VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN
VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI TÍCH
LỊCH SỬ - VĂN HÓA TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2018


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN
VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI TÍCH
LỊCH SỬ - VĂN HÓA TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN,
TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành
Mã số

: Chính sách công

- văn hóa .................................................................................................................... 24
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị các
di tích lịch sử - văn hóa…………………………………………………………….31
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ
PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TẠI THỊ XÃ
ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM......................................................................... 36
2.1. Giới thiệu về thị xã Điện Bàn............................................................................. 36
2.2. Thực trạng ban hành và thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị các
di tích lịch sử - văn hóa hiện nay tại thị xã Điện Bàn ............................................... 39
2.3. Đánh giá kết quả thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy giá trị các di tích
lịch sử - văn hóa hiện nay tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ............................. 57
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC DI TÍCH LỊCH
SỬ - VĂN HÓA TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM HIỆN NAY ... 66
3.1. Mục tiêu, định hướng tăng cường thực hiện chính sách bảo tồn và phát huy
giá trị các di tích lịch sử - văn hóa ............................................................................ 66
3.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách
bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn thị xã Điện
Bàn trong giai đoạn tới .............................................................................................. 68
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CSC

: Chính sách công

DSVH


VHTTDL

: Văn hóa, Thể thao và Du lịch


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu

Tên bảng

bảng
2.1:

2.2:

2.3:

Danh mục kinh phí bảo tồn và phát huy giá trị di tích LS-VH
giai đoạn 2005 - 2010
Danh mục kinh phí bảo tồn và phát huy giá trị di tích LS-VH
giai đoạn 2011 – 2015
Danh mục kinh phí bảo tồn và phát huy giá trị di tích LS-VH
giai đoạn 2016 – 2020

Trang

50

51

dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.
Việt Nam là một quốc gia có 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc góp vào nền văn
hóa chung một sắc màu độc đáo, đa dạng về các loại hình văn hóa trong đó có di tích
1


LS-VH. Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trên cả nước có 3.447
nghìn di tích được xếp hạng cấp quốc gia trong đó có 95 di tích được xếp hạng di tích
quốc gia đặc biệt, hàng vạn di tích được xếp hạng cấp tỉnh. Tính đến tháng 12 năm
2017, Việt Nam có 20 di sản văn hóa được UNESCO vinh danh (gồm 8 Di sản văn
hóa vật thể và 12 Di sản văn hóa phi vật thể) [8].
Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa của dân tộc đã
đạt được nhiều tiến bộ. Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo vệ và phát
huy giá trị, nhiều nghệ nhân được tôn vinh, công tác xã hội hóa được tăng cường và
thu hút được đông đảo các tổ chức và cá nhân tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di
sản văn hóa, tăng cường giao lưu văn hóa trong quá trình hội nhập quốc tế, thúc đẩy
phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Do những đặc thù về địa lý – lịch sử, địa lý - nhân văn, tỉnh Quảng Nam đã trở
thành một trung tâm văn hóa – du lịch lớn của cả nước nhờ sự phong phú và đa dạng
của kho tàng di sản văn hóa đậm chất đặc trưng của đất và con người Xứ Quảng. Dưới
góc độ di sản văn hóa vật thể, tỉnh Quảng Nam có hai di sản văn hóa thế giới là Thánh
địa Mỹ Sơn và Khu đô thị cổ Hội An. Ngoài ra Quảng Nam có đủ các loại hình di tích
LS-VH tiêu biểu từ các di chỉ khảo cổ đến các di tích lịch sử - văn hóa truyền thống
cách mạng [40].
Thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam là vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền
thống cách mạng với 51 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 6 di tích lịch sử cấp quốc
gia và 45 di tích lịch sử cấp tỉnh. Tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh kể từ khi Điện
Bàn trở thành thị xã. Chính quyền tỉnh Quảng Nam và thị xã Điện Bàn đã ban hành
nhiều chính sách bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa nhằm gìn giữ
và góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Bên cạnh những kết

Các công trình nghiên cứu về chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn
hóa
Công trình “Quản lý văn hóa Việt Nam trong tiến trình đổi mới và hội nhập
quốc tế” được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội năm xuất bản năm 2011 của
tác giả Phan Hồng Giang đã đề cập đến nhiều lĩnh vực cụ thể của hoạt động quản lý
văn hóa ở nước ta hiện nay trong đó có quản lý DSVH. Ở lĩnh vực này, các tác giả đưa
ra thực trạng quản lý di tích LS-VH, bảo tàng và DSVH phi vật thể. Trong các nội
dung quản lý được đề cập có việc tập trung phân tích những ưu điểm trong hoạt động
bảo tồn di tích như nhà nước đã đầu tư toàn bộ kinh phí cho các di tích cách mạng
3


kháng chiến, các di tích được đầu tư tu bổ, chống xuống cấp đã trở thành các điểm
tham quan hấp dẫn; đồng thời nêu ra những hạn chế, đề ra những giải pháp cụ thể cho
từng lĩnh vực của di tích như: đầu tư đồng bộ trong bảo tồn, tôn tạo, triển khai việc
quy hoạch chi tiết đối với các di tích để giải quyết hợp lý, hài hòa, bền vững [15,
tr.486].
Cuốn sách “Một số vấn đề về bảo tồn và phát triển DSVH dân tộc” của tác giả
Hoàng Vinh được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội xuất bản năm 1997 gồm 3
chương và phần phụ lục đề cập đến những vấn đề lý luận về DSVH dân tộc; về vai trò,
chức năng của DSVH đối với việc lựa chọn mô hình phát triển văn hóa dân tộc. Căn
cứ vào những đòi hỏi thực tiễn của cuộc sống, tác giả đã tiến hành phân loại và bước
đầu mô tả thực trạng vốn DSVH dân tộc và làm nổi rõ những mặt tồn tại, những
nguyên nhân đã và đang gây nên sự xuống cấp vốn DSVH trong thời gian qua; từ đó,
đưa ra những kiến nghị, biện pháp cụ thể. [48, tr.127,128,131,133].
Cuốn sách “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng, phát triển văn hóa
Việt Nam” được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội xuất bản năm 2011
là kết quả nghiên cứu của hai tác giả Nguyễn Thị Hương và Trần Kim Cúc. Cuốn sách
đã tổng hợp các bài viết được đăng tải trên các tạp chí về lý luận và thực tiễn xây
dựng, phát triển văn hóa Việt Nam trong quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế dưới sự

Hồng Minh là một công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn của vấn đề giữ gìn và
phát huy DSVH; phân tích, đánh giá tình trạng giữ gìn và phát huy các DSVH ỏa Thừa
Thiên Huế; từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc giữ gìn
và phát huy các DSVH tại địa phương này hiện nay [31, tr.3].
Ngoài ra vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các di tích LS-VH ở Việt Nam đã
được các nhà nghiên cứu bàn và công bố trên các báo và tạp chí có giá trị như:
Bài viết “Bảo tồn, phát huy giá trị các DSVH - thiên nhiên thế giới phục vụ
phát triển ở nước ta” của tác giả Nguyễn Quốc Hùng đăng trên tạp chí DSVH số
1/2006 nhấn mạnh nhiệm vụ của ngành văn hóa và chính quyền địa phương cần tập
trung hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, thống nhất tổ chức bộ máy
quản lý, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị
DSVH và thiên nhiên thế giới nói riêng, DSVH nói chung [21, tr.18-24].
Bài viết “Bảo tồn và phát huy giá trị DSVH và thiên nhiên trong quá trình hội
nhập và phát triển” của tác giả Nguyễn Quốc Hùng đã đánh giá các hoạt động tích cực
5


của nhà nước ta để hội nhập và phát huy giá tri DSVH và thiên nhiên. Hội nhập là cơ
hội cũng là thách thức đối với người làm công tác bảo vệ và phát huy giá trị DSVH và
thiên nhiên. Bên cạnh những mặt tích cực, hội nhập cũng có những tác động tiêu cực
đến DSVH và thiên nhiên của nước ta đòi hỏi sự chung tay góp sức của cộng đồng và
từng người dân với sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. [23, tr.4-7]
Bài viết “Phát huy giá trị di tích phục vụ sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát
triển đất nước” của tác giả Nguyễn Thế Hùng đã nhận định hệ thống di tích lịch sử văn
hóa và danh lam thắng cảnh có giá trị to lớn và là nguồn tài nguyên vô giá của đất
nước. Tác giả cũng phản ảnh tình hình bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh, đồng thời nêu một số quan điểm, giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích góp phần vào sự
nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước [25, tr.27-31].
Bài viết “Bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa - Cơ hội mới, thách thức
mới”, của tác giả Hoàng Tuấn Anh [3, tr.3-5] đã đề cập những ảnh hưởng tích cực và