BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH


LƯƠNG THỊ THANH THÙY

KHẢO SÁT, ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT CẢI TẠO
MẢNG XANH KHUÔN VIÊN MỘT SỐ CHÙA
Ở KHU VỰC QUẬN 9 – TP.HCM THEO
HƯỚNG BẢO TỒN

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH CẢNH QUAN VÀ KỸ THUẬT HOA VIÊN

Thành phố Hồ Chí Minh
Tháng 06/2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH
*****************

LƯƠNG THỊ THANH THÙY

KHẢO SÁT, ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT CẢI TẠO
MẢNG XANH KHUÔN VIÊN MỘT SỐ CHÙA
Ở KHU VỰC QUẬN 9 – TP.HCM THEO
HƯỚNG BẢO TỒN

Ngành: Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa Viên


Hoàn thành đề tài tốt nghiệp này, đối với tôi không chỉ là sự cố gắng
của riêng bản thân mình, mà tôi còn nhận được rất nhiều sự động viên và giúp
đỡ từ gia đình, trường lớp và các quý chùa. Tôi xin cảm ơn cha mẹ, thầy cô
Bộ môn Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa Viên, bạn bè trong tập thể lớp DH08CH.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn:
+ Tiến sĩ Ngô An – Giảng viên Khoa Môi Trường và Tài Nguyên.
+ Đại Đức Thích Nhựt An – Trụ trì chùa Phước Tường.
+ Hòa Thượng Thích Nhật Liên – Trụ trì chùa Phong Linh.
+ Thượng Tọa Thích Thiện Hảo – Trụ trì chùa Hội Sơn.
+ Thượng Tọa Thích Thiện Đạo – Trụ trì chùa Phước Thạnh.
+ Hòa Thượng Thích Huệ Cảnh – Trụ trì chùa Bửu Thạnh.
TP.Hồ Chí Minh, tháng 5 – 2012
Lương Thị Thanh Thùy

i


TÓM TẮT
Đề tài “Khảo sát, đánh giá và đề xuất cải tạo mảng xanh khuôn viên một số
chùa ở khu vực quận 9 – TP.HCM theo hướng bảo tồn” được tiến hành tại 5 ngôi chùa
(chùa Phước Tường, chùa Phong Linh, chùa Hội Sơn, chùa Phước Thạnh, chùa Bửu
Thạnh) ở khu vực quận 9 – TP.HCM. Thời gian thực hiện từ tháng 2 đến tháng 6 năm
2012.
Kết quả thu được:
-

Đánh giá hiện trạng cây xanh, thống kê được thành phần loài trong từng vùng
khảo sát kèm theo bản vẽ mặt bằng hiện trạng cây xanh.

-


-

Proposal for some solutions to caring, rehabilitation of valuable trees.

-

Proposal for the development of the pagodas’ green precincts towards the
conservation in the accompanying drawings.

iii


MỤC LỤC
TÊN ĐỀ MỤC

TRANG

LỜI CẢM ƠN.................................................................................................................. i 
TÓM TẮT ......................................................................................................................ii 
SUMMARY .................................................................................................................. iii 
MỤC LỤC ..................................................................................................................... iv 
DANH SÁCH CÁC BẢNG .........................................................................................vii 
DANH SÁCH CÁC HÌNH ........................................................................................ viii 
PHỤ LỤC ....................................................................................................................... x 
Chương 1 MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1 
Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................................ 3 
2.1 Điều kiện tự nhiên của quận 9, TP. Hồ Chí Minh ................................................. 3 
2.1.1 Khái quát về quận 9 ........................................................................................ 3 
2.1.2 Điều kiện tự nhiên ........................................................................................... 4 

quận 9 – Thành phố Hồ Chí Minh ............................................................................. 14 
4.1.1 Chùa Phước Tường ....................................................................................... 15 
4.1.1.1 Giới thiệu chung ..................................................................................... 15 
4.1.1.2 Hiện trạng cây xanh ................................................................................ 16 
4.1.2 Chùa Phong Linh .......................................................................................... 18 
4.1.2.1 Giới thiệu chung ..................................................................................... 18 
4.1.2.2 Hiện trạng cây xanh ................................................................................ 20 
4.1.3 Chùa Hội Sơn ................................................................................................ 21 
4.1.3.1 Giới thiệu chung ..................................................................................... 21 
4.1.3.2 Hiện trạng cây xanh ................................................................................ 23 
4.1.4 Chùa Phước Thạnh ........................................................................................ 24 
4.1.4.1 Giới thiệu chung ..................................................................................... 24 
4.1.4.2 Hiện trạng cây xanh ................................................................................ 25 
4.1.5 Chùa Bửu Thạnh ........................................................................................... 27 
4.1.5.1 Giới thiệu chung ..................................................................................... 27 
4.1.5.2 Hiện trạng cây xanh ................................................................................ 30 
4.2 Đề xuất phát triển mảng xanh khuôn viên chùa theo hướng bảo tồn .................. 31 
4.2.1 Tiêu chí, căn cứ đề xuất cây xanh bảo tồn .................................................... 31 
4.2.2 Giải pháp phát triển mảng xanh khuôn viên chùa theo hướng bảo tồn ........ 31 
v


4.2.2.1 Chùa Phước Tường................................................................................. 31 
4.2.2.2 Chùa Phong Linh .................................................................................... 41 
4.2.2.3 Chùa Hội Sơn ......................................................................................... 47 
4.2.2.4 Chùa Phước Thạnh ................................................................................. 54 
4.2.2.5 Chùa Bửu Thạnh..................................................................................... 62 
Chương 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................... 71 
5.1 Kết luận ................................................................................................................ 71 
5.2 Kiến nghị .............................................................................................................. 71 

TRANG

Hình 2.1: Bản đồ khu vực quận 9 ................................................................................. 3 
Hình 4.1: Sơ đồ đến chùa Phước Tường .................................................................... 15 
Hình 4.2: Chùa Phước Tường..................................................................................... 16 
Hình 4.3: Sơ đồ đến chùa Phong Linh........................................................................ 18 
Hình 4.4: Chùa Phong Linh ........................................................................................ 19 
Hình 4.5: Sơ đồ đến chùa Hội Sơn ............................................................................. 21 
Hình 4.6: Chùa Hội Sơn ............................................................................................. 22 
Hình 4.7: Sơ đồ đến chùa Phước Thạnh ..................................................................... 24 
Hình 4.8: Bia tưởng niệm vị mục đồng đầu tiên kiến lập chùa Phước Thạnh ........... 24 
Hình 4.9: Chùa Phước Thạnh ..................................................................................... 25 
Hình 4.10: Sơ đồ đến chùa Bửu Thạnh ...................................................................... 27 
Hình 4.11: Mộ tháp cổ tại chùa Bửu Thạnh ............................................................... 28 
Hình 4.12: Chùa Bửu Thạnh....................................................................................... 29 
Hình 4.13: Phượng vĩ đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ................................... 32 
Hình 4.14: Sao Đen đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ...................................... 33 
Hình 4.15: Dầu rái đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ........................................ 34 
Hình 4.16: Cọ kiểng đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ..................................... 35 
Hình 4.17: Bồ Đề đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ......................................... 36 
Hình 4.18: Sứ cùi đề nghị bảo tồn tại chùa Phước Tường ......................................... 37 
Hình 4.19: Vấn đề cần khắc phục của cây xanh trong khuôn viên chùa Phước Tường
..................................................................................................................................... 38 
Hình 4.20: Sao đen đề nghị bảo tồn tại chùa Phong Linh .......................................... 41 
Hình 4.21: Dầu rái đề nghị bảo tồn tại chùa Phong Linh ........................................... 42 
Hình 4.22: Cây Da đề nghị bảo tồn tại chùa Phong Linh ........................................... 43 
Hình 4.23: Bồ đề đề nghị bảo tồn tại chùa Phong Linh ............................................. 44 
Hình 4.24: Vấn đề cần khắc phục của cây xanh trong khuôn viên chùa Phong Linh 45 
Hình 4.25: Sọ khỉ đề nghị bảo tồn tại chùa Hội Sơn .................................................. 47 
viii

Phụ lục 4: Sơ đồ đến chùa Phước Tường
Phụ lục 5: Sơ đồ đến chùa Phong Linh
Phụ lục 6: Sơ đồ đến chùa Hội Sơn
Phụ lục 7: Sơ đồ đến chùa Phước Thạnh
Phụ lục 8: Sơ đồ đến chùa Bửu Thạnh
Phụ lục 9: Danh mục cây xanh khảo sát tại chùa Phước Tường
Phụ lục 10: Danh mục cây xanh khảo sát tại chùa Phong Linh
Phụ lục 11: Danh mục cây xanh khảo sát tại chùa Hội Sơn
Phụ lục 12: Danh mục cây xanh khảo sát tại chùa Phước Thạnh
Phụ lục 13: Danh mục cây xanh khảo sát tại chùa Bửu Thạnh
Phụ lục 14: Danh mục cây xanh cần phải bảo tồn tại chùa Phước Tường
Phụ lục 15: Danh mục cây xanh cần phải bảo tồn tại chùa Phong Linh
Phụ lục 16: Danh mục cây xanh cần phải bảo tồn tại chùa Hội Sơn
Phụ lục 17: Danh mục cây xanh cần phải bảo tồn tại chùa Phước Thạnh
Phụ lục 18: Danh mục cây xanh cần phải bảo tồn tại chùa Bửu Thạnh
Phụ lục 19: Sơ đồ mặt bằng hiện trạng chùa Phước Tường
Phụ lục 20: Sơ đồ mặt bằng hiện trạng chùa Phong Linh
Phụ lục 21: Sơ đồ mặt bằng hiện trạng chùa Hội Sơn
Phụ lục 22: Sơ đồ mặt bằng hiện trạng chùa Phước Thạnh
Phụ lục 23: Sơ đồ mặt bằng hiện trạng chùa Bửu Thạnh
Phụ lục 24: Sơ đồ quy hoạch cây xanh bảo tồn, bảo dưỡng và trồng mới ở chùa Phước
Tường
Phụ lục 25: Sơ đồ quy hoạch cây xanh bảo tồn, bảo dưỡng và trồng mới ở chùa Phong Linh
Phụ lục 26: Sơ đồ quy hoạch cây xanh bảo tồn, bảo dưỡng và trồng mới ở chùa Hội Sơn
Phụ lục 27: Sơ đồ quy hoạch cây xanh bảo tồn, bảo dưỡng và trồng mới ở chùa Phước
Thạnh
Phụ lục 28: Sơ đồ quy hoạch cây xanh bảo tồn, bảo dưỡng và trồng mới ở chùa Bửu Thạnh

x


gian thanh tịnh.
Trên thực tế, việc chăm sóc và bảo vệ cây xanh ở khuôn viên chùa chưa được
quan tâm đúng mức, nhất là đối với những cây được xếp vào dạng cần bảo tồn thì cần
phải có chế độ chăm sóc bảo dưỡng và quản lý chặt chẽ hơn. Điển hình ở khu vực
quận 9 có nhiều khuôn viên chùa cần được định hướng quản lý bảo vệ, chăm sóc mảng
xanh nhằm mục đích bảo tồn.
Đứng trước nhu cầu trên thì việc đề xuất phát triển mảng xanh khuôn viên chùa
là một việc có ý nghĩa hết sức quan trọng. Nắm bắt được xu thế đó, đề tài “Khảo sát,
đánh giá và đề xuất cải tạo mảng xanh khuôn viên một số chùa ở khu vực quận 9 –
TP.HCM theo hướng bảo tồn” được chọn làm đề tài tốt nghiệp chuyên ngành cảnh
quan và kỹ thuật hoa viên, trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh.

2


Chương 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1 Điều kiện tự nhiên của quận 9, TP. Hồ Chí Minh

Hình 2.1: Bản đồ khu vực quận 9
(Nguồn: />2.1.1 Khái quát về quận 9
Được thành lập theo nghị định số 3 – CP của thủ tướng chính phủ ngày
6/1/1997 tách ra từ huyện Thủ Đức cũ, quận 9 ngày nay cách trung tâm thành phố
khoảng 7 km theo xa lộ Hà Nội. Đông giáp huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, ranh

3


giới tự nhiên là sông Đồng Nai; Tây giáp quận Thủ Đức; Nam giáp quận 2; Bắc giáp
thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, lấy sông Đồng Nai làm ranh giới.




Nhiệt độ thấp tuyệt đối: 13,8oC (năm 1937).

Hàng năm có khoảng 330 ngày nhiệt độ trung bình 25oC tới 28oC.
2.1.2.3 Lượng mưa
Lượng mưa cao.
Theo số liệu đo đếm gần 100 năm của Trạm Tân Sơn Nhất thì:


Lượng mưa bình quân/năm: 1949 mm.



Lượng mưa năm cao nhất: 2718 mm (năm 1908).

4




Lượng mưa năm thấp nhất: 1392 mm (năm 1958).

Số ngày mưa bình quân/năm: 159 ngày và bình thường mưa dưới dạng mưa
dông nhiệt đới kèm theo sấm chớp vào chiều tối.
2.1.2.4 Gió
Về gió thì toàn khu vực khảo sát chịu ảnh hưởng của 2 hướng gió chính:



5


Phần lớn đất đai quận 9 trong khu vực khảo sát có nguồn gốc từ trầm tích phù
sa cổ.
(Nguồn: Nguyễn Thị Ngọc Nhi, 2009)
2.1.2.8 Hệ thống các chùa tại quận 9
Quận 9 có 30 cơ sở Tự Viện, Tịnh Thất; trong đó, Bắc Tông có 28 cơ sở và
Nam Tông có 3 cơ sở, với trên 252 Tăng Ni thường trú, tạm trú và khoảng 30.000 tín
đồ Phật tử. Có nhiều ngôi chùa đã được công nhận di tích văn hóa và lịch sử cấp quốc
gia như Tổ Đình chùa Phước Tường, Hội Sơn và Bửu Thạnh.
Các chùa tiêu biểu tại quận 9:


Dạng chùa cổ và danh lam: Phước Thái, Phong Linh, Phước Thạnh, Bửu

Thạnh, Bửu Sơn, Tân Hòa và Bửu Long.


Các chùa tiêu biểu khác: Thiên Minh, Diệu Tràng, Ni Viện Phước Long,

Tịnh Thất Phước Long, Tịnh Thất Tuệ Gíac, Quảng Đức, Tịnh Thất Thanh Định,
Thanh Long, Liên Hải, Phổ Hiền, Tịnh Thất Phước Quang, Bửu Thành, Kiều Đàm,
Tịnh Thất Ngọc Chơn, Tịnh Thất Từ An, Quang Bửu, Tịnh Thất Vĩnh Phú, Phước
Long, Thanh Sơn, Xá Lợi Phật Đài, Long Phước.
2.2 Ý nghĩa của cây bảo tồn
Ngoài các chức năng của một cây xanh thông thường, cây bảo tồn còn mang
nhiều giá trị và ý nghĩa riêng của nó.
2.2.1 Các ý nghĩa đặc trưng
Thể hiện các giá trị văn hóa, lịch sử: gắn với sự phát triển của các công trình tín

được bức xạ mặt trời nhờ quá trình quang hợp (cây hấp thu bức xạ mặt trời, làm mát
không khí xung quanh do quá trình bốc hơi nước). Lá cây ngăn chặn, phản chiếu, hấp
thu và truyền dẫn bức xạ mặt trời, hiệu quả của nó tùy thuộc vào mật độ và hình dạng
của lá, cấu trúc cành và tán.


Ngăn chặn gió và sự di chuyển của không khí

Sự di chuyển của gió và không khí ảnh hưởng đến tiện nghi của con người. Tác
động này phụ thuộc rất lớn vào sự hiện hữu của cây xanh. Cây to hay cây bụi đều có
thể kiểm soát gió bằng cách cản trở, làm giảm tốc độ gió, làm lệch hướng gió và lọc
không khí, nhưng hiệu quả và mức độ kiểm soát thay đổi tùy theo kích thước loài, hình
dáng, độ dày tán lá, sự lưu giữ của lá và vị trí của cây xanh. Cây càng cao khoảng cách
được bảo vệ càng xa. Tuy nhiên, cây càng cao khoảng trống bên dưới càng nhiều, gió
sẽ gia tăng ở phần thấp. Do đó, cần có sự phối hợp giữa cây to và cây bụi bên dưới để
tăng hiệu quả chắn gió.


Tăng độ ẩm, tác động tích cực vào chu kỳ tuần hoàn nước

Cây xanh ngăn chặn bức xạ mặt trời, ngăn chặn gió làm thoát hơi nước đồng
thời làm giảm sự bốc hơi của độ ẩm đất. Nó còn giữ vai trò quan trọng trong hoạt động
tuần hoàn nước, ngăn lượng mưa và làm chậm dòng chảy trên mặt đất, từ đó có thể
7


hạn chế việc xói mòn hay rửa trôi do mưa bão hay lũ lụt gây nên nhờ sự tăng thẩm
thấu của nước vào đất. Các loại cây lá kim ngăn cản lượng mưa tốt hơn cây lá rộng.
Cây lá kim khi trồng thành rừng hoặc đám lớn có thể ngăn cản khoảng 40% lượng
mưa, trong khi đó rừng cây lá rộng chỉ ngăn được khoảng 20%.

chiếu thẳng tới cây) và ánh sáng thứ cấp (ánh sáng đã qua một mặt phẳng nào đó).
Hiệu quả của nó tùy thuộc vào kích thước, mật độ cây. Cây xanh có thể ngăn hay lọc
ánh sáng sơ cấp suốt ngày đêm. Ánh sáng thứ cấp có thể được kiểm soát bằng cách
trồng cây che chắn nguồn ánh sáng sơ cấp trước khi nó đến vật phản chiếu hay sau khi
nó đã chạm vào vật phản chiếu.
8




Quản trị nước thải

Người ta có thể lập hệ thống thải tưới đất để giảm sự ô nhiễm nước thải. Hệ
thống lọc sinh học bao gồm đất và thực vật – là một bộ lọc sống để làm sạch nước
trong đất, trong đó cây xanh là một thành phần không thể thiếu trong bộ lọc này. Hệ
thống lọc sinh học này chỉ phù hợp với những nơi có vùng đất trống.


Kiểm soát sự rửa trôi và xói mòn đất

Xói mòn đất là sự mất mát lớp đất mặt bởi sự di chuyển của gió và không khí,
thường xảy ra khi biện pháp bảo vệ đất không thích hợp. Khi mưa rơi xuống, các cành,
lá … sẽ giúp làm giảm cường độ mưa, làm chậm dòng chảy trên mặt đất từ đó tạo điều
kiện cho nước thấm sâu vào đất, hạn chế được hiện tượng rửa trôi bề mặt. Nên chọn
các loài cây có hệ rễ phân bố rộng để hạn chế xói mòn được tốt hơn.


Kiểm soát giao thông

Cây xanh vừa cải thiện vẻ đẹp đường phố vừa định hướng mọi người theo



Cây có đường kính lớn, cụ thể là D1,3 ≥ 70 cm.

 Về chất lượng cây:


Cây sinh trưởng tốt và không bị sâu bệnh (chỉ tiêu đánh giá sức sống:



Thân cây phát triển thẳng, không bị cong, nghiêng.



Gốc tốt, không có rễ lồi.



Không có các hiện tượng sam, mục, bọng ở thân gốc.



Không gian sinh trưởng không bị bó hẹp (không sát tường nhà, không

loại A).

vướng dây điện, các công trình ngầm và các cơ sở hạ tầng khác).
 Về loài cây:



Chương 3
MỤC TIÊU, NỘI DUNG
VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Mục tiêu
Trên cơ sở khảo sát hiện trạng, đánh giá hệ thống mảng xanh và cảnh quan hiện
có cùng với hiện trạng sử dụng khuôn viên chùa. Từ đó đưa ra giải pháp phát triển
mảng xanh khuôn viên chùa theo hướng bảo tồn; giải pháp chăm sóc, cải tạo và trồng
mới cây xanh trong khuôn viên chùa nhằm đảm bảo việc bảo tồn cây xanh.
3.2 Nội dung
- Khảo sát điều kiện tự nhiên của khu vực quận 9.
- Khảo sát, đánh giá hiện trạng cây xanh khuôn viên chùa của một số ngôi chùa
ở quận 9 theo phiếu điều tra:
+ Định danh tên Việt Nam, tên khoa học và họ thực vật.
+ Địa chỉ.
+ Kích thước cây.
+ Tình trạng sinh trưởng và phát triển của cây.
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến cây.
+ Chụp hình từng cây.
- Đề xuất cây xanh đề nghị bảo tồn.
- Đề xuất một số giải pháp chăm sóc, cải tạo cây xanh có giá trị bảo tồn và
trồng mới cây xanh.
3.3 Phương pháp nghiên cứu
3.3.1 Công tác chuẩn bị
- Tham khảo tài liệu qua sách vở, internet, bản đồ, xác định vị trí một số ngôi
chùa có cây xanh cần bảo tồn ở khu vực quận 9.
11


- Lập phiếu điều tra để thu thập số liệu.

12