từng bài và từng đối tượng học sinh để phát huy được tính tích cực học
tập của học sinh.
Có thể nói, cốt lõi của việc đổi mới phương pháp dạy học là hướng tới việc học
tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, nghĩa là phải phát huy tính tích
cực của học sinh trong học tập, việc tổ chức các trò chơi toán học nhằm hướng tới
muc tiêu đó.
Vì vậy, làm thế nào để giúp học sinh tiếp nhận tri thức một cách chủ động, câu
hỏi đặt ra cho chúng ta là phải tổ chức dạy và học như thế nào? Nội dung của câu
hỏi này chính là phương pháp hoạt động của thầy giáo và học sinh, để thực hiện
được nhiệm vụ này người giáo viên phải xác định được nhiệm vụ dạy học. Dó đó,

%
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
7A
43
7
16.3 14 32.5 16 37.2
6
13.9
0
0
7B
40
0
0
5
12.5 15 37.5 14
35
6
15
Tổng 83
7
8.4
19 22.9 31 37.3 20 24.1

lớp học lân cận.
- Thời gian chơi trong mỗi tiết dạy nên không để quá 10 phút.
b/ Chọn lựa trò chơi:
- Giáo viên phải biết chọn lựa trò chơi sao cho phù hợp với bài dạy về cả nội dung
và thời lượng.
- Xác định được mục tiêu của trò chơi đưa ra là gì? (Giáo dục kĩ năng gì? Phẩm
chất gì?)
- Trò chơi đưa ra phải đa dạng, phong phú, có tác dụng khích lệ tinh thần học tập
cho tất cả các đối tượng học sinh trong lớp, tránh bỏ rơi học sinh yếu kém ngoài
cuộc.
- Không nên chọn những trò chơi chỉ được mặt vui nhộn, nhưng lại thiếu tác dụng
giáo dục về phẩm chất cũng như kĩ năng học tập.
c/ Hướng dẫn cách chơi:
- Trước hết, giáo viên phải ổn định được các đội chơi, người chơi cho phù hợp, cân
đối lực lượng.
- Giới thiệu trò chơi, cách chơi: Đây là khâu rất quan trọng, giáo viên nên giới thiệu
trò chơi một cách ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, thu hút và hấp dẫn người chơi (Có
những trò chơi khó thì giáo viên phải cho chơi thử trước).
- Động viên học sinh chơi nhiệt tình, hết mình .Song, phải đảm bảo nề nếp, nội qui
nhà trường.
3.2. Một số trò chơi điển hình trong tiết dạy học Toán:
Khi thực hiện các trò chơi, để thuận tiện cho việc di chuyển của các đội chơi
một cách nhanh chóng, tiết kiệm thời gian, mỗi lớp có thể chia từ 4 đến 6 đội chơi,
mỗi đội từ 6 đến 10 người (Theo cấu trúc bàn có 2 chỗ ngồi). Các ví dụ ở trong
những trò chơi dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo, giáo viên có thể linh hoạt bố
trí nội dung chơi cho phù hợp với lớp mình đang giảng dạy.
3.2.1. Trò chơi “Chung sức”:
a/ Mục đích:
- Rèn luyện tính trách nhiệm, cộng đồng cho học sinh.


sinh động.
b/ Chuẩn bị:
- Giáo viên chuẩn bị một số bài toán cần thiết ghi sẵn lên bảng phụ.
- Học sinh chuẩn bị bảng nhóm, bút lông.
c/ Cách chơi:
- Sau tiết dạy, giáo viên đưa nội dung cần chơi lên bảng phụ.

-6-


- Giáo viên cho học sinh cả lớp cùng giải các bài toán, sau đó gọi từng học sinh điền
kết quả vào bảng phụ.
- Giáo viên đưa ra đáp án để quyết định sự thắng thua của các học sinh.
d/ Ví dụ:
Khi dạy bài: “ Giá trị của biểu thức đại số” (Tiết 52- Đại số), giáo viên có thể
cho một bài tập sau: Giải thưởng toán học Việt Nam mang tên nhà toán học nổi
tiếng nào ( dánh cho học sinh phổ thông).
Hãy tính giá trị các biểu thức sau tại x = 3; y = 4; z = 5, rồi viết các chữ tương
ứng với các số tìm được vào ô trống, em sẽ trả lời được câu hỏi trên
N:
x2
T: y2
1
( xy  z )
2

Ă:

L:



3.2.3. Trò chơi “Cùng nhau leo núi”:
a/ Mục đích:
- Rèn luyện kĩ năng tính toán cho học sinh.
- Thu hút số đông học sinh tích cực, nhiệt tình học tập.
b/ Chuẩn bị:
Giáo viên chuẩn bị trước một số bài tập liên quan đến bài học theo cấp độ từ dễ
đến khó.
c/ Cách chơi:
- Giáo viên sắp xếp các bài tập theo dạng hình tháp, càng lên cao càng khó dần
(Hình vẽ ở ví dụ dưới đây)
- Làm thủ tục bốc thăm chọn 2 đội chơi.
- Mỗi thành viên của mỗi đội lên giải một bài tập(Giải từ dưới lên trên), sau đó về
chỗ để thành viên khác của đội mình lên giải tiếp.

-7-


- Đội nào “Leo” lên đỉnh sớm hơn và có số câu trả lời đúng nhiều hơn, đội đó thắng
cuộc.
d/ Ví dụ:
Khi dạy bài: “Số vô tỉ. Khái niệm về căn bậc hai” (Tiết 17 – Đại số 7), giáo viên
có thể cho các đội thực hiện trò chơi “Cùng leo núi” với các bài toán có nội dung
được sắp xếp như sau:
 114 
9

25
49  64 
36 



Ví dụ 1: Để so sánh hai số a2 và a có 3 học sinh trả lời như sau
Học sinh A: a2 >a với mọi số hữu tỉ a
Học sinh B: a2 >a với mọi số hữu tỉ a dương
Học sinh C: a2 >a với mọi số hữu tỉ a âm
Em có nhận xét gì về 3 câu trả lời trên? Cho ví dụ minh họa
Ví dụ 2: Bạn Quảng nói: Từ a = b suy ra an = bn
Bạn Nam nói: Từ an = bn suy ra a = b
Theo em bạn Quảng hay bạn Nam nói đúng
Ví dụ 3; Sau khi dạy xong bài “Tổng 3 góc của một tam giác” (Tiết 18 – hình
học) giáo viên cho bài tập sau:
Một tam giác lớn được cắt thành 3 tam giác nhỏ có diện tích bằng nhau, mỗi
tam giác nhỏ có tổng số đo các góc bằng 180 0 . Vậy tổng số đo các góc trong tam
giác lớn phải bằng 1800*3= 5400. Đúng hay sai ? Vì sao?
3.2.5. Trò chơi “Ai tìm được nhiều hơn?”:
a/ Mục đích:
- Rèn luyện tính nhanh nhẹn, khả năng quan sát tốt cho học sinh.
- Học sinh củng cố kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự chủ, vui tươi.
b/ Chuẩn bị:
- Giáo viên ghi sẵn một số bài toán hoặc ví dụ trên bảng phụ.
- Học sinh chuẩn bị bảng nhóm, bút lông.
c/ Cách chơi:
- Giáo viên treo bảng phụ có đề bài lên bảng, sau đó cho học sinh tìm hoặc viết
những kết quả hoặc kiến thức có liên quan đến bài học.
- Trong 3 phút, đội nào tìm được nhiều đáp số và chính xác hơn thì đội đó sẽ giành
chiến thắng.
d/ Ví dụ:
Ví dụ 1:
Khi dạy xong bài: “Đơn thức đồng dạng” (Tiết 54 – Đại số ), giáo viên ghi sẵn

6
7
8
9
Từ hàng ngang
1. Lũy thừa của một tích bằng ….. các lũy thừa
2. Với giá trị nào của n thì xn > 0
3. Dãy số: 1; 1; 2; 3; 5; 8; 13… là dãy số ……
4. Để đánh giá thể trạng của một người (Gầy, bình thường, béo phì…) người ta
dùng chỉ số gì?
5. Tích của hai số hữu tỷ trái dấu là số….
6. Đơn vị đo chiều dài theo hệ thống Anh, Mỹ
- 10 -


7. Đẳng thức của hai tỷ số
8. Trong tỷ lệ thức a: b= c: d , a và d gọi là gì ?
9. Số thập phân vô hạn không tuần hoàn là số….
Từ hàng dọc;
Một khái niệm toán học
3.2.7. Trò chơi “Nhà sáng tạo trẻ”:
a/ Mục đích:
Kích thích tính tư duy, sáng tạo, ham học của học sinh.
b/ Chuẩn bị:
Học sinh chuẩn bị bảng nhóm, bút lông.
c/ Cách chơi:
- Để củng cố kiến thức bài dạy, giáo viên cho học sinh giải một số bài tập đơn giản
liên quan, sau đó yêu cầu các đội đặt một bài toán có nội dung tương tự bài tập đã
giải hoặc cắt, ghép, chia một hình thành nhiều hình khác nhau
- Giáo viên, xem xét, kiểm định két quả của các đội, rồi đưa ra kết luận đội nào

bài tập trong bảng phụ. Cho học sinh chơi theo luật chơi như đã nêu ở trên.
Ví dụ : Gọi a; b; c là độ dài 3 cạnh của một tam giác. Các đẳng thức sau gợi
cho ta điều gì?
a = b2  c 2 ;

b = a2  c2 ;

c = a 2  b2

3.2.9. Trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”
a/ Mục đích:
Trò chơi này áp dụng theo bản quyền của trò chơi Đuổi hình bắt chữ trên kêng
truyền hình Hà Nội, đây cũng là một chương trình được các em rất ưa thích. Trò
chơi này tôi áp dụng cho một số bài dạy định lí trong chương trình hình học.
Qua trò chơi này học sinh được ôn lại các định lí, kiến thức đã học. Từ các hình vẽ
các em phát hiện được ra các định lí đã học.
b/ Chuẩn bị: Các tờ giấy khổ A4, vẽ các hình lên trên (các hình sẽ tùy theo nội
dung bài và kiến thức mà giáo viên cần học sinh phát hiện ra)
c/ Cách chơi: Cho học sinh toàn lớp đoán.
d/ Ví dụ: Dạy bài Quan hệ giữa đường vuông góc và đường xiên, đường xiên và
hình chiếu ( Hình học 7) Tôi đã đưa ra một số hình ảnh sau để học sinh đoán:

Trong các đường xiên và đường vuông góc kẻ từ một điểm ở ngoài đường thẳng
đến một đường thẳng đó, đường vuông góc là đường ngắn nhất.
- 12 -


Trong hai đường xiên kẻ từ một điểm nằm ngoài đường thẳng đến đường thẳng
đó, đường xiên nào có hình chiếu lớn hơn thì lớn hơn.


%
SL
%
SL
%
7A
43
11 25.6 17 39.5 15 34.9
0
0
0
0
7B
40
2
5
9
22.5 23 57.5
6
15
0
0
Tổng 83
13 15.7 26 31.3 38 45.8
6
7.2
0
0

III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

bổ ích để đồng nghiệp tham khảo. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện đề tài, chắc
chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và những ý kiến chủ quan. Kính mong
quý đồng nghiệp góp ý kiến để đề tài ngày càng hoàn chỉnh hơn.
Nga Sơn, ngày 12 tháng 4 năm 2016
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác
Người viết SKKN

Trịnh Thị Trang

- 15 -